در میانه تنشهای ادامه دار میان اسرائیل و حکومت ایران، مؤسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل (INSS) در گزارشی تازه هشدار داده است که یک کمپین تأثیرگذاری آنلاین به نام «ISNAD» (اسناد)، در حال اجرای جنگ روانی پیچیدهای با هدف تضعیف جبهه داخلی اسرائیل است.
این عملیات، که در ظاهر از سوی هواداران فلسطین در شبکههای اجتماعی هدایت میشود، به گفته تحلیلگران امنیتی، عملاً مکملی برای فعالیتهای نظامی نیابتی جمهوری اسلامی ایران و گروه حماس در جنگ جاری محسوب میشود.
به گزارش این موسسه، کمپین ISNAD از دسامبر ۲۰۲۳ توسط عزالدین داویدار، فعال تبعیدی اخوانالمسلمین، راهاندازی شده و از آن زمان تاکنون هزاران حساب جعلی با هویت اسرائیلی در پلتفرمهایی مانند ایکس، فیسبوک و تیکتاک فعال کرده است. این حسابها به زبان عبری و با پروفایلهایی جعلی، پیامهایی با محتوای ناامیدی، خشم، بیاعتمادی به دولت، و انتقاد از عملکرد نهادهای امنیتی منتشر میکنند.
پیامهای کلیدی: از نفی مشروعیت تا ترویج ناامیدی
طبق بررسیهای دیوید سیمانتوف، نویسنده گزارش و افسر پیشین اطلاعات ارتش اسرائیل، این کارزار تلاش میکند مشروعیت جنگ اسرائیل در غزه و درگیری با ایران را در داخل اسرائیل زیر سوال ببرد. در پی آغاز جنگ ۱۲ روزه با حکومت ایران در ژوئن ۲۰۲۵، این کارزار محتوای خود را متناسب با شرایط جدید تنظیم کرده و تمرکز اصلی آن، تخریب روحیه عمومی، تضعیف اعتماد به نهادها، و تشدید شکافهای سیاسی و اجتماعی بوده است.
بخشی از این پیامها بطور مستقیم نخستوزیر بنیامین نتانیاهو را هدف قرار داده و او را به بیکفایتی در دفاع از غیرنظامیان، اولویت دادن به منافع سیاسی شخصی، و تعلل در آزادسازی گروگانها متهم میکنند. در برخی موارد حتی فراخوانهایی برای اقدام خشونتآمیز علیه مقامات دولت نیز منتشر شده است.
نقش حکومت ایران: پشتیبانی فنی یا همراستایی تاکتیکی؟
در حالیکه گزارش موسسه بطور مستقیم از نقش رسمی دولت ایران در کمپین ISNAD نام نمیبرد، اما همزمانی آغاز فاز جدید فعالیتهای این شبکه با عملیات نظامی حکومت ایران علیه اسرائیل، محتوای همراستا با رسانههای نزدیک به تهران، و استفاده از فناوریهای پیچیده جعل هویت و تولید محتوا، گمانهزنیها درباره پشتیبانی امنیتی یا اطلاعاتی ایران از این عملیات را تقویت کرده است.
سیمانتوف که هماکنون در موسسه پژوهش روششناسی اطلاعات اسرائیل نیز فعالیت دارد، تاکید میکند که ISNAD نمونهای کلاسیک از عملیات «دخالت اطلاعاتی خارجی» است؛ پدیدهای که کشورهای اروپایی و آمریکا نیز بهدنبال راهکارهای مقابله با آن هستند.
هوش مصنوعی در خدمت تخریب روانی
طبق این گزارش، ISNAD از فناوریهای هوش مصنوعی برای تولید انبوه محتوای شبهواقعی، هماهنگی رفتاری حسابها، و حتی شبیهسازی متنهای اسرائیلی استفاده میکند. شبکهای از هزاران داوطلب عمدتاً در ترکیه و مصر، با دریافت پیامهای آماده به زبان عبری از طریق باتهای تلگرامی، در فضای مجازی اسرائیل فعالیت میکنند.
توصیهها برای مقابله
در پایان این گزارش، مؤسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل (INSS) برای مقابله با تهدید کارزار شناختی ISNAD، مجموعهای از توصیههای راهبردی ارائه میدهد. این پیشنهادها شامل به رسمیت شناختن مداخله اطلاعاتی خارجی بهعنوان تهدیدی راهبردی برای امنیت ملی اسرائیل، بهویژه در آستانه انتخابات؛ ایجاد یک نهاد بینوزارتی ویژه برای رصد و مقابله با جنگ شناختی؛ تدوین چارچوب قانونی برای شفافسازی هویت کاربران فعال در فعالیتهای سیاسی آنلاین؛ و همچنین تقویت نقش جامعه مدنی از طریق حمایت از ابتکارات مردمی در رصد و مقابله با عملیات نفوذ روانی است. افزون بر این، ترویج سواد رسانهای و آموزش همگانی برای افزایش آگاهی عمومی در برابر اطلاعات جعلی و پروپاگاندا نیز از محورهای کلیدی این راهکارها به شمار میرود.
در این گزارش که سهشنبه چهارم شهریور منتشر شد، آمده است: «حزبالله میکوشد تا در میان فشارهای فراوانی که با آن روبهرو است، شوک مثبتی در جامعه [حامیان] خود ایجاد کند.»
بر اساس این گزارش، حزبالله یک میلیارد دلار برای آغاز روند بازسازی ضاحیه و سایر مناطق آسیبدیده در نظر گرفته است، اما این طرح «شامل روستاها و شهرهای خط مقدم که همچنان زیر تهدید حملات اسرائیل قرار دارند، نخواهد شد».
در روزهای اخیر، تصمیم دولت لبنان برای خلع سلاح حزبالله، فضای سیاسی این کشور را بهشدت تحت تاثیر قرار داده و بحثهای گستردهای را در میان جریانهای سیاسی لبنان، جامعه بینالمللی و مقامهای جمهوری اسلامی برانگیخته است.
نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله لبنان، سوم شهریور بار دیگر تاکید کرد این گروه مورد حمایت تهران سلاحهای خود را زمین نخواهد گذاشت.
رسانههای لبنانی پیشتر گزارش دادند حزبالله و جنبش امل از هواداران خود خواستهاند چهارشنبه پنجم شهریور در تظاهراتی در دفاع از «حق حاکمیت لبنان» شرکت کنند.
تلاش حزبالله برای بازسازی سریع مناطق آسیبدیده
الجدید در ادامه گزارش داد حزبالله منابع مالی لازم را برای بازسازی ضاحیه بیروت فراهم کرده و طرحها، نقشهها و مطالعات مربوط به اراضی و ساختمانها که از زمان جنگ ۲۰۰۶ تدوین شده بود، اکنون تقریبا بهطور کامل نهایی و در دوره اخیر بهروزرسانی شده است.
بر اساس این گزارش، این روند با سرعت بالایی پیش خواهد رفت و در مرحله نخست، ساختمانها حداکثر ظرف هشت ماه تحویل داده خواهند شد.
این رسانه به منبع تامین یک میلیارد دلار اختصاصیافته از سوی حزبالله اشارهای نکرد. با این حال، در سالهای گذشته جمهوری اسلامی همواره اصلیترین حامی مالی و سیاسی این گروه بوده است.
افزون بر این، برخی گزارشها از نقشآفرینی حزبالله در شبکهای از فعالیتهای غیرقانونی در خارج از مرزهای لبنان حکایت دارند.
دولت کانادا سوم شهریور اعلام کرد حزبالله و حماس برای تامین درآمد خود در زمینههای مختلفی از تجارت خودروهای لوکس گرفته تا قاچاق مواد مخدر و استفاده از انجمنهای خیریه فعال هستند.
مقامهای جمهوری اسلامی در روزهای گذشته بارها بر ادامه حمایت خود از حزبالله تاکید کرده و گفتهاند خلع سلاح این گروه طرحی از سوی آمریکا و اسرائیل است و عملی نخواهد شد.
در سوی مقابل، دفتر نخستوزیری اسرائیل سوم شهریور از آمادگی این کشور برای همکاری با دولت لبنان برای خلع سلاح حزبالله خبر داد.
به گزارش نیویورک تایمز، محققان با بررسی دادههای سلامت حدود ۲۵ هزار بزرگسال در تایوان طی ۱۵ سال، دریافتند که قرار گرفتن در معرض موجهای گرما به مدت دو سال میتواند پیری بیولوژیک را بین هشت تا ۱۲ روز تسریع کند.
کویی گوو، استادیار دانشگاه هنگکنگ و سرپرست این پژوهش، گفت: «این عدد کوچک در واقع اهمیت زیادی دارد زیرا موجهای گرما دهههاست که در حال افزایش هستند.»
گرمای بیسابقه در جهان
این تحقیق در شرایطی منتشر میشود که تغییرات اقلیمی ناشی از فعالیتهای انسانی، موجهای گرما را شدیدتر و طولانیتر کرده است.
اروپا، ایران، ژاپن و کره جنوبی و سواحل غربی آمریکا به تازگی دماهای بیسابقهای را تجربه کردند.
فرانسه نیز دومین موج گرما را پشت سر گذاشته که بحثهایی را درباره استفاده از دستگاههای تهویه هوا در این کشور به راه انداخته است.
طبق ارزیابی «گروه بینالمللی تحلیل رویدادهای اقلیمی»، در سال ۲۰۲۴ که گرمترین سال ثبتشده در تاریخ است، تغییرات اقلیمی عامل ۴۱ روز اضافی گرمای شدید در سراسر جهان بود.
گروههای آسیبپذیر
محققان دریافتند برخی گروهها در برابر پیری ناشی از گرما آسیب پذیرتر هستند. سالمندان با تجربه موجهای گرمایی متعدد، سریعتر از جوانترها با همان میزان مواجهه، پیر میشوند.
عوامل دیگری مانند نداشتن دستگاه تهویه در منزل یا اشتغال در فضای باز نیز میتواند تاثیر منفی بر سرعت پیری افراد داشته باشد.
دکتر گوو تاکید کرد این به معنای کاهش طول عمر نیست، بلکه نشاندهنده تغییر قابل اندازهگیری در نشانگرهای زیستی سالمندی است.
سنجش تاثیر گرما بر پیری
در این مطالعه که در مجله «نیچر کلایمت چینج» منتشر شد، محققان موجهای گرما را به عنوان دورهای حداقل دو روزه با دمای غیرطبیعی بالا یا زمانی که مقامات هشدار موج گرما صادر میکردند، تعریف کردند.
پژوهشگران برای اندازهگیری دقیق تاثیر گرما بر بدن انسان، مفهوم «سن بیولوژیک» را مبنای کار قرار دادند.
آنان با بررسی ۱۲ شاخص سلامت، وضعیت اندامهای حیاتی مانند ریه و کبد را ارزیابی کردند.
سن بیولوژیک، برخلاف سن شناسنامهای، نشانگر واقعی سلامت بدن است.
این معیار میتواند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد و عواملی مانند تغذیه، ورزش و استرسهای محیطی بر آن تاثیر میگذارند.
نتایج مشخص کرد که گرما بهعنوان یک عامل محیطی قدرتمند، میتواند این شاخص را بهطور معناداری افزایش دهد.
تلاش برای کاهش آسیبهای گرمای جهانی
به گفته کریستی ابی، استاد دانشگاه واشینگتن که در این تحقیق مشارکت نداشته است، آگاهی عمومی درباره خطرات گرما بسیار پایین است و این چالشی جدی محسوب میشود.
او تاکید کرد راهکارهای بهداشت عمومی میتواند به کاهش آسیبهای ناشی از گرما کمک کند.
با افزایش جمعیت سالمند در بسیاری از نقاط جهان از جمله اسپانیا، ایتالیا، تایوان و هنگکنگ، یافتههای این پژوهش اهمیتی دوچندان مییابد و لزوم برنامهریزی برای مقابله با گرمای فزاینده زمین را آشکار میکند.
سازمان رادیو و تلویزیون اسرائیل اعلام کرد ارتش صبح سهشنبه چهارم شهریور عملیاتی «حساس و غیرمعمول» را در مرکز رامالله انجام داد و پس از اتمام عملیات، از این شهر خارج شد.
در ویدیوی منتشر شده از این عملیات دیده میشود سربازان به صرافی محلی «العجولی» یورش میبرند و در ویدیوهای دیگر، خودروهای زرهی و نیروهای نظامی در حال حرکت در خیابانهای شهر دیده میشوند.
ساعاتی پیس از این حمله، ارتش اسرائیل اعلام کرد با همکاری پلیس مرزی و بر پایه اطلاعات ارتش و شاباک، به یک صرافی در رامالله که برای حماس پول منتقل میکرد، حمله کرده است.
ارتش اسرائیل افزود: «در این عملیات پنج نفر از افراد تحت تعقیب به ظن فعالیت تروریستی بازداشت و صدها هزار شِکِل که بهعنوان منابع مالی تروریستی شناسایی شده بود، ضبط شد.»
طبق اعلام ارتش اسرائیل، این عملیات بخشی از کارزار گسترده در کرانه باختری برای از بین بردن شبکههای مالی گروههای مسلح است.
از سوی دیگر، شبکه العربیه گزارش داد در جریان این حمله شماری از شرکتهای صرافی، طلافروشیها و بانکها مورد بازرسی و یورش قرار گرفت و چندین نفر بازداشت شدند.
با وجود آنکه ارتش اسرائیل از زمان آغاز جنگ جاری علیه حماس در غزه، حضور پررنگی در سراسر کرانه باختری داشته، اما ورود مستقیم به رامالله که مرکز اداری تشکیلات خودگردان فلسطین است، اقدامی کمسابقه محسوب میشود.
بر اساس گزارش العربیه، در جریان این حمله، دهها فلسطینی بر اثر شلیک گلولههای پلاستیکی و گاز اشکآور زخمی شدند.
هلالاحمر فلسطین اعلام کرد دستکم ۲۴ نفر در درگیریها آسیب دیدند که در میان آنها یک کودک ۱۲ ساله نیز دیده میشود.
منابع محلی همچنین از زخمی شدن سه نفر بر اثر گلوله جنگی در نزدیکی بازار میوه و ترهبار خبر دادند.
نیروهای اسرائیلی در این عملیات با استقرار گسترده خودروهای زرهی و نظامیان، حلقه امنیتی شدیدی در اطراف شهر ایجاد و تکتیراندازان را بر پشتبام ساختمانها مستقر کردند.
رسانههای فلسطینی گزارش دادند ارتش اسرائیل میدان «المناره» در مرکز رامالله را نیز محاصره و به سوی شهروندان گلوله جنگی و نارنجک صوتی شلیک کرد.
به گفته منابع محلی، نیروهای اسرائیلی به سمت خودروی خبرنگاران نیز گلوله پلاستیکی شلیک کردند که باعث خسارت به خودرو شد.
همچنین نظامیان اسرائیلی تجمع شهروندان فلسطینی در شهر البیره را که به مناسبت «روز ملی بازپسگیری پیکر شهدا» برگزار شده بود، به شدت سرکوب کردند.
هلالاحمر فلسطین تاکید کرد نیروهای اسرائیلی از ورود آمبولانسها و تیمهای امداد به محل جلوگیری کردند.
مصر از افزایش نیروهای خود در امتداد مرز غزه خبر داد
گزارشهای رسانههای عربی و عبری نشان میدهد در حالی که ارتش اسرائیل برای آغاز عملیات گسترده جهت تصرف شهر غزه آماده میشود مصر نیروهای خود را در مرز مشترک با نوار غزه تقویت کرده است.
این اقدام قاهره با نگرانی از این موضوع انجام گرفته که تخلیه گسترده فلسطینیها از شمال نوار غزه به سمت جنوب، باعث هرجومرج در امتداد مرز شود.
حدود یک میلیون نفر یعنی تقریبا نیمی از جمعیت نوار غزه ساکن شهر غزه هستند.
بسیاری از آنها در آستانه حمله احتمالی اسرائیل به جنوب پناه بردهاند، هرچند تاکنون هیچ دستور رسمی برای تخلیه صادر نشده است.
مقامهای مصری بیم آن دارند که خروج گسترده ساکنان شهر غزه باعث عبور آنان از مرز و ورود به خاک مصر شود.
بنا بر گزارش رسانههای عربی، حدود ۴۰ هزار سرباز مصری در شمال صحرای سینا مستقر شدهاند تا ۱۲ کیلومتر مرز میان این منطقه و غزه را کنترل کنند.
یک مقام مصری به روزنامه قطری العربی الجدید گفت قاهره این احتمال را یک تهدید علیه امنیت ملی خود میداند؛ رخدادی که میتواند بحران انسانی و امنیتی در سینا ایجاد کند.
منابع مصری همچنین تاکید کردهاند این استقرار گسترده پیام روشنی به اسرائیل است مبنی بر اینکه قاهره هرگونه تلاش برای جابهجایی اجباری فلسطینیها به خارج از سرزمینشان، از جمله به مصر، را رد میکند.
ارتش اسرائیل نیز در پاسخ به پرسش شبکه عمومی کان اعلام کرد: «هرگونه استقرار تجهیزات یا تواناییهای نظامی در سینا در هماهنگی با ارتش اسرائیل و سطوح سیاسی انجام میشود.»
قطر: به نظر میرسد اسرائیل تمایلی به توافق آتشبس ندارد
همزمان با این تحولات، ماجد الانصاری، سخنگوی وزارت خارجه قطر، چهارم شهریور اعلام کرد این کشور هنوز پاسخی از سوی اسرائیل به آخرین پیشنهاد مربوط به آتشبس و آزادی گروگانها دریافت نکرده است.
او گفت این طرح ۹۰ درصد با خواستههای اسرائیل همخوانی دارد و افزود: «اکنون توپ در زمین اسرائیل است اما به نظر میرسد تمایلی به دستیابی به توافق ندارد.»
اظهارات الانصاری که در رسانههای عربی بازتاب یافته، در نشست خبری وزارت خارجه قطر بیان شد.
دفتر نخستوزیر اسرائیل اعلام کرد بنیامین نتانیاهو عصر چهارم شهریور نشست کابینه امنیتی را برای بررسی اوضاع غزه و تلاشها جهت دستیابی به توافق آزادی گروگانها برگزار خواهد کرد.
این دفتر از پاسخ به این پرسش که آیا نتانیاهو طرح آتشبس و آزادی مرحلهای گروگانها که حماس هفته گذشته اعلام کرد با آن موافقت کرده است را در جلسه مطرح خواهد کرد یا نه، خودداری کرد.
رسانههای عبریزبان گزارش دادهاند این موضوع در دستور کار نشست قرار ندارد.
پس از اعلام موضع اخیر حماس، نتانیاهو گفت به تیم مذاکرهکننده اسرائیل دستور داده است گفتوگوها برای دستیابی به توافقی جامع را از سر بگیرند؛ توافقی که هم آزادی همه گروگانها را تضمین کند و هم جنگ را بر اساس شرایط اسرائیل پایان دهد.
او همزمان بر پایبندی به طرح تصویبشده کابینه برای تسلط بر شهر غزه تاکید کرد.
گفته میشود مذاکرات درباره محل دور بعدی گفتوگوها همچنان ادامه دارد و زمان برگزاری و ترکیب هیات اسرائیلی هنوز نهایی نشده است.
این هیات سهشنبه چهارم شهریور با جوزف عون، رییسجمهوری لبنان، در بیروت دیدار کرد و قرار است دیدارهایی نیز با رییس مجلس و نخستوزیر لبنان درباره خلع سلاح حزبالله داشته باشد.
تام باراک، فرستاده ویژه آمریکا به لبنان، در این دیدار، تهران را مانع خلع سلاح حزبالله خواند و گفت واشینگتن برای بهبود زندگی مردم لبنان تلاش خواهد کرد «چه ایران بخواهد و چه نخواهد».
او تاکید کرد هیچکس در لبنان خواهان ورود به جنگ داخلی نیست و افزود حزبالله با پافشاری بر حفظ سلاح، از مسیر سیاست خارج شده است.
باراک همچنین یادآوری کرد احمد الشرع، رییس دولت انتقالی سوریه، خواهان دستیابی به توافقی درباره ترسیم مرزها با لبنان است.
اسرائیل آماده عقبنشینی از جنوب لبنان
به گفته فرستاده ویژه ترامپ، اسرائیل پس از دریافت پیشنهاد لبنان، طرح متقابل خود را ارائه خواهد داد و بهصورت تدریجی و متناسب با گامهای خلع سلاح حزبالله، از لبنان عقبنشینی خواهد کرد.
دولت لبنان ۱۶ مرداد کلیات طرح آمریکا را برای خلع سلاح گروههای مسلح تصویب کرد. با این حال، حزبالله که مهمترین گروه نیابتی جمهوری اسلامی به شمار میرود، از پذیرش خلع سلاح سر باز زده است.
نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله، سوم شهریور بار دیگر دولت لبنان را تهدید و اعلام کرد به سیاست خلع سلاح تن نخواهد داد.
باراک در جریان سفر خود به بیروت، در مصاحبه با سایت خبری «هنا لبنان» و در پاسخ به پرسشی درباره مذاکره غیرمستقیم با تهران برای تحویل سلاح حزبالله گفت: «فکر میکنید چنین چیزی اتفاق نمیافتد؟»
به گفته او، لبنان تا یکشنبه نهم شهریور، برنامه خود را برای خلع سلاح حزبالله اعلام خواهد کرد اما این برنامه لزوما نظامی و از طریق توسل به زور نخواهد بود.
لیندزی گراهام، سناتور آمریکایی که در قالب هیات نمایندگان ایالات متحده با عون دیدار کرد نیز در سخنانی گفت: «جمهوری اسلامی در وضعیت ضعیفی قرار دارد و نیت خیر ندارد اما تواناییهایش کاهش یافته است.»
جمهوری اسلامی با خلع سلاح حزبالله مخالفت کرده است و دولت لبنان از تهران خواسته است در امور داخلی این کشور دخالت نکند.
روزنامه «ندای وطن» لبنان، اول شهریور در مطلبی ضمن اشاره به دخالتهای جمهوری اسلامی در این کشور نوشت: «لبنان امروز زیر چنگال نفوذ منطقهای قرار گرفته؛ جایی که حزبالله به دور از منافع دولت و مردم، به ابزاری برای فشار ایران بدل شده است.»
گراهام در نشست خبری خود در بیروت گفت بدون خلع سلاح حزبالله، مذاکره با اسرائیل برای «خروج از پنج نقطه» بینتیجه خواهد بود و افزود بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، باید پس از خلع سلاح نگاه متفاوتی به لبنان داشته باشد.
این سناتور آمریکایی از بیروت خواست «هرچه سریعتر تصمیم سخت را بگیرد» و راهی برای خلع سلاح حزبالله پیدا کند: «در غیر این صورت بسیاری از درها بسته خواهد ماند.»
گراهام تاکید کرد آمریکا از اقتصاد و ارتش لبنان و همچنین «تصمیم شجاعانه» خلع سلاح حزبالله حمایت میکند.
همزمان با سفر این هیات آمریکایی، روزنامه لبنانی الاخبار، نزدیک به حزبالله، گزارش داد ارتش لبنان مراحل طرح خلع سلاح حزبالله را پنهان میکند.
به گفته این روزنامه، به مقامات عالی کشور اطلاع داده شده است توان اجرای این طرح در سراسر لبنان وجود ندارد.
جین شاهین، سناتور آمریکایی و دیگر عضو هیات ملاقاتکننده با رییسجمهوری لبنان، دیدار با عون را سازنده و خلع سلاح حزبالله را «قدمی دشوار اما حیاتی» خواند.
او گفت آمریکا از تصمیم بیروت در این زمینه حمایت میکند.
اورتاگوس، دیگر فرستاده آمریکا نیز در بیروت گفت اسرائیل آماده است گامبهگام با دولت لبنان در زمینه عقبنشینی نیروهایش پیش برود.
او ساعاتی پیش تاکید کرده بود که قاسم و حزبالله، نه نماینده مردم لبنان بلکه نماینده نیروهای خارجی و جمهوری اسلامی هستند.
اسماعیل بقائی سهشنبه چهارم شهریور در نشست خبری هفتگی خود گفت: «ما نسبت به آثار و تبعات نامطلوب چنین اتفاقی (فعال شدن مکانیسم ماشه) آگاه هستیم و همه سناریوها را در صورت فعال شدن سازوکار ماشه در نظر گرفتهایم.»
ایراناینترنشنال پیشنویس قطعنامهای از سوی روسیه را مشاهده کرده که بر اساس آن مسکو، خواستار تمدید شش ماهه قطعنامه ۲۲۳۱ شده است.
قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل در تیر ۱۳۹۴ برای تایید و پشتیبانی از توافق هستهای تهران و غرب (برجام) صادر شد و چارچوب لغو تدریجی تحریمهای بینالمللی علیه ایران را مشخص کرد.
این قطعنامه با پیوست کردن متن برجام به خود، به آن اعتبار حقوقی بینالمللی داد و سازوکاری موسوم به «اسنپبک» در آن گنجانده شد که امکان بازگشت خودکار تحریمها را در صورت نقض توافق، فراهم کرد.
مسکو پیشنویس مورد نظر را پس از گفتوگوی تلفنی ولادیمیر پوتین و مسعود پزشکیان، روسایجمهوری روسیه و جمهوری اسلامی و در پی تهدید سه کشور اروپایی آلمان، بریتانیا و فرانسه برای فعال کردن مکانیسم ماشه، ارائه کرده است.
دفتر پزشکیان دوشنبه سوم شهریور گزارش داد که پوتین در تماس تلفنی با رییس دولت چهاردهم، ابراز امیدواری کرده تا مذاکرات مربوط به مکانیسم ماشه به «سرانجام مطلوب» برسد.
بقائی تاکید کرد: «وقتی ما میگوییم طرفهای اروپایی به هیچ عنوان از صلاحیت قانونی و اخلاقی برای توسل به این سازوکار برخوردار نیستند یعنی نه تنها تایید نمیکنیم، بلکه نگران تبعات آن هستیم.»
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، پیشتر گزارش داد دور جدید مذاکرات میان حکومت ایران و سه کشور اروپایی بر سر برنامه هستهای تهران، سهشنبه چهارم شهریور در ژنو سوئیس برگزار خواهد شد.
هشدار نفیو: روسیه به دنبال محدود کردن مکانیسم ماشه است
ریچارد نفیو، کارشناس تحریمها و مقام پیشین وزارت خارجه آمریکا، درباره پیشنویس روسیه برای تمدید قطعنامه ۲۲۳۱ هشدار داد که این اقدام میتواند امکان استفاده از مکانیسم ماشه را محدود کند.
نفیو که از مذاکرهکنندگان پیشین آمریکا در امور هستهای است، در واکنش به گزارش لاورنس نورمن، خبرنگار والاستریت ژورنال، نوشت که ممکن است هدف روسیه، «صرفا تعلیق موقت دسترسی به اسنپبک (مکانیسم ماشه) در طول دوره تمدید باشد، نه لغو کامل آن».
نورمن پیشتر گزارش داده بود متن پیشنهادی روسیه شامل بندی است که در صورت تمدید، دسترسی به اسنپبک را در آینده مسدود میکند.
او نوشت چنین بندی با مخالفت سه کشور اروپایی بریتانیا، آلمان و فرانسه مواجه خواهد شد و هرگونه تلاش برای «تمدید با حسننیت» را از بین میبرد.
یک دیپلمات ارشد فرانسوی سوم شهریور هشدار داد نشست چهارم شهریور میان نمایندگان جمهوری اسلامی و کشورهای فرانسه، بریتانیا و آلمان، «آخرین پنجره باز» تهران پیش از فعالسازی مکانیسم ماشه خواهد بود.
این مقام فرانسوی در مصاحبه با العربیه گفت: «هیچ مانعی بر سر راه بازگرداندن تحریمهای بینالمللی علیه ایران وجود ندارد و بازاعمال همه تحریمهایی که ۱۰ سال پیش لغو شده بودند، مستلزم اجماع میان پنج عضو دائم شورای امنیت نیست.»
نفیو با طرح این احتمال که روسیه با طرح تمدید مکانیسم ماشه قصد توقف این فرایند را دارد، نوشت: «واقعبینانه اگر نگاه کنیم، ایران سالهاست برجام را نقض کرده بدون اینکه اسنپبک فعال شود و جهان همچنان [به مماشات] ادامه داده است.»
این مقام پیشین آمریکایی تاکید کرد چنین رویکردی در عمل «چند ماه وقت به ایران برای انجام کارهایی میدهد که نباید»؛ مگر اینکه مذاکرات یا بازرسیهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی از سر گرفته شود.
نفیو با اعلام اینکه «بعید است سه کشور اروپایی در میانه مذاکرات سراغ اسنپبک بروند» گفت: «چرا باید این متن مبهم را پذیرفت، وقتی امکان تمدید مستقیم بدون تغییر در اختیارات وجود دارد؟»
