کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» در بیانیه تازه خود با اشاره به افزایش اعدامها نوشت در «ایران تحت حاکمیت ولایت فقیه»، ماشین اعدام همچنان بیرحمانه قربانی میگیرد و تنها در ماه مردادماه دستکم ۱۶۶ تن به دار آویخته شدند.
در بیانیه هشتاد و سومین هفته کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» که سهشنبه چهارم شهریور منتشر شد، آمده است که پیوستن جمعی از زندانیان زندان دهدشت به این کارزار یادآور این حقیقت تلخ است که هیچ گوشهای از ایران از سایه اعدام در امان نمانده است.
این کارزار با اعتصاب غذای جمعی از زندانیان زندان دهدشت در استان کهگیلویه و بویراحمد به ۵۰ زندان کشور گسترش پیدا کرد.
اعضای این کارزار با اشاره به اینکه تنها در هفته گذشته ۳۱ تن از جمله یک زن در ایران اعدام شدهاند و اعدام دو تن در ملا عام و مقابل چشمان مردم انجام شده است، اعلام کردند: «حکومت اعدامی قصد دارد با تحقیر و عادیسازی خشونت، جامعه را در وحشت فرو برد.»
همزمان با ادامه این کارزار، انجمن علمی روانپزشکان ایران در نامهای به غلامحسین محسنیاژهای، رئیس قوه قضاییه جمهوری اسلامی خواستار توقف «اعدام در ملا عام» بهدلیل «تاثیرات آسیبرسان به سلامت روان جامعه» شد.
این انجمن نوشت اعدام «باعث پیامدهای منفی روانی و اجتماعی بر جامعه و شهروندان میشود که افزایش بالقوه خشونت از آن جمله است.»
زندانیان عضو کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» در بخش دیگری از بیانیه خود به خبر تبدیل قطعه ۴۱ «بهشت زهرا» ــ محل دفن هزاران زندانی سیاسی اعدامشده در دهه ۶۰ ــ به پارکینگ واکنش نشان دادند.
آنها این اقدام را « تلاشی شرمآور برای پاک کردن حافظه جمعی و آثار جنایتهای حکومتی و بیحرمتی آشکار به قربانیان و خانوادههایشان» توصیف کردند؛ اقدامی که سازمان عفو بینالملل نیز آن را محکوم کرده است.
امضاکنندگان این بیانیه با تاکید بر اینکه اعدام راهحل نیست و نقض آشکار حق حیات و ابزاری برای ایجاد رعب و تثبیت سرکوب سیاسی است، بار دیگر از نهادهای بینالمللی، فعالان حقوق بشر و افکار عمومی جهانی خواستند که در برابر این چرخه مرگ ایستادگی کرده و اعتراض مردم ایران را بازتاب دهند.
اعتصاب غذای زندانیان عضو کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» از نهم بهمن ۱۴۰۲ با درخواست توقف صدور و اجرای این احکام آغاز شد و در هشتاد و سومین هفته آن زندانیان محبوس در ۵۰ زندان سراسر ایران دست به اعتصاب غذا زدهاند.
این کارزار طی ماههای گذشته به یکی از جریانهای اعتراضی مهم در زندانهای ایران تبدیل شده و هر هفته با اعتصاب غذا و تحصن زندانیان، صدای اعتراض به احکام اعدام و روندهای قضایی ناعادلانه را زنده نگه میدارد.
شهلا سهشنبه چهار شهریور در گفتوگو با وبسایت انتخاب، از سرنوشت تلخ یکی از بزرگترین پروژههای هنری ایران پرده برداشت و توضیح داد ۱۶ آذر ۹۹ عملیات ساخت این مجسمه عظیم شروع و دقیقا یک سال بعد، عملیات ساختش تمام شد.
روایتی تازه از «ضدیت با فردوسی» در مشهد
به گفته شهلا، حدود ۵۰ نفر و سه هزار «نفر ساعت» کار شبانهروزی انجام شد تا این مجسمه در مشهد ساخته شود.
قطعات مختلف در نهایت سرهم شد و در ارتفاعی ۳۰ متری به پایان رسید اما به گفته شهلا، بعد از انجام کار به دانشگاه فردوسی دستور دادند که «اجازه نصب را در دانشگاه ندارید».
به گفته عضو سابق شورای شهر مشهد، این اثر عظیم که از مجسمه مشهور «مسیح ریو» در برزیل نیز بزرگتر بود، میتوانست به یک جاذبه گردشگری و نمادی هویتی برای مشهد بدل شود.
با این حال، تنها یک سردیس ۸.۵ متری به جای آن در دانشگاه نصب شد و مجسمه اصلی اکنون در انبار خاک میخورد.
این مصاحبه همزمان با اعلام جرم دادستانی تهران برای زینب موسوی و تشکیل پرونده برای این فعال فضای مجازی منتشر شد.
دلیل این برخورد، «صحبتهای خلاف عفت عمومی مجری برنامه» در مورد ابوالقاسم فردوسی، از «مفاخر ادبیات و شعر ایران» اعلام شد.
رویکرد جمهوری اسلامی در جریان جنگ ۱۲ روزه و زیر آتش حملات اسرائیل، ناگهان تغییر کرد و مقامات و حامیان حکومت، پای مفاهیم و نمادهای ملی و میهنی را وسط کشیدند.
دلایل مخالفت با نصب مجسمه فردوسی
عضو پیشین شورای شهر مشهد در مصاحبه خود درباره مخالفتها با نصب مجسمه سراینده شاهنامه، توضیح داد یکی از بحثها این بود که ارتفاع مجسمه از ارتفاع حرم امام رضا بیشتر است و عدهای این موضوع را «بیاحترامی به حرم» در نظر گرفتند.
اجزای این مجسمه اکنون بخشی در انبارهای پروژههای حسین ثابت، سرمایهگذار اثر و بخشی در انبارهای دانشگاه فردوسی باقی مانده است.
در اتفاقی مشابه، سال ۱۳۹۳ شورای اسلامی شهر سلماس دستور داده بود مجسمه فردوسی از میدانی در این شهر حذف شود و در نهایت این اتفاق افتاد.
شهلا مجسمهای که در مشهد ساخته شده بود را یک جاذبه گردشگری و هویت بصری برای این شهر خواند و گفت حتی از آلمان و تاجیکستان پیشنهاد شهروندی و انتقال مجسمه را گرفتهاند، اما سازنده به دلیل علاقه به فردوسی و مشهد، نپذیرفته است.
به گفته او، زیر این مجسمه یک گالری و نمایشگاه بزرگ با موضوع شاهنامه طراحی شده بود، اما هیچ تمایلی برای بهرهگیری از آن وجود ندارد.
در هفتههای گذشته و در جریان جنگ ۱۲ روزه، در تهران مجسمه آرش کمانگیر نصب شده است، اما تا چند سال پیش، ستیز با نمادهای ملی به اشکال مختلف در کشور جریان داشت.
سال ۱۳۸۱ احمد جنتی در نماز جمعه تهران، خواستار تخریب مجسمه کاوه آهنگر در اصفهان شد، چرا که او اعتقاد داشت این مجسمه به محلی نمادین برای تجمع «ضد انقلاب» تبدیل شده است.
تابستان سال ۱۳۹۰، یاسوج مرکز کهگیلویه و بویراحمد درگیر اخبار تخریب مجسمه آریوبرزن بود.
در سال ۱۳۸۹ نیز به طور گستردهای و مشکوکی، مجسمهها که بسیاری از آنان به نمادهای ملی مربوط بودند به سرقت رفتند. هرگز انگیزه و هویت سارقان مشخص نشد.
حذف نام فردوسی از پردیس دانشگاه
شهلا در بخش دیگری از گفتوگو به اقدام دیگری اشاره کرد که به باور او نشانهای از بیتوجهی به میراث فردوسی در مشهد است: «در همان زمان اسم دانشگاه فردوسی را هم به پردیس دانشگاه تبدیل کردند...»
به گفته او، نام این شاعر حماسهسرا را از یکی از پر رفت و آمدترین مناطق مشهد حذف کردند چون احساس میکردند «شاید فردوسی مبدا نوعی ملیگرایی است».
عضو دوره پنجم شورای شهر تهران تاکید کرد: «زبان و ادبیات فارسی مدیون ایثار و گذشت و تلاش حکیم ابوالقاسم فردوسی است.»
در مورد استندآپ کمدی موسوی نیز عمده اعتراضات کاربران رسانههای اجتماعی در دو روز گذشته به همراستایی آن با مواجهه و مخالفت جمهوری اسلامی با ارزشهای ملی و میهنی بود.
گذشتهای پر از حذف آثار مرتبط با شاهنامه
این نخستین بار نیست که در مشهد نمادهای مرتبط با فردوسی حذف یا محو میشوند.
خرداد ۱۳۹۰، در میدان فردوسی مشهد بزرگترین نقاشی دیواری کشور با موضوع «داستانهایی از شاهنامه» به مساحت دو هزار و ۲۰۰ متر مربع ناگهان پاک شد.
این اثر که به سرپرستی ندا رئوفیان خلق شده بود، در اقدامی «شگفتانگیز» از سوی اداره اراضی آستان قدس رضوی محو شد و به جای آن عبارت «این ملک موقوفه حضرت رضا است» بر دیوار نقش بست.
شهرداری وقت مشهد با ابراز تاسف از این اقدام گفت که همه مراحل طراحی و اجرای نقاشی با هماهنگی آستان قدس انجام شده بود.
مدیر امور هنری شهرداری نیز این اقدام را «بیسابقه» خواند.
اسفند ۱۳۹۳ بار دیگر این رویکرد تکرار و نقاشیهای دیواری دیگری با مضامین شاهنامه در بلوار فردوسی مشهد پاک شد. این نقاشیها چهار سال پیش از آن تاریخ و با توافق شهرداری و مرکز فناوری اطلاعات سپاه اجرا شده بود.
این آثار از اقبال عمومی گستردهای برخوردار بودند، اما «به دلایلی نامعلوم» محو شدند و وعده ترسیم مجددشان هرگز محقق نشد.
محمدجعفر یاحقی، استاد برجسته ادبیات فارسی، همان زمان در واکنش به این اقدام گفت: «نگاه نامناسب و اساعه ادب به فردوسی به معنای ضدیت با ملیت و تمامیت ارضی ایران است.»
از محو نقاشیهای عظیم شاهنامهای در سالهای ۱۳۸۹، ۱۳۹۰ و ۱۳۹۳ گرفته تا توقف نصب مجسمه ۳۰ متری فردوسی در ۱۴۰۰، مشهد بارها صحنه ماجراهایی بوده که بسیاری آن را «ضدیت با فردوسی» تعبیر کردهاند.
نایجل فاراژ سهشنبه چهارم شهریور در سخنرانی رونمایی از برنامههای حزبش برای اخراج گسترده مهاجران غیرقانونی گفت: «بگذارید روشن بگویم. هیچ جوان ایرانیای که با قایق وارد بریتانیا شود، نباید در خیابانهای کشور ما آزادانه راه برود. تحت هیچ شرایطی؛ مطلقا امکان ندارد. هرگز!»
رهبر حزب راستگرای «اصلاح بریتانیا»، این کشور را با دیگر کشورهای اروپایی در زمینه مقابله با پناهجویان غیرقانونی مقایسه کرد و افزود: «آلمان اکنون پروازهای دیپورت گستردهای از جمله به ایران دارد.»
او درباره مشکل مهاجرت غیرقانونی نیز گفت: «مردم و سیاستمداران باید میان امنیت زنان و کودکان یا پایبندی به معاهدات بینالمللی منسوخ، یکی را انتخاب کنند.»
مردان بدون مدرک، تهدیدی برای بریتانیا
فاراژ اضافه کرد که شمار زیادی از مردان فاقد مدرک، پاسپورت و تلفن خود را در کانال مانش دور میاندازند و تهدیدی برای امنیت بریتانیا محسوب میشوند.
این سیاستمدار راستگرا افزود خشم عمومی در هفتههای اخیر جنبه فرهنگی دارد زیرا بسیاری از این مردان از کشورهایی میآیند که در آن «زنان حتی شهروند درجهدو هم محسوب نمیشوند».
او از ارائه خدمات اقامت در هتل و سرویسهای بهداشتی به پناهجویان انتقاد کرد و گفت: «کشورهای نرمال چنین کاری نمیکنند.»
تجمع در اعتراض به اسکان پناهجویان در هتلها
این اظهارات سه روز پس از آن مطرح شد که دهها نفر در بریتانیا، اول شهریور ماه در اعتراض به اسکان پناهجویان در هتلهای این کشور، در شهرهای مختلف تجمع کردند.
در مقابل، گروهی در مخالفت با آنان تظاهرات کردند.
پلیس بریتانیا برای جلوگیری از برخورد این دو گروه، مجبور به مداخله شد و برخی از معترضان را بازداشت کرد.
تظاهرات علیه استفاده از هتلها برای اسکان پناهجویان با شعار «لغو نظام پناهندگی» در انگلستان، اسکاتلند و ولز برگزار شد.
دهها نفر در شهرهای بریستول، اکستر، تامورث، کنوک، ابردین، مولد، پرت، نانیتون، لیورپول، ویکفیلد، نیوکاسل، هورلی و کنری وارف تجمع کردند.
ایرانیان، بخش مهمی از پناهجویان
سال گذشته میلادی، ۳۷ هزار نفر عمدتا از اریتره، افغانستان، ایران، سوریه و ویتنام، بهطور غیرقانونی وارد بریتانیا شدند.
این رقم نسبت به سال ۲۰۲۳ یکچهارم افزایش داشت و ۹ درصد از مهاجرت خالص را شامل میشد.
بسیاری از پناهجویان ایرانی در مسیر رسیدن به بریتانیا در کانال مانش جان خود را از دست میدهند.
در سالهای گذشته، غرق شدن یک خانواده پنج نفره پناهجوی ایرانی اهل سردشت در راه رسیدن به بریتانیا و در کانال مانش، واکنشهای گستردهای را در رسانهها و میان کنشگران برانگیخت.
این هیات سهشنبه چهارم شهریور با جوزف عون، رییسجمهوری لبنان، در بیروت دیدار کرد و قرار است دیدارهایی نیز با رییس مجلس و نخستوزیر لبنان درباره خلع سلاح حزبالله داشته باشد.
تام باراک، فرستاده ویژه آمریکا به لبنان، در این دیدار، تهران را مانع خلع سلاح حزبالله خواند و گفت واشینگتن برای بهبود زندگی مردم لبنان تلاش خواهد کرد «چه ایران بخواهد و چه نخواهد».
او تاکید کرد هیچکس در لبنان خواهان ورود به جنگ داخلی نیست و افزود حزبالله با پافشاری بر حفظ سلاح، از مسیر سیاست خارج شده است.
باراک همچنین یادآوری کرد احمد الشرع، رییس دولت انتقالی سوریه، خواهان دستیابی به توافقی درباره ترسیم مرزها با لبنان است.
اسرائیل آماده عقبنشینی از جنوب لبنان
به گفته فرستاده ویژه ترامپ، اسرائیل پس از دریافت پیشنهاد لبنان، طرح متقابل خود را ارائه خواهد داد و بهصورت تدریجی و متناسب با گامهای خلع سلاح حزبالله، از لبنان عقبنشینی خواهد کرد.
دولت لبنان ۱۶ مرداد کلیات طرح آمریکا را برای خلع سلاح گروههای مسلح تصویب کرد. با این حال، حزبالله که مهمترین گروه نیابتی جمهوری اسلامی به شمار میرود، از پذیرش خلع سلاح سر باز زده است.
نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله، سوم شهریور بار دیگر دولت لبنان را تهدید و اعلام کرد به سیاست خلع سلاح تن نخواهد داد.
باراک در جریان سفر خود به بیروت، در مصاحبه با سایت خبری «هنا لبنان» و در پاسخ به پرسشی درباره مذاکره غیرمستقیم با تهران برای تحویل سلاح حزبالله گفت: «فکر میکنید چنین چیزی اتفاق نمیافتد؟»
به گفته او، لبنان تا یکشنبه نهم شهریور، برنامه خود را برای خلع سلاح حزبالله اعلام خواهد کرد اما این برنامه لزوما نظامی و از طریق توسل به زور نخواهد بود.
لیندزی گراهام، سناتور آمریکایی که در قالب هیات نمایندگان ایالات متحده با عون دیدار کرد نیز در سخنانی گفت: «جمهوری اسلامی در وضعیت ضعیفی قرار دارد و نیت خیر ندارد اما تواناییهایش کاهش یافته است.»
جمهوری اسلامی با خلع سلاح حزبالله مخالفت کرده است و دولت لبنان از تهران خواسته است در امور داخلی این کشور دخالت نکند.
روزنامه «ندای وطن» لبنان، اول شهریور در مطلبی ضمن اشاره به دخالتهای جمهوری اسلامی در این کشور نوشت: «لبنان امروز زیر چنگال نفوذ منطقهای قرار گرفته؛ جایی که حزبالله به دور از منافع دولت و مردم، به ابزاری برای فشار ایران بدل شده است.»
گراهام در نشست خبری خود در بیروت گفت بدون خلع سلاح حزبالله، مذاکره با اسرائیل برای «خروج از پنج نقطه» بینتیجه خواهد بود و افزود بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، باید پس از خلع سلاح نگاه متفاوتی به لبنان داشته باشد.
این سناتور آمریکایی از بیروت خواست «هرچه سریعتر تصمیم سخت را بگیرد» و راهی برای خلع سلاح حزبالله پیدا کند: «در غیر این صورت بسیاری از درها بسته خواهد ماند.»
گراهام تاکید کرد آمریکا از اقتصاد و ارتش لبنان و همچنین «تصمیم شجاعانه» خلع سلاح حزبالله حمایت میکند.
همزمان با سفر این هیات آمریکایی، روزنامه لبنانی الاخبار، نزدیک به حزبالله، گزارش داد ارتش لبنان مراحل طرح خلع سلاح حزبالله را پنهان میکند.
به گفته این روزنامه، به مقامات عالی کشور اطلاع داده شده است توان اجرای این طرح در سراسر لبنان وجود ندارد.
جین شاهین، سناتور آمریکایی و دیگر عضو هیات ملاقاتکننده با رییسجمهوری لبنان، دیدار با عون را سازنده و خلع سلاح حزبالله را «قدمی دشوار اما حیاتی» خواند.
او گفت آمریکا از تصمیم بیروت در این زمینه حمایت میکند.
اورتاگوس، دیگر فرستاده آمریکا نیز در بیروت گفت اسرائیل آماده است گامبهگام با دولت لبنان در زمینه عقبنشینی نیروهایش پیش برود.
او ساعاتی پیش تاکید کرده بود که قاسم و حزبالله، نه نماینده مردم لبنان بلکه نماینده نیروهای خارجی و جمهوری اسلامی هستند.
اسماعیل بقائی سهشنبه چهارم شهریور در نشست خبری هفتگی خود گفت: «ما نسبت به آثار و تبعات نامطلوب چنین اتفاقی (فعال شدن مکانیسم ماشه) آگاه هستیم و همه سناریوها را در صورت فعال شدن سازوکار ماشه در نظر گرفتهایم.»
ایراناینترنشنال پیشنویس قطعنامهای از سوی روسیه را مشاهده کرده که بر اساس آن مسکو، خواستار تمدید شش ماهه قطعنامه ۲۲۳۱ شده است.
قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل در تیر ۱۳۹۴ برای تایید و پشتیبانی از توافق هستهای تهران و غرب (برجام) صادر شد و چارچوب لغو تدریجی تحریمهای بینالمللی علیه ایران را مشخص کرد.
این قطعنامه با پیوست کردن متن برجام به خود، به آن اعتبار حقوقی بینالمللی داد و سازوکاری موسوم به «اسنپبک» در آن گنجانده شد که امکان بازگشت خودکار تحریمها را در صورت نقض توافق، فراهم کرد.
مسکو پیشنویس مورد نظر را پس از گفتوگوی تلفنی ولادیمیر پوتین و مسعود پزشکیان، روسایجمهوری روسیه و جمهوری اسلامی و در پی تهدید سه کشور اروپایی آلمان، بریتانیا و فرانسه برای فعال کردن مکانیسم ماشه، ارائه کرده است.
دفتر پزشکیان دوشنبه سوم شهریور گزارش داد که پوتین در تماس تلفنی با رییس دولت چهاردهم، ابراز امیدواری کرده تا مذاکرات مربوط به مکانیسم ماشه به «سرانجام مطلوب» برسد.
بقائی تاکید کرد: «وقتی ما میگوییم طرفهای اروپایی به هیچ عنوان از صلاحیت قانونی و اخلاقی برای توسل به این سازوکار برخوردار نیستند یعنی نه تنها تایید نمیکنیم، بلکه نگران تبعات آن هستیم.»
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، پیشتر گزارش داد دور جدید مذاکرات میان حکومت ایران و سه کشور اروپایی بر سر برنامه هستهای تهران، سهشنبه چهارم شهریور در ژنو سوئیس برگزار خواهد شد.
هشدار نفیو: روسیه به دنبال محدود کردن مکانیسم ماشه است
ریچارد نفیو، کارشناس تحریمها و مقام پیشین وزارت خارجه آمریکا، درباره پیشنویس روسیه برای تمدید قطعنامه ۲۲۳۱ هشدار داد که این اقدام میتواند امکان استفاده از مکانیسم ماشه را محدود کند.
نفیو که از مذاکرهکنندگان پیشین آمریکا در امور هستهای است، در واکنش به گزارش لاورنس نورمن، خبرنگار والاستریت ژورنال، نوشت که ممکن است هدف روسیه، «صرفا تعلیق موقت دسترسی به اسنپبک (مکانیسم ماشه) در طول دوره تمدید باشد، نه لغو کامل آن».
نورمن پیشتر گزارش داده بود متن پیشنهادی روسیه شامل بندی است که در صورت تمدید، دسترسی به اسنپبک را در آینده مسدود میکند.
او نوشت چنین بندی با مخالفت سه کشور اروپایی بریتانیا، آلمان و فرانسه مواجه خواهد شد و هرگونه تلاش برای «تمدید با حسننیت» را از بین میبرد.
یک دیپلمات ارشد فرانسوی سوم شهریور هشدار داد نشست چهارم شهریور میان نمایندگان جمهوری اسلامی و کشورهای فرانسه، بریتانیا و آلمان، «آخرین پنجره باز» تهران پیش از فعالسازی مکانیسم ماشه خواهد بود.
این مقام فرانسوی در مصاحبه با العربیه گفت: «هیچ مانعی بر سر راه بازگرداندن تحریمهای بینالمللی علیه ایران وجود ندارد و بازاعمال همه تحریمهایی که ۱۰ سال پیش لغو شده بودند، مستلزم اجماع میان پنج عضو دائم شورای امنیت نیست.»
نفیو با طرح این احتمال که روسیه با طرح تمدید مکانیسم ماشه قصد توقف این فرایند را دارد، نوشت: «واقعبینانه اگر نگاه کنیم، ایران سالهاست برجام را نقض کرده بدون اینکه اسنپبک فعال شود و جهان همچنان [به مماشات] ادامه داده است.»
این مقام پیشین آمریکایی تاکید کرد چنین رویکردی در عمل «چند ماه وقت به ایران برای انجام کارهایی میدهد که نباید»؛ مگر اینکه مذاکرات یا بازرسیهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی از سر گرفته شود.
نفیو با اعلام اینکه «بعید است سه کشور اروپایی در میانه مذاکرات سراغ اسنپبک بروند» گفت: «چرا باید این متن مبهم را پذیرفت، وقتی امکان تمدید مستقیم بدون تغییر در اختیارات وجود دارد؟»
