به نوشته نشریه «استارز اند استرایپس»، ارتش آمریکا در جریان درگیری نظامی ماه گذشته با حکومت ایران، حدود ۱۴ درصد از ذخیره موشکهای رهگیر ارتفاعبالای خود موسوم به «تاد» را شلیک کرده و بازسازی کامل این ذخایر ممکن است بین سه تا هشت سال طول بکشد.
این گزارش که توسط پژوهشگران مؤسسه یهودی امنیت ملی آمریکا (جینسا) تهیه شده، نشان میدهد ایالات متحده در جریان حمله موشکی حکومت ایران به اسرائیل، ۹۲ موشک تاد را برای رهگیری موشکهای بالستیک میانبرد ایران به کار گرفت. عددی که از مجموع تخمینی ۶۳۲ موشک موجود، سهم چشمگیری را تشکیل میدهد. طبق این تحلیل، سامانههای تاد آمریکا تقریباً نیمی از تمامی موشکهای رهگیر استفادهشده برای دفاع از اسرائیل را تشکیل میدادند.
در مجموع، سامانههای تاد به همراه پدافند موشکی Arrow-2 و Arrow-3 اسرائیل توانستند ۲۰۱ موشک از مجموع ۵۷۴ موشک شلیکشده از ایران را منهدم کنند. با این حال، کاهش سریع ذخایر دفاعی، نگرانیهایی را درباره آمادگی نظامی آمریکا در مواجهه با درگیریهای آینده، بهویژه در منطقه آسیا-اقیانوسیه، به وجود آورده است.
آمادگی نظامی زیر سوال
آری سیکورل، معاون سیاست خارجی موسسه جینسا و نویسنده این گزارش، گفت: «این عملیات پیام روشنی به ایران، روسیه و چین داد که آمریکا آماده است از توان نظامی خود برای دفاع از نزدیکترین شریکش در خاورمیانه استفاده کند. اما همچنین نشان میدهد که ما باید فوراً ذخایرمان را بازیابی کنیم—نه فقط تا سطح قبلی، بلکه فراتر از آن.»
او افزود که ایالات متحده اکنون با چالش تامین مجدد رهگیرهایی روبهروست که هرکدام حدود ۱۲.۷ میلیون دلار هزینه دارند. بر اساس برآوردها، آمریکا در سال ۲۰۲۴ تنها ۱۱ فروند موشک تاد دریافت کرده و قرار است تا پایان سال ۱۲ فروند دیگر نیز تحویل بگیرد. تا پایان سال مالی ۲۰۲۶ نیز احتمال دارد بین ۲۵ تا ۳۷ فروند دیگر تامین شود.
تهدید ظرفیت دفاعی آمریکا
به نوشته استارز اند استریپس، که اخبار و اطلاعات را در اختیار جامعه نظامی ایالات متحده قرار میدهد، با این سرعت تولید، بازسازی کامل ذخایر ممکن است تا هشت سال به طول بینجامد، بهویژه با توجه به قراردادهای فروش خارجی، از جمله توافق ۱۵ میلیارد دلاری با عربستان برای ارسال هفت سامانه تاد و ۳۶۰ موشک رهگیر، و قرارداد دفاعی ۴۲ میلیارد دلاری با قطر که شامل همین سامانهها میشود.
مشکلات عملکردی در حملات فشرده
طبق یافتههای این گزارش، در بازههایی که بیش از ۶۰ درصد رهگیرهای استفادهشده تاد بودهاند، نرخ اصابت موشکهای ایران بین ۱ تا ۴ درصد افزایش یافته است. این موضوع میتواند نشاندهنده محدودیتهای عملکردی سیستم تاد در برابر حملات فشرده و پیدرپی باشد.
با وجود این، سیکورل تاکید کرده که عملکرد کلی دفاعی موفقیتآمیز بوده و از حدود ۲۵۸ تلاش برای رهگیری، تنها حدود ۱۰ درصد شکست خوردهاند و ۵۷ موشک به مناطق مسکونی برخورد کرده است. تحلیل جینسا نشان میدهد که بیشتر موشکهای شلیکشده حکومت ایران به مناطق غیرمسکونی اصابت کردهاند.
پاتریوتها در برابر ایران
علاوه بر سامانه تاد، آمریکا در جریان این درگیری حدود ۳۰ موشک پاتریوت برای دفاع از پایگاه هوایی «العدید» در قطر استفاده کرد. سیکورل میگوید که اگرچه پاتریوتها ارزانتر و سریعتر تولید میشوند، اما توانمندی دفاع منطقهای تاد را ندارند.
به گفته کارشناسان، مصرف گسترده موشکهای رهگیر در دفاع از اسرائیل ممکن است کنگره آمریکا را به تخصیص بودجه بیشتر برای جبران این کمبود وادار کند. در عین حال، ادامه چنین عملیاتهایی فشار بیشتری بر ذخایر نظامی ایالات متحده وارد خواهد کرد، بهویژه در شرایطی که آمریکا درگیر بازدارندگی در مناطق مختلف جهان است.
گزارش نشریه واشنگتنتایمز حاکی از آن است که در حالیکه مقامات جمهوری اسلامی تلاش دارند علت این حوادث را نشت گاز یا خطاهای فنی عنوان کنند، منابع امنیتی و تحلیلگران، احتمال خرابکاری هدفمند – و حتی دخالت اسرائیل – را رد نمیکنند.
انفجار در مجتمعهای مسکونی و پالایشگاه نفت
از ابتدای ژوئیه تاکنون، دستکم چهار مجتمع مسکونی در شهرهای مختلف ایران دچار انفجار شدهاند. دولت علت تمام این حوادث را نشت گاز اعلام کرده، با وجود آنکه برخی از این ساختمانها – از جمله یک مجتمع وابسته به سازمان قضایی نیروهای مسلح در تهران – اصلاً به شبکه گاز شهری متصل نبودهاند.
در شهر قم نیز انفجاری در طبقه اول یک ساختمان، به زخمی شدن هفت نفر منجر شد. شدت حادثه و حجم تخریب، تردیدهایی جدی درباره توضیح رسمی دولت ایجاد کرده است. برخی منابع فنی معتقدند میزان گازی که برای چنین انفجاری لازم است، باید کل ساکنان را از بین میبرد.
از فرودگاه مشهد تا پالایشگاه آبادان
در تاریخ ۱۳ ژوئیه، تصاویری از دود گسترده در فرودگاه مشهد منتشر شد که مقامات آن را به «سوزاندن کنترلشده علفهای خشک» نسبت دادند. اما ساکنان مشهد در روزهای بعد از چندین آتشسوزی مشکوک دیگر نیز خبر دادند. چهار روز پس از آن، آتشسوزی بزرگی در پالایشگاه نفت آبادان جان یک کارگر را گرفت. علت حادثه، طبق روایت رسمی، «نشت از یک پمپ در حال تعمیر» اعلام شد.
با این حال، افکار عمومی در ایران نسبت به این روایتها واکنش طنزآلود و تردیدآمیز نشان دادهاند. تصاویری تولیدشده با هوش مصنوعی از نخستوزیر اسرائیل در لباس کارمندان شرکت گاز ایران، در شبکههای اجتماعی دستبهدست شده است.
«موساد به فارسی» و گزارش نیویورکتایمز
حساب کاربری «موساد به فارسی» در پلتفرم ایکس در تاریخ ۱۲ ژوئیه نوشت: «انفجار پشت انفجار. کسی باید بررسی کنه چه خبره اونجا. خیلی از این اتفاقات بهظاهر تصادفی داره رخ میده.»
روزنامه نیویورکتایمز نیز به نقل از سه مقام ایرانی که نامشان فاش نشده، گزارش داد که حداقل بخشی از این حوادث، تصادفی یا طبیعی نبودهاند. همچنین یک مقام اروپایی بینام نیز به این روزنامه گفته که باور دارد اسرائیل در این انفجارها نقش داشته است.
هرچند هیچیک از منابع مدرک مشخصی ارائه نکردهاند، اما اسرائیل نیز تاکنون مسئولیت رسمی این انفجارها را برعهده نگرفته است.
سرکوب داخلی و اعدامهای مرتبط با جاسوسی
در پی این موج از حوادث، ایران کارزاری گسترده علیه مظنونان به جاسوسی برای اسرائیل آغاز کرده است. طبق گزارش رسانههای دولتی، تاکنون بیش از ۷۰۰ نفر بازداشت و حداقل شش نفر به اتهام همکاری با موساد اعدام شدهاند.
در عین حال، تهران بهطور رسمی از نسبت دادن حوادث اخیر به اسرائیل خودداری کرده؛ چرا که چنین ادعایی میتواند به معنای نقض آتشبس و آغاز دوباره جنگ باشد.
بنبست راهبردی جمهوری اسلامی
جاناتان سایه، تحلیلگر ایرانی در بنیاد دفاع از دموکراسیها، در گفتوگو با واشنگتنتایمز گفت: «رژیم ایران در وضعیت باخت-باخت قرار دارد. اگر انفجارها کار اسرائیل باشد، رژیم نمیتواند آن را متوقف کند. اگر هم نباشد، یعنی زیرساخت کشور اینقدر فرسوده و خطرناک است که خودش منفجر میشود.»
او افزود که چنین فضایی به گسترش بدگمانی در میان نیروهای سپاه پاسداران منجر خواهد شد: «همه به هم مشکوکاند. ممکن است برخی از اینها نشت گاز باشد، اما اسرائیل انگیزه کاملاً واقعی برای ادامه این جنگ سایهوار دارد.»
تایید ادامه عملیات اطلاعاتی اسرائیل
دیوید بارنئا، رئیس موساد، نیز چندی پیش گفته بود: «ما متعهد به ادامه قاطعانه عملیات خود برای مقابله با تهدیدهای ایران و بهرهگیری حداکثری از فرصتهای راهبردی هستیم.»
در حالیکه مقامهای ایرانی انفجارها را «طبیعی» میخوانند، این احتمال که جنگ اطلاعاتی میان تهران و تلآویو پس از آتشبس همچنان ادامه دارد، به شکل روزافزونی در حال تقویت است.
