انتشار طرح «کوله زندگی» برای بقا در شرایط بحرانی از سوی شهرداری تهران، واکنشها و البته نگرانیهایی را در زمینه احتمال وقوع جنگی دیگر در میان کاربران رسانههای اجتماعی به همراه داشته است. ایراناینترنشنال قیمت اقلام این کیت را برای یک خانواده سه نفره محاسبه کرده است.
سازمان مدیریت بحران شهر تهران به تازگی طرحی را به نام کوله زندگی رونمایی کرده که میتواند در صورت بروز شرایط خطیر برای سه روز «زندگی در بحران» را ممکن کند.
در این بسته حدود ۷۰ قلم کالا شامل مواد خوراکی، بهداشتی، کمکهای اولیه و وسایل عمومی برای دوام آوردن یک خانواده سه نفره به مدت سه روز در حادثه و بحران در نظر گرفته شده است.
کیت یا کیف بقا مجموعهای از وسایل و تجهیزات ضروری است که به منظور کمک به فرد در شرایط اضطراری و بحرانهای مختلف مانند حوادث طبیعی، تصادفات، یا شرایط نامساعد محیطی تهیه میشود.
این کیت معمولا شامل ابزارهای پایهای مثل آب، غذاهای خشک، چراغ قوه، باتری، جعبه کمکهای اولیه، فندک یا کبریت، طناب، و ابزار چندکاره است که میتواند به فرد امکان زنده ماندن و حفظ سلامتی تا رسیدن کمک را بدهد.
هدف اصلی کیت بقا، افزایش توانایی فرد در مدیریت موقعیتهای بحرانی و کاهش ریسک آسیبدیدگی یا فوت است و در سالهای گذشته نیز به ویژه هنگام وقوع حوادث طبیعی مانند زلزله و سیل به شهروندان توصیه شده است.
با اینحال نخستین واکنش شمار زیادی از شهروندان به انتشار پوسترهای طرح شهرداری پس از جنگ ۱۲ روزه، «ترس» از حملات دوباره اسرائیل بود.
شمار زیادی از کاربران هم به نبود پناهگاه در تهران و سایر شهرهای ایران در جریان جنگ اخیر اشاره کردند.
حملات اسرائیل به خاک ایران از بامداد ۲۳ خرداد آغاز شد اما حدود دو شبانهروز بعد، دولت پزشکیان اعلام کرد از شامگاه ۲۵ خرداد «مساجد، مدارس و متروها به عنوان پناهگاه در اختیار مردم قرار میگیرند.»
همان زمان رییس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران تهران خطاب به شهروندان گفت در صورت نیاز، به جای مراجعه به ایستگاههای مترو، از «پارکینگها و فضاهای موجود در ساختمانهای مسکونی و تجاری» به عنوان پناهگاه استفاده کنند.
به گفته این مقام مسئول، سولههای بحران فقط در مقابل زلزله مقاوم است نه موشک و بمب.
مهدی چمران، رئیس شورای شهر تهران، نیز گفت پارکینگهای طبقاتی وزارتخانهها و ساختمانهای بلند نقاط امنی برای پناهگاه هستند.
تعدادی از شهروندان ۳۰ خرداد گزارش دادند که با وجود حملات هوایی، پلیس مترو با همکاری متصدیهای گیت در ایستگاه فرهنگسرا، مردم را از ایستگاهها بیرون کرده تا درهای مترو را در شرایط بمباران ببندند.
قیمت کیت بقا
ایراناینترنشنال در این گزارش با بررسی سایتهای فروش آنلاین، هزینه این کیت را به صورت کلی و به تفکیک هر قلم کالا تهیه کرده است.
در سایتهای فروش کالا قیمتهای مختلفی برای هر قلم به نسبت جنس، برند و فروشنده درج شده که در عمده این موارد، «کمترین» قیمت در نظر گرفته شده است.
بر اساس این ارزیابی، مجموع قیمت این کیت در چهار بخش حدود شش میلیون و ۷۰۰ هزار تومان است.
روزنامه جروزالم پست در یادداشتی نوشت جامعه بینالملل باید به جای تکیه بر حملات هوایی محدود و تحریمهای اقتصادی، ایجاد منطقه پرواز ممنوع بر فراز مناطق کلیدی ایران را مدنظر قرار دهد.
نویسنده این یادداشت با تاکید بر موفق نشدن سیاستهای کنونی در متوقف کردن پیشرفت هستهای تهران، ایجاد منطقه پرواز ممنوع را راهکاری برای اعمال فشار روانی و اقتصادی بر نظام جمهوری اسلامی توصیف کرد.
استراتژی محدودسازی دقیق
بر اساس این یادداشت، منطقه پرواز ممنوع پیشنهادی در نواحی مرزی که اکثریت جمعیت آنها را اقلیتهای قومی تشکیل میدهند، متمرکز خواهد بود. جروزالم پست این مناطق را از نظر جغرافیایی مهم، سیاسی حساس و نمادین قدرتمند توصیف کرد.
نویسنده یادداشت میگوید کنترل حریم هوایی این نواحی نه تنها تحرک نظامی سپاه پاسداران و واحدهای نیروهای مسلح جمهوری اسلامی را محدود میکند، بلکه یک استراتژی محدودسازی دقیق است که هزینههای عملیاتی آنها را که به مسیرهای هوایی داخلی متکی هستند، افزایش داده و منابع مالی نظام را به سمت امنیت داخلی منحرف میکند.
جروزالم پست با اشاره به عملیات ۱۲ روزه که در آن نیروهای آمریکایی و اسرائیلی موفق به کسب برتری هوایی موقت در غرب ایران شدند، تاکید کرد تجربه قبلی نشان داده دستیابی به کنترل حریم هوایی مناطق کلیدی ایران امکانپذیر است.
پیام سیاسی و اقتصادی
به نوشته این روزنامه، ایجاد منطقه پرواز ممنوع تنها یک ابزار نظامی نیست، بلکه بیانیهای سیاسی محسوب میشود که به جمهوری اسلامی اعلام میکند نمیتواند برنامه هستهای خود را بدون پیامد ادامه دهد.
جروزالم پست با اشاره به تاثیر روانشناختی این اقدام بر مشروعیت نظام حاکم بر ایران، افزود لحظهای که نیروی خارجی کنترل آسمان بخشی از کشور را در دست گیرد، ادعای قدرت مطلق نظام زیر سوال میرود.
این راهبرد از طریق محدود کردن پروازهای تجاری، افزایش قیمت بیمه و کاهش جریان تجاری، فشار اقتصادی مضاعف بر نظام وارد کرده و نارضایتی طبقه متوسط ایران را تشدید میکند.
زمان ائتلاف
این روزنامه با اشاره به نقش بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در هشدار دادن درباره تهدید جمهوری اسلامی از دهه ۱۹۸۰ تاکنون، نوشت بار سیاسی و قطبیسازی ناشی از این موضعگیریها باعث کاهش اعتبار این هشدارها از سوی بخشهایی از جهان عرب و حتی برخی مخاطبان غربی طی دهههای گذشته شده است.
حال آنکه دخالتهای جمهوری اسلامی از بغداد تا بیروت و از پایتختهای خلیج فارس تا دمشق برای بسیاری از کشورهای منطقه واقعیتی انکارناپذیر محسوب میشود.
از این رو نویسنده جروزالم پست معتقد است زمان آن فرا رسیده که ائتلاف جدیدی از بازیگران معتبر بینالمللی و منطقهای، پیام مبارزه با جمهوری اسلامی را نه از طریق سخنرانیهای سیاسی، بلکه از طریق اقدام هماهنگ و عملی منتقل کنند.
مهاجرانی سهشنبه ۳۱ تیر در یک نشست خبری گفت که از میان یک هزار و ۶۲ نفر، ۲۷۶ نفر غیرنظامی بودند.
او گفت که ۱۰۲ زن و ۳۸ کودک، ۱۸ کادر درمان، ۵ امدادگر هلال احمر، ۳۴ دانش آموز و ۵ فرهنگی در میان کشتهشدگان جنگ بودند.
پیشتر جمهوری اسلامی در تلاش بود کشتهشدگان حملات اخیر اسرائیل را «غیرنظامی» معرفی کند.
بررسیهای ایراناینترنشنال در مورد هویت برخی از افراد کشتهشده نشان میداد گروهی از آنها دارای مسئولیتهای رسمی در نهادهای نظامی، امنیتی و حکومتی بودهاند.
به عنوان نمونه، در پی حملات ۱۲روزه اسرائیل به مراکز نظامی و امنیتی جمهوری اسلامی، خبرگزاری حوزه علمیه گزارش داد که دستکم شش روحانی در این حملات کشته شدند.
سخنگوی دولت پزشکیان در آماری که ارائه داد مشخص نکرد که از میان افراد نظامی، چه تعداد سپاهی و چه تعداد ارتشی یا متعلق به دیگر نهادهای نظامی بودند.
بیشترین کشتهشدگان در تهران
در جریان حملات اسرائیل صدها نیروی نظامی از جمله مقامهای ارشد نظامی جمهوری اسلامی کشته شدند.
در میان کشتهشدگان، نامهایی چون محمد باقری، رییس ستاد کل نیروهای مسلح، حسین سلامی، فرمانده کل سپاه پاسداران و امیرعلی حاجیزاده، فرمانده نیروی هوافضای سپاه پاسداران، دیده میشود.
به گفته سخنگوی دولت پزشکیان، استان تهران با ۲۶۵ نفر بیشترین کشتهها را در جنگ ۱۲ روزه داشته است.
او همچنین گفت: «هشت هزار واحد مسکونی و ۲۱۹ واحد صنعتی، ۷ بیمارستان و ۱۱ آمبولانس مورد آسیب واقع شد.»
در اسرائیل نیز با این که در مجموع، اسرائیل توانست حدود ۹۰ درصد از ۵۵۰ موشک شلیکشده از سوی ایران را رهگیری کند، دستکم ۲۸ نفر در اسرائیل کشته و بیش از هزار و ۴۰۰ نفر (اغلب بهصورت سطحی) مجروح شدند.
هزاران خانه و خودرو نیز آسیب دیده یا ویران شدند.
گزارش قوه قضاییه از جابهجایی زندانیان پس از حمله به اوین
مهاجرانی همچنین گفت: «حمله به زندان اوین از جانب نهادهای بینالمللی مصداق جنایت جنگی شناخته شد و با وجود همه جانبداریها، ما خودمان را موظف به پیگیری حقوقی این موضوع میدانیم.»
همزمان اصغر جهانگیر، سخنگوی قوه قضاییه نیز در یک نشست خبری جداگانه در پاسخ به سوالی درباره وضعیت زندانیان اوین پس از حمله اسرائیل به این زندان گفت: «تعدادی از زندانیانی در محوطه عمومی زندان و خارج از زندان بودند و خارج شدن آنها از زندان به عنوان فرار مصطلح نیست بلکه تعدادی از این افراد خود بدون اینکه تحت تعقیب قرار گیرند به زندان بازگشتند و کسانی هم که به خارج از زندان رفتند زندانیانی بودند که عمدتا زندانی رای باز بودند که جرایم سبک داشتند.»
جهانگیر افزود در این جریان ۷۵ نفر از زندان خارج شدند که تاکنون ۴۸ نفر به زندان بازگشتند و ۲۷ نفر باقیمانده هم در صورتی که خود را معرفی نکنند در روزهای اخیر بازگردانده خواهند شد و باید تاکید کنم که از میان ۲۷ نفری که به زندان مراجعه نکردهاند هیچ یک از جاسوسها، جرایم امنیتی یا جرایم مهم نیستند.
این اظهارات در حالی است که ۱۲ تیرماه، ابوالفضل قدیانی و مهدی محمودیان، زندانیان سیاسی، در نامهای مشترک، زندانیان اوین را «سپر انسانی» در جنگ میان اسرائیل و جمهوری اسلامی توصیف کردند.
آنها به انتقال اجباری زندانیان اشاره کردند که با تهدید به شلیک تنها ۱۰ دقیقه فرصت داده شد.
همچنین خانواده علی یونسی، دانشجوی نخبه زندانی و دارنده مدال طلای المپیاد جهانی نجوم، از ادامه بیاطلاعی مطلق از وضعیت این زندانی سیاسی خبر داد و گفت که برادرش از ابتداییترین حقوق خود از جمله تماس با خانواده و ملاقات با وکیل، محروم مانده است.
این لایحه مجازاتهایی از جمله حبس، محرومیت و جریمه نقدی را برای کاربران فضای مجازی تشدید میکند.
از جمله موارد تشدید تخلف این خواهد بود که محتوا را افراد «دارای شهرت، مهارت، موقعیت یا قدرت تاثیرگذاری» یا کارمندان و مقامهای دولت منتشر کنند.
طبق این لایحه همچنین «نشر محتوای خلاف واقع با حساب جعلی یا از طریق ربات و سامانه خودکار» و همچنین «تکرار تخلف یا نشر در وضعیت بحرانی یا جنگی و تهدید امنیت ملی موجب تشدید مجازات میشود.
پروندهسازی و ارسال به قوه قضاییه
بر اساس این لایحه، وزارت ارشاد موظف به راهاندازی سامانهای سراسری برای دریافت گزارشها درباره فعالیتهای عمومی در فضای مجازی و ارسال هشدار میشود و گزارشهای خود از فعالیت مردم در شبکههای اجتماعی را به قوه قضاییه میفرستد.
این لایحه بیان میکند که اگر اینفلوئنسرها (چهرههای تاثیرگذار) محتوای «خلاف واقع» منتشر کنند، مجازات آنها یک درجه شدیدتر از مجازاتهای تعیینشده در مواد دیگر (مانند ماده ۱۲ که حبس درجه ۶، جزای نقدی درجه ۴، و محرومیت از فعالیت در نشر را مشخص کرده) خواهد بود.
بهعنوان مثال، اگر یک اینفلوئنسر محتوایی منتشر کند که به «تشویش اذهان عمومی» منجر شود، ممکن است بسته به شدت جرم و سایر شرایط، به جای حبس درجه ۶ (تا ۲ سال)، به حبس درجه ۵ (۲ تا ۵ سال) محکوم شود.
تشدید سرکوبها پس از جنگ با اسرائیل
این لایحه در شرایطی به مجلس ارائه شده که جمهوری اسلامی سرکوبها را پس از برقراری آتشبس با اسرائیل شدت بخشیده است.
نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی در هفتههای گذشته دستکم هشت نفر از اعضای خانواده کشتهشدگان اعتراضهای سال ۱۴۰۱ را بازداشت کردهاند.
این اقدام بخشی از سرکوب گستردهتر فعالان اجتماعی، اقلیتهای قومی و مذهبی و دیگر شهروندان پس از برقراری آتشبس میان ایران و اسرائیل است.
سیزدهم تیر گروهی از کارشناسان مستقل سازمان ملل در بیانیهای نسبت به موج جدید سرکوب و اعدام در ایران، پس از آغاز درگیریهای نظامی میان اسرائیل و جمهوری اسلامی و اعلام آتشبش، بهشدت ابراز نگرانی کردند.
آنها هشدار دادند که شرایط پس از جنگ نباید به بهانهای برای سرکوب مخالفان تبدیل شود.
دهها نهاد و کنشگر مدنی ۲۶ تیر در نامهای به دبیرکل سازمان ملل و مقامات ارشد حقوقبشری این سازمان، هشدار دادند که جمهوری اسلامی با سوءاستفاده از فضای جنگی، سرکوب داخلی را به شکلی بیسابقه تشدید کرده و بیتوجهی جامعه بینالملل به این هشدارها، راه را برای جنایتهای بیشتر هموار میکند.
عجله دولت پزشکیان برای تصویب این لایحه
در نامهای که از سوی پزشکیان به محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی صادر شده، آمده که «لایحه مقابله با انتشار محتوای خبری خلاف واقع در فضای مجازی» به پیشنهاد وزارت دادگستری و در هیئت وزیران «با قید دو فوریت» به تصویب رسیده است.
این اقدام جمهوری اسلامی شبیه اقدام حکومت روسیه پس از آغاز تهاجم علیه اوکراین است.
در اسفند ۱۴۰۰، پارلمان روسیه قانونی را تصویب کرد که انتشار اخبار «جعلی نظامی» میتواند تا ۱۵ سال زندان به همراه داشته باشد.
مقامهای روسیه استفاده از عبارت «حمله» به اوکراین را نیز شامل این موضوع میدانند.
جمهوری اسلامی مدعی پیروزی بر اسرائیل در جریان جنگ اخیر است و علی خامنهای در سومین پیام خود درباره جنگ بر «نابودی» اسرائیل تاکید کرد.
در شرایط کنونی، فشار بر اقلیتهای مذهبی، بهویژه یهودیان و بهائیان ظرف یک ماه گذشته شدت گرفته است. به گزارش منابع حقوق بشری در هفتههای پایانی خرداد و اوایل تیر دستکم ۲۱ نوکیش مسیحی در شش شهر ایران بازداشت شدند.
طبق گزارش وبسایت حقوق بشری هرانا، نیروهای امنیتی دستکم ۳۵ شهروند یهودی را در تهران و شیراز به دلیل داشتن تماس با بستگان در اسرائیل، احضار و بازجویی کردهاند.
یکی از اعضای ارشد جامعه یهودیان تهران به این نهاد گفته است که این بازجوییها «بیسابقه» بوده و فضای رعب و وحشت بیسابقهای ایجاد کرده است.
پیش از ارسال این لایحه به مجلس، مجلس شورای اسلامی طرحی را با عنوان «تشدید مجازات جاسوسی و همکاری با کشورهای متخاصم» تهیه و تصویب کرد.
سپهوند سهشنبه ۳۱ تیر به وبسایت تجارتنیوز گفت: «در حال حاضر تنها راه مدیریت این است که قطعیها را کاهش دهیم... متاسفانه احتمالا در ماههای آینده شاهد جیرهبندی آب در بیشتر نقاط کشور خواهیم بود که در برخی استانها و شهرها شروع شده است.»
او تاکید کرد بحران کمبود انرژی، چه در برق و چه در آب، ریشه در «دههها سوءمدیریت» دارد.
این نماینده مجلس بهعنوان نمونه به استقرار صنایع آببر در دل کویر بهجای سواحل خلیج فارس اشاره کرد که موجب شکلگیری پروژههای انتقال آب پرهزینه و نیمهتمام شده است.
سپهوند گفت قبل از انقلاب ۵۷ و در برنامه ششم عمرانی دوران محمدرضا شاه پهلوی، بنا بود ۵۰ درصد جمعیت ایران در سواحل خلیج فارس ساکن و تمام صنایع آببر، از جمله فولاد و پتروشیمیها، در آنجا مستقر شوند.
به گفته او اما این اتفاق پس از انقلاب رخ نداد و برای همین امروز با مشکل آبی روبهرو هستیم.
در روزهای گذشته شمار زیادی از شهروندان در پیامهایی به ایراناینترنشنال، از تداوم قطع آب برای ساعتهای طولانی خبر دادهاند.
یک شهروند با ارسال ویدیویی به ایراناینترنشنال گفت: «۳۶ ساعت که آب را قطع کردهاند. زندگی واقعا برایمان سخت شده و نمیدانیم چه کنیم.»
پیشتر جعفر پورکبگانی، نماینده بوشهر در مجلس شورای اسلامی، با تایید گزارشهای مردمی گفته بود در شهر بوشهر، شهروندان هر ۴۸ ساعت تنها دو ساعت آب دارند.
مقامهای آبفا پیشتر در ۲۱ تیر گزارشها درباره قطع آب در پایتخت را رد کرده بودند، اما با گسترده شدن گزارشهای مردمی، عیسی بزرگزاده، سخنگوی صنعت آب، ۳۰تیر اعتراف کرد تنها در چهار ماه گذشته، آب ۴۷ هزار و ۵۳۵ مشترک تهرانی قطع شده است.
سخنگوی صنعت آب نیز مانند شمار دیگری از مقامات جمهوری اسلامی، مردم را مقصر کمبودها معرفی کرد و خواهان کاهش مصرف بخش خانگی شد.
این در حالی است که بنا بر آمارهای رسمی که وزارت نیرو و شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور پیشتر منتشر کردهاند، تنها حدود شش تا ۱۰ درصد از کل مصرف آب ایران مربوط به بخش خانگی است.
انتقادها از هدررفت آب در بخش کشاورزی
مهدی چمران، رییس شورای شهر تهران، ۳۱ تیر خواهان «اصلاح روش استفاده از آب» شد و گفت ۹۰ درصد آب کشور برای کشاورزی میرود.
او گفت: «مثلا نباید هندوانه بکارند چرا که آب زیادی مصرف میکند. مصرف آب باید با محیط سازگار باشد.»
عضو کمیسیون انرژی مجلس نیز در مصاحبه با تجارتنیوز تاکید کرد الگوی کشت در کشاورزی به شدت مدیریت نشده و کشتهایی که مزیت نسبی برای ایران ندارند، در نقاط مختلف کشور انجام میشوند که منجر به تخلیه آبهای زیرزمینی شده است.
به گفته سپهوند، در برخی نقاط سطح آبهای زیرزمینی تا ۲۰۰ متر پایین رفته و علاوه بر فرونشست زمین با کمبود شدید استخراج آب مواجه شدهایم.
آبیاری فضای سبز با آب آشامیدنی
مهدی پیرهادی، عضو شورای شهر تهران، ۳۱ تیر در جلسه شورا گفت: «درخصوص وضعیت آب تهران باید تعدادی را محاکمه کرد.»
او توضیح داد که در تهران اکنون ۱۳ هزار ۳۸۶ حلقه چاه مجاز موجود است، اما از این تعداد چاه فقط ۸۰۰ میلیون مترمکعب آب برداشت میشود.
در روزهای گذشته گزارشهایی درباره استفاده شهرداری تهران از آب آشامیدنی برای آبیاری فضای سبز منتشر شده بود.
روزنامه جوان ۳۱ تیر در گزارشی نوشت ۵۵ حلقه چاه با کیفیت آب شرب در اختیار شهرداری تهران است، اما هنوز به وزارت نیرو واگذار نشدهاند.
بر اساس این گزارش، طبق قانون، آبیاری فضای سبز باید با پساب انجام شود، نه با آب شرب، اما اجرای این قانون، هنوز معطل مانده است.
مهدی چمران، رییس شورای شهر تهران، در پاسخ به این خبرها گفت: «تمام سعی ما این است که برای فضای سبز تهران از آبهای آشامیدنی استفاده نشود.»
او تاکید کرد: «ما موافق حفر چاه جدید به ویژه عمیق، در تهران نیستیم و این موضوع را نیز گفتیم و باز هم تکرار میکنیم.»
چمران اسفند سال گذشته با اعلام این خبر که آبفا میخواهد برای تامین آب شرب، ۵۰ حلقه چاه عمیق ۲۵۰ متری حفر کند، هشدار داده بود این اقدام دیگر چاهها را خشک خواهد کرد.
با وجود این انتقادها، یک مقام آب و فاضلاب استان خبر داده بود تنها در غرب پایتخت، ۴۲ حلقه چاه جدید تا پایان اردیبهشت امسال به بهرهداری رسیدند.
خبرهای ضدو نقیض درباره توزیع بسته پلاستیکی آب بین مردم تهران
با تشدید بحران آب در ایران، روابط عمومی شرکت آب و فاضلاب تهران اعلام کرد که آب شرب را برای توزیع میان شهروندان در بستهبندی پلاستیکی عرضه میکند. آبفا دلیل این اقدام را جلوگیری از آلودگی موجود در تانکرهای آب اعلام کرده است.
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه، درباره بستههای پلاستیکی آب نوشت: «به نظر میرسد بستهبندیهای جدید آب آشامیدنی به لحاظ سازگاری با محیط زیست شرایط بهتری دارد و هزینه تولید آن نیز کمتر از بطریهای مرسوم است.»
ساعاتی پس از انتشار این گزارش، شرکت آب و فاضلاب استان تهران با صدور اطلاعیهای، توزیع آب بستهبندی را «به شدت تکذیب» کرد.
آبفا تاکید کرد هیچ برنامهای برای اجرای چنین طرحی ندارد.
