اظهارات تازه عباس عراقچی، وزیر خارجه حکومت ایران مبنی بر این که جمهوری اسلامی هرگز به دنبال «نابودی اسرائیل» نبوده است، واکنشهای مختلفی را برانگیخته است. یک نماینده آمریکا اظهار کرد که کسی در دولت دونالد ترامپ چنین اظهاراتی را باور نمیکند.
متیو ویتاکر ، سفیر آمریکا در ناتو سهشنبه در این زمینه گفت: «یک کلمه از آنچه وزیر خارجه [حکومت] ایران میگوید را باور نمیکنم و مطمئنم دیگران در دولت آمریکا هم همین احساس را دارند.»
او افزود: «جمهوری اسلامی صدای قابلاعتمادی برای صلح ندارد. رییسجمهوری ترامپ خیلی صریح گفته که ایران نباید به سلاح هستهای دست پیدا کند.»
این دیپلمات آمریکا تاکید کرد: «از آنجا که ما برنامه هستهایشان را نابود کردیم، حالا وقت آن است که ایران پای میز مذاکره با ایالات متحده آمریکا بیاید تا درباره مسیری برای صلح و رفاه مردم ایران گفتوگو کنیم.»
او همچنین اضافه کرد: «ایران میتواند عضوی از جامعه جهانیای باشد که ایالات متحده و متحدانش رهبری آن را بر عهده دارند. اما در عین حال، ما با شرایطی روبهرو هستیم که در سیاست آمریکا یکسری اصول سیاه و سفید وجود دارد، و مهمترینِ آن این است که ایران نمیتواند و نباید به سلاح هستهای دست یابد.»
واکنش ترامپ
پیش از سفیر آمریکا در ناتو، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در واکنش به قسمتی از مصاحبه وزیر خارجه جمهوری اسلامی، با فاکس نیوز که در آن به خسارتهای «شدید» وارد شده به تاسیسات هستهای در حملات آمریکا پرداخته بود، گفت: «البته که چنین است، همانطور که گفته بودم، و اگر لازم باشد دوباره این کار را میکنیم.»
عراقچی در بخشی از گفتوگو با برت بِر، مجری برنامه «گزارش ویژه»، خسارتهای وارد آمده به تاسیسات هستهای ایران در اثر حملات ماه گذشته آمریکا را «شدید» توصیف کرد، اما از اظهار نظر درباره سرنوشت اورانیوم غنیشده شانه خالی کرد.
او ادامه داد: «تاسیسات ما آسیب دیدهاند، آسیب جدی. سازمان انرژی اتمی در حال ارزیابی میزان دقیق آسیب است، اما تا آنجا که من اطلاع دارم، این آسیبها جدی بودهاند و باعث توقف کامل فرآیند غنیسازی شدهاند.»
اسرائیل: به غلط کردن افتادهاند
وزارت خارجه اسرائیل نیز در واکنش به سخنان عراقچی، در صفحه فارسی خود در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «به غلط کردن افتادهاند. ولی بیفایده است.»
عراقچی در بخشی از مصاحبه خود با شبکه فاکسنیوز ضمن تاکید بر ادامه حمایت جمهوری اسلامی از گروههای نیابتی خود در منطقه، گفت که حذف اسرائیل از نقشه جهان هیچگاه سیاست حکومت ایران نبوده است.
سخنان عراقچی در حالی مطرح میشود که علی خامنهای و دیگر مقامهای جمهوری اسلامی بارها بر نابودی اسرائیل تاکید کردهاند.
عراقچی گفت: «ما معتقدیم که این گروهها — حماس، حزبالله و حوثیها — برای یک هدف عادلانه میجنگند. ما همواره از آنها حمایت کردهایم، چه از نظر سیاسی و چه از طرق دیگر.»
واکنش خبرگزاری فارس
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران نیز ضمن انتقاد از گفتوگوی عراقچی با فاکسنیوز، نوشت که او نباید میگفت «ضربه سختی خوردیم و غنیسازی عملا متوقف شده»، چرا که این اغراقآمیز و موضعی از سر ضعف است.
خبرگزاری فارس همچنین افزود: «عراقچی نباید حکم محارب بودن ترامپ و نتانیاهو را به گروههای تندرو منتسب میکرد چرا که طرف مقابل، رهبر جمهوری اسلامی را تهدید به ترور کرده است.»
فارس نوشت: «چنین موضعگیری ممکن است انگیزه دشمن را برای افزایش فشارها و ترورها تقویت کند، زیرا نشان میدهد ایران در سطح دیپلماتیک تمایلی به پاسخ قاطعانه ندارد.»
عراقچی گفته بود منظور از شعار «مرگ بر آمریکا» مردم این کشور نیست و سیاستهای «سلطهجویانه» آمریکاست.
او کارزارها و درخواستها برای کشتن ترامپ در ایران را نیز تبلیغات خواند و رد کرد.
سازمان مدیریت بحران شهر تهران به تازگی طرحی را به نام کوله زندگی رونمایی کرده که میتواند در صورت بروز شرایط خطیر برای سه روز «زندگی در بحران» را ممکن کند.
در این بسته حدود ۷۰ قلم کالا شامل مواد خوراکی، بهداشتی، کمکهای اولیه و وسایل عمومی برای دوام آوردن یک خانواده سه نفره به مدت سه روز در حادثه و بحران در نظر گرفته شده است.
کیت یا کیف بقا مجموعهای از وسایل و تجهیزات ضروری است که به منظور کمک به فرد در شرایط اضطراری و بحرانهای مختلف مانند حوادث طبیعی، تصادفات، یا شرایط نامساعد محیطی تهیه میشود.
این کیت معمولا شامل ابزارهای پایهای مثل آب، غذاهای خشک، چراغ قوه، باتری، جعبه کمکهای اولیه، فندک یا کبریت، طناب، و ابزار چندکاره است که میتواند به فرد امکان زنده ماندن و حفظ سلامتی تا رسیدن کمک را بدهد.
هدف اصلی کیت بقا، افزایش توانایی فرد در مدیریت موقعیتهای بحرانی و کاهش ریسک آسیبدیدگی یا فوت است و در سالهای گذشته نیز به ویژه هنگام وقوع حوادث طبیعی مانند زلزله و سیل به شهروندان توصیه شده است.
با اینحال نخستین واکنش شمار زیادی از شهروندان به انتشار پوسترهای طرح شهرداری پس از جنگ ۱۲ روزه، «ترس» از حملات دوباره اسرائیل بود.
شمار زیادی از کاربران هم به نبود پناهگاه در تهران و سایر شهرهای ایران در جریان جنگ اخیر اشاره کردند.
حملات اسرائیل به خاک ایران از بامداد ۲۳ خرداد آغاز شد اما حدود دو شبانهروز بعد، دولت پزشکیان اعلام کرد از شامگاه ۲۵ خرداد «مساجد، مدارس و متروها به عنوان پناهگاه در اختیار مردم قرار میگیرند.»
همان زمان رییس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران تهران خطاب به شهروندان گفت در صورت نیاز، به جای مراجعه به ایستگاههای مترو، از «پارکینگها و فضاهای موجود در ساختمانهای مسکونی و تجاری» به عنوان پناهگاه استفاده کنند.
به گفته این مقام مسئول، سولههای بحران فقط در مقابل زلزله مقاوم است نه موشک و بمب.
مهدی چمران، رئیس شورای شهر تهران، نیز گفت پارکینگهای طبقاتی وزارتخانهها و ساختمانهای بلند نقاط امنی برای پناهگاه هستند.
تعدادی از شهروندان ۳۰ خرداد گزارش دادند که با وجود حملات هوایی، پلیس مترو با همکاری متصدیهای گیت در ایستگاه فرهنگسرا، مردم را از ایستگاهها بیرون کرده تا درهای مترو را در شرایط بمباران ببندند.
قیمت کیت بقا
ایراناینترنشنال در این گزارش با بررسی سایتهای فروش آنلاین، هزینه این کیت را به صورت کلی و به تفکیک هر قلم کالا تهیه کرده است.
در سایتهای فروش کالا قیمتهای مختلفی برای هر قلم به نسبت جنس، برند و فروشنده درج شده که در عمده این موارد، «کمترین» قیمت در نظر گرفته شده است.
بر اساس این ارزیابی، مجموع قیمت این کیت در چهار بخش حدود شش میلیون و ۷۰۰ هزار تومان است.
روزنامه جروزالم پست در یادداشتی نوشت جامعه بینالملل باید به جای تکیه بر حملات هوایی محدود و تحریمهای اقتصادی، ایجاد منطقه پرواز ممنوع بر فراز مناطق کلیدی ایران را مدنظر قرار دهد.
نویسنده این یادداشت با تاکید بر موفق نشدن سیاستهای کنونی در متوقف کردن پیشرفت هستهای تهران، ایجاد منطقه پرواز ممنوع را راهکاری برای اعمال فشار روانی و اقتصادی بر نظام جمهوری اسلامی توصیف کرد.
استراتژی محدودسازی دقیق
بر اساس این یادداشت، منطقه پرواز ممنوع پیشنهادی در نواحی مرزی که اکثریت جمعیت آنها را اقلیتهای قومی تشکیل میدهند، متمرکز خواهد بود. جروزالم پست این مناطق را از نظر جغرافیایی مهم، سیاسی حساس و نمادین قدرتمند توصیف کرد.
نویسنده یادداشت میگوید کنترل حریم هوایی این نواحی نه تنها تحرک نظامی سپاه پاسداران و واحدهای نیروهای مسلح جمهوری اسلامی را محدود میکند، بلکه یک استراتژی محدودسازی دقیق است که هزینههای عملیاتی آنها را که به مسیرهای هوایی داخلی متکی هستند، افزایش داده و منابع مالی نظام را به سمت امنیت داخلی منحرف میکند.
جروزالم پست با اشاره به عملیات ۱۲ روزه که در آن نیروهای آمریکایی و اسرائیلی موفق به کسب برتری هوایی موقت در غرب ایران شدند، تاکید کرد تجربه قبلی نشان داده دستیابی به کنترل حریم هوایی مناطق کلیدی ایران امکانپذیر است.
پیام سیاسی و اقتصادی
به نوشته این روزنامه، ایجاد منطقه پرواز ممنوع تنها یک ابزار نظامی نیست، بلکه بیانیهای سیاسی محسوب میشود که به جمهوری اسلامی اعلام میکند نمیتواند برنامه هستهای خود را بدون پیامد ادامه دهد.
جروزالم پست با اشاره به تاثیر روانشناختی این اقدام بر مشروعیت نظام حاکم بر ایران، افزود لحظهای که نیروی خارجی کنترل آسمان بخشی از کشور را در دست گیرد، ادعای قدرت مطلق نظام زیر سوال میرود.
این راهبرد از طریق محدود کردن پروازهای تجاری، افزایش قیمت بیمه و کاهش جریان تجاری، فشار اقتصادی مضاعف بر نظام وارد کرده و نارضایتی طبقه متوسط ایران را تشدید میکند.
زمان ائتلاف
این روزنامه با اشاره به نقش بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در هشدار دادن درباره تهدید جمهوری اسلامی از دهه ۱۹۸۰ تاکنون، نوشت بار سیاسی و قطبیسازی ناشی از این موضعگیریها باعث کاهش اعتبار این هشدارها از سوی بخشهایی از جهان عرب و حتی برخی مخاطبان غربی طی دهههای گذشته شده است.
حال آنکه دخالتهای جمهوری اسلامی از بغداد تا بیروت و از پایتختهای خلیج فارس تا دمشق برای بسیاری از کشورهای منطقه واقعیتی انکارناپذیر محسوب میشود.
از این رو نویسنده جروزالم پست معتقد است زمان آن فرا رسیده که ائتلاف جدیدی از بازیگران معتبر بینالمللی و منطقهای، پیام مبارزه با جمهوری اسلامی را نه از طریق سخنرانیهای سیاسی، بلکه از طریق اقدام هماهنگ و عملی منتقل کنند.
مهاجرانی سهشنبه ۳۱ تیر در یک نشست خبری گفت که از میان یک هزار و ۶۲ نفر، ۲۷۶ نفر غیرنظامی بودند.
او گفت که ۱۰۲ زن و ۳۸ کودک، ۱۸ کادر درمان، ۵ امدادگر هلال احمر، ۳۴ دانش آموز و ۵ فرهنگی در میان کشتهشدگان جنگ بودند.
پیشتر جمهوری اسلامی در تلاش بود کشتهشدگان حملات اخیر اسرائیل را «غیرنظامی» معرفی کند.
بررسیهای ایراناینترنشنال در مورد هویت برخی از افراد کشتهشده نشان میداد گروهی از آنها دارای مسئولیتهای رسمی در نهادهای نظامی، امنیتی و حکومتی بودهاند.
به عنوان نمونه، در پی حملات ۱۲روزه اسرائیل به مراکز نظامی و امنیتی جمهوری اسلامی، خبرگزاری حوزه علمیه گزارش داد که دستکم شش روحانی در این حملات کشته شدند.
سخنگوی دولت پزشکیان در آماری که ارائه داد مشخص نکرد که از میان افراد نظامی، چه تعداد سپاهی و چه تعداد ارتشی یا متعلق به دیگر نهادهای نظامی بودند.
بیشترین کشتهشدگان در تهران
در جریان حملات اسرائیل صدها نیروی نظامی از جمله مقامهای ارشد نظامی جمهوری اسلامی کشته شدند.
در میان کشتهشدگان، نامهایی چون محمد باقری، رییس ستاد کل نیروهای مسلح، حسین سلامی، فرمانده کل سپاه پاسداران و امیرعلی حاجیزاده، فرمانده نیروی هوافضای سپاه پاسداران، دیده میشود.
به گفته سخنگوی دولت پزشکیان، استان تهران با ۲۶۵ نفر بیشترین کشتهها را در جنگ ۱۲ روزه داشته است.
او همچنین گفت: «هشت هزار واحد مسکونی و ۲۱۹ واحد صنعتی، ۷ بیمارستان و ۱۱ آمبولانس مورد آسیب واقع شد.»
در اسرائیل نیز با این که در مجموع، اسرائیل توانست حدود ۹۰ درصد از ۵۵۰ موشک شلیکشده از سوی ایران را رهگیری کند، دستکم ۲۸ نفر در اسرائیل کشته و بیش از هزار و ۴۰۰ نفر (اغلب بهصورت سطحی) مجروح شدند.
هزاران خانه و خودرو نیز آسیب دیده یا ویران شدند.
گزارش قوه قضاییه از جابهجایی زندانیان پس از حمله به اوین
مهاجرانی همچنین گفت: «حمله به زندان اوین از جانب نهادهای بینالمللی مصداق جنایت جنگی شناخته شد و با وجود همه جانبداریها، ما خودمان را موظف به پیگیری حقوقی این موضوع میدانیم.»
همزمان اصغر جهانگیر، سخنگوی قوه قضاییه نیز در یک نشست خبری جداگانه در پاسخ به سوالی درباره وضعیت زندانیان اوین پس از حمله اسرائیل به این زندان گفت: «تعدادی از زندانیانی در محوطه عمومی زندان و خارج از زندان بودند و خارج شدن آنها از زندان به عنوان فرار مصطلح نیست بلکه تعدادی از این افراد خود بدون اینکه تحت تعقیب قرار گیرند به زندان بازگشتند و کسانی هم که به خارج از زندان رفتند زندانیانی بودند که عمدتا زندانی رای باز بودند که جرایم سبک داشتند.»
جهانگیر افزود در این جریان ۷۵ نفر از زندان خارج شدند که تاکنون ۴۸ نفر به زندان بازگشتند و ۲۷ نفر باقیمانده هم در صورتی که خود را معرفی نکنند در روزهای اخیر بازگردانده خواهند شد و باید تاکید کنم که از میان ۲۷ نفری که به زندان مراجعه نکردهاند هیچ یک از جاسوسها، جرایم امنیتی یا جرایم مهم نیستند.
این اظهارات در حالی است که ۱۲ تیرماه، ابوالفضل قدیانی و مهدی محمودیان، زندانیان سیاسی، در نامهای مشترک، زندانیان اوین را «سپر انسانی» در جنگ میان اسرائیل و جمهوری اسلامی توصیف کردند.
آنها به انتقال اجباری زندانیان اشاره کردند که با تهدید به شلیک تنها ۱۰ دقیقه فرصت داده شد.
همچنین خانواده علی یونسی، دانشجوی نخبه زندانی و دارنده مدال طلای المپیاد جهانی نجوم، از ادامه بیاطلاعی مطلق از وضعیت این زندانی سیاسی خبر داد و گفت که برادرش از ابتداییترین حقوق خود از جمله تماس با خانواده و ملاقات با وکیل، محروم مانده است.
این لایحه مجازاتهایی از جمله حبس، محرومیت و جریمه نقدی را برای کاربران فضای مجازی تشدید میکند.
از جمله موارد تشدید تخلف این خواهد بود که محتوا را افراد «دارای شهرت، مهارت، موقعیت یا قدرت تاثیرگذاری» یا کارمندان و مقامهای دولت منتشر کنند.
طبق این لایحه همچنین «نشر محتوای خلاف واقع با حساب جعلی یا از طریق ربات و سامانه خودکار» و همچنین «تکرار تخلف یا نشر در وضعیت بحرانی یا جنگی و تهدید امنیت ملی موجب تشدید مجازات میشود.
پروندهسازی و ارسال به قوه قضاییه
بر اساس این لایحه، وزارت ارشاد موظف به راهاندازی سامانهای سراسری برای دریافت گزارشها درباره فعالیتهای عمومی در فضای مجازی و ارسال هشدار میشود و گزارشهای خود از فعالیت مردم در شبکههای اجتماعی را به قوه قضاییه میفرستد.
این لایحه بیان میکند که اگر اینفلوئنسرها (چهرههای تاثیرگذار) محتوای «خلاف واقع» منتشر کنند، مجازات آنها یک درجه شدیدتر از مجازاتهای تعیینشده در مواد دیگر (مانند ماده ۱۲ که حبس درجه ۶، جزای نقدی درجه ۴، و محرومیت از فعالیت در نشر را مشخص کرده) خواهد بود.
بهعنوان مثال، اگر یک اینفلوئنسر محتوایی منتشر کند که به «تشویش اذهان عمومی» منجر شود، ممکن است بسته به شدت جرم و سایر شرایط، به جای حبس درجه ۶ (تا ۲ سال)، به حبس درجه ۵ (۲ تا ۵ سال) محکوم شود.
تشدید سرکوبها پس از جنگ با اسرائیل
این لایحه در شرایطی به مجلس ارائه شده که جمهوری اسلامی سرکوبها را پس از برقراری آتشبس با اسرائیل شدت بخشیده است.
نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی در هفتههای گذشته دستکم هشت نفر از اعضای خانواده کشتهشدگان اعتراضهای سال ۱۴۰۱ را بازداشت کردهاند.
این اقدام بخشی از سرکوب گستردهتر فعالان اجتماعی، اقلیتهای قومی و مذهبی و دیگر شهروندان پس از برقراری آتشبس میان ایران و اسرائیل است.
سیزدهم تیر گروهی از کارشناسان مستقل سازمان ملل در بیانیهای نسبت به موج جدید سرکوب و اعدام در ایران، پس از آغاز درگیریهای نظامی میان اسرائیل و جمهوری اسلامی و اعلام آتشبش، بهشدت ابراز نگرانی کردند.
آنها هشدار دادند که شرایط پس از جنگ نباید به بهانهای برای سرکوب مخالفان تبدیل شود.
دهها نهاد و کنشگر مدنی ۲۶ تیر در نامهای به دبیرکل سازمان ملل و مقامات ارشد حقوقبشری این سازمان، هشدار دادند که جمهوری اسلامی با سوءاستفاده از فضای جنگی، سرکوب داخلی را به شکلی بیسابقه تشدید کرده و بیتوجهی جامعه بینالملل به این هشدارها، راه را برای جنایتهای بیشتر هموار میکند.
عجله دولت پزشکیان برای تصویب این لایحه
در نامهای که از سوی پزشکیان به محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی صادر شده، آمده که «لایحه مقابله با انتشار محتوای خبری خلاف واقع در فضای مجازی» به پیشنهاد وزارت دادگستری و در هیئت وزیران «با قید دو فوریت» به تصویب رسیده است.
این اقدام جمهوری اسلامی شبیه اقدام حکومت روسیه پس از آغاز تهاجم علیه اوکراین است.
در اسفند ۱۴۰۰، پارلمان روسیه قانونی را تصویب کرد که انتشار اخبار «جعلی نظامی» میتواند تا ۱۵ سال زندان به همراه داشته باشد.
مقامهای روسیه استفاده از عبارت «حمله» به اوکراین را نیز شامل این موضوع میدانند.
جمهوری اسلامی مدعی پیروزی بر اسرائیل در جریان جنگ اخیر است و علی خامنهای در سومین پیام خود درباره جنگ بر «نابودی» اسرائیل تاکید کرد.
در شرایط کنونی، فشار بر اقلیتهای مذهبی، بهویژه یهودیان و بهائیان ظرف یک ماه گذشته شدت گرفته است. به گزارش منابع حقوق بشری در هفتههای پایانی خرداد و اوایل تیر دستکم ۲۱ نوکیش مسیحی در شش شهر ایران بازداشت شدند.
طبق گزارش وبسایت حقوق بشری هرانا، نیروهای امنیتی دستکم ۳۵ شهروند یهودی را در تهران و شیراز به دلیل داشتن تماس با بستگان در اسرائیل، احضار و بازجویی کردهاند.
یکی از اعضای ارشد جامعه یهودیان تهران به این نهاد گفته است که این بازجوییها «بیسابقه» بوده و فضای رعب و وحشت بیسابقهای ایجاد کرده است.
پیش از ارسال این لایحه به مجلس، مجلس شورای اسلامی طرحی را با عنوان «تشدید مجازات جاسوسی و همکاری با کشورهای متخاصم» تهیه و تصویب کرد.
