مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، شامگاه چهارشنبه در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که طرفهای درگیر در سوریه «بر سر گامهای مشخصی برای پایان دادن به این وضعیت نگرانکننده و وحشتناک، از امشب، به توافق رسیدهاند».
روبیو تاکید کرد که اجرای این توافقها مستلزم پایبندی کامل همه طرفها به تعهداتشان است و افزود: «انتظار داریم دقیقا چنین کنند.»
وزارت دفاع سوریه اعلام کرد که واحدهای ارتش خروج از سویدا را آغاز میکنند.
همزمان، شبکههای العربیه و الحدث گزارش دادند که ستونهای نظامی ارتش سوریه در چارچوب اجرای توافق، بهصورت پیاپی از سویدا عقبنشینی کردهاند.
این تحولات در حالی رخ میدهد که پس از درگیریهای خونین میان دروزیها و بادیهنشینان در سویدا، دولت سوریه برای مداخله وارد عمل شد؛ اقدامی که اسرائیل آن را تهدیدی علیه جامعه دروزی تلقی کرد.
در این درگیریها که بر اساس گزارشها بیش از ۳۰۰ کشته بر جای گذاشته است، ارتش اسرائیل حملات هوایی گستردهای را علیه مواضع دولتی سوریه در نقاط مختلف این کشور انجام داد.
روزنامه تلگراف روز چهارشنبه ۲۵ تیرماه با استناد به دادههای پایگاه داده مکان و رویدادهای درگیریهای مسلحانه (ACLED) گزارش داد که دونالد ترامپ با وجود وعدههای انتخاباتیاش مبنی بر پایان دادن به دخالتهای نظامی آمریکا، کارزارهای هوایی این کشور را بهطور چشمگیری تشدید کرده است.
از زمان آغاز به کار دولت جدید، ترامپ بر ۵۲۹ حمله هوایی نظارت داشته، در حالیکه این آمار در کل چهار سال دولت قبلی، ۵۵۵ حمله بود.
این گزارش افزود دولت ترامپ در برخی جبههها، بهمراتب فراتر رفته است و به عملیات آمریکا علیه جمهوری اسلامی، حوثیهای یمن، جهادگرایان در سومالی و صدور دستور بمبارانهایی در عراق و سوریه اشاره کرد.
پروفسور کلیوناد رالی، مدیرعامل این پایگاه دادهها، با اشاره به شدت این کارزارها گفت: «ارتش آمریکا سریعتر عمل میکند، سختتر میزند و این کار را با محدودیتهای کمتری انجام میدهد.»
ترامپ تاکید دارد که رویکرد تهاجمیاش تضمینکننده «صلح از مسیر قدرت» است، عبارتی که اغلب به رونالد ریگان نسبت داده میشود.
او در یک سخنرانی گفته بود: «ما موفقیتمان را نهفقط با نبردهایی که میبریم، بلکه با جنگهایی که پایان میدهیم و شاید از همه مهمتر، جنگهایی که هرگز واردشان نمیشویم، میسنجیم. به این میگویند صلح از مسیر قدرت.»
ترامپ تاکنون دست به حمله در لیبی یا افغانستان نزده و حملات هواییاش اغلب بهعنوان جایگزینی دقیقتر و کمهزینهتر برای اعزام نیروهای زمینی آمریکا، مانند کاری که باراک اوباما انجام داد، تلقی میشود.
نگاه طرفداران جریان «اول آمریکا» به عملیاتهای خارجی دولت ترامپ
چهرههای برجسته جریان «عظمت را دوباره به آمریکا بازگردانیم» (MAGA) از جمله تاکر کارلسن، ماه گذشته از حمله به خاک ایران انتقاد کردند و آن را مغایر با وعدههای انزواطلبانه ترامپ تحت شعار «اول آمریکا» دانستند.
مارجوری تیلور گرین، از چهرههای سرشناس و وفادار به جریان ماگا که با مداخلات نظامی مخالف است، گفت در میان حامیان ترامپ «شکاف بسیار بزرگی» بر سر این موضوع ایجاد شده و او «از درگیریهای خارجی خسته شده است.»
او پیشتر گفته بود: «ما قول داده بودیم دیگر جنگ خارجی نداشته باشیم، دیگر تغییر رژیم ندهیم.»
با این حال، نظرسنجیهایی که همزمان با این حملات انجام شد نشان داد پایگاه ترامپ در واقع بهشدت از او حمایت کردهاند.
بر اساس نتایج این نظرسنجیها، ۸۴ درصد از حامیان ماگا با حملات موافق بودند و ۷۰ درصدشان حمایت کامل خود را اعلام کردند.
این در حالی است که در میان جمهوریخواهان سنتی، ۷۲ درصد با حملات موافق بودند و تنها ۴۹ درصد بهشدت از آنها حمایت کردند.
به گفته رالی، دادههای جدید نشان میدهند آمریکا تحت رهبری ترامپ «در حال عقبنشینی» نیست.
او افزود: «ترجیح ترامپ برای مداخله، این پرسش را پیش میکشد که آیا این با وعدهاش برای پایان دادن به جنگهای آمریکا تناقض دارد یا اینکه حملات خارجی دقیقا راه او برای اجرای همان وعده است؟»
حمله به تاسیسات اتمی ایران، نقطهعطفی مهم در سیاست خارجی ترامپ
مدیرعامل این مرکز دادهها، تاکید کرد حملات اخیر به تاسیسات هستهای ایران بهعنوان نقطهعطفی مهم در سیاست خارجی آمریکا مطرح شدهاند، اما اگر کمی عقبتر بایستیم، این حملات چیز متفاوتی نیستند و در همان الگو قرار میگیرند.
به گفته رالی، ترامپ در تنها پنج ماه، تقریبا به اندازه کل چهار سال دولت قبلی بر حملات هوایی آمریکا نظارت داشته است: «اکنون ارتش آمریکا سریعتر عمل میکند، شدیدتر میزند و این کار را با محدودیتهای کمتر انجام میدهد. سوریه، عراق، افغانستان، یمن، سومالی و حالا ایران، همگی زمینهای آشناییاند؛ اما بحث بر سر جغرافیا نیست؛ مساله تکرار و شدت است.»
بیشتر حملات ترامپ در یمن صورت گرفته است؛ جایی که او در ماه مارس کارزار هوایی آمریکا علیه نیروهای حوثی مورد حمایت جمهوری اسلامی که تهدیدی برای کشتیرانی در دریای سرخ هستند را بهشدت تشدید کرد.
طبق گزارش این پایگاه داده، با وجود انجام ۴۷۰ حمله از ژانویه تاکنون، این نیروهای شبهنظامی همچنان در برابر قدرت آتش آمریکا مقاوم باقی ماندهاند و هفته گذشته دو کشتی را غرق کردند.
این عملیاتها بیش از یک میلیارد دلار هزینه برای ارتش آمریکا به همراه داشته است.
ترامپ همچنین حملات در سومالی را افزایش داده، جایی که نیروهای آمریکایی مواضع داعش محلی و همچنین گروه الشباب را هدف قرار دادهاند.
کاخ سفید در ماه مارس اعلام کرد یکی از برنامهریزان حملات داعش در سومالی کشته شده است.
ترامپ با لحن شادمانهای گفت: «ارتش ما سالها دنبال این برنامهریز حملات داعش بود، اما بایدن و اطرافیانش آنقدر کُند عمل کردند که کار پیش نرفت. من انجامش دادم! پیام ما به داعش و همه کسانی که بخواهند به آمریکاییها حمله کنند این است که پیدایتان میکنیم، و میکشیمتان.»
آمریکا عقبنشینی نکرده، بلکه حملاتش سریعتر و شدیدتر شده
رالی گفت: «در حالی که ترامپ بارها وعده داده به جنگهای بیپایان آمریکا پایان دهد، بهندرت توضیح داده که این کار چگونه قرار است انجام شود.»
او افزود: «این ماههای نخست نشان میدهند که شاید برنامه این باشد که با بهکارگیری قدرت آتش ویرانگر، درگیریها را پیش از آنکه آغاز شوند یا به درازا بکشند، به پایان برساند.»
کاخ سفید تاکید کرده که ترامپ در حال پیادهسازی راهبرد «صلح از مسیر قدرت» است.
در پستی در وبسایت کاخ سفید آمده است: «رییسجمهوری ترامپ همیشه منافع مردم آمریکا را در اولویت قرار میدهد و با احیای ماموریت مرگبار ارتش ایالات متحده و رهبری سیاست خارجی با رویکرد صلح از مسیر قدرت، ترامپ در حال عمل به تعهد خود برای بازگرداندن امنیت و ایمنی در سراسر جهان است.»
اما این راهبرد، هزینههایی نیز دارد.
رالی گفت: «برای غیرنظامیان، این وضعیت به معنای خطری دوباره و بدون هشدار قبلی است. برای متحدان آمریکا، نگرانیهایی درباره هماهنگی و غیرقابل پیشبینی بودن را ایجاد میکند و برای قانونگذاران، این وضعیت پرسشهایی جدی درباره قدرت فزاینده رییسجمهور و پاسخگویی ایجاد کرده است.»
او افزود: «پس آیا هدف ترامپ این است که با تشدید سریع و قاطعانه، به جنگها پایان دهد؟ یا بازگشتی است به سیاست خارجی پرخطر و کممسئولیت؟ آیا قدرت هوایی برای جلوگیری از درگیریهای عمیقتر بهکار میرود یا فقط برای مدیریت اوضاع از بالا؟»
به گفته مدیرعامل این موسسه، نکته روشن ماجرا این است که آمریکا عقبنشینی نمیکند، سریعتر حرکت میکند، نخستین ضربه را میزند و گفتوگو را به بعد موکول میکند.
حملات ترامپ عمدتا بر خاورمیانه و شاخ آفریقا متمرکز بوده و در نهایت به حملهای بیسابقه به ایران انجامیده است.
تحولاتی که پیش از حمله جمهوری اسلامی در دوم تیر به پایگاه آمریکا در قطر آغاز شده بود، اکنون نگرانیهای بیشتری را در میان برنامهریزان دفاعی آمریکا برانگیخته است.
بسیاری از پایگاههای کلیدی آمریکا در خاورمیانه در فاصله نزدیکی از ایران قرار دارند و در برابر درگیری با تهران آسیبپذیرند.
آمریکا در پی تبدیل پایگاهش در غرب عربستان سعودی به یک مرکز لجستیک بزرگ است تا آسیبپذیری پایگاههای نظامی خود را در برابر موشکهای کوتاهبرد جمهوری اسلامی کاهش دهد.
تغییر در چیدمان پایگاههای نظامی
موسسه یهودی امنیت ملی آمریکا (JINSA) مستقر در واشینگتن، گزارش داد آمریکا در حال بررسی گزینههای جایگزین برای استقرار پایگاهخارج از برد موشکهای بالستیک تهران است.
به نوشته این موسسه، اسرائیل که میزبان انبار تسلیحات آمریکا و سیستمهای دفاع هوایی این کشور است و خود نیز سیستمهای دفاع هوایی و موشکی قدرتمندی دارد، باید در اولویت سیاستگذاران آمریکایی قرار گیرد.
مشکلات پایگاه العدید
آسیبپذیری پایگاه العدید قطر که پیش از این تنها یک نگرانی نظری بود، پس از حمله موشکی تهران آشکار شد.
به گزارش این موسسه، فرانک مکنزی، فرمانده سابق فرماندهی مرکزی آمریکا، سال گذشته هشدار داد که موشکهای حکومت ایران میتوانند در «پنج دقیقه یا کمتر» به این پایگاه برسند و دفاع آمریکا را درهم شکنند.
این فقدان عمق استراتژیک، نیروهای آمریکایی و پلتفرمهای حیاتی را به خطر میاندازد.
اگرچه دشمنان آمریکا در شرایط عادی هرگز قادر به سرنگون کردن هواپیمای جنگنده پیشرفته اف-۳۵ نیستند، اما زمانی که این هواپیما در باند فرودگاه مستقر است، تمام قابلیتهای فنی آن بیفایده خواهد بود و به راحتی میتواند هدف حمله قرار بگیرد.
محدودیتهای میزبان
چالش دیگر در مورد اختیاراتی است که کشورهای میزبان برای دسترسی، استقرار و پرواز به آمریکا میدهند.
با وجود آسیبپذیریهای مشخص پایگاه العدید، قطر در عمل بر عملیات نظامی آمریکا از این پایگاه محدودیت وضع میکند.
برای نمونه، زمانی که حوثیها به کشتیرانی بینالمللی و ناوگان آمریکا حمله کردند، قطر با هرگونه اقدام نظامی علیه این گروه مخالفت کرد.
اسرائیل؛ گزینه ایدهآل
این موسسه در گزارش خود نوشت استقرار بخشی از نیروهای نظامی آمریکا در اسرائیل راهحلی متعادل برای اعمال قدرت، حفظ آمادگی جنگی و ایجاد گزینههای جایگزین بدون قرار دادن نیروها و تجهیزات در معرض خطر محسوب میشود.
آمریکا از قبل سیستمهای دفاع هوایی پیشرفتهای مانند «تاد» و «پاتریوت» را در خاک اسرائیل مستقر کرده است.
این امر باعث میشود پایگاه آمریکایی در این کشور از امنیت بالایی برخوردار باشد.
علاوه بر این، به نوشته این موسسه، اسرائیل پیشرفتهای چشمگیری در زمینه سیستمهای دفاعی آزمایش شده در جنگ داشته و فناوریهای نوینی مانند رهگیرهای لیزری توسعه داده است.
این موسسه امنیت ملی تاکید کرد استفاده از این تجربیات و فناوریها مزیت قابل توجهی برای پایگاه آمریکایی خواهد بود.
مزایای متقابل
آمریکا و اسرائیل هماکنون روی انواع مشابهی از هواپیماهای جنگنده شامل اف-۱۵، اف-۱۶ و اف-۳۵ نیروهایشان را آموزش میدهند و در زمینه نگهداری این هواپیماها همکاری میکنند.
به گفته موسسه یهودی امنیت ملی آمریکا، وجود انبار تسلیحات آمریکایی که از پیش در اسرائیل ذخیره شده، زمینه مناسبی برای تبدیل این کشور به مرکز مهم پشتیبانی لجستیک فراهم میکند.
همکاری دوجانبه در زمینههای دیگر نیز سودمند خواهد بود. این ترتیب میتواند برای آموزش مشترک خلبانان اف-۱۵ و حل مشکل کمبود جتهای آموزشی در آمریکا استفاده شود.
اسرائیل در اصلاح و بهبود جنگندههای آمریکایی تجربه قابل توجهی کسب کرده است. این کشور توانسته این هواپیماها را به سیستمهای جنگ الکترونیک پیشرفته مجهز کند که شرکتهای اسرائیلی آن را توسعه دادهاند.
به اعتقاد موسسه یهودی امنیت ملی آمریکا، این تجربیات میتواند منجر به نوآوریهای مهمی شود.
این موسسه افزود ایجاد پایگاه بزرگ آمریکا در اسرائیل به همراه افزایش ذخایر تسلیحاتی، گام منطقی بعدی در بازسازی ضروری شبکه پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه خاورمیانه به شمار میرود.
هاکبی چهارشنبه ۲۵ تیر در مورد محاکمه نتانیاهو گفت: «این موضوع بسیار حساس است. رییسجمهور (دونالد ترامپ) به چیزی پرداخت که ما اساسا آن را شکار جادوگر در آمریکا میدانستیم. انجام وظایفی که رایدهندگان برای آن شما را انتخاب کردهاند، در حالی که تحت فشار روندهای قانونی هستید که توجه را از مسئولیتهایتان منحرف میکند، بسیار چالشبرانگیز است.»
ترامپ هفتم تیر در پستی در شبکه اجتماعی تروثسوشال با انتقاد از دادستانها در پرونده نتانیاهو خواستار لغو محاکمه او شد و گفت آمریکا این موضوع را «تحمل نمیکند».
او افزود: «کاری که در اسرائيل در حق نتانیاهو انجام میدهند، وحشتناک است.»
رییسجمهوری آمریکا پنجم تیرماه هم محاکمه نتانیاهو را «پیگرد مغرضانه» خواند و خواستار لغو فوری محاکمه نخستوزیر اسرائیل یا عفو او شد.
ترامپ در تروثسوشال نوشت از احضار نتانیاهو به دادگاه پس از آنکه اسرائیل با «رهبری قدرتمند» نتانیاهو یکی از بزرگترین لحظات تاریخیاش را تجربه کرده، شگفتزده شده است.
او ادامه داد: «من و نتانیاهو با هم از جهنم گذشتیم؛ در نبردی سخت با دشمن دیرینه و باهوش اسرائیل، یعنی ایران. نتانیاهو در این راه نهایت توان، هوشمندی و قدرت را در عشق به سرزمین مقدس نشان داد.»
نتانیاهو از سال ۲۰۱۹ به «رشوه، کلاهبرداری و خیانت در امانت» متهم شده. اتهاماتی که همواره آنها را بیاساس خوانده است.
روند محاکمه او که در سال ۲۰۲۰ آغاز شد، شامل سه پرونده کیفری است.
هاکبی چهارشنبه در ادامه سخنانش درباره حضور در دادگاه نتانیاهو توضیح داد: «معتقدم که رییسجمهور در تلاش برای جانبداری در مورد امور اسرائیل نیست اما با تجربه شخصی خود اذعان میکند ایفای نقشی که شهروندان شما را برای آن انتخاب کردهاند، چقدر دشوار میشود.»
توقف کوتاه سخنان نتانیاهو در دادگاه با یادداشت مقام ارتش
شهادت نتانیاهو در دادگاه کیفری پس از آنکه یادداشتی از رومن گافمن، منشی نظامیاش دریافت کرد، برای مدت کوتاهی متوقف شد.
نتانیاهو به قضات گفت باید فورا او را ببیند. قضات به او اجازه دادند تا دادگاه را برای صحبت با گافمن ترک کند و نتانیاهو پس از یک وقفه تقریبا ۲۰ دقیقهای، به دادگاه برگشت.
رادیوی ارتش اسرائیل گزارش داد این وقفه درباره برگزاری جلسه اضطراری رهبران دروزی پس از گزارش حملات مجدد نیروهای سوری به شهر دروزینشین سویدا بوده است.
این نگرانی وجود دارد که دروزیهای ساکن اسرائیل به صورت دستهجمعی برای کمک به دروزیها وارد سوریه شوند.
دولت سوریه ۲۴ تیر اعلام کرد در پی درگیریهای خونین در سویدا که تاکنون دستکم ۲۴۸ کشته بر جای گذاشته، در این شهر عمدتا دروزینشین حکومت نظامی برقرار شده است.
رهبران مذهبی اقلیت دروزی با ورود نیروهای مسلح تحت فرمان دولت دمشق به این منطقه موافقت کردهاند.
در درگیریهای خونین سویدا چه گذشت؟
خبرگزاری رویترز به نقل از شاهدان نوشت این درگیریها بهدنبال موجی از آدمرباییها، از جمله ربوده شدن یک بازرگان دروزی در روز ۲۰ تیر در بزرگراه دمشق ـ سویدا آغاز شد.
شاهدان گفتند گروههای مسلح بادیهنشین سنی به روستاهای دروزینشین در شمال و غرب حومه سویدا حمله کردند.
وزارت دفاع سوریه اعلام کرد ۱۸ نفر از نیروهای امنیتی این کشور که برای آرام کردن درگیریها به سویدا اعزام شده بودند، در جریان حملات گروههای مسلح جان باختند.
حسن عبدالغنی، سخنگوی این وزارتخانه، گفت شماری از نیروهای ارتش نیز در جریان حملات گروههای «خارج از قانون» به مواضع نظامی، زخمی و شماری «ربوده» شدهاند.
خبرگزاری رویترز چهارشنبه ۲۵ تیر از یک حمله هوایی اسرائیل در نزدیکی کاخ ریاستجمهوری سوریه خبر داد و رسانههای اسرائیل گزارش دادند ساختمان ستاد ارتش سوریه منهدم شده است.
همزمان با شنیده شدن صدای چند انفجار در دمشق، گزارشهایی درباره کشته شدن چند نفر در حمله جدید اسرائیل به وزارت دفاع و نیروهای امنیتی سوریه منتشر شد.
ارتش اسرائیل در اطلاعیهای اعلام کرد به حملاتش به اهداف نظامی متعلق به دولت انتقالی سوریه در دمشق ادامه میدهد.
بر اساس این اطلاعیه، ارتش اسرائیل عصر چهارشنبه مقر فرماندهی نظامی دولت سوریه در دمشق را هدف قرار داده است.
ارتش اسرائیل این مقر فرماندهی را «محل هدایت عملیاتهای رزمی و اعزام نیروهای دولتی سوریه به منطقه سویدا» خواند.
در این اطلاعیه آمده است که اسرائیل همچنین به «هدف نظامی» دیگری در حوالی کاخ ریاستجمهوری دولت سوریه در دمشق حمله رکد.
ارتش اسرائیل افزود تحولات و اقدامات رژیم علیه غیرنظامیان دروزی در جنوب سوریه را از نزدیک زیر نظر دارد و طبق دستورات مقامات سیاسی، به حملات در منطقه ادامه میدهد و برای سناریوهای مختلف آمادگی دارد.
رسانههای اسرائیل نیز خبر دادند که ارتش خود را برای نبردی چند روزه علیه سوریه آماده میکند.
رویترز به نقل از یک مقام ارتش اسرائیل گزارش داد این کشور در تماس نزدیک با شرکای آمریکایی خود قرار دارد و «اجازه نخواهد داد دروزیها در سوریه قتلعام شوند».
مقام ارتش اسرائیل اعلام کرد حمله به ورودی مقر نظامی در دمشق با هدف ارسال پیامی واضح انجام شده است.
نتانیاهو وضعیت جنوب غربی سوریه را وخیم خواند
رسانههای سوریه از کشته شدن سه فرمانده امنیتی و نظامی در سویدا در حملات اسرائیل خبر دادند.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، اوضاع در جنوب غربی سوریه را «بسیار وخیم» خواند و از دروزیهای اسرائیل خواست که به سوریه وارد نشوند.
او گفت نیروی هوایی اسرائیل در حال تلاش برای حمایت از دروزیهای سوریه است.
چهارشنبه ۲۵ تیر، نیروهای امنیتی در مرز اسرائیل تلاش کردند دهها دروزی را که قصد داشتند از طریق مرز زمینی، خود را به محل درگیری در سویدا برسانند، متوقف کنند.
همزمان، رادیو ارتش اسرائیل اعلام کرد نیروی هوایی این کشور حملات به نیروهای حکومت سوریه در سویدا را از سر گرفته است.
دولت احمد الشرع اعلام کرده بود این نیروها را برای برقراری آرامش در منطقه، به محل اعزام کرده است.
در آخرین خبرها، دیدهبان حقوق بشر سوریه اعلام کرد تعداد کشتههای درگیریهای اخیر سویدا تا چهارشنبه ۲۵ تیر به ۲۶۰ نفر افزایش یافته است.
واکنشها به حملات اسرائیل و درگیریها در سوریه
ارتش اسرائیل ۲۴ تیر برای دومین روز پیاپی مواضع نیروهای دولتی سوریه را در استان عمدتا دروزینشین سویدا هدف حملات هوایی قرار داد.
وزارت خارجه ترکیه اعلام کرد حملات هوایی اسرائیل به دمشق، با هدف تخریب تلاشهای سوریه برای برقراری صلح و امنیت انجام میشود.
اتحادیه اروپا در واکنش به حملات اسرائیل به سویدا و دمشق خواستار احترام به حاکمیت سوریه شد.
سفیر آمریکا در ترکیه خشونت علیه غیرنظامیان در سویدا را قاطعانه محکوم کرد.
دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل متحد اعلام کرد که درگیریها در سویدا باعث آوارگی مردم و توقف عملیات بشردوستانه شده است.
وزیر خارجه اسرائیل گفت دولت سوریه اقداماتی خصمانه علیه اقلیتها انجام میدهد.
بر اساس اعلام اسرائیل، هدف از حملات به سوریه، جلوگیری از استقرار نیروهای ارتش سوریه در نزدیکی مرز با اسرائیل و حفاظت از اقلیت دروزی در برابر اقدامات نیروهای دولتی بوده است.
خبرنگار رویترز از شهر سویدا گزارش داد که در این حملات، دستکم صدای چهار انفجار شنیده شده و پرواز پهپادها در آسمان شهر مشاهده شده است.
همچنین یک تانک آسیبدیده ارتش سوریه در حال انتقال دیده شده و اجساد سه نفر نیز در خیابان افتاده بودند.
منابع محلی اعلام کردند از زمان آغاز درگیریها در روز یکشنبه، دهها نفر در این منطقه کشته شدهاند.
درگیریها از کجا شروع شد
به گزارش منابع امنیتی، درگیریها در پی مجموعهای از آدمرباییها میان گروههای شبهنظامی دروزی و قبایل بدوی حامی دولت آغاز و به سرعت به خشونتی گسترده تبدیل شده است؛ خشونتی که نشانهای از ناتوانی دولت موقت سوریه در اعمال کنترل موثر در مناطق مرزی با اسرائیل تلقی میشود.
دولت الشرع که پس از سرنگونی بشار اسد در دسامبر گذشته به قدرت رسید، تاکنون نتوانسته ثبات و نظم را در مناطق جنوب غربی کشور برقرار کند.
هرچند دولت او روابطی در حال گسترش با دولت آمریکا دارد اما اعتماد عمومی، بهویژه در میان اقلیتها، بهشدت خدشهدار شده است.
گزارشها حاکی است که کشتار گسترده علویها در ماه مارس، این بیاعتمادی را بیش از پیش عمیق کرده است.
هشدار وزارت خارجه سوریه
وزارت خارجه سوریه با انتشار بیانیهای حملات اسرائیل را محکوم کرد و آن را «تلاشی عامدانه برای بیثباتسازی کشور» دانست.
دمشق همچنین اعلام کرد در این حملات، تعدادی از نیروهای ارتش و غیرنظامیان جان خود را از دست دادهاند اما آماری دقیق ارائه نکرد.
ریاستجمهوری سوریه نیز هشدار داد هر فردی که در این خشونتها مرتکب تخلف یا جنایت شده باشد، صرفنظر از مقام یا موقعیت، تحت پیگرد قانونی قرار خواهد گرفت.
همزمان، توماس باراک، فرستاده ویژه ایالات متحده در امور سوریه، اعلام کرد واشینگتن برای کاهش تنش و بازگشت آرامش، با تمام طرفها در تماس است.
بهگزارش وبسایت اکسیوس، یک مقام آمریکایی فاش کرده که دولت ترامپ از اسرائیل خواسته حملات هوایی خود را به مواضع ارتش سوریه متوقف کند.
این مقام گفته است اسرائیل موافقت کرده تا از عصر سهشنبه عملیات نظامی را در سویدا متوقف کند.
به گفته مقامهای اسرائیلی، حملات ارتش بهدنبال اظهارات شیخ حکمت الحاجری، روحانی بانفوذ دروزی، آغاز شد.
او در پیامی ویدیویی ارتش سوریه را به نقض آتشبس متهم کرد و خواستار مقابله با آنچه «حملهای وحشیانه» خواند، شد.
اندکی پس از این پیام، مراحف ابو قصرا، وزیر دفاع سوریه، اعلام کرد که آتشبسی کامل برقرار شده و نیروهای ارتش تنها در صورت هدف قرار گرفتن، شلیک خواهند کرد.
با این حال، گزارش میدانی خبرنگار رویترز از ادامه خشونتها حکایت دارد.
شاهدان گفتهاند نیروهای نظامی با یونیفورم رسمی در حال آتش زدن خانهها و مغازهها، از جمله فروشگاههای مشروبات الکلی در شهر سویدا دیده شدهاند.
در همین حال دولت سوریه اعلام کرده است یگانهایی از پلیس نظامی را برای کنترل رفتارهای ارتش و برخورد با متخلفان به منطقه اعزام کرده است.
گروههای شبهنظامی دروزی که بسیاری از آنها هنوز حاضر به پیوستن به نیروهای نظامی دولت جدید نشدهاند، در مناطق مختلف سویدا حضور فعال دارند. با این حال، شورای معنوی دروزیها سهشنبه در بیانیهای کتبی از این گروهها خواست سلاح خود را تحویل دهند و با ارتش برای پایان دادن به خونریزی و درگیری همکاری کنند.
ساعاتی بعد اما شیخ الحاجری اعلام کرد این بیانیه «تحت فشار دولت» صادر شده و نیروهای دولتی با تداوم تیراندازی به ساکنان، آن را نقض کردهاند.
او هشدار داد: «ما با جنگی تمامعیار برای نابودی روبهرو هستیم.»
الحاجری از دروزیها خواست «با تمام توان» در برابر این یورش ایستادگی کنند.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل و یسرائیل کاتز، وزیر دفاع، در بیانیهای مشترک اعلام کردند که اسرائیل در پاسخ به استقرار تسلیحات و تجهیزات نظامی ارتش سوریه در سویدا و با هدف جلوگیری از حمله به جامعه دروزی، ارتش را وارد عمل کرده است.
در این بیانیه آمده است: «استقرار نیروهای رژیم در سویدا نقض صریح توافق غیرنظامیسازی جنوب سوریه است. ما به دلایل امنیتی و به خاطر تعهد تاریخیمان به جامعه دروزی - چه در سوریه و چه در اسرائیل - دست به عمل زدهایم.»
دروزیها چه کسانی هستند؟
دروزیها فرقهای عربتبار با جمعیتی در حدود یک میلیون نفر هستند که عمدتا در کشورهای سوریه، لبنان و اسرائیل زندگی میکنند. در جنوب سوریه، در استان سویدا که دروزیها اکثریت جمعیت را تشکیل میدهند، این جامعه در طول جنگ داخلی سوریه گاه در میانه درگیری میان نیروهای رژیم اسد و گروههای افراطی گرفتار شد.
اسرائیل و سوریه هر دو دارای اقلیت بزرگ دروزی هستند. در اسرائیل، دروزیها در ارتش خدمت میکنند و در ساختارهای حکومتی نیز حضور دارند. مقامات اسرائیلی بارها تاکید کردهاند که اجازه نخواهند داد دروزیهای ساکن سوریه هدف اقدامات نظامی دولت دمشق قرار گیرند.
درگیریها در سویدا همچنان ادامه دارد.
برلین چهارشنبه ۲۵ تیر درباره برنامه هستهای جمهوری اسلامی تاکید کرد: «به یک راهحل دیپلماتیک پایدار و قابل راستیآزمایی نیاز داریم که منافع امنیتی جامعه بینالملل را در نظر بگیرد.»
در متن پاسخ وزارت خارجه آلمان به ایراناینترنشنال آمده است: «در صورتی که چنین راهحلی در طول تابستان حاصل نشود، مکانیسم بازگشت خودکار تحریمها (Snapback) یکی از گزینههای در دسترس برای کشورهای E3 (آلمان، فرانسه و بریتانیا) خواهد بود. ما در این زمینه با شرکای خود در تروئیکای اروپایی هماهنگی نزدیکی داریم.»
از سوی دیگر، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، با اشاره به اینکه حکومت ایران تمایل به گفتوگو دارد، تاکید کرد: «عجلهای برای گفتوگو با ایران ندارم.»
ترامپ ۲۴ تیر به خبرنگاران گفت حملات آمریکا علیه تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی باعث نابودی آن شده؛ در حدی که دیگر قابل استفاده نیست: «ما تاسیسات آنها را منهدم کردیم و آنان باید از اول شروع کنند. در حدی نابود شده که دیگر قابل استفاده نیست و آنان باید کوه دیگری پیدا کنند.»
او همچنین با اشاره به «پیروزی عظیم» آمریکا و اسرائیل در جنگ ۱۲ روزه افزود: «هیچ رییسجمهور دیگری جرات این کار را نداشت.»
پیش از این، وبسایت خبری اکسیوس به نقل از سه منبع آگاه گزارش داد مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا و وزیران خارجه آلمان، بریتانیا و فرانسه، در تماسی تلفنی توافق کردهاند که پایان ماه اوت بهعنوان ضربالاجل غیررسمی برای دستیابی به توافق هستهای با جمهوری اسلامی تعیین شود.
به گفته منابع، این تماس ۲۳ تیر برای هماهنگی مواضع چهار کشور درباره مکانیسم ماشه و بررسی مسیر آینده دیپلماسی هستهای با جمهوری اسلامی انجام شده است.
بر اساس این گزارش، تروئیکای اروپایی قصد دارد اگر تا پایان اوت توافقی حاصل نشود، مکانیسم ماشه را فعال کنند.
این اقدام منجر به بازگشت خودکار تحریمهای شورای امنیت سازمان ملل علیه ایران خواهد شد.
چرا مکانیسم ماشه؟
مکانیسم ماشه که برای واکنش به تخلفات احتمالی جمهوری اسلامی در متن برجام گنجانده شده بود، در ماه اکتبر منقضی میشود.
از آنجا که فرآیند فعالسازی این مکانیسم حدود ۳۰ روز زمان میبرد، کشورهای اروپایی در تلاش هستند تا این روند را پیش از آغاز ریاست روسیه بر شورای امنیت در ماه اکتبر به پایان برسانند.
مقامهای آمریکایی و اروپایی، این سازوکار را هم ابزار فشار بر تهران و هم گزینه جایگزین در صورت شکست دیپلماسی میدانند.
در مقابل، مقامات جمهوری اسلامی میگویند هیچ مبنای حقوقی برای بازگرداندن تحریمها وجود ندارد و تهدید کردهاند در پاسخ، از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) خارج خواهند شد.
دو منبع آگاه به اکسیوس گفتند اروپا در روزها و هفتههای آینده به تهران پیام خواهد داد که در صورت انجام اقدامات اطمینانبخش درباره برنامه هستهای، میتواند از بازگشت تحریمها جلوگیری کند.
از جمله این اقدامات، میتوان به ازسرگیری بازرسیهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی اشاره کرد که پس از حملات آمریکا و اسرائیل به تاسیسات هستهای در ایران، متوقف شده است.
یک منبع دیگر نیز گفت که انتقال حدود ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده ۶۰ درصدی به خارج از ایران میتواند یکی دیگر از این گامها باشد.
در همین حال، دو مقام اسرائیلی گفتند که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در سفر اخیرش به کاخ سفید، از ترامپ، روبیو و استیو ویتکاف، نماینده ویژه رییسجمهوری آمریکا در امور خاورمیانه خواسته است تا مانع فعالسازی مکانیسم ماشه نشوند.
به گفته او، «ایران باید بداند زمان زیادی برای توافق باقی نمانده است».
