در شرایطی که جمهوری اسلامی همواره محدودیتهای شدیدی علیه دسترسی آزاد شهروندان به اینترنت اعمال کرده است، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت مسعود پزشکیان، تشدید اخیر این محدودیتها را از پیامدهای جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل دانست.
مهاجرانی سهشنبه ۲۴ تیر در نشست خبری هفتگی خود در پاسخ به پرسشی درباره قصد احتمالی دولت برای رفع فیلترینگ تلگرام گفت «شرایط فعلی و اقدامات اسرائیل» دست حامیان محدودسازی اینترنت را «خوب پُر کرده است».
او افزود اهداف اسرائیل در جنگ اخیر «از طریق اینترنت کنترل میشدند و طبیعتا نیاز بود که برای حفظ امنیت به اینترنت ملی مهاجرت کنیم».
این مقام جمهوری اسلامی ادامه داد: «مسلما این موضوع به این دلیل انتخاب شد، وگرنه رویکرد دولت رویکرد اینترنت آزاد است.»
این اظهارات در شرایطی مطرح میشوند که طرح «اینترنت ملی» از مدتها پیش در دستور کار حکومت ایران قرار داشته است.
در مهرماه ۱۴۰۳، مهاجرانی در پاسخ به سوالی در خصوص رفع فیلترینگ اینترنت گفت: «نمیتوانیم تغییرات را به یکباره ایجاد کنیم، فرآیند بازنگری در فیلترینگ در حال پیگیری است. صبوری کنید.»
چند ماه بعد در اسفند ۱۴۰۳، او تاکید کرد تا به حال هیچ قولی برای رفع فیلتر اینستاگرام و تلگرام نداده است.
این در حالی است که او پیشتر چندین بار از حل مشکل فیلترینگ سخن گفته بود.
در شرایطی که برخی مقامهای حکومت بهرهگیری اسرائیل از اینترنت را عامل هدف قرار گرفتن فرماندهان و مسئولان جمهوری اسلامی عنوان کردهاند، مهدیه شادمانی، دختر علی شادمانی، فرمانده پیشین قرارگاه خاتمالانبیا، ۱۳ تیر گفت پدرش که در حملات اسرائیل کشته شد، هیچگونه تلفن همراه یا وسیله هوشمندی در اختیار نداشت.
او اضافه کرد ردیابی انجامشده از سوی اسرائیل فراتر از پیامرسانهایی مانند واتساپ یا روشهای جاسوسی سنتی و فردی بوده است.
مهاجرانی: فتوای قتل ترامپ بهخاطر «بیحرمتی» او به خامنهای بود
سخنگوی دولت پزشکیان در ادامه اظهارات خود به سخنان اخیر دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، درباره علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، پرداخت و گفت: «طبیعی است که جامعه ما از بیحرمتیهای انجامشده عصبانی است.»
مهاجرانی افزود فتوای «محاربه» شماری از مراجع شیعه و آخوندهای حامی حکومت علیه ترامپ در واکنش به «بیحرمتیها» صادر شده است: «علمای دین بهعنوان یک گروه اجتماعی متنفذ، در واکنش به این بیحرمتی و بیاحترامیها فتوا صادر کردند.»
مهاجرانی ادامه داد: «موضع دولت در مواضع رسمی اعلام خواهد شد و ما از طریق مراجع رسمی بینالمللی موضع خود را بهصورت جدی پیگیری خواهیم کرد.»
در روزهای اخیر شماری از مراجع شیعه و چهرههای مذهبی وابسته به جمهوری اسلامی فتوایی برای قتل ترامپ و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، دادند.
همچنین کارزارهایی برای جمعآوری پول با هدف اجرای این حکم راهاندازی شد.
پزشکیان ۱۶ تیر در مصاحبه با تاکر کارلسون، مجری آمریکایی، درباره صدور فتوای «محاربه» برای قتل ترامپ و نتانیاهو گفت این فتوا و حکم علیه هیچ شخصی نیست و ربطی به حکومت ایران و رهبر جمهوری اسلامی ندارد.
۲۶ نماینده مجلس ۱۹ تیر در نامهای خطاب به پزشکیان، سخنان او در این مصاحبه را «سوالبرانگیز» خواندند و گفتند اظهارات او از موضع «ضعف» و برخلاف «وحدت کمسابقه» مردم و مسئولان حکومت پس از جنگ اخیر بوده است.
سازمان اتحاد علیه ایران هستهای، ۱۸ تیر هشدار داد صادرکنندگان فتوای محاربه علیه ترامپ و نتانیاهو بهدنبال «صادر کردن تروریسم» هستند.
شرکت اکتشاف نفت آمریکایی «اچکیان انرژی» سهشنبه ۲۴ تیر در بیانیهای اعلام کرد: «صبح امروز حدود ساعت هفت به وقت محلی انفجاری در یکی از تاسیسات تولیدی این شرکت در میدان سارنگ رخ داد.»
در ادامه این بیانیه آمده است: «فعالیتها در تاسیسات آسیبدیده تا زمان ایمنسازی محل متوقف شده است.»
خبرگزاری فرانسه گزارش داد منبع این انفجار که هیچ تلفات جانی به همراه نداشت، هنوز مشخص نشده است.
افزایش حملات در هفتههای اخیر
در هفتههای اخیر، موجی از حملات پهپادی و راکتی در اقلیم کردستان به وقوع پیوسته است.
عراق از دیرباز با درگیری گروههای شیعی تحت حمایت جمهوری اسلامی با نیروهای ائتلاف به رهبری آمریکا مواجه بوده و حملاتی از این دست بارها در این کشور رخ داده است.
انفجار در میدان سارنگ یک روز پس از آن رخ داد که سه حمله پهپادی انتحاری در اقلیم کردستان گزارش شد؛ یکی از پهپادها در نزدیکی فرودگاه اربیل سرنگون شد و دو پهپاد دیگر به میدان نفتی خورمالا در جنوب غربی اربیل اصابت کردند و خسارات مادی به بار آوردند.
وزارت منابع طبیعی اقلیم کردستان عراق تایید کرد حملات پهپادی اخیر به میادین نفتی خسارت وارد کرده است.
هنوز هیچ گروهی مسئولیت این حملات را بر عهده نگرفته است.
پیشتر در ۱۴ تیر، مقامات اقلیم کردستان از سرنگونی یک پهپاد در نزدیکی فرودگاه اربیل خبر دادند و انگشت اتهام را بهسوی حشد شعبی ائتلافی، از گروههای نیابتی جمهوری اسلامی، نشانه رفتند.
گروههای مورد حمایت تهران در عراق، از جمله «کتائب حزبالله»، «عصائب اهل الحق» و «حرکت النجباء»، پیش از این نیز در حملات به نیروهای آمریکایی در عراق، سوریه و اردن نقش داشتهاند.
هفته گذشته، تنش لفظی بین اربیل و بغداد بر سر «حملات پهپادی مشکوک» شدت گرفت و دولت فدرال بغداد دست داشتن حشد شعبی در این حملات را رد کرد.
همزمان، اختلافها میان اربیل و بغداد بر سر صادرات نفت نیز تشدید شده است. خط لوله اصلی انتقال نفت از اقلیم کردستان به ترکیه از سال ۲۰۲۳ تاکنون، بهدلیل منازعات حقوقی و چالشهای فنی همچنان غیرفعال مانده است.
این حملات در شرایطی رخ میدهند که تنش میان تهران و واشینگتن اوج گرفته و آمریکا تاسیسات هستهای نطنز، فردو و اصفهان را هدف بمباران قرار داده است.
یک منبع آگاه در اقلیم کردستان عراق در مصاحبه با ایراناینترنشنال گفت: «حملات پهپادی علیه میادین نفتی در اقلیم کردستان عراق با اهداف سیاسی و بهمنظور ایجاد فشار و تهدید علیه امنیت و اقتصاد این منطقه صورت میگیرد.»
نخستوزیر عراق منکر مداخله جمهوری اسلامی شد
محمد شیاع السودانی، نخستوزیر عراق، در مصاحبه با روزنامه الشرق الاوسط با اشاره به برخی گزارشها درباره دخالت جمهوری اسلامی در امور عراق گفت: «روابط شراکت [میان تهران و بغداد] راهبردی است، اما عراق بهطور قاطع با هرگونه دخالت در تصمیمات و حاکمیتش مخالف است و ایران هیچگونه نقشی در اداره امور عراق ندارد.»
سودانی همچنین به جنگ ۱۲ روزه میان جمهوری اسلامی و اسرائیل اشاره کرد و افزود: «عراق در جریان درگیریها درخواست مستقیمی از سوی ایران دریافت نکرد، بلکه خود ابتکار عمل را برای انتقال پیامها و کاهش تنش به دست گرفت و بهدنبال بازگرداندن گفتوگوها بود.»
او با تاکید بر موضع دولت عراق در قبال درگیریهای منطقهای، جلوگیری از اقدام گروههای مسلح برای کمک به حکومت ایران را تایید و از آن دفاع کرد: «هرگونه واکنش شتابزده گروههای مسلح در جریان حملات اسرائیل به ایران را مهار کردیم.»
بارو سهشنبه ۲۴ تیر اعلام کرد فرانسه، بریتانیا و آلمان در صورت نرسیدن به یک توافق هستهای «قاطع، ملموس و قابل راستیآزمایی» با جمهوری اسلامی، حداکثر تا پایان ماه اوت (۹ شهریور) ساز و کار بازگشت فوری تحریمهای سازمان ملل یا همان مکانیسم ماشه را علیه ایران فعال خواهند کرد.
او در آستانه نشست وزیران خارجه اتحادیه اروپا در بروکسل گفت: «فرانسه و شرکایش حق دارند تحریمهای جهانی در حوزه تسلیحات، نظام بانکی و تجهیزات هستهای را که ۱۰ سال پیش لغو شده بود، دوباره اعمال کنند.»
وزیر خارجه فرانسه همچنین از تصویب تحریمهای اروپایی علیه ۹ شخص و نهاد ایرانی «مسئول ترور» در خاک اروپا خبر داد.
مکانیسم ماشه یا اسنپبک، ساز و کاری است که ۱۰ سال پیش در زمان توافق برجام، در متن قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل گنجانده شد تا امکان بازگشت خودکار تحریمهای این سازمان علیه ایران را در صورت «عدم پایبندی اساسی» این کشور به تعهدات خود فراهم آورد.
این اقدام نیازی به رایگیری یا اجماع در شورای امنیت نخواهد داشت.
بارو اوایل تیر نیز گفته بود فرانسه و شرکای اروپاییاش میتوانند تنها با ارسال یک نامه، تحریمهای جهانی بر تسلیحات، تجهیزات هستهای و بخشهای کلیدی مالی ایران را بازگردانند.
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، ۲۴ تیر هشدار داد زمان برای استفاده از مکانیسم ماشه رو به پایان است.
او گفت پرونده جمهوری اسلامی در نشست پیش روی شورای روابط خارجی اتحادیه اروپا مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
پیش از این در ۱۷ تیر، دیوید لمی، وزیر خارجه بریتانیا، هشدار داد اگر جمهوری اسلامی از برنامه هستهای خود عقبنشینی نکند، لندن برای فعالسازی مکانیسم ماشه آمادگی دارد.
در سوی مقابل، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، ۲۳ تیر با اشاره به تهدید کشورهای اروپایی برای فعالسازی مکانیسم ماشه گفت: «استفاده از مکانیسم ماشه یک اقدام سیاسی و در راستای تقابل با ایران است.»
بقایی افزود هنوز زمان مشخصی برای ادامه گفتوگوهای هستهای میان تهران و واشینگتن تعیین نشده و حضور ایران در این مذاکرات منوط به حصول اطمینان از «اثربخشی» آن است.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، هم ۲۱ تیر در دیدار با روسای نمایندگیهای خارجی در تهران، امکان استفاده از مکانیسم ماشه را «بزرگترین اشتباه» اروپاییها خواند.
مقامهای حکومت ایران بارها تهدید کردهاند در صورت فعال شدن مکانیسم ماشه به آن پاسخ خواهند داد.
روزنامه نیویورکتایمز سهشنبه ۲۴ تیر گزارش داد یک قاضی در ایالت لوئیزیانا با استناد به «خطر جدی آسیب غیرقابل جبران»، دستور آزادی پورحسین ۲۹ ساله را صادر کرد.
پورحسین دانشجوی مقطع دکترای رشته مهندسی مکانیک در دانشگاه ایالتی لوئیزیانا است که اول تیر و یک روز پس از بمباران سه سایت هستهای ایران از سوی آمریکا، بههمراه همسرش پریسا فیروزآبادی بازداشت شد.
او از آن زمان در یکی از بزرگترین مراکز بازداشت اداره مهاجرت در جنوب آمریکا نگهداری شده بود.
به نظر میرسد او نخستین شهروند ایرانی باشد که دولت ترامپ در جریان جنگ ۱۲ روزه جمهوری اسلامی و اسرائیل تلاش کرده از خاک آمریکا اخراج کند.
به نظر میرسد همسر پورحسین اندکی پس از بازداشت آزاد شده باشد، زیرا در دادخواست تنها بهطور گذرا به فیروزآبادی اشاره شده و نامش در فهرست بازداشتشدگان اداره مهاجرت آمریکا به شکل عمومی دیده نمیشود.
وکلای این زوج گفتند بازداشت آنها با یک «نقشه فریبآمیز و مغایر با قانون اساسی» صورت گرفته است.
به گفته آنها، این زوج اخیرا وقوع یک تصادف رانندگی و فرار مقصر را گزارش کرده بودند که منجر به آسیب دیدن خودرویشان شده بود.
ماموران پلیس ایالتی با ادعای تحقیق درباره تصادف، به در آپارتمان آنها در باتونروژ آمدند، اما وکلای پورحسین میگویند در واقع پلیس آنها را به پایین ساختمان هدایت کردند؛ جایی که گروه بزرگی از ماموران مهاجرت (ICE) با نقاب در کمین بودند.
بر پایه گفتههای وکلا، پورحسین دارای ویزای تحصیلی معتبر اف-۱ با تاریخ انقضای دسامبر ۲۰۳۰ است و حکم بازداشتی نیز علیه او صادر نشده بود.
آنها در دادخواست آزادی این دانشجو استدلال کردند اینکه ماموران اداره مهاجرت فردی را بدون داشتن حکم قضایی و بدون وجود شرایط اضطراری، از طریق فریب وادار به گشودن در منزل کنند، نقض قانون اساسی محسوب میشود.
دستیار دادستان فدرال که نماینده دولت در این پرونده بود، هیچ مدرک یا روایت متقابلی برای رد اتهامات مطرحشده ارائه نکرد.
قاضی ضمن پذیرش دادخواست اضطراری برای آزادی پورحسین، دولت را از انتقال او به حوزه قضایی دیگر نیز منع کرد.
دولت ترامپ پیشتر برای آسانتر کردن اخراج برخی افراد، آنان را به حوزههای قضایی مدنظرش منتقل کرده بود.
اداره مهاجرت آمریکا هفتم تیر اعلام کرده بود مجموعا ۶۷۰ ایرانی در سراسر ایالات متحده در بازداشت هستند.
این روزنامه سهشنبه ۲۴ تیر نوشت: «در ابتدای جنگ، روسها خواهان پایان درگیری بودند، اسرائیل را بهعنوان متجاوز شناختند و تهاجم اسرائیل را محکوم کردند، اما در مجموع، موضعگیریشان چندان قوی نبود یا دست کم موضعگیریای که در ایران انتظار میرفت به این معنی که روسها با شدت بیشتری در این قضیه ایستادگی کنند و مواضعشان را قویتر و جدیتر بیان کنند، دیده نشد.»
فرهیختگان افزود نقش روسیه «بیشتر از آنکه ایجابی باشد، سلبی است. یعنی روسها بیشتر از آنکه بتوانند کمک کنند تا قطعنامهای به نفع ایران صادر شود، میتوانند از شکلگیری قطعنامهای علیه ایران جلوگیری کنند».
در ادامه این مطلب آمده است: «روسها در شرایط فعلی در موقعیت و جایگاهی نیستند که بتوانند رایزنیهای گستردهای بین کشورهای غربی و بهویژه اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل داشته باشند و بخواهند نظر مساعد آنها را نسبت به موضوعی جلب کنند.»
اوایل تیرماه، کاخ کرملین انتقادها درباره عدم حمایت کافی از تهران را رد کرد و گفت با محکوم کردن حملات ایالات متحده و اسرائیل به ایران، «موضعی شفاف» اتخاذ کرده است.
خبرگزاری رویترز سوم تیر نوشت رییسجمهوری روسیه حملات آمریکا به تاسیسات هستهای در ایران را «بیدلیل» خوانده و آنها را محکوم کرده است.
پوتین دوم تیر نیز از تلاش روسیه برای «کمک به مردم ایران» خبر داد؛ هرچند جزییاتی در این باره ارائه نکرد.
در دیماه ۱۴۰۳، جمهوری اسلامی و روسیه با هدف تقویت همکاریهای بلندمدت، یک تفاهمنامه جامع راهبردی دوجانبه به امضا رساندند.
گزارش رویترز از نارضایتی جمهوری اسلامی از روسیه
رویترز دوم تیر به نقل از منابع ایرانی گزارش داد تهران از میزان حمایت مسکو در جریان جنگ اخیر رضایت نداشته است.
این خبرگزاری نوشت در پی انجام گستردهترین عملیات نظامی آمریکا در ایران از زمان انقلاب سال ۱۳۵۷، رهبر جمهوری اسلامی عراقچی را راهی مسکو کرد تا از پوتین برای حمایت بیشتر از تهران در برابر ایالات متحده و اسرائیل کمک بخواهد.
پیشتر تورج اتابکی، پژوهشگر ارشد پژوهشکده بینالمللی تاریخ اجتماعی، در مصاحبه با ایراناینترنشنال گفت: «پوتین در آغاز تلاش میکرد در جنگ ایران و اسرائیل نقش میانجی را ایفا کند و از این طریق، حمایت آمریکا را به نفع خود در جنگ روسیه و اوکراین جلب کند. اما اکنون به نظر میرسد که آمریکا دیگر نیازی به نقشآفرینی روسیه نمیبیند. در نتیجه، شانس موفقیت دیپلماتهایی مانند عراقچی در سفر به مسکو و دیدار با پوتین بسیار پایین است.»
اتابکی همچنین به تلاش تهران برای جلب حمایت بینالمللی در شورای امنیت اشاره کرد و افزود: «ایران انتظار داشت روسیه حمایت جدیتری از آن داشته باشد، بهویژه در شرایط حساس فعلی. با این حال، حمایت مسکو همچنان در حد سخنرانیها و مواضع لفظی باقی مانده و جنبه عملی و موثری ندارد.»
علاوه بر حمایت ضعیف روسیه از جمهوری اسلامی در جنگ با اسرائیل، پایگاه خبری اکسیوس ۲۱ تیر گزارش داد پوتین به مقامهای حکومت ایران و آمریکا اطلاع داده که با طرح «غنیسازی صفر» برای حل و فصل پرونده هستهای تهران موافق است.
این رسانه به نقل از سه مقام اروپایی و یک مقام اسرائیلی نوشت مسکو مقامهای حکومت ایران را تشویق کرده با توقف کامل غنیسازی اورانیوم موافقت کنند.
وزارت امور خارجه روسیه این گزارش را رد کرد.
