محمدجواد ظریف: اگر ما موشکی داریم به خاطر این است که مردم ساختهاند
محمدجواد ظریف، وزیر خارجه دولت روحانی با بیان اینکه اگر ما موشکی داریم به خاطر این است که مردم ساختهاند، گفت: «ما چیزی از خارج نگرفتهایم.»
محمدجواد ظریف، وزیر خارجه دولت روحانی با بیان اینکه اگر ما موشکی داریم به خاطر این است که مردم ساختهاند، گفت: «ما چیزی از خارج نگرفتهایم.»
وزیر خارجه اسبق جمهوری اسلامی با اشاره به اینکه کسی نمیتواند توان هستهای جمهوری اسلامی را از بین ببرد، افزود: «اگر فردو، نطنز و جاهای دیگر را بزنند باز هم توان هستهای ما باقی میماند، چون این توان وارداتی نیست.»
او حضور علی خامنهای را که بعد از ۲۲ روز زندگی مخفیانه در طول جنگ جمهوری اسلامی و اسرائیل در حسینیه دفترش اتفاق افتاد را به دلیل «مردمی بودن حکومت جمهوری اسلامی» توصیف کرد.
این روزنامه یکشنبه ۲۲ تیر به نقل از یک مقام آمریکایی نوشت دولت ترامپ معتقد است جمهوری اسلامی حتی پس از حملات اخیر آمریکا و اسرائیل، همچنان به دستیابی به یک توافق دیپلماتیک در خصوص برنامه هستهای خود تمایل دارد.
این دیدگاه در روزهای اخیر از طریق گفتوگوهای دیپلماتیک تقویت شده است.
واشینگتنپست با استناد به سخنان شماری از چهرههای سیاسی داخل و خارج از ایران افزود در صحنه سیاسی متشنج ایران، اجماعی در حال شکلگیری است مبنی بر اینکه تهران باید مذاکرات هستهای با واشینگتن را از سر بگیرد؛ حتی با وجود نگرانیهای جدی درباره اینکه «چنین گفتوگوهایی ممکن است تنها مقدمهای برای حملهای دیگر از سوی اسرائیل باشد».
حملهای سنگین به ایران مانند آنچه در جنگ ۱۲ روزه رخ افتاد، زمانی برای مقامهای ارشد جمهوری اسلامی امری غیرقابل تصور به نظر میرسید.
با این حال، این حملات چشمگیر تاکنون تغییری قابل توجه در مواضع رسمی تهران ایجاد نکرده است.
به گفته واشینگتنپست، جمهوری اسلامی در هفتههای اخیر نه نشانهای از تمایل بیشتر به ساخت سلاح هستهای نشان داده و نه نشانهای از آمادگی برای کنار گذاشتن کامل برنامه هستهای خود.
شاید مهمترین نکته این باشد که حملات آمریکا باعث نشده تهران از مسیر گفتوگو با واشینگتن صرف نظر کند.
رویکرد «عملگرایانه» تهران
حمیدرضا عزیزی، پژوهشگر مهمان در موسسه امور بینالملل و امنیتی آلمان، گفت: «با توجه به آنچه رخ داده، انتظار میرفت موضعی یکدست [در جمهوری اسلامی] در رد هرگونه تعامل با آمریکا شکل بگیرد، اما در واقع بهنظر میرسد که برعکس آن در حال رخ دادن است.»
او افزود: «نکته کلیدی، آشکار شدن آسیبپذیریهاست و همین باعث شده رویکردی عملگرایانه [در تهران] در پیش گرفته شود.»
حکومت ایران اکنون در موقعیتی دشوار قرار دارد، زیرا حملات اخیر نشان داد سامانههای پدافند موشکی و هوایی جمهوری اسلامی که پیشتر بارها مورد ستایش مقامهای نظامی و سیاسی حکومت قرار گرفته بودند، در برابر یورشهای هماهنگ دو ارتش پیشرفته ناتوان هستند.
کارزار اسرائیل همچنین میزان نفوذ اطلاعاتی این کشور را در ساختارهای امنیتی حکومت ایران آشکار کرد.
بهنام بنطالبلو، مدیر ارشد برنامه ایران در بنیاد دفاع از دموکراسیها در واشینگتن، گفت: «این نخستین جنگی است که پس از جنگ با عراق در خاک ایران رخ داد و حکومت آن را بهکلی به شکست کشاند.»
واشینگتنپست یادآور شد وضعیت اقتصادی ایران نیز مزید بر علت شده است و نرخ بالای تورم و بیکاری که مدتهاست ادامه دارد، اقتصاد کشور را فرسوده کرده است.
اگر کشورهای اروپایی تصمیم بگیرند با فعالسازی مکانیسم ماشه روند بازگشت خودکار تحریمها علیه ایران را کلید بزنند، این فشارها ممکن است در هفتههای پیش رو افزایش یابد.
مقامهای رسمی جمهوری اسلامی مانند مسعود پزشکیان و عباس عراقچی، احتمال بازگشت به میز مذاکرات را رد نکردهاند، اما مجلس شورای اسلامی اخیرا به تعلیق همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی رای داد و پزشکیان این مصوبه را اجرایی کرد.
وزارت خارجه روسیه یکشنبه ۲۲ تیر در بیانیهای به گزارش اخیر پایگاه خبری اکسیوس در این زمینه اشاره کرد و نوشت این گزارش «کارزاری کثیف و سیاسی» است که «برای تشدید تنشها پیرامون برنامه هستهای ایران به راه افتاده است».
این وزارتخانه اضافه کرد: «رسانههای غربی همچنان ماهیت واقعی خود را نشان میدهند، بهعنوان ابزاری در دستان نخبگان سیاسی عمل میکنند، به انتشار هدفمند اطلاعات نادرست و تحریک مستقیم متوسل میشوند و اخبار جعلی تولید میکنند.»
اکسیوس ۲۱ تیر گزارش داد پوتین به مقامهای جمهوری اسلامی و آمریکا اطلاع داده که با طرح «غنیسازی صفر» برای حل و فصل پرونده هستهای حکومت ایران موافق است.
این رسانه به نقل از سه مقام اروپایی و یک مقام اسرائیلی نوشت مسکو مقامهای حکومت ایران را تشویق کرده با توقف کامل غنیسازی اورانیوم موافقت کنند.
دو منبع آگاه گفتند مسکو همچنین اسرائیل را در جریان موضع پوتین درباره منع غنیسازی اورانیوم در خاک ایران قرار داده و حتی این موضوع در تماسهای اخیر پوتین با دونالد ترامپ و امانوئل مکرون، روسای جمهوری آمریکا و فرانسه، مطرح شده است.
پیش از حملات اسرائیل به خاک ایران، پنج دور مذاکرات هستهای میان تهران و واشینگتن برگزار شده بود، اما با تاکید مقامهای جمهوری اسلامی بر ادامه غنیسازی در خاک ایران، گفتوگوها به بنبست کشیده شد.
تاکید روسیه بر لزوم ادامه مذاکرات
وزارت خارجه روسیه در ادامه بیانیه خود اعلام کرد: «ما بارها بر لزوم حل بحران مربوط به برنامه هستهای ایران از طریق گفتوگو تاکید کردهایم.»
این وزارتخانه همچنین از آمادگی مسکو برای نقشآفرینی در مسیر حل و فصل پرونده هستهای تهران خبر داد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، ۲۱ تیر در دیدار با سفیران، کارداران و روسای نمایندگیهای خارجی در تهران اعلام کرد تهران از «حق غنیسازی» کوتاه نخواهد آمد.
او افزود همکاری حکومت ایران با آژانس بینالمللی انرژی اتمی اکنون «مشروط» شده و «شکل جدیدی» به خود گرفته است.
روزنامه والاستریت ژورنال ۲۰ تیر با اشاره به دیدار اخیر رهبران آمریکا و اسرائیل در کاخ سفید گزارش داد ترامپ در دیدار با بنیامین نتانیاهو گفته ترجیح میدهد از راهکار دیپلماتیک برای مهار برنامه هستهای جمهوری اسلامی استفاده شود، اما در صورت ادامه تلاش تهران برای ساخت بمب اتمی، با حمله مجدد اسرائیل مخالفتی نخواهد داشت.
یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، ۱۹ تیر هشدار داد در صورت ادامه تهدیدات جمهوری اسلامی، ارتش اسرائیل بار دیگر به ایران حمله خواهد کرد.
حسین شریعتمداری، مدیرمسئول روزنامه کیهان، ۲۲ تیر در یادداشتی نوشت قبل و چند روز بعد از شروع جنگ، «هم ترامپ و هم نتانیاهو تاکید داشتند براندازی و رژیمچنج، هدف راهبردی و نهایی آنهاست».
او افزود: «بعد از شکست و ناکامی دشمن در دستیابی به اهدافش، یک جریان سیاسی از یکسو پیروزی در جنگ را تبریک گفت و از سوی دیگر هدف بر زمین مانده دشمن، یعنی براندازی جمهوری اسلامی را بهعنوان تنها راه پیشروی پیشنهاد کرد.»
شریعتمداری، موسوی را نماینده این جریان سیاسی خواند و گفت او در بیانیهای با صراحت بر ضرورت تغییر نظام تاکید کرد.
نماینده رهبر جمهوری اسلامی در کیهان در بخشی از یادداشت خود نوشت: «موسوی سال ۸۸ به دستور آمریکا نامزد انتخابات ریاستجمهوری شد.»
خشم رسانههای حکومتی از تلاش موسوی برای «گذر از نظام»
کیهان شنبه ۲۱ تیر نیز در مطلبی دیگر در واکنش به بیانیه موسوی، نوشته بود: «آیا راس فتنه ۸۸ در ایام جنگ تحمیلی دشمن، لال یا مرده بود که موضعی در محکومیت نگرفت؟ یا اینکه متوهمانه خیال میکرد حامیان آمریکایی و صهیونیستیاش در بمباران و فروپاشاندن ایران پیروز میشوند و زبونانه منتظر بود؟»
موسوی در بیانیهای که ۲۰ تیر منتشر شد از «ایستادگی» مردم در جریان جنگ تمجید کرد و با تاکید بر حق شهروندان برای تعیین سرنوشت خود، خواستار برگزاری همهپرسی در کشور شد.
او گفت برگزاری رفراندوم برای تاسیس مجلس موسسان قانون اساسی، راه را برای تحقق حق تعیین سرنوشت مردم هموار و «دشمنان این مرز و بوم را از دخالت در امور کشور مایوس میکند».
علیاکبر رائفیپور، سخنران حامی حکومت، با انتشار پستی در ایکس، بیانیه موسوی را «پیوست داخلی حمله اسرائیل» نامید.
امید معماریان، تحلیلگر سیاسی در موسسه دان، درباره این واکنشهای گسترده به ایراناینترنشنال گفت چون موسوی خط مشخصی برای مبارزان داخلی ترسیم کرده، باعث خشم شدید رسانههای حکومتی شده است.
در همین راستا، وبسایت تابناک، رسانه نزدیک به محسن رضایی، صحبت از «مجلس موسسان»، «ساختار جدید» و «رفراندوم» را در بیانیه موسوی «واژگان کهنه و تجویزهای سیاسی» قدیمی خواند.
این سایت، پیشنهاد تاسیس مجلس موسسان و تاکید موسوی بر اینکه ساختار کنونی حکومت نماینده همه ایرانیان نیست را دعوت به «بازنگریهای بنیادین و فروپاشی نظام» و «اقداماتی رادیکال» خواند که «بوی فرصتطلبی سیاسی» میدهد.
تابناک نوشت: «حتی کسانی که با نظام اختلاف دارند، به نقش کلیدی آیتالله خامنهای در حفظ ثبات کشور اعتراف میکنند. موسوی هنوز این واقعیت را نپذیرفته و گویی از بوی کبابی که به مشامش رسیده هول شده و به جای همبستگی، رویاهای دیگری را در سر میپروراند.»
موسوی بهمن ۱۴۰۱ و به دنبال خیزش «زن، زندگی، آزادی» در پیامی بر «تحول بنیادین» برای نجات ایران تاکید کرد، خواستار «برگزاری همهپرسی آزاد و سالم» درباره ضرورت تدوین قانون اساسی جدید، تشکیل مجلس موسسان و «استقرار نظامی مبتنی بر حاکمیت قانون» شده بود.
او در این بیانیه اعلام کرده بود «اجرای بدون تنازل قانون اساسی» به عنوان شعاری که ۱۳ پیش مطرح کرده بود دیگر کارساز نیست.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، در یادداشتی نوشت موسوی از یکسو اصرار دارد خود را فردی وطنپرست بخواند و از سوی دیگر مشغول تجویز نسخههایی است که خروجی آنها همان پراکندگی و منازعات داخلی مدنظر دشمنان خواهد بود.
واکنش اصلاحطلبان
تسنیم خمیرمایه بیانیه اخیر موسوی را «گذار از نظام جمهوری اسلامی» خواند و نوشت: «حتی برخی چهرههای معتدل جریان اصلاحات نیز نسبت به بیمایه و تهیبودن سخنانش اذعان کردهاند».
محمد زعیمزاده، سردبیر روزنامه اصولگرای فرهیختگان، به سخنان مسعود پزشکیان در نشست خبری شهریور ۱۴۰۳ درباره رفع حصر اشاره کرد که رییس دولت چهاردهم در آن بدون نام بردن از موسوی گفته بود: «مساله کروبی را حل کردیم، برای اون یکی هم یک کاری میکنیم.»
فرهیختگان نوشت این اصطلاح آن روز مورد اعتراض برخی اصلاحطلبان قرار گرفت اما این گروه سیاسی «حالا احتمالا برای سهو لسان تعمدی به پزشکیان تبریک میگویند».
اشاره این دو رسانه به «اصلاحطلبان معتدل» احتمالا مربوط به سخنان چهرههایی مانند محمد عطریانفر، فعال سیاسی، احمد زیدآبادی، روزنامهنگار و رحمتالله بیگدلی، فعال سیاسی نزدیک به پزشکیان است.
مصاحبه عطریانفر با خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، با تیتر «دوایراد و گلایه به بیانیه میرحسین موسوی» منتشر شد.
او گفت قسمت اول بیانیه موسوی که در مورد «تسلیت به شهادت فرماندهان» بود «با تاخیر صادر شد».
عطریانفر افزود: «در بخش پایانی این بیانیه نقدهایی وجود دارد؛ هیچکس حق ندارد در زمان جنگ حتی اگر مخالف نظام باشد در بحرانها نظام سیاسی حاکم را مخدوش کند.»
زیدآبادی نیز در یادداشتی نوشت: «اگر موسوی در این بیانیه صرفا توصیهای کرده که مثل بسیاری از توصیههای دیگر قابل احترام است، اما اگر منظور ایجاد یک تحرک سیاسی خاص بین حامیان جنبش سبز است، متاسفانه باید بگویم که انطباقی با این شرایط بینهایت پیچیده ندارد و وضعیت را برای طرفهای مختلف پرهزینه میکند.»
بیگدلی درباره این بیانیه نوشت: «در حالی که هنوز خطر حمله مجدد اسرائیل و حامیانش رفع نشده است، طرح مساله رفراندوم و مجلس موسسان میتواند بهانهای بهدست دشمن وطن بدهد که با فضاسازی رسانهای، کشور را به آشوب بکشند تا زمینه حمله مجدد دشمن فراهم آید.»
علاوه بر رسانهها و چهرههای حکومتی و فعالان سیاسی اصلاحطلب، بیانیه میرحسین موسوی با واکنش گستردهای از سوی کاربران رسانههای اجتماعی، شهروندان و چهرههای سیاسی مخالف نظام از طیفهای مختلف نیز مواجه شد.
برخی از این واکنشها مثبت و برخی دیگر منفی یا انتقادی بودند.
او یکشنبه ۲۲ تیر خطاب به این نمایندگان خارجی از ۲۸ کشور گفت: «ساختمان شیشهای که امروز از آن بازدید میکنید، نماد مقاومت است. این ساختمان با سابقه ۴۵ ساله، نماد شفافیت در اطلاعرسانی بوده است.»
ارتش اسرائیل دوشنبه ۲۶ خرداد با اشاره به هدف قرار دادن صدا و سیمای جمهوری اسلامی اعلام کرد که نیروی هوایی این کشور با هدایت اطلاعاتی دقیق، یکی از مراکز رسانهای حکومت جمهوری اسلامی را که به گفته تلآویو در خدمت اهداف نظامی قرار داشته، هدف قرار داده است.
به گفته ارتش اسرائیل، این ساختمان با «پوشش غیرنظامی» برای «عملیات نظامی پنهان» مورد بهرهبرداری قرار میگرفت و نابودی آن بخشی از توانمندیهای نظامی ایران را تضعیف میکند.
این ارتش همچنین تاکید کرد که فعالیت این مرکز رسانهای تحت هدایت مستقیم سپاه پاسداران انجام میشده است؛ نهادی که «سالهاست خواهان نابودی اسرائیل و ارتکاب نسلکشی است.»
رییس سازمان صداوسیمای جمهوری اسلامی روز یکشنبه درباره دعوت کردن از سفرای خارجی برای بازدید از ساختمان شیشهای که مورد هدف اسرائیل قرار گرفته، به خبرنگاران گفت: «از طرف وزارت امور خارجه این دعوت را پیگیری کردیم ولی کشورهای اروپایی متحد اسرائیل از دعوت ما استقبال نکردند.»
بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال در روز ۲۸ خرداد، پس از حمله اسرائیل به صداوسیما، گروهی از کارمندان این نهاد اعلام کردند که دیگر در محل کار خود حاضر نمیشوند.
اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال همچنین حاکی از آن بود که پس از این حمله، نیروهای امنیتی و مسلح سپاه پاسداران در این مرکز مستقر شدند.
تحریم صداوسیما و انتشار اعترافات اجباری
وزارت خزانهداری آمریکا آبان سال ۱۴۰۱ رییس و مدیران ارشد صداوسیمای جمهوری اسلامی و دو بازجو-خبرنگار آن علی رضوانی و آمنهسادات ذبیحپور را به دلیل نقش این سازمان در سانسور و محدودسازی آزادی بیان و همکاری آن با نهادهای امنیتی در پخش اعترافات اجباری و نشر اطلاعات کذب تحریم کرد.
وزارت خزانهداری در بیانیه خود گفت صدا و سیما اعترافات اجباری افرادی را پخش میکند که مجبور شدهاند بگویند در اعتراضات اخیر نیروهای امنیتی بستگان آنها را نکشتهاند و آنها در اثر تصادف و علتهای دیگر جان خود را از دست دادهاند.
پخش اعترافات اجباری مخالفان و معترضان از صدا و سیما از سالهای ابتدایی روی کار آمدن جمهوری اسلامی ادامه داشته است.
علاوه بر اعترافات اجباری در خیزش سراسری سال ۱۴۰۱، نشر اعترافات اجباری نوید افکاری کشتیگیر اعدامشده، علی یونسی و امیرحسین مرادی، دو دانشجوی زندانی، احمدرضا جلالی، پزشک ایرانی-سوئدی، روحالله زم، فعال رسانهای ربوده و اعدامشده و میلاد حاتمی، چهره مشهور اینستاگرامی از جمله اعترافات اجباری است که در سالهای اخیر اخذ و منتشر شده است.
