دیمیتری مدودف، نایبرییس شورای امنیت ملی روسیه، گرفتن انتقام از حملات اخیر اوکراین به پایگاههای روسیه را «اجتنابناپذیر» خواند و تاکید کرد مسکو در مذاکرات صلح با کییف بهدنبال پیروزی است، نه سازش.
مدودف سهشنبه ۱۳ خرداد در واکنش به حملات اخیر اوکراین به چند پایگاه بمبافکنهای راهبردی روسیه گفت: «مجازات، اجتنابناپذیر است. ارتش ما در حال پیشروی است و همچنان پیش خواهد رفت. هر آنچه باید منفجر شود، منفجر خواهد شد و هر که باید حذف شود، حذف خواهد شد.»
کاخ کرملین نیز ۱۳ خرداد اعلام کرد ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، بهصورت لحظهای در جریان حملات اوکراین به پایگاههای هوایی قرار گرفته و تحقیقات در این زمینه در حال انجام است.
آژانس هستهای روسیه هم با اشاره به حمله اوکراین به تاسیسات برق زاپوریژیا گفت وضعیت این نیروگاه هستهای «تحت کنترل» اما «بسیار پیچیده» است.
به گفته مقامهای روسیه، روند اتصال مرحله به مرحله برق آغاز شده و حدود ۲۰ درصد از مجموع مشترکان در منطقه زاپوریژیا به شبکه برق متصل شدهاند.
حمله پهپادی اوکراین به چهار پایگاه هستهای روسیه در ۱۱ خرداد به انهدام دستکم ۴۱ بمبافکن هستهای روسیه به ارزش بیش از هفت میلیارد دلار منجر شد.
این حمله بزرگترین عملیات با بیشترین بُرد علیه روسیه از ابتدای جنگ میان دو کشور اعلام شده است.
حملات متقابل و ادامهدار روسیه و اوکراین
سرویس امنیتی اوکراین ۱۳ خرداد خبر داد با استفاده از هزار و ۱۰۰ کیلوگرم مواد منفجره به ستونهای پل کریمه که در زیر آب قرار دارد، آسیب رسانده است.
این پل، شریان کلیدی روسیه برای تامین نیرو در خاک اوکراین به شمار میرود.
مقامهای روسیه اعلام کردند در پی این حمله، تردد جادهای روی پل کریمه بهطور موقت متوقف شده است.
بازرسان روسیه همچنین در گزارشی، اوکراین را به منفجر کردن دو پل راهآهن در روزهای اخیر متهم کردند.
بر اساس این گزارش، این حملات صدها غیرنظامی را هدف قرار داد و در پی آن، هفت نفر کشته و ۱۱۳ تن دیگر، از جمله چند کودک، به خدمات درمانی نیاز پیدا کردند.
در تحولی دیگر، روسیه ۱۳ خرداد شهر سومی در شمال شرقی اوکراین را هدف حمله موشکی قرار داد که منجر به مرگ دستکم سه نفر شد.
ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، این حمله را «وحشیانه» خواند و گفت روسیه بهطور عامدانه غیرنظامیان را در «خیابانهای معمولی» هدف قرار داده است.
او افزود این حمله را نشان میدهد روسیه برای دستیابی به صلح جدی نیست: «کاملا روشن است که پوتین بدون فشار جهانی و بدون اقدامات قاطع آمریکا، اروپا و دیگر کشورهای قدرتمند، حتی با آتشبس هم موافقت نخواهد کرد.»
وزارت دفاع روسیه نیز اعلام کرد نیروهای این کشور کنترل منطقه آندرییفکا در استان سومی اوکراین را به دست گرفتهاند.
بیشتر بخوانید: زلنسکی از توافق با روسیه برای آزادی هزار اسیر دیگر از هر سو خبر داد
آخرین تحولات مربوط به مذاکرات صلح
مدودف ۱۳ خرداد در کانال تلگرامی خود نوشت مذاکرات اخیر در استانبول «نه برای رسیدن به صلحی سازشکارانه بر اساس توهمات دیگران، بلکه برای تضمین پیروزی سریع ما» بر اوکراین انجام شد.
به گفته او، این رویکرد، اساس شروطی بود که روسیه به شکل رسمی در مذاکرات اعلام کرد.
این خواستهها شامل واگذاری اراضی بیشتر به روسیه، تبدیل اوکراین به کشوری «بیطرف»، پذیرش محدودیت در اندازه ارتش این کشور و برگزاری انتخابات جدید پارلمانی و ریاستجمهوری میشود.
این مذاکرات که تنها یک ساعت به طول انجامید، به توافقی برای تبادل اسرای جنگی و مبادله اجساد ۱۲ هزار سرباز انجامید، اما آتشبسی که اوکراین و متحدانش خواستار آن بودند، حاصل نشد.
کاخ کرملین نیز سهشنبه تلاشها برای رسیدن به یک توافق جهت پایان دادن به جنگ در اوکراین را بسیار پیچیده خواند و اعلام کرد: «توهینهای زلنسکی به هیات مذاکرهکننده روسیه با روح مذاکرات در تضاد بود».
به گفته سخنگوی کرملین، یادداشت تفاهم پیشنهادی مسکو برای حلوفصل بحران اوکراین با هدف از میان برداشتن ریشههای اصلی این درگیری تدوین شده است.
توماس باراک، سفیر آمریکا در ترکیه، سهشنبه هشدار داد صبر دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، در خصوص زمان رسیدن به راهحل برای جنگ اوکراین «رو به پایان» است.
او گفت ترکیه ممکن است بتواند نشستی میان رهبران روسیه، آمریکا و اوکراین برگزار کند.
با این حال، سخنگوی کرملین دیدار احتمالی پوتین، ترامپ و زلنسکی را در آیندهای نزدیک «بعید» دانست.
همزمان با این تحولات، یک هیات اوکراینی به ریاست یولیا سویریدنکو، معاون اول نخستوزیر و با حضور آندری یرماک، رییس دفتر ریاستجمهوری این کشور، وارد آمریکا شدند.
یرماک در کانال تلگرامی خود نوشت این هیات قرار است درباره «حمایتهای دفاعی، وضعیت میدانی نبرد و تشدید تحریمها علیه روسیه، بهویژه لایحه سناتور لیندزی گراهام» گفتوگو کند.
لیندزی گراهام، سناتور جمهوریخواه آمریکا، یکی از ارائهدهندگان لایحه دوحزبی برای اعمال تحریمهای بیشتر علیه روسیه است.
انتظار میرود قانونگذاران هر دو حزب جمهوریخواه و دموکرات در روزهای آینده این لایحه را به رای بگذارند.
رسانههای اسپانیایی سهشنبه ۱۳ خرداد گزارش دادند در پی این تصمیم، قراردادی که در ۱۱ مهر ۱۴۰۲، تنها چهار روز پیش از حمله حماس به اسرائیل امضا شده بود، لغو میشود.
این قرارداد شامل خرید ۱۶۸ سامانه موشکی نسل پنجم به ارزش ۲۸۵ میلیون یورو بود. منابعی در وزارت دفاع اسپانیا به خبرگزاری ایافای گفتهاند دولت قصد دارد تامینکنندههای جدیدی پیدا کند که منشا اسرائیلی نداشته باشند.
پیمانکار اصلی این پروژه شرکت پیایپی تکنوس بود که زیرمجموعه اسپانیایی شرکت رافائل محسوب میشود و قرار بود این موشکها را در خاک اسپانیا تولید کند.
خبر لغو این قرارداد در حالی منتشر میشود که خوزه مانوئل آلبارس، وزیر خارجه اسپانیا، چهارم خرداد از جامعه بینالمللی خواست برای پایان دادن به جنگ غزه، اسرائیل را هدف تحریم قرار دهد.
آلبارس در آستانه نشست کشورهای اروپایی و عربی در مادرید گفت اسپانیا برای پایان دادن به جنگی که «دیگر هدفی ندارد»، تلاش میکند.
او به تصمیم اتحادیه اروپا برای بازنگری در توافق همکاری با اسرائیل اشاره کرد و افزود: «ما باید تحریمها را در نظر بگیریم. باید هر کاری را مدنظر قرار دهیم تا این جنگ متوقف شود.»
اسپانیا برای رفع وابستگی به اسرائیل تلاش میکند
این طرح در چارچوب نوسازی تسلیحات ارتش اسپانیا طراحی شده بود و هدف آن جایگزینی سامانههای قدیمی با نمونههای مدرنتر بود اما با افزایش فشارهای سیاسی و اجتماعی برای قطع همکاریهای نظامی با اسرائیل، وزارت دفاع اسپانیا تصمیم به توقف تولید داخلی این موشکها گرفت.
آمپارو والکارسه، معاون وزیر دفاع اسپانیا، گفته بود کشورش در مسیر «قطع وابستگی فناوری» به اسرائیل حرکت میکند؛ حتی در پروژههایی که هنوز پیوندهایی با اسرائیل دارند.
او با اشاره به پیچیدگی این روند بهویژه در حوزههایی مانند امنیت سایبری و هوش مصنوعی، تاکید کرد برنامههایی برای رسیدن به «وابستگی صفر» طراحی شدهاند.
این تصمیم در چارچوب طرح صنعت دفاعی دولت اسپانیا اتخاذ شده است. طرحی که با بودجه ۱۰ میلیارد و ۴۷۱ میلیون یورویی بهدنبال تقویت توانمندیهای بومی این کشور در حوزههایی مانند تسلیحات، سیستمهای دیجیتال و فناوریهای دوگانه است.
پدرو سانچز، نخستوزیر اسپانیا، مهر ۱۴۰۳ از دیگر اعضای اتحادیه اروپا خواست به درخواست اسپانیا و ایرلند برای تعلیق توافق تجارت آزاد اتحادیه اروپا با اسرائیل به دلیل اقدامات این کشور در غزه و لبنان پاسخ دهند.
قطع همکاری با اسرائیل در این طرح نه تنها «جنبه سیاسی و اخلاقی» دارد، بلکه با هدف تقویت امنیت ملی و توسعه صنعت داخلی صورت گرفته است.
تصمیم دولت اسپانیا در حالی گرفته شده که سانچز طی روزهای اخیر تلاش کرده است رهبری اروپا را برای تحریم تسلیحاتی اسرائیل بر عهده بگیرد.
با وجود اینکه اسرائیل یکی از صادرکنندگان اصلی فناوریهای نظامی پیشرفته است، دولت اسپانیا بر اولویت ایجاد یک صنعت دفاعی مقاوم و مستقل تاکید دارد تا در برابر تنشهای دیپلماتیک و بحرانهای جهانی، آسیبپذیر نباشد.
پژوهش جدید محققان دانشگاه فلوریدای جنوبی نشان داد آهن حاصل از سوختن زغالسنگ و تولید فولاد بر افزایش چشمگیر جمعیت فیتوپلانکتونها در منطقه انتقالی شمال اقیانوس آرام تاثیر میگذارد.
این منطقه که در شمال هاوایی قرار دارد، برای ماهیگیری در اقیانوس آرام از اهمیت ویژهای برخوردار است.
نتایج این پژوهش که در نشریه «مقالات آکادمی ملی علوم آمریکا» منتشر شده، برای نخستین بار تاثیر آهن صنعتی بر اکوسیستم منطقه انتقالی شمال اقیانوس آرام را به اثبات رسانده است.
پیش از این اگرچه حضور آهن صنعتی در این منطقه شناسایی شده بود، اما تاثیر آن بر اکوسیستم مشخص نبود.
تایید حضور آهن صنعتی
تیم کانوی، استاد دانشکده علوم دریایی دانشگاه فلوریدای جنوبی و یکی از نویسندگان تحقیق، درباره این کشف گفت: «ما میدانیم که انسانها میتوانند تاثیر بزرگی بر محیطهای دریایی داشته باشند. یافتههای ما گستردگی و شدت این تاثیرات را مشخص میکند.»
دانشمندان در چهار مرحله نمونههایی از آب و فیتوپلانکتونهای اقیانوس آرام جمعآوری کردند تا چگونگی ورود آهن، رشد فیتوپلانکتونها و اختلاط آبهای اقیانوس را در طول سال بررسی کنند.
هدف اصلی محققان شناسایی نشانههای ویژه آهن صنعتی در این نمونهها بود.
نتایج مشخص کرد فیتوپلانکتونهای منطقه که در فصل بهار با کمبود آهن مواجه میشوند، با ورود آهن اضافی رشد انفجاری پیدا میکنند و تعدادشان بهشدت افزایش مییابد.
اما همین رشد سریع باعث کاهش منابع غذایی این ریزجانداران دریایی میشود و در نتیجه جمعیت آنها در ماههای بعد بهسرعت کاهش پیدا میکند.
ردیابی آهن از قطب صنعتی آسیا
مهمترین بخش تحقیق اثبات منشا صنعتی آهن بود. دانشمندان با بررسی ویژگیهای شیمیایی آهن موجود در نمونهها، مشخص کردند که این آهن از کارخانهها و نیروگاههای آسیا آمده است.
کانوی درباره این کشف گفت: «آهن حاصل از سوختن زغال و فعالیتهای صنعتی دارای مشخصهای ویژه است که ما آن را "اثر انگشت" مینامیم. وجود همین اثر انگشت در آبهای اطراف هاوایی نشان میدهد که این آهن از هزاران کیلومتر آن سوی اقیانوس به این منطقه رسیده است.»
تهدید برای اکوسیستم هاوایی
به گفته نیک هاوکو، سرپرست تیم تحقیق از دانشگاه هاوایی، مرزهایی نامرئی در اقیانوسها وجود دارد که فقط جانوران دریایی آنها را تشخیص میدهند.
منطقه انتقالی شمال اقیانوس آرام یکی از مهمترین این مرزهاست که آبهای فقیر از نظر مواد مغذی در جنوب را از نواحی غنیتر در شمال جدا میکند.
آهن صنعتی که از آسیا وارد میشود، این مرزهای طبیعی را برهم میزند و آنها را به سمت شمال میراند؛ به این معنا که آبهای غنی از مواد مغذی، از هاوایی فاصله میگیرند.
هاوکو افزود: «هاوایی همزمان با دو مشکل روبهرو است. از یک طرف آهن کارخانهها زنجیره غذایی دریا را تغییر میدهد و از طرف دیگر، گرمایش اقیانوس آبهای غنی را هرچه بیشتر از جزایر دور میکند.»
تیم پژوهشی در حال توسعه روشهای نوینی برای پایش تغذیه آهنی پلانکتونهای اقیانوسی است.
این فناوریها به روشن شدن این مساله کمک میکنند که تغییرات در میزان آهن، چه از منابع طبیعی و چه از منابع صنعتی، چگونه بر حیات اقیانوسها اثر میگذارد.
ارتش اسرائیل سهشنبه ۱۳ خرداد در بیانیهای اعلام کرد در حالی که گروهی از فلسطینیها از مسیرهای تعیینشده به سوی محل توزیع کمکها در رفح در جنوب نوار غزه در حرکت بودند، سربازان چند «مظنون» را مشاهده کردند که پس از «انحراف از مسیر»، تا حدود نیم کیلومتری محل توزیع کمکها و نیروهای اسرائیلی پیش رفتند.
ارتش اسرائیل افزود: «سربازان ابتدا تیرهای هشدار شلیک کردند، اما پس از آنکه این افراد متفرق نشدند، تیراندازی بیشتری در نزدیکی چند مظنون که به نیروها نزدیک شده بودند، صورت گرفت.»
آمارهای متفاوتی درباره تعداد قربانیان این حادثه منتشر شده است.
صلیب سرخ گفت پس از تیراندازی نیروهای اسرائیلی، ۱۷۹ نفر به بیمارستان منتقل شدند که ۲۱ نفر از آنها جان خود را از دست دادند.
وزارت بهداشت غزه که تحت نظر حماس اداره میشود، شمار کشتهشدگان این حادثه را ۲۴ نفر اعلام کرد.
دوشنبه ۱۲ خرداد نیز گزارشی از کشته شدن دستکم سه فلسطینی بر اثر تیراندازی نیروهای اسرائیلی به چند نفر در حدود یک کیلومتری مرکز توزیع کمکها در رفح منتشر شد.
در پی انتشار این گزارش، آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، با ابراز «شگفتی و انزجار» از کشته و زخمی شدن غیرنظامیان در جریان دریافت کمکهای غذایی، خواستار انجام تحقیقاتی مستقل شد.
ارتش اسرائیل با اشاره به گزارشها درباره تلفات تیراندازی اخیر در رفح اعلام کرد از آمار کشتهها و مجروحان این حادثه آگاه است و بررسی بیشتر آن در دستور کار قرار دارد.
این در حالی است که بنیاد بشردوستانه غزه (GHF)، نهاد مورد حمایت آمریکا و اسرائیل که مسئول توزیع کمکها در غزه است، گفت صبح سهشنبه کمکها بدون هیچ حادثهای توزیع شدهاند.
این بنیاد پیشتر نیز گزارشها درباره هرجومرج و تیراندازی در اطراف محلهای استقرار خود را که در مناطق نظامی تحت کنترل اسرائیل قرار دارند، رد کرده بود.
ارتش اسرائیل در ادامه بیانیه خود گفت به این بنیاد اجازه داده میشود «بهطور مستقل کمکها را در میان ساکنان غزه توزیع و از رسیدن آن به سازمان تروریستی حماس جلوگیری کند».
ارتش اسرائیل تاکید کرد: «نیروهای ارتش مانع از رسیدن ساکنان غزه به مراکز توزیع کمکها نمیشوند. تیراندازی صدها متر دورتر از مرکز توزیع و به سوی مظنونانی انجام شد که به شیوهای تهدیدآمیز به نیروها نزدیک میشدند.»
همزمان با این تحولات، ارتش اسرائیل صبح سهشنبه اعلام کرد در اثر انفجار بمب کنار جادهای در منطقه جبالیا در شمال نوار غزه، سه سرباز اسرائیلی کشته و دو نفر دیگر زخمی شدند.
بیشتر بخوانید: ۳۱ کشته در حمله اسرائیل در نزدیکی محل تحویل کمکهای بشردوستانه
تحقیق کانادا درباره اتهامات مربوط به جنایات جنگی در غزه
روزنامه تورنتو استار گزارش داد پلیس کانادا تایید کرده که در حال تحقیق درباره اتهامات مربوط به ارتکاب جنایات جنگی در نوار غزه است.
بر اساس این گزارش، پلیس سوارهنظام سلطنتی کانادا تحقیقات خود را درباره جنگ اسرائیل و حماس از اوایل سال ۲۰۲۴ میلادی آغاز کرده است.
در گزارش تورنتو استار مشخص نشده است که آیا فرد یا نهاد خاصی از اسرائیل هدف این تحقیقات قرار دارد یا خیر.
بر اساس این گزارش، تحقیقات پلیس کانادا بهصورت «ساختاری» انجام میشود. این تحقیقات، نوعی ماموریت حقیقتیاب با هدف پیگرد جنایتکاران جنگی و جلوگیری از مصون ماندن آنها، از طریق ارائه اطلاعات گردآوریشده به دیگر نهادها یا ارجاع مظنونان به دادگاه است.
به گفته تورنتو استار، اینگونه پروندهها بهندرت به دادگاههای کانادا راه پیدا میکنند.
سخنگوی پیشین وزارت خارجه آمریکا: اسرائیل در غزه مرتکب جنایات جنگی شده
متیو میلر، سخنگوی پیشین وزارت امور خارجه آمریکا، در مصاحبه با شبکه بریتانیایی اسکاینیوز گفت: «بدون شک اسرائیل در غزه مرتکب جنایات جنگی شده است.»
این در حالی است که ميلر در زمان فعالیت رسمی خود در دولت جو بایدن، این موضوع را انکار میکرد.
دولت بایدن هرگز اسرائیل را به جنایات جنگی متهم نکرد. میلر نیز در دوران فعالیت خود در وزارت خارجه، همواره این اتهامات را رد و در نشستهای خبری، از اقدامات اسرائیل دفاع میکرد.
دولت دونالد ترامپ نیز سیاست مشابهی را در پیش گرفته است.
از آغاز جنگ غزه و بر اساس گزارش وزارت بهداشت تحت نظر حماس، اسرائیل دستکم ۵۴ هزار فلسطینی را کشته و دو میلیون نفر را در آستانه قحطی و آوارگی قرار داده است.
این جنگ پس از تهاجم هفتم اکتبر حماس به اسرائیل آغاز شد؛ حملهای که در جریان آن هزار و ۲۱۸ نفر کشته و ۲۵۱ نفر گروگان گرفته شدند که ۵۷ نفر، شامل ۳۴ فرد کشتهشده، همچنان در اسارت حماس هستند.
روزنامه فیگارو هفته گذشته یک گزارش ۷۳ صفحهای با مُهر محرمانه – دفاعی را منتشر کرد که بر پایه پروندههای اطلاعاتی، تحقیقات میدانی و دهها مصاحبه تهیه شده است و هشدار میدهد که اخوانالمسلمین از طریق مدارس، خیریهها، مساجد و با قدرت نرم یک زیرساخت ایدئولوژیک گسترده در فرانسه ساخته است.
در این گزارش آمده است: «استراتژی اخوانالمسلمین، استقرار نوعی سلطه ایدئولوژیک از طریق نفوذ در جامعه مدنی تحت پوشش فعالیتهای دینی و آموزشی است.»
این گزارش یک نتیجهگیری صریح ارائه کرده است: «اخوانالمسلمین پروژهای سیاسی است. هدف آن انقلاب ناگهانی نیست، بلکه دگرگونی تدریجی و تسخیر قلبها و ذهنهاست. قدرت این سازمان نه در پنهانکاری، بلکه در ابهام راهبردی است و این هدف را تنها در فرانسه دنبال نمیکند، آنها به تمام غرب چشم دوختهاند.»
این گزارش، جامعترین مطالعه دولتی تا به امروز درباره حضور اخوانالمسلمین در اروپا و حاصل ماهها کار میدانی و تحلیلی دو کارمند عالیرتبه دولتی است که با مشورت دیپلماتها، ماموران اطلاعاتی، دانشگاهیان و شخصیتهای مذهبی تهیه شده است.
اخوانالمسلمین یک جنبش اسلامگرای فراملی است که تلاش دارد شریعت اسلامی را از طریق ابزارهای ایدئولوژیک تدریجی مانند مدارس، خیریهها و شبکههای مذهبی ترویج دهد. گرچه این سازمان در ظاهر خشونت را رد میکند اما گروههای افراطی مانند حماس در آموزهها و تشکیلات این سازمان ریشه دارند و اثربخشیاش اغلب به نحوی است که مرز میان عدم خشونت و رادیکالیزه شدن را مخدوش میکند.
رسانه آمریکایی فری پرِس (The Free Press) در گزارشی که روز دوشنبه ۱۲ خرداد منتشر شد، ابعاد گزارش محرمانه وزارت کشور فرانسه در خصوص این گروه را بررسی کرده است.
بر اساس این گزارش، شبکه اخوانالمسلمین در فرانسه شامل ۲۸۰ نهاد مذهبی است؛ ۱۳۹ مسجد بهطور رسمی به اخوان وابستهاند و ۶۸ مسجد دیگر از نظر ایدئولوژیک با اخوان همسو هستند.
۲۸۰ نهاد یادشده ۱۰ درصد از کل مساجدی است که ظرف ۱۵ سال اخیر در این فرانسه تاسیس شدهاند و هر جمعه حدود ۹۱ هزار مسلمان برای عبادت در این مساجد حاضر میشوند.
افزون بر این، اخوانالمسلمین ۲۱ مدرسه خصوصی را کنترل میکند یا آنها را تحت نفوذ دارد. از این تعداد، سه مدرسه با بودجه دولتی فرانسه اداره میشوند.
به علاوه مدارس، ۸۱۵ مدرسه قرآنی از سوی اخوان تاسیس شده است. بیش از ۶۶ هزار کودک در این مراکز تحت آموزشهایی هستند تا خود را عضوی از امت مسلمان و در تضاد اخلاقی و فرهنگی با سکولاریسم غربی بدانند.
در این مدارس چه چیزهایی آموزش داده میشود؟
طبق گزارش وزارت کشور فرانسه، محتوایی در مدارس مرتبط با اخوان میان دانشآموزان توزیع میشود که شریعت اسلام را برتر از قواعد بشری معرفی میکند، ازدواج میاندینی را نکوهش میکند و نفرت از یهودیان را ترویج میدهد.
طبق تحلیلهای ارائهشده در این گزارش، یهودستیزی در نهادهای وابسته به اخوانالمسلمین نهتنها اتفاقی نیست بلکه نقشی محوری دارد.
در این گزارش بهروشنی آمده است که «نفرت از یهودیان» یکی از مؤلفههای اصلی ایدئولوژیکی این جریان است که اغلب در قالب شعارهای ضد صهیونیستی مطرح میشود.
در مسجدی نزدیک پاریس، یکی از سخنرانان بهتازگی خطاب به جمعیت فریاد زد: «من حماس هستم» و با تشویق حضار مواجه شد.
در مساجد دیگر، شعارهای ضد اسرائیلی بهآسانی به کلیشههای کلاسیک یهودستیزانه گره میخورند. نمونه دیگر حسن اقیوسن، واعظ مشهور مرتبط با اخوان است که بهتازگی بهدلیل انتشار مکرر تئوریهای توطئه یهودستیزانه از فرانسه اخراج شد. او مدعی شده بود که «یهودیان با کنترل رسانهها، حافظه تاریخی را با هدف حفظ نفوذ خود بر افکار عمومی جهانی دستکاری میکنند».
یکی از دبیرستانهای وابسته به اخوانالمسلمین در شهر لیل که با کمکهای مالی قطر اداره میشد، محتوایی برآمده از اسلامگرایی افراطی آموزش میداد.
در این گزارش بارها از قطر بهعنوان یکی از حامیان اصلی موسسههای وابسته به اخوانالمسلمین که تحت عنوان خیریه فعالیت میکنند، نام برده شده است.
این گزارش تاکید میکند که قطر تنها تامینکننده مالی اخوان نیست، ترکیه قطب منطقهای این جنبش است.
از زمان سرنگونی محمد مرسی در مصر در سال ۲۰۱۳، رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه میزبان اعضای تبعیدی اخوان است و با برگزاری جلساتی در استانبول، شبکههای وابسته به این نهاد در سراسر اروپا را حمایت میکند.
اخوان به مسجد و مدرسه بسنده نکرده است
نویسندگان این گزارش تاکید میکنند که استراتژی اخوانالمسلمین به موسسات دینی و آموزشی محدود نمیشود، بلکه در حوزههای مختلفی مانند فروشگاههای حلال، مراکز جوانان، آموزشهای شغلی و خدمات همسریابی وارد شدهاند.
این گزارش ساختار برآمده از این شکل مداخله را یک «اکوسیستم» میداند که اخوانالمسلمین از ترکیب آنها به عنوان ساختارهای موازی قدرت برای مسلمانان بهره میگیرد.
این شبکهها غیرقانونی نیستند، ویژگیهایی دارند که سبب شده اثرگذار باشند و مهمترین کارکردشان این است که بهمرور یک جهانبینی ویژه را عادیسازی میکنند.
این گزارش جهانبینی مد نظر این شبکهها را اینگونه توصیف میکند: «این نگاه چندفرهنگیگرایی و سکولاریسم را رد میکند، قانون دینی را فراتر از قوانین کشور میدانند و با وارد آوردن فشار اجتماعی آنها را به انجام کارهایی مانند پوشیدن حجاب وادار میکند.»
این گزارش یکی از ویژگیهای اخوانالمسلمین را «چهره عمومی آراسته و نمایش میانهروی در عرصه عمومی» عنوان میکند و با تاکید بر «گفتمان دوگانه» اخوان، به ترویج یهودستیزی، جداسازی جنسیتی و تفکیک ایدئولوژیک در محافل خصوصی اشاره میکند.
به گفته این گزارش این دقیقا همان راهبردی است که طارق و هانی رمضان، نوههای بنیانگذار اخوانالمسلمین دنبال میکردند. طارق، با ظاهری آراسته، مسلط به چند زبان و آشنا با رسانه که در دانشگاههای بزرگ تدریس میکرد و مشاور رهبران سیاسی بود، خود را مصلحی مترقی معرفی میکرد. این تصویر زمانی فرو ریخت که او به تجاوز جنسی محکوم شد.
هانی مسیر سختگیرانهای را در پیش گرفت و آشکارا از احکام اسلام و ضرورت تسلط مردان بر زنان حمایت میکرد. این گزارش دوگانگی میان این دو چهره حامی اخوان را بازتابی از الگوی این سازمان میداند: «در ظاهر قابل احترام و معتدل، در باطن افراطی.»
اخوان به دنیای آنلاین چشم دوخته است
در گزارش محرمانه وزارت کشور فرانسه به آموزش گروه بزرگی از اینفلوئنسرها از سوی اخوانالمسلمین اشاره شده است که اهداف مورد نظر این سازمان را ترویج میکنند و جوانان را هدف میگیرند.
برخی از آنها خود را فعالان ضد اسلامهراسی معرفی میکنند و گروهی دیگر ایدئولوژی اسلامگرایانه را با روانشناسی یا کارآفرینی ترکیب میکنند. یکی از چهرههای برجسته این جریان مروان محمد است که اکنون از کانادا فعالیت میکند و پیشتر رییس «جمعیت مقابله با اسلامهراسی در فرانسه» بود. این نهاد در سال ۲۰۲۰ منحل شد.
چرا اخوانالمسلمین بدون مواجهه با هیچ چالشی فعالیت میکند؟
این گزارش با پیش کشیدن این پرسش که چرا اخوان بهراحتی و بدون مواجهه با هیچ مانعی به فعالیتهای خود ادامه میدهد، به نکتهای مهم اشاره میکند: «اخوانیها بر خلاف بسیاری از گروههای اسلامگرا دست به اقداماتی نمیزنند که زنگ خطر را بهسرعت به صدا درآورد؛ مثلا به جای هواپیماربایی، با هیئتمدیره مدارس لابی میکنند، در کافهها بمبگذاری نمیکنند، بلکه استارتآپهای حلال، مدارس اسلامی و پلتفرمهای ازدواج راه میاندازند.»
گزارش وزارت کشور فرانسه روش این گروه را «تدریجی، غیرمتمرکز و اغلب غیرقابل تمایز با مشارکت مدنی» توصیف میکند و ادامه میدهد:«اما نیت آنها خیرخواهی برای شهروندان نیست؛ بلکه نفرتپراکنی در اروپا علیه غیرمسلمانان را دنبال میکنند.»
به نظر نویسندگان دِ فری پرس، فرانسه با دست گذاشتن بر این مشکل، نخستین گام را برداشته است. امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، که گویا در ابتدا از افشای این گزارش خشمگین بود، اکنون در واکنش به فشار افکار عمومی، یافتههای آن را تایید و فرمان واکنش ملی صادر کرده است.
سوئد هم همین مسیر را دنبال میکند؛ مقامهای این کشور از فرانسه خواستهاند گزارش کامل را در اختیارشان قرار دهد و در کنار آن تحقیقات خود را آغاز کردهاند. اتریش پیشتر ارزیابیهایی منتشر کرده بود، اما تعداد کمی از آنها اقدام عملی به دنبال داشت.
دِ فری پرس گزارش خود را با بررسی این پرسش که ایالات متحده درباره اخوانالمسلمین چه میکند؟ به پایان برده است: «اصلا در این باره گفتوگو نمیشود. با وجود اینکه برخی سازمانهای مسلمان در آمریکا با اخوانالمسلمین پیوند تاریخی یا ایدئولوژیک دارند، بهندرت مورد بررسی قرار میگیرند و گفتمان سیاسی حاکم بهطور کامل از پرداختن به این موضوع پرهیز دارد.»
اخوانالمسلمین دقیقا چیست و چطور به وجود آمد؟
حسنالبنا معلم و از چهرههای مذهبی مصر در سال ۱۹۲۸ (۱۳۰۷ شمسی) اخوانالمسلمین را بنا نهاد. از نظر او اسلام نظامی کامل در تمامی زمینهها از جمله دین، سیاست، حقوق و اقتصاد بود. ایدههای او و نهادی که ایجاد کرده بود با سیاستهای نظام حاکم بر مصر در تضاد بود و به همین دلیل مورد غضب حکومت وقت این کشور قرار گرفت و در نهایت به دست حکومت کشته شد.
با ممنوعیت و سرکوب ایدههای اخوانالمسلمین در جهان عرب، بسیاری از نظریهپردازان اخوان به دموکراسیهای غربی پناه آوردند. داماد حسنالبنا، سعید رمضان، در سال ۱۹۶۱ مرکز اسلامی ژنو را در سوئیس تاسیس کرد و دو پسرش، طارق و هانی رمضان، هر دو بعدها به چهرههای برجسته تفکر اسلامگرای اروپا تبدیل شدند.
در دهههای بعد، اخوانالمسلمین با روشی منظم حضور خود را در سراسر قاره اروپا گسترش داد و با راهاندازی شبکهای از مساجد، خیریهها، موسسههای آموزشی و انجمنهای مدنی در جوامع محلی مستقر شد.
براساس گزارش وزارت کشور فرانسه همه این نهادها در جهت ترویج اسلام سیاسی تحت پوشش فعالیتهای دینی طراحی شدهاند.