ایران در آستانه بحران؛ انفجار بندر استراتژیک و افزایش فشارهای داخلی و خارجی
نشریه فوربس، در گزارشی با اشاره به افزایش تنشها میان ایران و اسرائیل نوشت انفجار اخیر در بندر راهبردی نزدیک بندرعباس، همزمان با شلیک موشک حوثیها به نزدیکی فرودگاه بنگوریون، جایگاه منطقهای جمهوری اسلامی را بیش از پیش تضعیف کرده و این انفجار میتواند معادلات داخلی و خارجی را برای تهران بهشدت تغییر دهد.
ملیک کایلن نویسنده این گزارش ضمن تاکید بر نقش حیاتی بندر رجایی در عرصه اقتصادی و نظامی برای سپاه پاسداران نوشت این بندر بهویژه برای ارسال سلاح به گروههایی مانند حوثیها، اهمیتی حیاتی دارد و آسیبدیدن آن، قدرت مانور جمهوری اسلامی در مذاکرات با آمریکا و در معادلات منطقهای را بهشدت کاهش میدهد.
بر اساس این گزارش در داخل ایران، خشم عمومی نسبت به پنهانکاری احتمالی سپاه و پیامدهای انفجار از جمله انتشار گازهای سمی رو به افزایش یافته و احتمال شکلگیری اعتراضات خیابانی وجود دارد؛ امری که میتواند ادامه مذاکرات را برای حکومت دشوارتر کند.
کالین تاکید کرد که در صورت هرگونه وقفه یا ضعف داخلی در ایران، اسرائیل ممکن است با یا بدون حمایت آمریکا، اقدام نظامی انجام دهد.
بر اساس گزارش فوربس، روسیه و چین برخلاف خواست مردم ایران، مایل به تغییر رژیم در تهران نیستند و ترجیح میدهند جمهوری اسلامی ضعیف و وابسته باقی بماند و در جهت منافع ژئوپلیتیک آنها عمل کند.
در این میان، ترکیه نیز با نگاه به مناطق آذرینشین ایران و پروژه راه ابریشم ترک، منافع خاص خود را دنبال میکند که ممکن است به تضعیف تمامیت ارضی ایران بینجامد.
در مجموع، انفجار بندر نهفقط یک حادثه صنعتی، بلکه زنگ خطری برای بقای جمهوری اسلامی در شکل کنونی خود تلقی میشود. قدرت منطقهای ایران در حال تحلیل رفتن است و حفظ تمامیت ارضی کشور در سالهای آینده با تردیدهای جدی روبهرو خواهد بود.
عباس آخوندی، وزیر پیشین راه و شهرسازی، در گفتوگو با روزنامه اعتماد تاکید کرد که مذاکره با آمریکا نباید به تعویق بیفتد و گفت: «ترامپ منتظر نمیماند؛ اگر امروز توافق کنیم بهتر از فرداست.»
او هشدار داد که فضای نامعین سیاسی ممکن است تصمیمگیری را به افراد بسپارد نه نهادها، و این شرایط بیثبات است.
آخوندی افزود ترامپ را میتوان «فرصت» دانست، به شرطی که منطقش را درک کنیم و بهموقع عمل کنیم.
او تاکید کرد سیاست و اقتصاد در آمریکا، اروپا و حتی چین در بستر نهادها عمل میکند و نباید تصور کرد همهچیز به منافع شخصی وابسته است.
آخوندی در ادامه احتمال بازگشایی روابط دیپلماتیک میان ایران و آمریکا را مطرح کرد و گفت: «نهایتا باید نهاد دولت ایران با نهاد دولت آمریکا ارتباط برقرار کند.»
او همچنین هشدار داد که اسرائیل از پیشرفت مذاکرات ناراضی است و ممکن است برای تخریب آن، از اقدامات مختلف از جمله جنگ روانی، سایبری یا حتی ترور استفاده کند.
حسن موسوی چلک، معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی ایران، با اشاره به افزایش آمار مراجعهکنندگان به اورژانس اجتماعی در حوزه خشونت خانگی اعلام کرد بیشترین موارد کودکآزاری مربوط به گروه کودکان پنج تا ۱۰ ساله است و ۵۵ درصد گزارشهای کودکآزاری به دختران مربوط میشود.
موسوی چلک دوشنبه ۱۵ اردیبهشت در مصاحبه با وبسایت خبرآنلاین گفت در یک سال گذشته، بیش از یک میلیون تماس با مرکز اورژانس اجتماعی برقرار شده که از این تعداد، حدود ۴۰۰ هزار مورد به مداخله اورژانس انجامیده است.
او افزود آسیبهای اجتماعی در پی فراگیر شدن گوشیهای هوشمند بیش از هر زمان دیگری دیده میشوند، و زمانی که این آسیبها متوجه کودکان باشد، حساسیت و واکنشها نسبت به آنها افزایش مییابد.
او با بیان اینکه دختران بیش از پسران در معرض کودکآزاری قرار دارند، خبر داد ۵۵ درصد گزارشهای کودکآزاری مربوط به دختران و ۴۵ درصد هم مربوط به پسران است.
سایت حقوق بشری هرانا ۲۹ اسفند ۱۴۰۳ در گزارشی درباره نقض حقوق بشر در ایران نوشت در سال ۱۴۰۳، دستکم چهار هزار و ۲۹۶ مورد کودکآزاری را در ایران ثبت کرده است.
به گزارش هرانا، در سال گذشته دستکم ۲۷ مورد تجاوز و آزار جنسی کودکان، ۴۳ مورد قتل کودکان، ۹ مورد مرگ و ۱۷ مورد مصدومیت کودکان کار، ۱۴ مورد مرگ و ۲۰۴ مورد مصدومیت کودکان در پی سهلانگاری مسئولان، ۵۸ مورد خودکشی، بازداشت ۲۸ فرد زیر ۱۸ سال، دستکم سه میلیون دانشآموز بازمانده از تحصیل و حدود دو میلیون کودک کار به ثبت رسید.
معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی ایران در ادامه مصاحبه خود اعلام کرد بیشترین گزارشهای مربوط به کودکآزاری از سوی اعضای خانواده، والدین جدا شده و همسایههای کودکان ارائه میشود.
به گفته موسوی چلک، در سالهای اخیر، خود کودکان و نوجوانان نیز موارد آزار دیدن را به اورژانس اجتماعی گزارش دادهاند.
او با اشاره به افزایش مراجعهکنندگان به اورژانس اجتماعی در حوزه خشونت خانگی طی سالهای اخیر افزود در کلانشهرها و شهرهای بزرگ که معمولا دسترسی به خدمات حمایتی و اورژانس اجتماعی بیشتر است، تعداد تماسها با این نهاد نیز افزایش یافته است.
در دیماه ۱۴۰۲ نیز مهری سادات موسوی، معاون پیشین سازمان بهزیستی، گفته بود بیشترین تماسها با سامانه اورژانس اجتماعی در خصوص کودکآزاری است.
به دنبال توقف مذاکرات ایران و آمریکا، جان فترمن، سناتور دموکرات گفت دیگر مذاکره با جمهوری اسلامی ممکن نیست. مایک ترنر، نماینده جمهوریخواه مجلس نمایندگان نیز اعلام کرد ترامپ هرگز اجازه دستیابی ایران به تسلیحات هستهای را نخواهد داد.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی در خصوص حملات حوثیهای یمن به اسرائیل و حمایت جمهوری اسلامی از آنها گفت: «جمهوری اسلامی نیازی به نایب در منطقه ندارد و اسرائیل تنها نیروی نیابتی در منطقه است، یمنیها مستقل تصمیم میگیرند و تمام ادعاها درباره یمن بیاساس است.»
سخنگوی وزارت امور خارجه، در واکنش به تهدیدهای نظامی اسرائیل گفت: «در برابر هرگونه تعرض یا ماجراجویی علیه ایران، نیروهای مسلح ما با تمام قوا و به شدیدترین شکل ممکن پاسخ خواهند داد.» او تاکید کرد که در این موضوع «هیچ تردیدی وجود ندارد».
بقائی در خصوص حملات حوثیهای یمن به اسرائیل و حمایت ایران از آنها گفت: «جمهوری اسلامی نیازی به نایب در منطقه ندارد و اسرائیل تنها نیروی نیابتی در منطقه است، یمنیها مستقل تصمیم میگیرند و تمام ادعاها درباره یمن بیاساس است.»
بقائی همچنین اظهارات وزیر خارجه فرانسه درباره لزوم گنجاندن مباحث غیرهستهای در توافق احتمالی را «عجیب» خواند و گفت: «این نوع سخنان سابقه دارد و بهنظر میرسد تلاشی برای چانهزنی خارج از چارچوب مذاکرات است که برای ما قابل پذیرش نیست.»
او تاکید کرد موضوع مذاکرات تنها به «برنامه هستهای و رفع تحریمها» محدود میشود.
سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، در واکنش به تغییرات اخیر در شورای امنیت ملی آمریکا و ادعای همکاری مشاور پیشین امنیت ملی این کشور با نتانیاهو، گفت این مسائل «داخلی و مربوط به ساختار تصمیمگیری آمریکا» است و برای ایران اهمیتی ندارد.
او تاکید کرد: «مبنای ارزیابی ما، مواضع رسمی و رفتار طرف آمریکایی در میز مذاکره است؛ نه گمانهزنیها یا تحرکات خارج از آن.»
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، اعلام کرد طرح تسلط کامل ارتش این کشور بر نوار غزه به تصویب رسیده است. گزارشها همچنین از موافقت اسرائیل با ورود کمکهای بشردوستانه به غزه تحت نظارت یک سازمان بینالمللی حکایت دارد.
رسانههای اسرائیلی گزارش دادند کابینه امنیتی این کشور با گسترش حملات به نوار غزه و همچنین توزیع کمکهای بشردوستانه در این منطقه موافقت کرده است.
کابینه امنیتی اسرائیل در نشست خود که شامگاه یکشنبه ۱۴ اردیبهشت برگزار شد، فراخوان نیروهای ذخیره ارتش برای تشدید حملات علیه مواضع حماس و طرح کلی ورود کمکهای بشردوستانه به غزه را به تصویب رساند.
طبق طرح کابینه امنیتی اسرائیل، یک بنیاد بینالمللی وظیفه توزیع کمکها در غزه را بر عهده میگیرد تا اطمینان حاصل شود این کمکها به دست حماس نخواهد افتاد.
گزارش رسانههای اسرائیلی همچنین حاکی از آن است که در جلسه کابینه، میان ایتامار بنگویر، وزیر امنیت ملی و ایال زمیر، رییس ستاد کل ارتش اسرائیل، بحث داغی بر سر ارسال کمکها به غزه درگرفت.
بر اساس این گزارش، بنگویر در این جلسه با ارسال کمکهای بشردوستانه به غزه مخالفت کرد و گفت: «فروشگاههای مواد غذایی حماس باید بمباران شوند.»
در سوی مقابل، رییس ستاد کل ارتش این اظهارات را «خطرناک» خواند و تاکید کرد: «شما همه ما را به خطر میاندازید، قوانین بینالمللی وجود دارد و ما به آن متعهد هستیم.»
ایال زمیر، رییس ستاد کل ارتش اسرائیل
ارتش اسرائیل دهها هزار نیروی ذخیره خود را برای گسترش عملیات در غزه فراخواند
همزمان با تشدید تنشها در منطقه، ارتش اسرائیل اعلام کرد دهها هزار نیروی ذخیره خود را برای گسترش عملیات نظامی در نوار غزه فراخوانده است.
رییس ستاد کل ارتش اسرائیل ۱۴ اردیبهشت در جریان بازدید از یک یگان کماندویی نیروی دریایی این کشور تاکید کرد ارتش اسرائیل فشار خود بر حماس را با هدف آزادی گروگانهای در بند این گروه افزایش داده است.
زمیر گفت: «این هفته دهها هزار برگه احضار برای نیروهای ذخیره خود ارسال میکنیم تا عملیاتمان را در غزه تشدید و گسترش دهیم. ما فشارها را برای بازگرداندن شهروندانمان و شکست حماس افزایش میدهیم.»
او افزود عملیات نظامی در مناطق بیشتری از غزه انجام خواهد شد و ارتش اسرائیل «تمامی زیرساختهای حماس، چه روی زمین و چه در زیر زمین، را نابود خواهد کرد».
اعضای حماس ۱۵ مهر ۱۴۰۲ (هفتم اکتبر ۲۰۲۳) با حمله به جنوب اسرائیل حدود هزار و ۲۰۰ نفر را کُشتند و بیش از ۲۵۰ تن را به گروگان گرفتند.
بنا بر اعلام رسمی دولت اسرائیل، ۲۴ گروگانِ در قید حیات همچنان در اسارت حماس هستند و پیکر ۳۵ گروگان جانباخته نیز در اختیار این گروه قرار دارد.
اسرائیل و حماس ۲۶ دی سال گذشته برای برقراری یک آتشبس سهمرحلهای در غزه به توافق دست یافتند. مرحله نخست این توافق که شش هفته به طول انجامید، ۱۲ اسفند به پایان رسید؛ اسرائیل از آن تاریخ ورود کمکهای بشردوستانه به غزه را متوقف کرد و کمی بعد، حملات به این باریکه را از سرگرفت.
در روزهای اخیر، نهادهای حقوق بشری و گروههای امدادرسان بارها درباره وخامت اوضاع انسانی در غزه هشدار دادهاند.
فلسطینیان در صف دریافت غذا در خان یونس، جنوب نوار غزه، ۹ اردیبهشت
قدردانی هرتزوگ از میانجیگری قطر و مصر در مذاکرات آتشبس
اسحاق هرتزوگ، رییسجمهوری اسرائیل، ۱۴ اردیبهشت ضمن قدردانی از میانجیگری قطر و مصر در مذاکرات آتشبس، حماس را به کارشکنی در این مذاکرات متهم کرد.
هرتزوگ در دیدار با نیکوس کریستودولیدس، رییسجمهوری قبرس، در اورشلیم گفت: «واسطههایی مانند قطر و مصر تلاشهای زیادی برای میانجیگری انجام میدهند، اما در نهایت باید طرفی وجود داشته باشد که حاضر به پذیرش توافق باشد؛ و حماس همواره از پاسخدادن طفره میرود.»
او همچنین به حمله موشکی حوثیهای یمن به فرودگاه بنگوریون اسرائیل اشاره کرد و افزود: «این نشاندهنده [سرچشمه گرفتن] امپراتوری شر از تهران است؛ اینکه چگونه نیروهای نیابتی خود را بهطور گسترده مسلح میکند و بر هزینههای زندگی، سفر و همه چیز تاثیر میگذارد. ما هدف مشترکی داریم: اینکه فورا ثبات و امنیت را بازگردانیم.»
تمجید هرتزوگ از اقدامات قطر در مذاکرات آتشبس یک روز پس از آن صورت میگیرد که دفتر بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در بیانیهای مواضع دوحه را مورد انتقاد قرار داد و اعلام کرد: «زمان آن فرا رسیده است که قطر به بازی دوگانه و سخنان متناقض خود پایان دهد و تصمیم بگیرد که آیا در سوی تمدن ایستاده است یا در سوی بربریت حماس.»
اسرائیل در واکنش به حمله هفتم اکتبر حماس، عملیات نظامی گستردهای را در نوار غزه آغاز کرد که بنا بر اعلام وزارت بهداشت حماس، تاکنون بیش از ۵۲ هزار کشته و ۱۱۸ هزار زخمی بر جای گذاشته است.
