به گزارش رسانه هفت صبح در ایران، افزایش شدید قیمت تریاک و کمیاب شدن آن در فروردینماه ۱۴۰۴، موجب شده که مصرف کنندگان این مخدر سنتی در ایران، به سمت مخدرهای صنعتی کشیده شوند.
روزنامه هفتصبح، چاپ تهران در گزارشی که شنبه منتشر شد، بر اساس مشاهدات میدانی نوشته است در فروردین ۱۴۰۴ قیمت هر گرم تریاک در بازار ایران بین ۱۳۰ تا ۲۰۰ هزار تومان معامله شد.
بررسیها نشان میدهد قیمت هر گرم تریاک در بازار ایران در سال ۱۴۰۳، به طور میانگین ۱۲۵ هزار تومان بود که قیمت فعلی نشان میدهد قیمت این مخدر در فروردینماه امسال نسبت به سال گذشته، حدود ۳۲ درصد افزایش یافته است.
سال ۱۳۹۹، قیمت هر گرم تریاک در بازار ایران حدود ۷۵ هزار تومان بود، سه سال بعد در سال ۱۴۰۲، قیمت تریاک با ۶۰ درصد افزایش به ۱۲۰ هزار تومان رسید، در سال ۱۴۰۳، قیمت تریاک با افزایش چهار درصدی به طور میانگین به ۱۲۵ هزار تومان رسید.
اکنون میانگین قیمت ۱۶۴ هزار تومان برای هر گرم تریاک، نشان میدهد فیمت این مخدر سنتی نسبت به پنج سال قبل ۱۲۰ درصد افزایش یافته است.
در بازار سیاه ایران، معمولا تغییرات قیمت تریاک بسیار کمتر از نرخ رسمی تورم بود. برای نمونه، نرخ تورم در سال ۱۴۰۲، نسبت به سال ۱۳۹۹، به طور رسمی ۱۵۰ درصد افزایش داشت، اما در مورد تریاک این تغییرات ۶۰ درصد بود. یا در سال ۱۴۰۳ نسبت به سال ۱۴۰۲، که تغییرات قیمت تریاک چهار درصد است، نرخ تورم ۳۱ درصد افزایش داشت.
اکنون به طور کم سابقهای نرخ افزایش قیمت رسمی تورم (۳۳/۴ درصد) و قیمت تریاک (۳۲ درصد) به هم نزدیک شدند.
تغییر مصرف از سنتی به صنعتی
یکی از مصرفکنندگان مواد مخدر که تجربه مصرف تریاک داشته است، در گفتوگو با هفتصبح از قیمتهای نجومی این مخدر کمیاب میگوید: «در این یکی دو سال اخیر، قیمت تریاک و شیره تریاک، افزایش نجومی داشت. به طوریکه بسیاری از مصرفکنندگان با مشکل جدی مواجه شده و برخی به سمت مواد صنعتی روی بردهاند.»
در سالهای گذشته نیز تغییر الگوی مصرف مخدرها مورد توجه قرار گرفته بود. روزنامه اعتماد بهمنماه ۱۴۰۲، در گزارشی میدانی ضمن پرداختن به تغییرات قیمت انواع مخدر، به نوع مواد مخدر مصرفی شایع در ایران پرداخت و نوشت که در هفت سال گذشته، مصرف تریاک به شدت کاهش یافته است و هرویین و شیشه به شایعترین مواد مصرفی تبدیل شدهاند.
اکنون نیز برخی گزارشها نشان میدهد در نتیجه افزایش قیمت تریاک و نایاب شدن آن، گزارش گرایش مصرف کنندگان به مواد مخدر صنعتی به خصوص متامفتامین (شیشه)، که پایه آنها به تریاک نیازمند نیست اما به شدت زیانبارتر هستند، افزایش یافته است.
چرا تریاک کمیاب شده است؟
یکی از دلایل اصلی کمیاب و گران شدن تریاک، طالبان است. در فروردین ماه ۱۴۰۱، طالبان ضمن اعلام ممنوعیت کشت خشخاش، مزارع آن را به طور گسترده تخریب کرد. تیرماه سال ۱۴۰۱، تجارت نیوز در ایران گزارش داد شوک این اقدام طالبان سبب شده قیمت تریاک در ایران تا شش برابر افزایش پیدا کند، هرچند بعدها این روند تعدیل شد.
در همین حال برخی اقلام نظیر شربت تریاک و متادون نیز افزایش قیمت قابل توجهی یافتند. در سالهای اخیر، گزارشهایی در ایران منتشر شدند که نشان میدهد کاشت خشخاش در ایران رواج یافته است.
همزمان، ویدیوها و اخبار زیادی از تخریب مزارع کاشت خشخاش به خصوص در مناطق جنوبی کشور در رسانهها منتشر شد.
در یکی از موارد، ویدیویی که کمپین فعالین بلوچ ۱۳ اسفندماه ۱۴۰۳ منتشر کرد، نشان میداد ماموران نظامی و امنیتی به روستای اسفند واقع در شهرستان دلگان در استان سیستان و بلوچستان حمله کرده و اقدام به تیراندازی کردند. رسانههای حکومتی در ایران، علت این یورش را تخریب مزارع کشت خشخاش در این روستا عنوان کردند.
سایت حالوش که اخبار استان سیستان و بلوچستان را پوشش میدهد، شنبه ۳۰ فروردین گزارش داد که از زمان یورش گسترده ۲۹ فروردین نیروهای نظامی به روستاهای چاهاحمد، اسماعیلآباد، سورنایی و قلعهبید از توابع شهرستان زاهدان، دستکم ۲۶ شهروند بازداشت شدهاند.
حالوش به نقل از منابع خود نوشت: «نیروهای نظامی بدون ارائه حکم قضایی به منازل شهروندان بلوچ در چند روستا یورش برده و دهها خانه را مورد تفتیش قرار دادند. این یورشها با محاصره کامل مناطق همراه بوده و نگرانیهای گستردهای در میان ساکنان ایجاد کرد.»
عبدالله شهبخش، عمر شهبخش، عیسی شهبخش، زمان شهبخش، داود شهبخش، اسلم شهبخش، احمد قنبرزهی، محمدامین قنبرزهی و ناصر شهبخش، ۹ تن از یازداشتشدگان ساکن روستای چاهاحمد منطقه کورین شهرستان زاهدان هستند.
حالوش هویت برخی دیگر از شهروند بازداشت شده را عزیز نصیریمطلق، احسان نصیریمطلق، اکبر شهبخش، شیرمحمد نصیریمطلق، عطامحمد نصیریمطلق، وحید شهبخش، مرتضی شهبخش، نجات قنبرزهی، عارف شهبخش، دوستمحمد محمدزهی، رحمتالله محمدزهی، کامبیز محمدزهی، بنیامین محمدزهی و خدابخش محمدزهی، عنوان کرد.
این سایت حقوقبشری با اشاره به اینکه عارف (محسن) شهبخش از بیماری اوتیسم رنج میبرد، نوشت نگهداری او در بازداشتگاه باعث افزایش نگرانیها در مورد وضعیت سلامت این جوان ۱۹ ساله شده است.
پیش از این در ۱۳ فروردین، کمپین فعالین بلوچ در گزارشی درباره وضعیت نقض حقوق بشر در مناطق بلوچنشین در ایران، نوشت در سه ماه نخست سال ۲۰۲۵، دستکم ۲۱۸ شهروند بلوچ به دست نیروهای نظامی جمهوری اسلامی بازداشت شدهاند.
پیش از آن و در ۲۹ اسفند ۱۴۰۳، سایت حقوق بشری هرانا در گزارش سالانه جدید خود خبر داد بازداشت دستکم دو هزار و ۴۹۱ شهروند در ایران در سال ۱۴۰۳، مبنای عقیدتی یا سیاسی یا در مغایرت مشخصی با اصول حقوق بشری داشت.
کشته شدن یک شهروند بلوچ و یک نیروی سپاه
بر اساس گزارش حالوش، در جریان حمله ۲۹ فروردین نیروهای نظامی جمهوری اسلامی به روستاهای توابع شهرستان زاهدان، یک شهروند بلوچ به نام «ولیمحمد محمدزهی» با حمله پهپادی نیروهای نظامی کشته شد.
حالوش به نقل از منابع محلی نوشت: «ولیمحمد محمدزهی از چند سال پیش با پروندهسازی نهادهای امنیتی تحت تعقیب قرار داشت و برای حضور در مراسم خاکسپاری یکی از بستگان نزدیک خود به روستا بازگشته بود.»
از دیگر سو، خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران اعلام کرد که این حملات در ادامه رزمایش عملیاتی «شهدای امنیت» صورت گرفته و در آن نیروهای اداره کل اطلاعات و فراجا نیز حضور داشتهاند.
این خبرگزاری وابسته به سپاه پاسداران با تایید خبر بازداشت شماری از شهروندان و کشتهشدن «ولیمحمد محمدزهی»، از او به عنوان یکی از اعضای تیمهای عملیاتی گروه «جیشالعدل» نام برد و نوشت در جریان این عملیات یک نفر از نیروهای بسیجی قرارگاه قدس سپاه پاسداران به نام «اسحاق مختاری» کشته شد.
از پاییز سال ۱۴۰۱ و پس از جمعه خونین زاهدان و سرکوب اعتراضات مردمی در نمازهای جمعه متمادی در شهرهای مختلف استان سیستان و بلوچستان، برخی عوامل امنیتی و نظامی جمهوری اسلامی به دست افراد مسلح کشته شدهاند.
در برخی از این موارد گروه «جیش العدل»، با صدور بیانیههایی مسئولیت این حملات را بر عهده گرفته است.
جیش العدل که هم جمهوری اسلامی و هم آمریکا آن را «سازمانی تروریستی» خواندهاند، در سالهای گذشته حملاتی به مواضع سپاه پاسداران و نیروهای نظامی در استان سیستان و بلوچستان انجام داده است.
هدف اصلی این تماسها، ایجاد محدودیت، کنترل و گاهی تهدید و ارعاب افراد برای دسترسی به اطلاعات شخصی یا توقف فعالیتهای آنلاین آنهاست.
این تماسها معمولا با ادبیاتی مبهم، مانند «دعوت دوستانه» یا «گفتوگوی کوتاه برای رفع سوءتفاهم» آغاز میشوند اما در بسیاری از موارد به تهدید، ارعاب، ضبط وسایل شخصی یا درخواست دسترسی به اکانتهای شبکههای اجتماعی و اطلاعات خصوصی منتهی میشوند.
اگر چه میدانیم این نهادها به هیچ اصل یا قانونی پایبند نیستند و تمام عملکرد آنها غیرانسانی، غیراخلاقی و غیرقانونی است اما باید در برابر این مزاحمتهای سازمانیافته نیروهای حکومت، ایستادگی و مقاومت کنیم.
مهمترین اصل: «نترسیم و سکوت نکنیم»
-نکات کلیدی در مواجهه با تماسها و تهدیدهای امنیتی:
رمز گوشی یا حساب خود را ارائه ندهید: تحت هیچ شرایطی رمز عبور گوشی تلفن همراه یا حسابهای خود در شبکههای اجتماعی را ارائه ندهید.
شما موظف به ارائه رمز عبور به هیچ فردی نیستید.
دستور قضایی برای توقیف یا بررسی تلفن همراه، الزامی برای ارائه رمز عبور نیست: حتی اگر دستور قضایی مبنی بر توقیف یا بررسی تلفن همراه صادر شود، ماموران صرفا میتوانند دستگاه را توقیف کنند و شما موظف به باز کردن قفل یا ارائه رمز نیستید.
حکم قضایی برای توقیف صفحات مجازی، الزامی برای ارائه رمز عبور نیست: اگر حکمی برای توقیف یا بررسی صفحات مجازی شما صادر شود، این حکم به معنای الزام شما به ارائه رمز عبور حسابهایتان نیست. ماموران صرفا میتوانند با دستور قضایی نسبت به مسدودسازی یا جمعآوری اطلاعات اقدام کنند اما شما موظف به افشای رمز نیستید.
مسدود کردن سیمکارت و حساب بانکی: در مواردی، برخی نیروهای پلیس امنیت اقدام به مسدود کردن سیمکارت یا حساب بانکی شهروندان میکنند تا از این طریق، آنها را وادار به مراجعه به مراکز پلیس کنند.
هدف اصلی این اقدامات، گرفتن اعتراف و تشکیل پرونده قضایی است.
در چنین شرایطی، ضمن پرهیز از مراجعه شتابزده، میتوانید علیه ماموران سرکوب شکایت کنید و همزمان درخواست بازگشایی سیمکارت یا حساب خود را ثبت کنید.
مستندسازی کنید: زمان، تاریخ و محتوای تماسها یا احضارها، تهدیدها و توهینهای ماموران امنیتی را ثبت و مستندسازی کنید تا در صورت نیاز، بتوانید اطلاعرسانی کرده و از حق خود دفاع کنید.
هیچ برگهای را تحت فشار امضا نکنید: نباید تحت فشار یا بدون مطالعه کامل، برگه یا اعترافی را امضا کنید. هیچ برگه، تعهد یا صورتجلسهای را بدون اطلاع کامل از محتوا یا بدون مشورت با وکیل امضا نکنید؛ حتی اگر زیر فشار و تهدید ماموران امنیتی بودید.
اطلاعات و مطالب حساس را حذف کنید: در صورت وجود اطلاعات یا پیامهای حساس در تلفن همراه یا اکانتهای شبکههای اجتماعی، آنها را بهصورت منظم پاکسازی کنید.
همچنان تاکید میکنم، نباید بترسیم، نباید سکوت کنیم، آگاهانه و شجاعانه بایستیم، پاسخ بدهیم و از حق خود دفاع کنیم.
آگاهی و اطلاعرسانی گسترده، بهترین راهکار در مواجهه با تماسها و مزاحمتهای سازمانیافته نیروهای امنیتی حکومت است.
یادداشتهای بیشتر از همین نویسنده:
با اتحاد و همبستگی، میتوان شاهد آزادی کشور و شادی مردمان بود
احتمال مجرمانه خوانده شدن هر عملی در ایران و ضرورت آگاهی به خطرها