ترامپ درباره حمایت آمریکا از اسرائیل در حمله به سایتهای اتمی جمهوری اسلامی گفت: «واضح است که به این سئوال پاسخ نمیدهم. باید دید چه پیش میآید. در روزهای آینده با افراد مختلفی دیدار خواهم کرد. امیدوارم این مسئله بدون نیاز به اقداماتی از این دست حل شود. این واقعا خوب خواهد بود.»
ترامپ در پاسخ به اینکه با چه کسانی دیدار خواهد داشت گفت: «ترجیح میدهم چیزی نگویم اما با افراد بسیار بلندپایه دیدار خواهم کرد.»
او افزود: «امیدوارم ایران توافق کند اما اگر هم توافق نکند به نظرم آن هم اشکالی ندارد.»
رییسجمهوری آمریکا،پنجشنبه چهارم بهمن، در حال امضای فرمانهای اجرایی جدید به سوالات خبرنگاران پاسخ داد و از جمله در پاسخ به پرسشی درباره احتمال انتخاب استیو ویتکاف به عنوان مسئول استراتژی در قبال جمهوری اسلامی گفت: «نه، اما قطعا از او استفاده خواهم کرد. او مذاکرهکنندهای عالی و انسان بسیار خوب و محبوبی است.»
ترامپ همچنین در پاسخ به سوالی درباره حمایت آمریکا از اسرائیل در حمله به سایتهای هستهای جمهوری اسلامی گفت: «واضح است که به این سوال پاسخ نمیدهم. باید دید چه پیش میآید. در روزهای آینده با افراد مختلفی دیدار خواهم کرد. امیدوارم این مسئله بدون نیاز به اقداماتی از این دست حل شود. این واقعا خوب خواهد بود.»
پیشتر فایننشال تایمز و آکسیوس گزارش داده بودند که ترامپ تمایل دارد با انتصاب ویتکاف پیش از تشدید فشارها بر جمهوری اسلامی، دیپلماسی را برای حل و فصل اختلافات با تهران مورد آزمون قرار دهد.
بیشتر بخوانید: استیو ویتکاف، فرستاده جدید آمریکا به خاورمیانه، کیست؟
ترامپ در دوران پیشین حضور خود در کاخ سفید بین سالهای ۲۰۱۷ و ۲۰۲۱، سیاست فشار حداکثری را در برابر جمهوری اسلامی در پیش گرفت و از توافق بر سر برنامه هستهای حکومت ایران، موسوم به برجام، خارج شد.
این سیاست با کاهش قابل توجه صادرات نفتی جمهوری اسلامی همراه بود و اقتصاد ایران را بهشدت تحت تاثیر قرار داد.
فایننشال تایمز نوشت تیم ترامپ در دوران انتقال قدرت، اقداماتی را برای بازگرداندن کارزار «فشار حداکثری» علیه حکومت ایران طراحی کرد که شامل اعمال تحریمهای جدید یا نظارت سختگیرانهتر بر تحریمهای موجود میشود.
با این حال، ترامپ و مشاورانش در نشستهای ابتدایی خود نشان دادهاند که قصد دارند بهمنظور پرهیز از تشدید تنشها و رویارویی گستردهتر با جمهوری اسلامی، «مسیری را باز نگه دارند».
شماری از مقامهای دولت ترامپ به دیپلماتهای خارجی و همکاران خود گفتهاند انتظار میرود ویتکاف تلاشها را برای بررسی امکان دستیابی به یک توافق دیپلماتیک با تهران هدایت کند.
ویتکاف دو هفته پیش در مصاحبه با شبکه فاکس نیوز گفت: «رییسجمهور [ترامپ] اجازه نخواهد داد که ایرانیها به بمب [اتمی] دست یابند. این اتفاق نخواهد افتاد. ما به آن نقطه نمیرسیم... امیدواریم که بتوانیم این مساله را از طریق دیپلماسی حل کنیم.»
فایننشال تایمز در ادامه گزارش خود نوشت مقامهای آمریکایی معتقدند جزییات کامل رویکرد ترامپ در قبال تهران و وظایف ویتکاف در این خصوص هنوز نهایی نشده است.
با این وجود، برخی از انتصابات اخیر ترامپ جریانی را در دولت ایالات متحده شکل داده که به مذاکره با جمهوری اسلامی متمایل است و نسبت به طرح حمله به تاسیسات هستهای ایران که از سوی تندروها در دولتهای آمریکا و اسرائیل پیشنهاد شده، تردید دارد.
یک مقام پیشین اسرائیلی در همین رابطه به فایننشال تایمز گفت: «من پیشبینی نمیکنم که دولت [ترامپ] در ابتدای دورهاش از نیروی نظامی [علیه جمهوری اسلامی] استفاده کند، مگر اینکه ابتدا تمام روشهای دیگر را امتحان کرده باشد.»
پیشتر انتخاب مایکل دیمینو بهعنوان رییس سیاستگذاری وزارت دفاع آمریکا (پنتاگون) از سوی ترامپ، به دلیل مواضع قبلی او درباره مسائل خاورمیانه و ایران با واکنش منفی طرفداران اسرائیل روبهرو شده بود.
مخالفان با اشاره به مواضع دیمینو درباره عدم نیاز به حضور واشینگتن در خاورمیانه و عدم حمایت آمریکا از اسرائیل در مقابل حزبالله و همچنین حضورش در موسسه کوئینسی که تریتا پارسی، موسس نایاک، از بنیانگذاران آن بوده، از نقشآفرینی او در پنتاگون ابراز نگرانی کردند.
برخی رسانهها حضور دیمینو در پنتاگون را به معنای این دانستهاند که «اقدام نظامی در ایران خط قرمز ترامپ است».
در هفتههای اخیر و همزمان با نزدیک شدن به آغاز به کار رسمی دولت ترامپ، مقامهای حکومت ایران از تمایل خود برای از سرگیری مذاکرات هستهای خبر دادهاند.
مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، ۲۵ دی در مصاحبه با شبکه خبری انبیسی آمریکا اعلام کرد تهران برای «مذاکره شرافتمندانه و برابر» آماده است.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، سوم بهمن خواستار توافق جمهوری اسلامی با ترامپ شد و گفت: «باید برای برخورد با این موضوع، به راهحلی غیر از جنگ برسیم. ما جنگ بیشتر نمیخواهیم.»
فیلمهای «من هنوز اینجا هستم» از برزیل، «امیلیا پرز» از فرانسه، «دختری با سوزن» از دانمارک و «جریان» از لیتوانی دیگر نامزدهای بهترین فیلم بینالمللی اسکار ۲۰۲۵ هستند.
آلمان در شهریورماه فیلم «دانه انجیر معابد» را بهعنوان نماینده این کشور در بخش «بهترین فیلم بلند بینالمللی» در نود و هفتمین دوره جوایز سینمایی اسکار برگزید.
آخرین اثر رسولاف پیشتر در خردادماه جایزه ویژه هیئت داوران در بخش مسابقه هفتاد و هفتمین دوره جشنواره فیلم کَن و در تیرماه جایزه بهترین فیلم داستانی در بخش بینالملل هفتاد و یکمین دوره جشنواره سیدنی از نگاه تماشاگران را از آن خود کرده بود.
«دانه انجیر معابد» در آذرماه در فهرست نامزدهای بهترین فیلم غیرانگلیسیزبان جوایز گلدن گلوب ۲۰۲۵ قرار گرفت. این فیلم در دیماه نیز نامزد دریافت یکی از جوایز آکادمی فیلم بریتانیا، موسوم به بفتا، شد.
منتقدان این فیلم را که بدون تن دادن به حجاب اجباری در ایران ساخته شده، روایت گویای رسولاف از جنبش «زن، زندگی، آزادگی» توصیف و از آن ستایش کردهاند.
رسولاف خردادماه گفت این فیلم که داستان خانواده یک مقام قضایی حکومت ایران در جریان خیزش سراسری ۱۴۰۱ را بازگو میکند، الهامگرفته از تجربیات شخصی این کارگردان با نظام قضایی جمهوری اسلامی است.
محمدمهدی اسماعیلی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در دولت ابراهیم رئیسی، ۲۳ اردیبهشت اعلام کرد اقدام رسولاف در ساخت فیلم «دانه انجیر معابد» بدون اخذ مجوز از این وزارتخانه یک «تخلف محرز» است و با آن «طبق قانون» برخورد خواهد شد.
رسولاف ۲۴ اردیبهشت از خروج خود از ایران به دلیل فشارهای امنیتی خبر داد و گفت میان زندان و ترک کشور، مجبور به انتخاب گزینه دوم شده است.
رسولاف با انتقاد از مقامهای جمهوری اسلامی افزود: «اگر ایران جغرافیایی زیر چکمههای استبداد دینی شما رنج میکشد، ایران فرهنگی در ذهن مشترک میلیونها ایرانی که از ظلم و توحش شما ناچار به ترک ایران شدند، زنده است و هیچ قدرتی نمیتواند اراده خود را به آن تحمیل کند.»
رسولاف در سالهای اخیر از منتقدان جدی و سرسخت جمهوری اسلامی بوده و بهطور مداوم از سوی دستگاههای قضایی و امنیتی تحت پیگرد قرار گرفته است.
او ۲۸ اردیبهشت در اولین مصاحبه خود پس از خروج از ایران گفت: «ماموریت من این است که بتوانم آنچه را که در ایران میگذرد و وضعیتی را که ما ایرانیها در آن گرفتار شدهایم، روایت کنم.»
رسولاف در چندین فیلم خود مانند «به امید دیدار»، «دستنوشتهها نمیسوزند»، «شیطان وجود ندارد» و «لِرد» ساختار آلوده به فساد حاکمیت در جمهوری اسلامی را به نمایش گذشته و از آن انتقاد کرده است.
نامزدهای سایر جوایز اسکار ۲۰۲۵
انیمیشن کوتاه «در سایه سرو» ساخته شیرین سوهانی و حسین ملایمی، هنرمندان جوان ایرانی، نیز نامزد دریافت جایزه اسکار در بخش بهترین انیمیشن کوتاه شد.
آدرین برودی برای فیلم «بروتالیست»، تیموتی شالامی برای فیلم «یک ناشناخته کامل»، کولمن دومینگو برای فیلم «بخوان بخوان»، ریف فاینز برای فیلم «مجمع کاردینالها» و سباستین استن برای فیلم «شاگرد»، در فهرست نامزدهای بهترین بازیگر مرد اسکار ۲۰۲۵ قرار گرفتند.
سینتیا اریوو برای فیلم «شرور»، کارلا سوفیا گاسکون برای فیلم «امیلیا پرز»، مایکی مدیسون برای فیلم «آنورا»، دمی مور برای فیلم «ماده» و فرناندا تورس برای فیلم «من هنوز اینجا هستم» بهعنوان نامزدهای بهترین بازیگر زن اسکار ۲۰۲۵ معرفی شدند.
فیلم «امیلیا پرز» با کسب ۱۳ نامزدی، صدرنشین فهرست نامزدهای اسکار ۲۰۲۵ است.
سفارت جمهوری اسلامی پنجشنبه چهارم بهمن، عکسی از وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی در ایکس منتشر کرد و بدون ارائه جزییات بیشتر نوشت: «سفر قریبالوقوع عراقچی به افغانستان.»
وزارت امور خارجه طالبان نیز اعلام کرد این سفر عراقچی میتواند روابط جمهوری اسلامی و افغانستان را «وارد مرحله جدیدی» کند.
ذاکر جلالی، رییس سوم سیاسی وزارت امور خارجه طالبان با انتشار متنی در رسانه اجتماعی ایکس نوشت: «منافع مشترک سیاسی، اقتصادی و امنیتی میان افغانستان و ایران فرصتی برای تقویت همکاریهای دوجانبه است.»
پس از سقوط دولت افغانستان و بازگشت طالبان به قدرت، جمهوری اسلامی یکی از معدود کشورهایی بود که روابط دیپلماتیک خود را با طالبان ادامه داد و تبدیل به یکی از حامیان جدی منطقهای آن شد.
با وجود این روابط دیپلماتیک، هیچ یک از وزیران امور خارجه جمهوری اسلامی طی سه سال و نیم گذشته به کابل سفر نکردند.
امیرخان متقی، سرپرست وزارت امور خارجه طالبان، پنجم شهریور ۱۴۰۲ در گفتوگوی تلفنی با حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه کشته شده دولت ابراهیم رئیسی، از او دعوت کرده بود به کابل سفر کند.
در آن گفتوگوی تلفنی، دو طرف بر سر توزیع و مدیریت آب رودخانه هیرمند و به ویژه حقآبه ایران بحث و رایزنی کرده بودند.
چالشهای دو طرف درباره حقآبه هیرمند
در هفتههای اخیر مقامهای جمهوری اسلامی چندین بار در مورد حقآبه ایران از رودخانه هیرمند اظهارنظر کردهاند.
احمد بخشایش اردستانی، عضو کمیسیون سیاست خارجی و امنیت ملی مجلس شورای اسلامی، تهدید کرده که تهران این حقآبه را «به زور» از طالبان میگیرد.
اواسط مرداد سال گذشته، محسن روحیصفت، دیپلمات سابق ایران در افغانستان گفت طالبان حقآبه هیرمند را به مزارع کشت مواد مخدر سرازیر کرده است و از سوی دیگر، به تازگی یک «کانال انحرافی» در بند بخشآباد احداث کرده تا دیگر هیچ آبی به سمت ایران نیاید.
او همچنین پذیرفتن سفارت طالبان را در تهران پیش از آنکه توافقی بر سر حقابه هیرمند انجام شود، سیاستی «اشتباه» توصیف کرده و گفته بود: «الان هم با ریش گرو گذاشتن و خواهش و تمنا کاری را نمیتوان پیش برد.»
ابراهیم رئیسی، رییس دولت سیزدهم جمهوری اسلامی که در حادثه سقوط بالگرد کشته شد، اواخر اردیبهشت سال گذشته در مورد حقآبه به مقامهای طالبان «اخطار» داد و پس از آن، نماینده ویژه او در امور افغانستان، ضربالاجلی یک ماهه برای طالبان تعیین کرد که به سرانجام نرسید.
مسعود پزشکیان، رییس دولت چهاردهم، ۲۱ دی امسال و پس از سفر به استان سیستان و بلوچستان، در یک مصاحبه تلویزیونی تاکید کرد این حقآبه را در گفتوگو با مقامهای طالبان پیگیری میکند.
علاوه بر موضوع «تروریسم و مواد مخدر»، سفر عراقچی به کابل میتواند با حقآبه ایران از هیرمند نیز مرتبط باشد.
بر اساس این گزارش، اقدامات حفاظتی برای پمپئو و هوک پنجشنبه چهارم بهمن لغو شد.
نیویورک تایمز نوشت پمپئو و هوک در دولت نخست ترامپ، از جمله افرادی بودند که رهبری سیاستهای واشینگتن علیه جمهوری اسلامی را بر عهده داشتند؛ سیاستهایی که نمونه بارز آن، حمله پهپادی مرگبار علیه قاسم سلیمانی، فرمانده پیشین نیروی قدس سپاه پاسداران، در دیماه ۱۳۹۸ بود.
مقامهای جمهوری اسلامی بارها بهصورت علنی از قصد خود برای هدف قرار دادن مقامهای دولت نخست ترامپ به دلیل دست داشتن در کشتن سلیمانی خبر دادهاند.
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، ۱۱ دی ۱۴۰۰ و همزمان با دومین سالگرد کشته شدن سلیمانی در دیدار با خانواده او گفت ترامپ و کسانی که در کشتن فرمانده پیشین نیروی قدس نقش داشتند، «تقاص» اقدام خود را پس خواهند داد و «در زبالهدان تاریخ گم و گور میشوند».
امیرعلی حاجیزاده، فرمانده هوافضای سپاه پاسداران، هم اسفندماه ۱۴۰۱ تهدید کرد سپاه به دنبال کشتن ترامپ و پمپئو است.
وزارت دادگستری آمریکا ۱۶ مرداد اعلام کرد یک شهروند پاکستانی به ارتباط با جمهوری اسلامی و تلاش برای ترور سیاستمداران و مقامهای دولتی در ایالات متحده متهم شده است.
به گفته وزارت دادگستری، این مرد ۴۶ ساله که آصف مرچنت نام دارد، به دنبال جذب افرادی در آمریکا برای اجرای توطئه ترور با هدف انتقام از کشته شدن سلیمانی بوده است.
وبسایت پولیتیکو ۲۱ مهر از ادامه تلاشهای جمهوری اسلامی برای ترور ترامپ خبر داد و نوشت: «تهران بلوف نمیزند و به این زودیها تسلیم نمیشود.»
ترامپ اول بهمن بهعنوان رییسجمهوری ایالات متحده سوگند یاد کرد و بار دیگر قدرت را در کاخ سفید در دست گرفت.
ترامپ ساعاتی پس از برگزاری مراسم تحلیفش، اقدامات حفاظتی در مورد جان بولتون، مشاور امنیت ملی سابق خود را لغو کرد.
نیویورک تایمز در ادامه گزارش خود نوشت بهجز روسایجمهوری پیشین و همسرانشان، مقامات ارشد ایالات متحده بهطور خودکار از حفاظت مداوم دولتی برخوردار نمیشوند. با این حال، دولت جو بایدن با استناد به گزارشهای اطلاعاتی درباره تهدیدات موجود علیه پمپئو، هوک و بولتون، تصمیم گرفت تا حفاظت از این سه چهره جمهوریخواه را در دستور کار قرار دهد.
این روزنامه اضافه کرد دولت بایدن بهطور خصوصی دولت جدید ترامپ را از تهدیدات مداوم حکومت ایران علیه پمپئو، هوک و بولتون، مطلع کرده بود.
بولتون سوم بهمن در واکنش به لغو اقدامات حفاظتی از خود اعلام کرد دولت بایدن او را در جریان ادامه تهدیدات علیه جانش قرار داده است.
بولتون افزود: «در پایان هفته گذشته، دو نماینده از دو نهاد دولتی مختلف تماس گرفتند و گفتند بر اساس ارزیابیهای جاری، سطح تهدیدات همچنان ثابت مانده است.»
سخنگوی ترامپ و یک مقام وزارت امور خارجه آمریکا از اظهار نظر درباره لغو اقدامات حفاظتی در مورد این سیاستمداران خودداری کردند.