خاموشی سراسری در کوبا؛ کشور در تاریکی فرو رفت

در در دومین اجلاس ساز و کار همکاری منطقه‌ای قفقاز موسوم به ۳ + ۳ در ترکیه، در غیاب گرجستان، وزیران امور خارجه جمهوری اسلامی، جمهوری آذربایجان، ارمنستان، ترکیه و روسیه اعلامیه مشترکی منتشر کردند که در آن بر همکاری‌های اقتصادی منطقه‌ای برای ایجاد اعتماد بین کشورها و همچنین رفاه و ثبات منطقه تاکید و گفته شده است که کشورهای حاضر در این نشست توافق کردند که فرصت‌های همکاری در زمینه‌های حمل و نقل، ارتباطات، تجارت، انرژی و سرمایه گذاری بررسی شود.

براساس بیانیه وزارت امور خارجه ترکیه، وزیران امور خارجه این شش کشور، پس از پایان نشست خود با رجب طیب اردوغان، رییس‌جمهوری ترکیه دیدار و گفت‌وگو کردند.

در حاشیه این نشست عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی با آرارات میرزویان، وزیر امور خارجه ارمنستان× دیدار کرد.

گرجستان به دلیل اختلافاتی که با روسیه دارد، مانند دور اول این اجلاس از شرکت در دومین اجلاس ساز و کار ۳ به علاوه ۳ خودداری کرده است.

اجلاس ۳ به علاوه ۳

اجلاس ۳ به علاوه ۳ یک چارچوب دیپلماتیک است که به منظور بررسی مسائل منطقه قفقاز جنوبی و با هدف تقویت همکاری‌های منطقه‌ای و ایجاد امنیت و ثبات در این منطقه تشکیل شده است.

این اجلاس شامل سه کشور قفقاز جنوبی (آذربایجان، ارمنستان و گرجستان) و سه کشور همسایه (روسیه، ترکیه و ایران) است.

این ساختار پس از جنگ ۲۰۲۰ در قره‌باغ شکل گرفت و به‌دنبال ایجاد گفت‌وگوهای چندجانبه برای حل مشکلات و چالش‌های منطقه‌ای است.

افزایش فشار‌ها بر جمهوری اسلامی

هفته گذشته اتحادیه اروپا به همراه بریتانیا و استرالیا تعدادی از افراد و شرکت‌های وابسته به صنعت موشکی جمهوری اسلامی را هدف تحریم قرار دادند.

در پی این تحریم‌ها شرکت‌های هوایپمایی ایران ایر، ساها و ماهان از ورود به خاک اتحادیه اروپا منع شدند.

در تحولی دیگر، محمد بن‌سلمان، ولیعهد عربستان سعودی به همراه دیگر رهبران شورای همکاری خلیج فارس ۲۵ مهر در بروکسل با رهبران اتحادیه اروپا دیدار کرد.

در نتیجه این مذاکرات اتحادیه اروپا به همراه کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس در بیانیه‌ای از ایران خواستند به «اشغال» جزایر سه‌گانه ایرانی تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی پایان دهد.

در این بیانیه از مالکیت ایران بر این جزایر، به عنوان نقض تمامیت سرزمینی امارات و اصول منشور سازمان ملل یاد شد.

سفرهای عراقچی

سفرهای منطقه‌ای عراقچی به امید کاهش تنش‌ها و جلوگیری از پاسخ اسرائیل به حمله موشکی جمهوری اسلامی به اسرائیل انجام می‌شود.

عراقچی، چهار‌شنبه ۲۵ مهر، در امان با عبدالله بن حسین، پادشاه اردن و وزیر امور خارجه این کشور گفت‌و‌گو کرد و خواستار اقدام جمعی کشورهای منطقه برای متوقف کردن اسرائیل و جلوگیری از گسترش دامنه جنگ در منطقه شد.

او هم‌زمان در تماس با آنتونیو گوترش، دبیر کل سازمان ملل بر آمادگی کامل جمهوری اسلامی برای پاسخ «قاطع و پشیمان کننده به هر گونه ماجراجویی» از سوی اسرائیل تاکید کرد و گفت که «مسئولیت عواقب گسترش ناامنی در منطقه» بر عهده اسرائیل و آمریکاست.

گوترش در این گفت‌و‌گو نگرانی خود را از افزایش تنش‌ها در منطقه اعلام کرد و گفت تنها راه حل پایان دادن به جنگ، تلاش برای دست‌یابی به راه حل سیاسی است.

پس از آن، عراقچی راهی مصر شد و با عبدالفتاح السیسی رییس جمهوری مصر درباره آخرین تحولات منطقه گفت‌و‌گو کرد.

دفتر ریاست جمهوری مصر در بیانیه‌ای بر مخالفت با گسترش درگیری‌ها و ضرورت توقف تنش‌ها برای جلوگیری از جنگ منطقه‌ای و پیامدهای خطرناک آن بر امنیت کشورهای منطقه تاکید کرد.

عراقچی روز یک‌شنبه در نشست خبری مشترک با فواد حسین، وزیر امور خارجه عراق گفته بود جمهوری اسلامی خواهان افزایش تنش و جنگ نیست اما برای آن آماده است.

عراقچی همچنین موضوع ارسال راکت کوتاه‌برد به روسیه را تکذیب نکرد اما گفت جمهوری اسلامی به این کشور «موشک‌های بالستیک» نداده است.

سنوار روز ۲۵ مهر در حمله اسرائیل به رفح کشته شد و جسد او به این کشور انتقال یافت.

یک منبع دیپلماتیک اسرائیلی گفت: «اگر حماس می‌خواهد جسد او را با گروگان‌های اسرائیلی، چه زنده و چه مُرده، مبادله کند، مشکلی نیست.»

او افزود در غیر این صورت، تحویل جسد او به حماس امکان‌پذیر نخواهد بود.

بر اساس برآوردها، هنوز حدود ۷۰ گروگان اسرائیلی در قید حیات در اسارت گروه‌های مسلح فلسطینی در نوار غزه هستند. گزارش‌ها همچنین حاکی از آن است که جسد حدود ۳۰ گروگان همچنان در این باریکه نگهداری می‌شود.

به گزارش خبرگزاری رویترز، این نشان به پاس پنج دهه خدمات بایدن به روابط آلمان و آمریکا و پیوند فراآتلانتیک به او اعطا شد.

از سوی دیگر اولاف شولتز، صدراعظم آلمان، در نشست خبری مشترک با رییس‌جمهوری آمریکا در برلین ابراز امیدواری کرد پس از کشته شدن یحیی سنوار، رهبر حماس، توافق برای آتش‌بس در غزه حاصل شود.

بایدن و سفر برلین

رییس‌جمهوری ایالات متحده روز جمعه ۲۷ مهر در سفری که به نوعی «تور خداحافظی» او تلقی می‌شود، وارد برلین شد.

بایدن که در آستانه انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا در ماه نوامبر آینده راهی آلمان شده، به دنبال تقویت همکاری‌ها با شرکای اروپایی در موضوعاتی مانند جنگ اوکراین و تنش‌های خاورمیانه است.

رهبران بریتانیا و فرانسه نیز به برلین خواهند رفت تا درباره راه‌ حل پایان جنگ اوکراین بحث کنند.

بایدن پیش از این دیدار در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «آماده دیدار با دوستان قدیمی و تقویت اتحاد نزدیکمان هستم؛ همان‌طور که با هم برای آزادی و علیه استبداد ایستاده‌ایم.»

قرار بود بایدن هفته گذشته در نشستی در مونیخ حاضر شود اما به دلیل طوفان میلتون، این نشست به تعویق افتاد.

تمرکز بر اوکراین و انتخابات آمریکا

سفر کوتاه و یک روزه بایدن در حالی انجام می‌شود که تنها چند هفته تا انتخابات ریاست‌جمهوری پنجم نوامبر در آمریکا باقی مانده و دونالد ترامپ، نامزد جمهوری‌خواه، در رقابتی نزدیک با کامالا هریس، معاون بایدن، برای انتخاب مجدد تلاش می‌کند.

بایدن در ماه ژوییه از رقابت‌ها برای انتخاب رییس‌جمهوری بعدی آمریکا کنار کشید و از کاندیداتوری هریس حمایت کرد.

هریس روز چهارشنبه در یک مصاحبه تلویزیونی قول داد که دولت او، ادامه دولت بایدن نیست.

بایدن از ابتدای دوره ریاست‌جمهوری خود رابطه نزدیکی با آلمان ایجاد کرد و با برلین در موضوعاتی مانند پروژه خط لوله نورد استریم-۲ و افزایش هزینه‌های دفاعی آلمان همکاری داشت.

فون‌ در لاین در مراسم افتتاحیه نشست شورای اروپا، گفت که اتحادیه اروپا از برقراری آتش‌بس فوری در غزه و لبنان و آزادی بی‌قید و شرط گروگان‌ها حمایت می‌کند.

او همچنین از اختصاص کمک انسان‌دوستانه ۳۰ میلیون یورویی این اتحادیه به لبنان خبر داد و گفت از اصلاحات لازم در دولت فلسطین به‌عنوان لازمه‌ای برای دست‌یابی به صلح دو دولت، دو ملت حمایت می‌کند.

فون در لاین، شب گذشته در واکنش به کشته شدن یحیی سنوار، رهبر حماس و از طراحان حمله هفتم اکتبر گفت این اتفاق مسلما حماس را به طور قابل توجهی تضعیف می‌کند.

پلیس اسرائیل پیش‌ از اعلام مقامات ارشد اسرائیل خبر داد جسد پیدا شده از یک فرد پس از درگیری در رفح متعلق به یحیی سنوار، رهبر حماس است و از طریق تصاویر دندان‌هایش شناسایی شده است.

کمک ۳۵ میلیارد یوروی به اوکراین

فون‌ در لاین شب‌ گذشته در شبکه ایکس با ابراز خوشحالی از حضور زلنسکی در نشست اتحادیه اروپا بر حمایت همه جانبه از اوکراین تاکید کرد و از تایید وام ۳۵ میلیارد یوروی اتحادیه اروپا به اوکراین خبر داد.

این وام از طریق دارایی‌های مسدود شده روسیه تامین می‌شود. همچنین برنامه‌ای به ارزش ۵۰ میلیارد یورو برای کمک به روند اصلاحات و دسترسی اوکراین به عضویت در اتحادیه اروپا تصویب شده است.

رییس کمیسیون اروپا حمایت‌ها از اوکراین را شامل ارسال تجهیزات نظامی و تامین انرژی در طول زمستان عنوان کرد و گفت روسیه تاکنون حدود ۷۵ درصد از زیرساخت‌های انرژی اوکراین را تخریب کرده است.

به گفته او، اروپا به دنبال غیرمتمرکز کردن تامین انرژی است تا بتوان از طریق روش‌هایی مانند پنل‌های خورشیدی، به دفاع بهتر از زیرساخت‌ها کمک کرد.

موضوع مهاجرت و تلاش برای کاهش فشارها

بر اساس گزارشی که فون‌ در لاین در زمینه مهاجرت ارائه کرد، پیمان مهاجرت و پناهندگی اتحادیه اروپا اکنون به قانون تبدیل شده است.

او با اشاره به همکاری‌های مستمر با کشورهای همسایه، به ویژه در منطقه مدیترانه مرکزی و بالکان غربی گفت ورود مهاجران غیرقانونی به اروپا کاهش ۶۴ درصدی یافته است.

روز پنج‌شنبه و در حاشیه اجلاس اتحادیه اروپا، نشستی ویژه درباره مهاجرت از سوی ایتالیا، دانمارک و هلند، با حضور فون‌ در‌ لاین و نمایندگان هشت کشور عضو، در بروکسل برپا شد.

فرانسه در مخالفت با سیاست‌های ضد مهاجرتی این کشورها، در این نشست شرکت نکرد.

در نشست اخیر اتحادیه اروپا، موضوعاتی چون بازگشت مهاجرانی که حق اقامت در این اتحادیه را ندارند و مقابله با قاچاق انسان نیز در دستور کار قرار گرفت و اقدامات فوری شامل تقویت امنیت مرزهای شرقی اتحادیه و جلوگیری از حملات ترکیبی از سوی دولت‌های روسیه و بلاروس پیش‌بینی شد.

در هفته‌ای که گذشت، ایتالیا ۱۶ مهاجر بنگلادشی و مصری را که مقصدشان اروپا بود، در قایق‌هایی کوچک در آب‌های بین‌المللی رهگیری و به مراکز مهاجران در آلبانی منتقل کرد.

آن‌ها اولین کسانی هستند که طبق توافق رم و تیرانا، به مراکز تازه تاسیس در آلبانی فرستاده می‌شوند.

به گزارش کانال ۱۲ اسرائیل، عملیات ارتش این کشور در رفح شامگاه چهارشنبه ۲۵ مهر انجام شد.

بنا بر این گزارش، نیروهای ارتش اسرائیل در جریان گشت‌های خود متوجه ورود چند فرد مسلح به یک ساختمان شدند و سپس دستور حمله به این ساختمان صادر شد که در نتیجه آن، این ساختمان فرو ریخت.

این رسانه افزود نیروهای اسرائیلی در جریان این عملیات اطلاعی از حضور سنوار در ساختمان مورد حمله نداشتند، اما پس از بررسی محل متوجه شدند که یکی از کشته‌شدگان شباهت زیادی به او دارد.

یوآو گالانت، وزیر دفاع اسرائیل، در پی عملیات نظامیان این کشور در غزه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ما به هر تروریستی دست خواهیم یافت و آن‌ها را از بین خواهیم برد.»

پیش‌تر یک مقام امنیتی بلندپایه اسرائیلی در گفت‌وگو با کانال ۱۱ تلویزیون این کشور، تایید رسمی خبر کشته شدن سنوار را به انجام آزمایش‌ دی‌ان‌ای منوط کرده بود.

دو مقام اسرائیلی هم به روزنامه نیویورک تایمز گفتند در زمان حضور سنوار در زندان‌های اسرائیل، از او آزمایش دی‌ان‌ای گرفته شده بود.

سخنگوی دفتر نخست‌وزیری اسرائیل هم اعلام کرد بنیامین نتانیاهو از ارتش این کشور خواسته است تا به خانواده‌های گروگان‌های در بند حماس اطلاع دهد که هیچ نشانه‌ای مبنی ‌بر آسیب دیدن گروگان‌ها در حمله اخیر به غزه وجود ندارد.

اعضای حماس ۱۵ مهر سال گذشته (هفتم اکتبر) با حمله به جنوب اسرائیل حدود هزار و ۲۰۰ نفر را کُشتند و بیش از ۲۵۰ تن را به گروگان گرفتند.

اسرائیل در واکنش به این تهاجم، عملیات نظامی گسترده‌ای را در نوار غزه آغاز کرد. در سوی دیگر، گروه‌های مورد حمایت جمهوری اسلامی، از جمله حزب‌الله لبنان و حوثی‌های یمن، در حمایت از حماس وارد این مناقشه شدند و درگیری‌های شدید و مرگبار در طول یک سال گذشته، منطقه را به بی‌ثباتی کشانده است.

بر اساس برآوردها، هنوز حدود ۷۰ گروگان اسرائیلی در قید حیات در اسارت گروه‌های مسلح فلسطینی در نوار غزه هستند. گزارش‌ها همچنین حاکی از آن است که جسد حدود ۳۰ گروگان همچنان در این باریکه نگهداری می‌شود.

یحیی سنوار، جانشین اسماعیل هنیه، که بود؟

گروه حماس روز ۱۶ مرداد اعلام کرد سنوار به‌عنوان جانشین اسماعیل هنیه، رییس جدید دفتر سیاسی این گروه شده است. او اصلی‌ترین رهبر حماس محسوب می‌شد که همچنان در غزه به سر می‌بُرد.

پس از کشته شدن هنیه در تهران در روز دهم مرداد، گزارش‌هایی منتشر شده بود که سنوار با انتخاب خالد مشعل برای جانشینی هنیه مخالفت کرده و خواستار انتخاب فرد دیگری شده است که روابط نزدیک‌تر و بهتری با جمهوری اسلامی داشته باشد.

مشعل، از دیگر رهبران حماس و رییس پیشین دفتر سیاسی این گروه، به‌ویژه در جریان بهار عربی و پس از آغاز جنگ داخلی در سوریه، با حکومت بشار اسد مخالفت کرد و مواضعی انتقادی در قبال جمهوری اسلامی داشت. پس از آنکه هنیه جانشین او شد، روابط حماس و تهران بیش از هر زمان دیگری بهبود یافت.

به دنبال معرفی سنوار به عنوان رییس دفتر سیاسی حماس، انتظار می‌رفت که این روابط در بحبوبه تنش‌های فزاینده میان اسرائیل و حکومت ایران، حتی بیش از گذشته تقویت شود.

اسامه حمدان، از رهبران ارشد حماس، درباره انتخاب یحیی سنوار به‌عنوان رهبر این گروه گفته بود: «سنوار به اتفاق آرا انتخاب شد و این نشان می‌دهد که جنبش از ماهیت صحنه آگاه است.»

از قصاب خان یونس تا مرده متحرک

سنوار در طول ماه‌های اخیر یکی از اهداف اصلی ارتش اسرائیل محسوب می‌شد. او که عهده‌دار فرماندهی حماس در غزه بود، نقشی اصلی و بنیادین را در تهاجم مرگبار به اسرائیل ایفا کرد. پس از آن حمله، رهبران اسرائیل از سنوار به‌عنوان «مرده متحرک» یاد کردند.

او همچنین به‌دلیل برخوردهای خشونت‌آمیزش با اسرائیلی‌ها و فلسطینی‌ها به «قصاب خان یونس» نیز مشهور بود.

ارتش اسرائیل ساعتی پس از اعلام انتصاب یحیی سنوار به‌عنوان رهبر حماس، او را «یک تروریست تحت تعقیب» خواند و تاکید کرد: «ما مهم‌ترین فرماندهان حماس را کشته‌ایم و به تخریب توانمندی‌های نظامی حماس ادامه می‌دهیم.»

روزنامه وال استریت ژورنال روز ۲۳ خرداد در گزارشی پیغام‌های یحیی سنوار از درون نوار غزه را فاش کرد و نوشت بر اساس این پیام‌ها، سنوار معتقد است ریخته شدن خون غیرنظامیان در غزه به هدف گروه حماس برای نبرد با اسرائیل کمک خواهد کرد.

به نوشته الشرق الاوسط، تنها یک دایره بسیار محدود دو یا سه نفره از مکان سنوار اطلاع داشتند و نیازهایش را تامین و ارتباط او با رهبران حماس را تضمین می‌کردند.

حضور در تشکیلات امنیت داخلی حماس

یحیی سنوار در اوایل دهه ۱۹۶۰ در اردوگاه آوارگان غزه در خان یونس به دنیا آمد. او پس از تاسیس حماس در سال ۱۹۸۷ به این گروه پیوست.

بر اساس گزارش شورای روابط خارجی اروپا، سنوار پس از کمک به تشکیل نیروی امنیت داخلی حماس به ستمگری شهرت یافت.

دو سال بعد از پیوستن به حماس، اسرائیل سنوار را به‌دلیل دست داشتن در ربودن و کشتن دو اسرائیلی و همچنین همکاری در شکنجه و قتل چهار فلسطینی دستگیر کرد.

او به حبس ابد محکوم شد و ۲۲ سال را در زندان اسرائیل سپری کرد، اما در نهایت هنگام تبادل زندانیان فلسطینی با سرباز ربوده شده، گیلاد شالیت، در سال ۲۰۱۱ آزاد شد.

در ماه‌های اخیر گمان می‌‌رفت سنوار در تونل‌‌هایی پنهان شده باشد که حماس برای انتقال سلاح و جنگجویان از آن‌ها استفاده می‌‌کند و حتی ممکن است گروگان‌‌های اسرائیلی نیز آن‌جا باشند.

کوبی مایکل، محقق ارشد موسسه مطالعات امنیت ملی در تل‌آویو، درباره او به فاکس‌نیوز گفت: «سنوار از روزهای اولیه تاسیس حماس فعال بوده است. او در زندان به یکی از رهبران برجسته زندانیان حماس تبدیل شد و در میان تمامی اسرای فلسطینی شخصیتی بسیار تاثیرگذار بود.»

به گفته مایکل، «سنوار در طول مدت زندان، صحبت کردن به زبان عبری را آموخت. او جامعه اسرائیل را به خوبی می‌شناسد.»

سنوار پس از بازگشت به غزه به‌عنوان بخشی از قرارداد شالیت، به یکی از رهبران محبوب حماس و وابسته به اخوان‌المسلمین تبدیل شد.

«ترویج جهاد و کشتن کفار»

یحیی سنوار در سال ۲۰۱۸ به نیویورک‌ تایمز گفت: «فلسطینی‌‌ها ترجیح می‌‌دهند حقوق خود را از راه‌‌های آرام و مسالمت‌‌آمیز به دست آورند اما آن‌ها همچنین حق دارند با مقاومت به حقشان برسند.»

مایکل میلشتاین، رییس مرکز مطالعات فلسطین در دانشگاه تل‌آویو، پیش از این در گفت‌وگویی با فاکس‌نیوز، سنوار را بخشی از نسل دوم رهبران حماس توصیف و خاطرنشان کرده بود که او پتانسیل رهبری کل جنبش و نه صرفا هدایت غزه را دارد.

به گفته میلشتاین، «در مقایسه با هنیه و خالد مشعل، رهبران سابق حماس، سنوار کاریزماتیک است و نسبت به آن‌ها بسیار تندروتر و رادیکال‌تر. او برخلاف دیگران که دوست دارند کت و شلوار و کراوات بپوشند، معتقد است برای ترویج جهاد و کشتن کفار به دنیا آمده است.»

سنوار در شش سال گذشته فقط یک یا دو بار برای رفتن به مصر، غزه را ترک کرده بود.

اسرائیل معتقد است سنوار و دیگر رهبران حماس مانند محمد ضیف، بیش از دو سال مشغول برنامه‌ریزی برای حمله هفتم اکتبر بودند.

پیتر لرنر، سخنگوی ارتش اسرائیل، پیش‌تر اعلام کرد بدون شک سنوار مغز متفکر قتل‌عام هفتم اکتبر بود.

به گفته لرنز، «سنوار کل نهاد حماس، دولت و شاخه نظامی را هماهنگ کرد. او معمار این حمله بود و چراغ سبز نهایی را برای انجام این کار نشان داد. او شخصیت اصلی است؛ اگرچه افراد دیگری نیز در قصابی غیرنظامیان ما نقش داشتند.»