ذوالنوری، نماینده قم: همه دولت‌ها وزرا را با خامنه‌ای هماهنگ می‌کردند اما نمی‌گفتند

پیش از این و در روز ۱۴ مرداد، ابراهیم رضایی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مجلس شورای اسلامی گفت: «معاون نیروی قدس سپاه پاسداران تاکید کرد کشتن اسماعیل هنیه در تهران حاصل نفوذ نبوده و در این حادثه، موضوع نفوذ مطرح نیست.»

چند روز قبل از این اظهارات و در روز ۱۰ مرداد، حسینعلی حاجی دلیگانی، نماینده مجلس، در واکنش به ترور هنیه در تهران گفت که در کشته شدن او نمی‌توان احتمال «ایفای نقش افراد نفوذی» را رد کرد.

حاجی دلیگانی در این باره گفت که اسرائیل ممکن است «با پرداخت دلارهای آمریکایی به برخی افراد نادان یا خودفروخته»، آن‌ها را برای دریافت اطلاعات یا «انجام عملیات‌های تروریستی»، اجیر کند.

هنیه، رییس پیشین دفتر سیاسی حماس که برای شرکت در مراسم تحلیف مسعود پزشکیان به عنوان رییس دولت چهاردهم مهمان جمهوری اسلامی بود، بامداد چهارشنبه ۱۰ مرداد در قلب پایتخت با آن‌چه سپاه پاسداران آن را «پرتابه از هوا» توصیف کرد، کشته شد.

بیشتر بخوانید: چه کسی، با چه بودجه‌ای مسئول حفاظت از اسماعیل هنیه بود

پس از ترور هنیه، نگاه‌ها به سمت ناکارآمدی دستگاه امنیتی و حفاظتی در جمهوری اسلامی رفت و صحبت‌های پیشین مسئولان امنیتی جمهوری اسلامی از جمله خطیب، در رسانه‌های اجتماعی یادآوری شدند.

خطیب روز سوم مرداد در فاصله یک هفته تا کشته شدن هنیه گفته بود که «متلاشی کردن شبکه نفوذ موساد، نقطه عطف عملکرد وزارت اطلاعات در دولت ابراهیم رئیسی» بوده است.

به گفته خطیب، «شبکه، دسترسی و توانمندی‌های شبکه نفوذ موساد که شخصیت‌های علمی ایران را ترور می‌کرد یا در مراکز حیاتی خرابکاری می‌کرد»، از بین رفت.

او روز ۳۱ تیر ماه امسال نیز در توجیه ۱۰ برابر شدن بودجه این وزارت‌خانه گفته بود با این افزایش بودجه، «با اسرائیل به خوبی مقابله شده» است.

خطیب روز ۱۲ مرداد و پس از کشته شدن هنیه در تهران اعلام کرد کشتن او «به دست اسرائیلی‌ها و با چراغ سبز آمریکا» انجام شد.

وزیر اطلاعات دولت پزشکیان که در دوران ریاست‌جمهوری رئیسی نیز در این سمت مشغول به کار بود، روز ۲۸ مرداد و در جلسه علنی مجلس برای بررسی صلاحیت وزیران پیشنهادی نیز گفت: «امروز در نقطه‌ای ایستاده‌ایم که قدرت، امنیت و اقتدار کشور مورد توجه اندیشمندان و سیاستمداران جهان و مورد اعتراف دوست و دشمن است.»

خطیب در کارنامه خود در حوزه‌های مختلف در نقض حقوق اساسی شهروندان نقش پررنگی داشته است.

بیشتر بخوانید: وزیر اطلاعات دولت پزشکیان؛ اسماعیل خطیب کیست

«میدان» در ادبیات جمهوری اسلامی معمولا به عرصه فعالیت سپاه پاسداران و سایر نیروهای نظامی در روابط خارجی اطلاق می‌شود.

عراقچی حمله جمهوری اسلامی به اسرائیل در فروردین امسال را که از آن با نام «وعده صادق» یاد می‌کنند، نمونه «بسیار بسیار هماهنگی کامل» میان میدان و دیپلماسی خواند و گفت: «این بار هم همین‌طور خواهد بود.»

روز جمعه نیز وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی اعلام کرد عراقچی در گفت‌وگوی تلفنی با وزیران امور خارجه بریتانیا و فرانسه بر «حق قطعی» تهران در واکنش به «اقدام جنایتکارانه و تروریستی» اسرائیل در ترور اسماعیل هنیه تاکید کرده است.

بر اساس این گزارش، عراقچی از فرانسه و دیگر طرف‌های غربی خواست برای جلوگیری از گسترش جنگ و افزایش تنش‌ها، «بر تنها مقصر این وضعیت، یعنی اسرائیل» متمرکز شوند.

او هم‌زمان «آمادگی تهران برای تقویت گفت‌وگوهای سازنده در راستای گسترش همکاری‌ها» را اعلام کرد.

برجام و رابطه با آمریکا

وزیر امور خارجه دولت مسعود پزشکیان در سخنان جدید خود در روز شنبه گفت در زمینه برجام، مذاکرات مربوط به رفع تحریم‌ها را دنبال خواهد کرد تا «از مسیرهای عزتمندانه و شرفمندانه اجرا شود».

عراقچی افزود: «در خصوص مذاکرات برجام نه عجله‌ای داریم و نه تاخیر بی‌جهتی صورت خواهد گرفت. مشورت‌‌ها با طرف‌های مختلف انجام خواهد شد.»

پزشکیان در جریان مبارزات انتخاباتی خود، خواستار تعامل بیشتر با غرب شد. با این حال رهبر جمهوری اسلامی در مورد مسائل سیاست خارجی و امنیت ملی در ایران، حرف آخر را می‌زند.

در سال‌های اخیر گاه موضوع از سر گیری روابط با آمریکا از سوی مقام‌های جمهوری اسلامی مطرح شده اما هیچ‌گاه به نتیجه نرسیده است.

در تازه‌ترین اظهار نظر در این مورد، مهدی غضنفری، رییس هیات عامل صندوق توسعه ملی ایران، روز جمعه دوم شهریور با انتشار پستی در ایکس، از رییس دولت چهاردهم خواست تا روابط کنسولی با آمریکا را در محل سفارت سابق این کشور در تهران احیا کند.

عبدالرضا داوری، مشاور پیشین محمود احمدی‌نژاد، این سخنان غضنفری را «مصلحانه و شجاعانه» توصیف کرد.

غضنفری خطاب به پزشکیان گفت: «چند کار به‌جا مانده از سال‌های قبل شاید بهتر باشد قبل از اتمام ماه عسل [دولت] انجام شود.»

غضنفری که در دولت احمدی‌نژاد وزیر صنعت، معدن و تجارت (صمت) بود، در پست خود، تسخیر سفارت آمریکا در آبان سال ۱۳۵۸ را کاری «بیهوده» خواند و احیای روابط کنسولی تهران با واشینگتن را «کاری کوچک» توصیف کرد.

جمهوری اسلامی و آمریکا در ۴۴ سال اخیر روابط دیپلماتیک نداشته‌اند. سفارت سوئیس در تهران و سفارت پاکستان در واشینگتن، به ترتیب حافظ منافع ایالات متحده و ایران هستند.

واشینگتن‌پست روز پنج‌شنبه در گزارشی درباره حمله احتمالی جمهوری اسلامی به اسرائیل، نوشت که گمان می‌رود مقام‌های آمریکایی در تماس غیرمستقیم با تهران هستند.

بر اساس این گزارش، آن‌ها با روی کار آمدن پزشکیان نیز مراقب هر گونه تغییر و تحولات در این زمینه خواهند بود.

این روزنامه با استناد به آمارهای ارائه شده از سوی سازمان امور اداری و استخدامی و کارگروه اشتغال شورای تحول و ارتقای علوم انسانی نوشت ۷۱/۴ درصد رشته‌های وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و ۵۹/۴ درصد رشته‌های وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، «فاقد تقاضای شغل دولتی» است.

به عبارت دیگر، تنها برای ۲۸/۶ درصد فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌های وزارت علوم، تقاضای شغل در مشاغل دولتی وجود دارد و این نسبت در رشته‌های مصوب وزارت بهداشت، ۴۰/۶ درصد است.

مرکز آمار ایران اوایل خرداد اعلام کرد نرخ بیکاری در سال گذشته برابر ۸/۱ درصد بوده است.

با این که مرکز آمار به روال سنوات گذشته در تعریف، محصلان، کارآموزان و حتی سربازان وظیفه را در گروه شاغلان طبقه‌بندی می‌کند، باز هم نرخ بیکاری در هشت استان کشور بالای ۱۰ درصد است.

فروردین سال گذشته نیز گزارشی از مرکز آمار ایران درباره نرخ بیکاری در زمستان ۱۴۰۱ منتشر شد که نشان می‌داد وضعیت اشتغال ایرانیان در بدترین شرایط سه سال گذشته خود قرار گرفته است.

خراسان در گزارش جدید خود، شرایط اشتغال فارغ‌التحصیلان را برای رشته‌های علوم انسانی «نگران‌کننده و غم‌انگیز» توصیف کرد و نوشت در این حوزه، ۶۵۴ عنوان رشته وجود دارد که فقط ۲۰۷ شغل مرتبط را شامل می‌شود.

100%

این گزارش افزود سهم رشته‌های علوم انسانی در «آزمون اشتغال» از کل رشته‌ها حدود ۲۵ درصد است.

آمارها همچنین نشان می‌دهند برای ۶۵ درصد رشته‌های علوم انسانی «به طور کل تقاضای شغلی وجود ندارد».

بر اساس گزارش‌های رسمی، در مجموع ۹۰ درصد دانشجویان بعد از فارغ‌التحصیلی یا دنبال شغلی نمی‌گردند یا شغلی مرتبط با رشته خود ندارند و ۱۰ درصد باقی‌مانده، کارآفرین هستند یا در ارتباط با رشته تحصیلی خود فعالیت دارند.

طبق آمار شورای عالی اشتغال کشور، ۴۵ درصد دانشجویان در هر رشته‌ای، بعد از فارغ‌التحصیلی «دنبال هیچ شغلی نمی‌روند».

به عبارت دیگر، حدود نیمی از دانشگاهی‌ها شامل پنج هزار نفر با مدرک دکتری، در ایران بیکارند.

قاسم رستم‌پور، مدیرکل نظارت و هماهنگی طرح‌های کارآفرینی و اشتغال وزارت کار، تعاون و رفاه اجتماعی، اواخر اردیبهشت امسال به خبرگزاری ایسنا گفت: «از هر ۱۰ بیکار، چهار نفرشان دانشگاهی هستند.»

او همچنین گفت که در این آمار، سهم زنان فارغ‌التحصیل بسیار بیشتر از مردان است؛ به طوری‌که ۲۰/۲ درصد زنان دانشگاهی، شغل ندارند.

عباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی دولت مسعود پزشکیان، روز ۳۰ مرداد در جلسه بررسی صلاحیت و رای اعتماد به وزرا در مجلس شورای اسلامی، نرخ بیکاری زنان تحصیل‌کرده را بیش از دو برابر مردان اعلام کرد.

یافته‌های آخرین گزارش‌های سازمان ملل مربوط به سال‌های ۲۰۲۰ و ۲۰۲۱ میلادی تایید می‌کند ایران در میان کشورهایی با نابرابری جنسیتی بالا قرار دارد.

از میان بیش از ۳۲ میلیون و ۲۰۰ هزار زن در سن کار، بیش از ۲۷ میلیون و ۵۰۰ هزار نفر اصلا به بازار کار وارد نشده و منفعل هستند.

100%

منصوره بهکیش، مادر دادخواه اعدام‌های سال ۶۷ با انتشار مطلبی در اینستاگرام خود خبر داد «خانواده‌های خاوران» با در بسته این آرامستان و «ممنوعیت و اذیت و آزار گماشتگان‌ جمهوری اسلامی و ماموران انتظامی» روبه‌رو شدند.

این مادر دادخواه که که شش عضو خانواده‌اش را در دهه ۶۰ از دست داده، به نقل از حاضران در خاوران نوشت که روز جمعه حدود ۱۰۰ نفر به این آرامستان رفتند و وقتی با در بسته مواجه شدند، تصاویر عزیزان اعدام شده خود را همراه با گل پشت در گذاشتند.

به گفته حاضران در خاوران، مسعود مومنی، نماینده وزارت اطلاعات در این آرامستان با عصبانیت عکس‌ها را برداشته، گل‌ها را لگدمال کرده است.

خانواده‌های دادخواه در پاسخ خطاب به او فریاد زدند: «چرا این‌کار را می‌کنید؟‌ بچه‌های ما را کشتید؛ با عکس و گل ما هم این کار را می‌کنید؟»

این خانواده‌های دادخواه در ادامه گل‌ها را در خیابان پر پر کردند، عکس گرفتند و با هم آواز «خاوران و سر اومد زمستون» را خواندند.

در تابستان سال ۱۳۶۷ به دنبال صدور فتوا و فرمان روح‌الله خمینی، چند هزار نفر از زندانیان سیاسی و عقیدتی در زندان‌های مختلف کشور از جمله اوین و گوهردشت به شکل مخفیانه اعدام و در گورهای جمعی و بی‌نام و نشان دفن شدند.

آمار دقیقی از تعداد اعدام‌شده‌ها وجود ندارد اما برخی ناظران، قربانیان را بین سه تا پنج هزار نفر و برخی بیش از این تخمین می‌زنند.

روز پنجم مرداد امسال نیز نیروهای امنیتی از ورود خانواده‌های دادخواه به آرامستان خاوران جلوگیری کردند.

نیروهای امنیتی در سال‌های گذشته بارها درهای آرامستان خاوران تهران را به روی خانواده‌های قربانیان بستند و به آن‌ها اجازه حضور بر سر مزار عزیزان اعدام شده‌‎شان ندادند.

خرداد سال ۱۴۰۱ تصاویری در رسانه‌های اجتماعی منتشر شد که حاکی از نصب دیوارهای بلند بتنی دور گورستان خاوران و نصب پایه‌های دوربین‌های مداربسته در اطراف آن بود.

همان زمان گزارش‌هایی درباره سخت‌گیری بیشتر مسئول جدید آرامستان برای حضور خانواده‌ها و دیگر افراد بر سر مزار جان‌باختگان اعدام‌های سال ۶۷ منتشر شد.

تاکنون گزارش‌های مختلفی از تلاش جمهوری اسلامی برای تخریب قبرهای اعدام‌شدگان سال ۱۳۶۷ منتشر شده است.

خانواده‌های قربانیان طی سه دهه اخیر بارها خواستار پاسخگویی مقام‌های جمهوری اسلامی درباره اعدام عزیزانشان، تحویل وصیت‌نامه و مشخص شدن مکان دقیق دفن آنان شده‌اند.

مرداد امسال، گروهی متشکل از ۳۱۳ کارشناس سازمان ملل، برنده جایزه نوبل و سازمان حقوق بشری در نامه‌ای از ۴۵ سال «جنایات علیه بشریت» و «نسل‌کشی» در ایران به ویژه کشتار تابستان ۶۷ گفتند و خواستار ایجاد ساز و کاری بین‌المللی برای پاسخگو کردن جمهوری اسلامی و پایان دادن به مصونیت آن از مجازات شدند.

نویسندگان این نامه سرگشاده، فولکر تورک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل را خطاب قرار دادند.

آن‌ها به قدردانی از شش سال فعالیت جاوید رحمان، گزارشگر ویژه پیشین حقوق بشر سازمان ملل در امور ایران و به ویژه تلاش‌های او برای افشای حقیقت در مورد اعدام‌های دسته‌جمعی دهه ۶۰ از جمله کشتار ۱۳۶۷ پرداختند.

نویسندگان نامه گفتند مشتاقانه آماده همکاری با مای ساتو، جانشین رحمان در زمینه پیگیری حقیقت، پاسخگو کردن جمهوری اسلامی، پایان دادن به معافیت حکومت از مجازات و تضمین عدم تکرار این جنایات هستند.

بر اساس این گزارش، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی در این تماس‌های تلفنی بر «حق قطعی» جمهوری اسلامی برای پاسخ به آنچه «اقدام جنایتکارانه و تروریستی» اسرائیل در تهران خوانده شده، تاکید کرد.

اشاره عراقچی به کشته شدن اسماعیل هنیه رهبر سیاسی حماس در تهران است.

بر اساس این گزارش، عراقچی همچنین «از فرانسه و دیگر طرف‌های غربی خواست برای جلوگیری از گسترش جنگ و افزایش تنش‌ها بر تنها مقصر این وضعیت، یعنی اسرائیل متمرکز شوند.»

با این حال، عراقچی همچنین «آمادگی تهران برای تقویت گفت‌وگوهای سازنده در راستای گسترش همکاری‌ها» را اعلام کرده است.

هم‌زمان وزارت امور خارجه فرانسه بیانیه‌ای را درباره گفت‌وگوی وزیران امور خارجه جمهوری اسلامی و فرانسه منتشر کرد که در آن اشاره‌ای به این اظهارات عراقچی در آن نشده است.

بر اساس این بیانیه، استفان سژورنه، وزیر امور خارجه فرانسه، در گفت‌وگو با عراقچی نسبت به افزایش تنش‌ها در منطقه ابراز نگرانی کرد و از همتای خود خواست تا برای جلوگیری از به آتش کشیده‌شدن منطقه تلاش کند.

سژورنه افزایش تنش در منطقه را به نفع هیچ‌کس از جمله ایران ندانست و از عراقچی خواست از که از عوامل بی‌ثبات‌کننده‌ای که جمهوری اسلامی در منطقه از آنان حمایت می‌کند بخواهد بیشترین خویشتنداری را به کار گیرند.

او همچنین اضافه کرد که در سفر اخیر خود به منطقه پیام‌هایی را به همه طرف‌های مربوطه داده تا خواستار تنش‌زدایی به‌ویژه بین اسرائیل و لبنان شوند.

وزیر امور خارجه فرانسه همچنین نسبت به ادامه اقدامات بی‌ثبات‌کننده هسته‌ای ایران هشدار داد.

او بر تعهد پاریس به حضور در چارچوب سیاسی معتبری که بتواند صلح و امنیت را در منطقه به ارمغان بیاورد، به شرط رعایت تعهدات بین‌المللی ایران، تاکید کرد.

وزیر امور خارجه فرانسه همچنین بر اولویت مطلق این کشور برای آزادی فوری شهروندان به گروگان گرفته شده در ایران تاکید کرد.

پیشتر امانوئل مکرون رییس‌جمهوری فرانسه در گفت‌وگو با مسعود پزشکیان رییس‌ دولت در جمهوری اسلامی درخواست مشابهی را مطرح کرده بود.

در همین حال، لوید آستین، وزیر دفاع آمریکا روز جمعه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت روز گذشته با وزیر دفاع اسرائیل تماس گرفته تا درباره ادامه تبادل آتش در مرز اسرائیل و لبنان و خطر تشدید تنش از سوی جمهوری اسلامی، حزب‌الله و گروه‌های تروریستی مورد حمایت تهران در سراسر خاورمیانه گفت‌وگو کند.

آستین افزود بر تعهد آمریکا به امنیت اسرائیل تاکید کرده و گفته ایالات متحده در سراسر منطقه برای دفاع از اسرائیل و محافظت از پرسنل و تسهیلات خود موقعیت خوبی دارد.

بر اساس پیام وزیر دفاع آمریکا، دو طرف در مورد پیشرفت در راستای آتش‌بس در غزه و آزادی همه گروگان‌ها هم صحبت کرده و او بر اهمیت نهایی کردن یک توافق تاکید کرده‌اند.

دفتر وزیر دفاع اسرائیل نیز از گفت‌وگوی تلفنی او با وزیر دفاع آمریکا درباره «حفظ آمادگی و همکاری دو کشور در مواجهه با تهدیدات مداوم ایران و حزب‌الله» خبر داد.

گالانت پیشتر هشدار داده بود هر که بخواهد به شکل جدیدی به اسرائیل آسیب برساند، با واکنش بی‌سابقه‌ای از سوی اسرائیل روبه‌رو خواهد شد.

همچنین پیشتر یسرائیل کاتز، وزیر خارجه اسرائیل، در دیدار با وزیران امور خارجه فرانسه و بریتانیا گفت انتظار دارد این کشورها به طور علنی به جمهوری اسلامی هشدار دهند در صورت حمله به اسرائیل، به ائتلاف به رهبری آمریکا به اسرائیل می‌پیوندند.

وزیر امور خارجه اسرائیل روز جمعه ۲۶ مرداد با اشاره به اینکه کشورش انتظار دارد این ائتلاف نه تنها در دفاع، بلکه در حمله به اهداف مهم در ایران نیز مشارکت کند، افزود اسرائیل نمی‌تواند هر گونه حمله‌ جمهوری اسلامی را بدون پاسخ بگذارد.

از زمانی که هنیه در تهران کشته شد، خاورمیانه در حالت آماده‌باش برای انتقام وعده‌ داده شده ایران بوده است.

اسرائيل نقش خود را در این قتل نه تایید و نه تکذیب کرده است.

اسرائیلی‌ها برای پاسخ دادن به هر گونه حمله - هم از سوی جمهوری اسلامی و هم از سوی حزب‌الله لبنان - آماده شده‌اند و ایالات متحده، متحد اصلی اسرائیل، امکانات نظامی خود را در دریای سرخ، شرق مدیترانه و دریای عمان تقویت کرده است.

پزشکیان در جریان مبارزات انتخاباتی خود، خواستار تعامل بیشتر با غرب شده بود. با این حال رهبر جمهوری اسلامی در مورد مسائل سیاست خارجی و امنیت ملی در ایران حرف آخر را می‌زند.

با این حال، روز پنجشنبه، واشینگتن‌پست در گزارشی تاکید کرد اظهارات مقام‌های حکومت ایران در هفته اخیر نشان می‌دهد حمله نظامی جمهوری اسلامی به اسرائیل ممکن است قریب‌الوقوع نباشد.

یک مقام آمریکایی که نخواست نامش فاش شود به واشینگتن‌پست گفت: «اجماعی در حکومت ایران درباره نوع انتقام‌جویی علیه اسرائیل وجود ندارد.»

او با اشاره به آغاز کار دولت چهاردهم، افزود که مسعود پزشکیان می‌تواند در این امر نقش داشته باشد.

واشینگتن‌پست نوشت مقام‌های آمریکایی که گمان می‌رود در تماس غیرمستقیم با تهران هستند، با روی کار آمدن پزشکیان نیز مراقب هر گونه تغییر و تحولات در این زمینه خواهند بود.