مسعود پزشکیان: باید از خامنه‌ای تشکر کنم، اگر او نبود اسمم به راحتی از صندوق در نمی‌آمد

با انتخاب شدن پزشکیان به عنوان نهمین رییس دولت جمهوری اسلامی، حالا نگاه‌ها به سوی رویکرد او در پرونده هسته‌ای و برجام است.

یکی از فعال‌ترین اعضای ستاد او، محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه دولت روحانی بود. نام ظریف با برجام گره خورده است؛ توافقی که در زمان صدارتش با خروج ایالات متحده در زمان ریاست جمهوری دونالد ترامپ عملا به محاق رفت.

نماز با نیت سیاست خارجی

با در نظر گرفتن حاشیه‌ها و چالش‌های ظریف با جناح اصولگرای جمهوری اسلامی، به نظر نمی‌رسد او شانسی برای سکانداری مجدد وزارت امور خارجه داشته باشد. در همان دور اول رقابت‌ها و روز ۲۹ خرداد، پزشکیان و ظریف برای برنامه‌ای تبلیغاتی راجع به سیاست خارجی به صدا و سیما رفتند.

آن روز تصویری منتشر شد که نشان می‌داد پزشکیان، ظریف و مسعود تخت‌روانچی به عباس عراقچی، معاون پیشین ظریف در وزارت خارجه، اقتدا کردند. در جمهوری اسلامی و بین اصلاح‌طلبان، این نمازها و اقتداها نوعی نشانه است.

اقتدای علی اکبر ناطق نوری، محمد خاتمی، حسن خمینی و حسن روحانی به اکبر هاشمی رفسنجانی پیش از انتخابات سال ۱۳۹۶ یا اقتدای خاتمی به ناطق نوری در سال ۱۳۹۷، همواره نشانه‌شناسی شده است.

100%

این بار هم در سطحی دیگر تصویر این نماز جماعت قابل توجه است. عراقچی در کنار ظریف، زوج مذاکره‌کننده برجام بودند. در زمان تصویب برجام، برخی عراقچی را چهره معتمد بیت علی خامنه‌ای در مذاکرات می‌دانستند.

با پایان دولت روحانی، عراقچی از دولت به بیت رفت. او از مهرماه ۱۴۰۰ به عنوان دبیر شورای راهبردی روابط خارجی منصوب شد؛ شورایی زیر نظر رهبر جمهوری اسلامی که اعضای آن با حکم مستقیم خامنه‌ای منصوب می‌شوند.

تخت‌روانچی هم سال‌ها سابقه حضور در پست‌های مهم وزارت امور خارجه را داشته است. او در زمان مذاکرات هسته‌ای ظریف، عضو تیم مذاکره‌کننده بود.

وزیر امور خارجه از جمله سهمیه‌های تشکیلات بیت رهبری در دولت است. اینکه عراقچی، تخت‌روانچی یا شاید علی‌اکبر صالحی، کدام یک برای این پست مورد توافق قرار بگیرند، مشخص نیست. اما به نظر می‌رسد وزارت امور خارجه دولت پزشکیان راه ظریف را در پیش خواهد گرفت.

نظر پزشکیان درباره برجام و تحریم

نهمین رییس دولت جمهوری اسلامی زمانی که در مجلس شورای اسلامی بود از حامیان برجام به شمار می‌رفت. او دی‌ماه ۱۳۹۶ در نشستی در اردبیل، پس از تصویب برجام در مجلس گفت: «زمانی که بنده نیز به عنوان عضو اکیپ مجلس در مورد برجام انتخاب شدم با مطالعه آن به معنای واقعی به دلیل تخصصی بودن بحث زیاد متوجه قضایا نشدم؛ تنها این را فهمیدم که اگر برجام نبود ما هر روز یک هزار میلیارد تومان باید به خاطر تحریم‌ها ضرر می‌کردیم.»

پزشکیان مهر ماه سال ۱۳۹۸، پس از خروج آمریکا از برجام در پاسخ به اینکه آیا جمهوری اسلامی همچنان در برجام خواهد ماند، پاسخ داد این موضوع را نمی‌داند اما آنچه که خامنه‌ای تصمیم بگیرد «قطعا از آن تبعیت خواهیم کرد و طبیعتا دولت هم باید بر آن اساس هماهنگی‌های لازم را داشته باشد».

او همانطور که خودش هم تاکید می‌کند سررشته‌ای از برجام و مذاکرات خارجی ندارد و قصد دارد آن را به کارشناسان این حوزه بسپارد؛ ظاهرا کارشناس مورد اعتماد او در این زمینه ظریف و تیم اوست که در انتخابات همراهی‌اش کرد.

با این حال تیم کارشناسی پزشکیان محتاج تایید خامنه‌ای هستند. همانطور که پزشکیان هم در گذشته و در انتخابات گفته، او خود را ذوب در ولایت و مقید به تبعیت از نظر خامنه‌ای می‌داند.

با این حساب بیش از آنکه نگاه تیم پزشکیان به برجام و مذاکرات اهمیت داشته باشد، تصمیم خامنه‌ای پر اهمیت به نظر می‌رسد.

رهبر جمهوری اسلامی در سال ۱۳۹۴ با پیامی که به مجلس داد، ۲۰ دقیقه‌ای برجام را تصویب کرد. اما همین خامنه‌ای با چراغ سبز به مجلسی دیگر «قانون اقدام راهبردی برای لغو تحریم‌ها و صیانت از حقوق ملت ایران» را در سال ۱۳۹۹ تصویب کرد؛ قانونی که به گفته ظریف در تبلیغات تلویزیونی انتخابات ۱۴۰۳ «در آن شش ماه تلخ» مانع بازگشت جو بایدن، رییس جمهوری آمریکا به برجام شد.

حضور جواد ظریف در ستاد پزشکیان، سیگنال مشخص و محکمی از رویکرد او در پرونده هسته‌ای بود.

تابستان سال ۱۴۰۳، مثل زمستان سال ۱۳۹۹ نیست. سال ۱۳۹۹ ظریف و تیمش شاغل در وزارت امور خارجه دولتی رو به اتمام بودند که امیدی هم به ادامه آن نبود. اما حالا ظریف در آستانه دولتی تازه‌ است؛ قطعا خامنه‌ای هم در جریان این موضوع قرار دارد.

برخی ناظران بر این باورند شاید رییس دولت اصلاح‌طلبی که ذوب در ولایت هم هست، بتواند نظر مساعد خامنه‌ای را برای چرخش و «نرمشی قهرمانانه» دیگری اخذ کند.

قرارداد برجام در ۲۳ تیر ماه سال ۱۳۹۴ در دولت روحانی و البته با حمایت خامنه‌ای که آن را «نرمش قهرمانانه» خواند به امضا رسید.

خامنه‌ای در سال ۱۳۹۲ و در آغاز مذاکرات هسته‌ای که به برجام منتهی شد، با ارجاع به سخنرانی‌ خود در سال ۱۳۵۱ و کتابی که درباره صلح امام دوم شیعیان تالیف کرده بود، سیاست نرمش قهرمانانه را طرح کرد و گفت نرمش در یک جاهایی بسیار لازم است.

این یادداشت هفت نکته مهم را درباره انتخابات دو مرحله‌ای و پیروزی مسعود پزشکیان مورد بررسی قرار می‌دهد.

نخست؛ هر سخنی درباره این انتخابات بدون اشاره به کاهش معنادار میزان شرکت شهروندان و افت تاریخی نرخ مشارکت، ناقص و بلکه نادقیق است.

شرکت نکردن دست‌کم ۶۰ درصد شهروندان در دور نخست و پرهیز بیش از ۵۰ درصد ایرانیان از مشارکت در دور دوم، ابعاد نارضایتی از رژیم سیاسی و نظام حکمرانی را به‌گونه‌ای بی‌سابقه عریان کرد.

دوم؛ مشارکت نکردن بسیاری از چهره‌های اجتماعی و سیاسی، از هنرمندان مشهور و ورزشکاران سرشناس تا رهبران «جنبش سبز» و زندانیان سیاسی، و نیز گروه‌های مختلف اجتماعی و سیاسی، از جبهه ملی ایران تا شورای هماهنگی تشکل‌های صنفی فرهنگیان ایران و از اتحادیه‌های مستقل کارگری تا انجمن‌های دانشجویی، تداوم خیزش «زن، زندگی، آزادی» در سطح و مداری جدید بود. جنبشی اعتراضی که درون‌مایه آن «نه»گویی به نمایش انتخاباتی بود.

سوم؛ پرهیز از شرکت در انتخابات، تنها با رویکردی سلبی، یعنی خودداری از همراهی با حاکمیت زورگو و تزویرگر، انجام نشد، بلکه وجهی اثباتی و ایجابی داشت: تقویت جنبش مقاومت مدنی و تجمیع قدرت بی‌قدرتان با سمت‌وسوی تغییرات ساختاری و گذار به دموکراسی.

مخالفان مشارکت به‌دنبال مشهود کردن بحران مشروعیت نظام نبودند، بلکه بسط و تقویت نیروی مقاومت مدنی برای گذار به دموکراسی را تعقیب می‌کردند.

100%

چهارم؛ بی‌گمان، شهروندان ناراضی و تغییرخواه را نباید به تحریم‌کنندگان انتخابات تقلیل داد. بخش مهمی از حامیان پزشکیان و افرادی که به او رای دادند، شهروندان تغییرخواهی هستند که اعتراض به وضع مستقر و تحول را در شرایط کنونی با همراهی با نامزد اصلاح‌طلب پیگیری کردند. به‌ویژه در دوم که نامزد رقیب، باند تمامیت‌خواه و فرقه‌ای ایدئولوژیک را نمایندگی می‌کرد.
پنجم؛ پزشکیان در حالی رییس‌‌جمهور شده که رقیب او حدود ۴۴ درصد آرای شرکت‌کنندگان در انتخابات را از آن خود کرده است. این به معنای وجود جبهه‌ای‌ پرتوان از منتقدان دولت مستقر، افزون بر شهروندان مخالف تمامیت نظام سیاسی و ناراضی از حاکمیت است.

از این زاویه، پزشکیان نه‌تنها از فردای ریاست‌جمهوری باید به وعده‌هایش عمل کند و به مطالبات شهروندان معترض و ناراضی پاسخ گوید، بلکه ناگزیر است منتقدان اصولگرا و رقبای سیاسی حاشیه‌ساز در ساختار قدرت را هم لحاظ کند.

ششم؛ هسته سخت قدرت در جمهوری اسلامی با محوریت خامنه‌ای، کوشید با تایید صلاحیت پزشکیان، به نظام بیش از پیش بی‌اعتبارشده پس از اعتراض‌های آبان ۹۸ و خیزش «زن، زندگی، آزادی»، روکشی از مشروعیت بپوشاند. پروژه‌ای نه چندان کامیاب و ای‌بسا ناکام با توجه به تحریم فراگیر.

افزون بر این، با توجه به تغییرات اجتناب‌ناپذیر و قابل حدس در نظام اداری و قوه مجریه، حواشی و عوارض و پیامدهای ریاست جمهوری پزشکیان مشخص نیست.

با تمام این‌ها، یک واقعیت مهم آن است که پزشکیان و حامیان اصلاح‌طلبش، ضربه‌گیر ولایت فقیه شده‌اند و از این پس تا اطلاع ثانوی، متولی اصلی پاسخگویی به معترضان و ناراضیان.

آخر؛ نه جمهوری اسلامی با انتخاب پزشکیان به استقراری ویژه رسیده و نه روند گذار به دموکراسی با این انتخابات دچار دگرگونی شده است.

به تعبیر نلسون ماندلا، «راه سخت و طولانی آزادی» ادامه دارد. توپ همچنان در زمین جامعه مدنی است. این‌که حامیان گذار به دموکراسی چگونه از پتانسیل و توان بسیار ارزشمند نارضایتی و مخالفت و اعتراض آشکار و پنهان در جامعه، برای گذار از نظام اقتدارگرا بهره گیرند.

به‌ویژه آن‌که سیاست‌ورزی در بزنگاه عبور از جمهوری اسلامی در نهایت از «خیابان» و با تکیه بر جنبش‌های اجتماعی حامی گذار به دموکراسی می‌گذرد.

این تازه شروع باخت‌های اصلاح‌طلبان است.

باخت اول: سوختن کارت نرخ مشارکت ۷۰ درصدی

در دوران حکومت علی خامنه‌ای تا به امروز ۱۰ انتخابات ریاست‌جمهوری برگزار شده است. از این ۱۰ انتخابات، شش رییس‌جمهوری بیرون آمدند.

از بین این شش ر‌ییس‌جمهوری، دو نفرشان مورد حمایت اصلاح‌طلبان بودند: محمد خاتمی و حسن روحانی.

خاتمی در دور اول و دوم ریاست‌جمهوری خود به ترتیب برنده انتخاباتی با مشارکت ۷۹/۹ و ۶۶/۷ درصد و حسن روحانی در دو دور ریاست‌جمهوری خود، برنده انتخاباتی با نرخ مشارکت ۷۲/۹ و ۷۳/۳ درصدی بودند.

حالا پزشکیان، سومین رییس‌جمهوری مورد حمایت اصلاح‌طلبان، برنده انتخاباتی شده که حتی اگر آمار رسمی وزارت کشور را بدون توجه به تردیدهای جدی درباره صحت آن بپذیریم، نه تنها در بین روسای جمهوری اصلاح‌طلب و نه تنها در بین انتخابات دوران خامنه‌ای، بلکه در تمام طول تاریخ ۴۵ ساله جمهوری اسلامی، کم‌رونق‌ترین بوده است. انتخاباتی با مشارکت ۴۹/۸ درصد.

این تنها رکورد پزشکیان نیست. در واقع او با وجود رفتن انتخابات به دور دوم، تنها صاحب رای ۲۶/۷ درصد از کل واجدین شرایط شرکت در انتخابات است که این عدد هم در تاریخ جمهوری اسلامی بی‌سابقه است.

رئیسی با اینکه در دور اول انتخابات خرداد ۱۴۰۰ انتخاب شد، طبق آمار رسمی صاحب رای ۳۰/۴ درصد مجموع واجدین شرایط بود.

محمدجواد ظریف، مرداد سال ۱۳۹۸ در سوئد، در یک جلسه‌ وقتی یکی از حضار از او درباره سرکوب و قتل معترضان در ایران پرسید، استدلال کرد که اگر جمهوری اسلامی مردمش را سرکوب کند، بیش از ۷۰ درصد از آن‌ها در انتخابات مشارکت نمی‌کنند.

اصلاح‌طلبان در این دوره به شکل واضحی کارت نرخ مشارکت را از دست دادند.

باخت دوم: بنزین و سایر بحران‌ها

تمام آن مواردی که پزشکیان در تبلیغات انتخاباتی‌ خود به آن‌ها انتقاد می‌کرد سر جای خود هستند.

مجلس شورای اسلامی وقتی هنوز مثل این مجلس یکپارچه در اختیار تندروترین اصول‌گرایان نبود، سال ۱۳۹۹ قانون اقدام راهبردی را تصویب کرد. قانونی که به گفته ظریف، روحانی، پزشکیان و مصطفی پورمحمدی، اصلی‌ترین مانع احیای برجام بود.

دو شورای عالی امنیت ملی و مجمع تشخیص مصلحت نظام، همان کسانی که به گفته اصلاح‌طلبان در دولت روحانی مانع خروج جمهوری اسلامی از لیست سیاه اف‌ای‌تی‌اف بودند، هنوز هم سر کار هستند.

به این موارد، مسائل جدیدی هم اضافه شده است. بحران صندوق‌های بازنشستگی که آژیر خطر آن از سال ۱۴۰۰ زده شد به مراتب در سه سال ریاست جمهوری رئیسی بغرنج تر شده است؛ به طوری که در سال ۱۴۰۲، در نقاط مختلف کشور ۵۶۰ تجمع بازنشستگی برگزار شد.

علی عبدالعلی‌زاده، رییس ستاد انتخاباتی پزشکیان، پیش از ریاست‌جمهوری او وعده افزایش قیمت بنزین را داد و رقم آن را هم حول و حوش ۵۰ هزار تومان اعلام کرد.

اگر پزشکیان نتواند وضعیت فروش نفت را بهبود بخشد، اخذ مالیات از منابع اصلی تامین منابع بودجه خواهد بود. هر چند او وعده افزایش سقف معافیت مالیاتی را داده اما به نظر نمی‌رسد این وعده بدون افزایش فروش نفت بتواند عملیاتی شود.

در موضوع گشت‌های ارشاد و طرح نور، پزشکیان و اعضای ستادش بهتر از هر کسی می‌دانند اختیار تصمیم درباره آن در حوزه اختیارات رییس‌جمهوری نیست.

اگر او نتواند رضایت جناح رقیب را کسب کند، آن‌ها با تشدید گشت‌های ارشاد یا اقدامات ایذایی مثل اسیدپاشی‌های زنجیره‌ای زمان ریاست جمهوری روحانی، به دولت او فشار خواهند آورد.

باخت سوم: سوختن کارت براندازی

بخشی از اصلاح‌طلبان در دولت رئیسی، با «شکستن کاسه و کوزه‌ها» بر سر او، کنار گود ایستاده بودند و هر از چندی زلفی با براندازان گره می‌زدند. بخش بزرگی از آن‌ها که با شعار «زن، زندگی، آزادی» از سال ۱۴۰۱ با براندازان همراه شده بودند، حالا به پزشکیان رای داده‌اند و در اتفاقات پیش رو سهیم هستند.

آن‌ها بعد از فاجعه آبان ۹۸، کمی از همدستی با جمهوری اسلامی فاصله گرفته بودند اما دوباره به آن پیوستند.

منتقدان سیاست‌های خامنه‌ای حالا منجی او شدند تا مشارکت زیر ۴۰ درصدی دور اول را به نزدیک ۵۰ درصد در دور دوم برسانند.

تحریم کنندگان انتخابات ۱۴۰۳، احتمالا به راحتی نقش کمپین آن‌ها را فراموش نخواهند کرد.

مسئولیت اقدامات پزشکیان هم بر گرده آن‌هاست. نامزدی که پیش از تعیین شدن به عنوان رییس‌جمهور نهم، صراحتا اعلام کرد «ذوب در ولایت» است، باز هم لباس سپاهی خواهد پوشید و از این نیروی نظامی حمایت خواهد کرد.

اگر امروز ستاد انتخابات وزارت کشور به جای پزشکیان، نام سعید جلیلی را به عنوان پیروز انتخابات اعلام می‌کرد، اصلاح‌طلبان چهار سال وقت داشتند تا با هر فشاری، تحریمی‌ها را شماتت کنند و همه چیز را به گردن رای‌های خاکستری بیندازند که در انتخابات شرکت نکردند.

با حمایت مهدی کروبی و خاتمی، بخش بزرگی از اصلاح‌طلبان دیگر نمی‌توانند خود را بین صفوف براندازان جا کنند. آنان هر چند ممکن است به غنائم کوتاه‌مدتی مثل پست‌ها و صندلی‌های هیات مدیره شرکت‌های زیر‌مجموعه شستا - مثل دوره ریاست‌جمهوری روحانی - برسند اما در میان مدت، باخت‌های سنگینی را متحمل شده‌اند.

درحالی طبق آمارهای رسمی، نرخ مشارکت در دور دوم انتخابات، حدود ۱۰ واحد درصد افزایش داشته که تصاویر و مشاهدات شهروندان که آنها را در فضای مجازی به اشتراک گذاشتند، نشان می‌دهد تغییر محسوسی در دور دوم نسبت به دور اول وجود نداشته است.

از طرفی، جهش عجیب تعداد آراء در پروسه اعلام نتایج تدریجی توسط وزارت کشور هم مورد توجه ناظران قرار گرفته است.

طبق آمار رسمی، سعید جلیلی در دور اول و دوم انتخابات ۱۴۰۳، به ترتیب حدود ۹/۵ میلیون و ۱۳/۵ میلیون رای کسب کرد.

او در انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۱۳۹۲ نیز نامزد شده بود که جمعا ۴/۲ میلیون رای کسب کرده بود.

در واقع آمار رسمی جمهوری اسلامی می‌گوید رای جلیلی در دور اول انتخابات ۱۴۰۳، پس از بیش از ۱۰ سال، حدود ۵/۳ میلیون، یعنی ۱۲۷ درصد نسبت به انتخابات سال ۱۳۹۲ افزایش یافته است.

دقیقا مشخص نیست این تحول بزرگ در سبد رای جلیلی از کجا ناشی است؟

طبق آمار رسمی، رای جلیلی در دور دوم نسبت به انتخابات سال ۹۲، حدود ۹/۴ میلیون، برابر با ۲۲۵ درصد افزایش پیدا کرده است.

تعداد رای سعید جلیلی در دور اول ۹/۵ میلیون و در دور دوم ۱۳/۵ میلیون گزارش شده است. این یعنی در دور دوم حدود چهار میلیون رای به پایگاه رای او افزوده شده است.

محمدباقر قالیباف، نامزد حذف شده جریان اصول‌گرا در دور نخست انتخابات، در دور دوم از جلیلی حمایت کرد؛ هر چند بسیاری از تحلیل‌گران بر این باورند که بخش بزرگی از رای قالیباف در دور نخست، در دور دوم به سمت پزشکیان متمایل شد.

قالیباف حدود ۳/۴ میلیون رای داشت. به نظر می‌رسد در اعلام نتایج نهایی، تعداد آرای قالیباف افزوده شده است.

اصلاح‌طلبان و برآورده کردن آرزوی خامنه‌ای

جمع آرای اخذ شده در دور اول که نشان‌دهنده نرخ مشارکت حدود ۴۰ درصدی بود، با همه ابهامات طبق آمار رسمی ۲۴/۵ میلیون رای بود.

در دور دوم مجموع آرای اخذ شده طبق آمار وزارت کشور به ۳۰/۵ میلیون رسید. یعنی حدود شش میلیون رای به آمار قبلی اضافه شد.

وزارت کشور تعداد آرای پزشکیان را در دور اول حدود ۱۰/۴ میلیون اعلام کرد. این عدد در دور دوم به ۱۶/۴ میلیون رسید. یعنی حدودا همان اختلاف جمع آرای دور دوم نسبت به دور اول که حدود شش میلیون رای است.

علاوه بر تردید‌هایی که درباره آمار رسمی اعلام شده در دور اول و دوم مطرح شده است، این رُندی اعداد در دور دوم نسبت به دور اول نیز قابل توجه است.

علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی که چند روز بعد از اعلام نتایج دور اول، به طرز کم‌سابقه‌ای سکوت کرد، پیش از انتخابات دور دوم در اظهار نظری کوتاه، شکست تاریخی و کمترین نرخ مشارکت مردم در انتخابات را پذیرفت اما در همان دیدار آرزو کرد نرخ مشارکت در دور دوم بالاتر برود.

او صبح روز رای‌گیری دور دوم نیز پس از اینکه رای خود را به صندوق انداخت، پیش‌بینی کرد نرخ مشارکت نسبت به دور اول بهبود پیدا کند.

با اعلام نرخ مشارکت دور دوم، نصف شدن تعداد آرای باطله و افزایش شش میلیونی مجموع آرا، در حالی که هیچ گزارش مستقلی افزایش نرخ مشارکت را در دور دوم نسبت به دور اول تایید نمی‌کند، همه در جمهوری اسلامی راضی هستند.

تعداد رای جلیلی از چهار میلیون سال ۱۳۹۲ به ۱۳/۵ میلیون رسیده است. پزشکیان با شش میلیون رایی که در دور دوم به دور اول اضافه شد، به عنوان نهمین رییس‌جمهوری تعیین شد و ۱۰ واحد درصد هم به نرخ مشارکت در دور دوم افزوده شد. درست همان‌طور که خامنه‌ای آرزو کرده بود.

100%

سایت خبری رکنا روز شنبه ۱۶ تیر در گزارشی با اشاره به اینکه هوتک‌ها همچنان در سیستان و بلوچستان جان می‌گیرند و سلامت و بهداشت منطقه را درگیر خود کرده‌اند، مرگ ۴۸ کودک در هوتک‌های دشتیاری طی ۱۰ سال گذشته را آماری تلخ خواند.

نویسنده این گزارش، «عقب‌ماندگی شدید در حصارکشی هوتک‌ها» را نشانه‌ای از کم‌توجهی به مطالبه رسانه‌ها، فعالان اجتماعی و مردم منطقه دانست و از عدم آب‌رسانی به چهار هزار و ۷۴۰ روستا در این استان خبر داد.

«هوتَک یا هوتَگ» گودال حفر شده برای ذخیره آب است که بیشتر برای مصرف احشام به کار می‌رود.

در سال‌های گذشته و با بالا گرفتن بحران کمبود آب در جنوب استان سیستان و بلوچستان، اهالی این مناطق به دلیل فقدان آب لوله‌کشی و عدم مدیریت صحیح بارش‌های حداقلی، از آب هوتک‌ها برای شرب و مصارف خانگی استفاده می‌کنند.

شماری از کودکان که برای برداشتن یا خوردن آب به کنار هوتک می‌روند، به دلیل عدم فنس‌گذاری و سکوبندی اطراف این گودال‌ها، حین جمع‌آوری آب در داخل این هوتگ‌ها غرق شده یا طعمه گاندوها می‌شوند.

نویسنده گزارش رکنا با بیان اینکه وزارت نیرو از سال‌ها پیش طرح‌هایی برای آب‌رسانی به روستاهای سیستان و بلوچستان دارد، از پایین بودن سرعت به سرانجام رسیدن این طرح‌ها انتقاد کرد.

علی علیجانی، مدیر سابق ایمن‌سازی هوتک‌ها و نقاط پر‌خطر جنوب سیستان و بلوچستان، بهمن ماه ۱۴۰۲ با اشاره به اینکه در چهار شهرستان دشتیاری، چابهار، کنارک و قصرقند بیشترین تعداد هوتک‌ها وجود دارد، گفت که تنها در چابهار، هزار و ۷۰ هوتک و گودال هست که برای کشاورزی و آب‌دهی به احشام استفاده می‌شوند.

ساجد جوهر، عضو شورای شهر دشتیاری نیز همان زمان گفت تنها ۱۰ هوتک از ۳۰۰ هوتک این شهرستان حصارکشی شده‌اند.

محمدرضا علی‌مرادی، سرپرست اداره‌ کل محیط زیست سیستان و بلوچستان، مرداد ماه ۱۴۰۲ در پی طغیان رودخانه‌های این استان گفت: «بارش‌های فصلی و جریان‌های آبی در جنوب استان موجب جابه‌جایی تمساح پوزه‌کوتاه یا همان گاندوها بین آبگیرها و هوتک‌ها می‌شود.»