واکنش مکرون به «پیشرفت‌های» اخیر در مذاکره با ایران: نمی‌توانم با اشتیاق از آن استقبال کنم

بر اساس ویدیوهای منتشر شده، روز سه‌شنبه هفتم شهریور ماه بازنشستگان چندین شهر ایران برای «دهمین هفته پیاپی» تجمع اعتراضی برپا کرده و شعارهایی چون «جنبش بازنشسته آماده قیام است» سر دادند.

بازنشستگان با تجمع در برابر صندوق بازنشستگی شهرهای خود شعارهایی چون «اجرای همسان‌سازی، حق مسلم ماست»، «وزیر بی‌کفایت؛ استعفا استعفا» و «تورم، گرانی؛ بلای جان مردم» سر دادند.

افزایش سنوات سالانه بر طبق نرخ تورم واقعی، ‌هم‌ترازی حقوق بازنشستگان با شاغلان متناظر، بیمه کارآمد و تکمیلی و تسری مزایای نقدی و غیرنقدی شاغلان به بازنشستگان کشوری از جمله مطالبات تجمع‌کنندگان بوده است.

بازنشستگان همچنین افزایش حقوق ۲۰ درصدی را با وجود نرخ تورم ۷۰ درصدی «غیرقابل قبول» خوانده و خواهان بیشتر شدن میزان افزایش حقوق شدند.

همچنین در این تجمع بازنشستگان خواهان آزادی معلمان زندانی شدند.

پرونده‌سازی‌های بی‌پایه برای سرکوب اعتراضات جامعه معلمان

هم‌زمان با این تجمع، شورای هماهنگی تشکل‌های صنفی فرهنگیان از صدور حکم عزیز قاسم‌زاده، معلم اهل گیلان و خواننده موسیقی ایرانی، مبنی بر «انفصال دایم از مشاغل دولتی» خبر داد.

بر اساس این گزارش، هیات بدوی رسیدگی به تخلفات کارکنان آموزش و پرورش استان گیلان عزیز قاسم‌زاده لیاسی را که در شغل معلمی بیش از ۲۵ سال سابقه خدمت دارد، به «شدیدترین نوع مجازات یعنی انفصال دائم از تمام خدمات دولتی» محکوم کرد.

این هیات پیشتر و در هفتم تیر نیز ۲۵ بند اتهاماتی را در زندان لاکان به قاسم‌زاده ابلاغ کرده بود که برخی از آن‌ها به گفته کانال شورای هماهنگی تشکل‌های صنفی فرهنگیان «از اساس کذب بوده است» چرا که در برخی از تاریخ‌های ذکر شده، حتی تجمعی برگزار نشده بود که قاسم‌زاده بخواهد در آن‌ها شرکت کند.

بر اساس این گزارش، هیات بدوی رسیدگی به تخلفات کارکنان آموزش و پرورش استان گیلان همچنین در دلایل صدور این رای در چند جا به «خواندن آوازهایی با مضامین انحرافی» در جمع معلمان از سوی این فعال صنفی اشاره کرده است.

شورای هماهنگی تشکل‌های صنفی فرهنگیان این حکم را «ظالمانه، غیرحقوقی، خصمانه و ویرانگر اصول قانونی و اخلاقی» خواند و با محکوم کردن آن نوشت: «با تغییر رویه‌های معلم‌ستیزانه موجود، به محکومیت‌های گسترده اخیر آموزش و پرورش استان‌ها و همراهی وزارت‌خانه علیه کنشگران صنفی پایان دهید.»

این تشکل صنفی پیش‌تر نیز با اشاره به صدور حکم اخراج سارا سیاه‌پور، معلم و فعال صنفی استان البرز، تاکید کرده بود که حراست‌ها و هیات تخلفات اداری وزارت آموزش و پرورش به ویژه در یک سال اخیر به «بازوی اجرایی نیروهای امنیتی» تبدیل شده‌اند.

این دو نهاد بر اساس گزارش شورای هماهنگی تشکل‌های صنفی فرهنگیان، با پرونده‌سازی‌های بی‌پایه، تمام تلاش خود را معطوف به «سرکوب اعتراضات جامعه معلمان» کرده‌اند.

ایران‌اینترنشنال روز دوشنبه ویدیویی ارسال‌شده از سوی یک مخاطب را منتشر کرد که در آن، راننده اسنپ با خشونت و استفاده از قفل فرمان، زن مسافری را که روسری بر سر ندارد از ماشینش پیاده می‌کند.

بر اساس آنچه در ویدیو دیده می‌شود، مرد راننده در ادامه زن را با مشت و لگد کتک می‌زند و عبارات توهین‌آمیزی علیه او استفاده می‌کند.

این ویدیو ظاهرا مربوط به شامگاه پنجم شهریور در محله نارمک است.

در ویدیوها دیده می‌شود که زن مسافر، راننده را «بسیجی» خطاب کرده و پس از ترک خودروی اسنپ، روی زمین نشسته و می‌گوید: «به خاطر حجاب من را با قفل فرمان از ماشین انداخته بیرون.»

واکنش پلیس تهران

عباسعلی محمدیان، فرمانده انتظامی تهران، روز سه‌شنبه هفتم شهریور درباره ویدیوی ضرب و شتم یک زن از سوی «راننده اسنپ»، گفت: «یک مسافر خانم در تاکسی اینترنتی درخواست روشن کردن کولر خودرو را می‌کند که راننده، کولر را روشن نمی‌کند و درگیری بین مسافر و راننده ایجاد می‌شود.»

او در ادامه گفت: «اخباری که در فضای مجازی منتشر شده که درگیری به علت "امر به‌ معروف" بوده است به هیچ عنوان صحت ندارد.»

فرمانده پلیس تهران همچنین مدعی شد که «طرح شکایت خانم جوان در کلانتری ۱۲۷ نارمک ثبت و اقدامات قانونی در این خصوص آغاز شده است».

کنش اعتراضی شهروندان

در واکنش به این اتفاق، تعداد زیادی ویدیو به ایران‌اینترنشنال رسیده است که نشان می‌دهند شهروندان برای اعتراض، اپلیکیشن شرکت تاکسیرانی آنلاین اسنپ را از گوشی خود حذف کرده‌اند و می‌گویند تا زمانی که اسنپ عذرخواهی نکند، از خدمات آن استفاده نخواهند کرد.

اسنپ از زن مسافر و شهروندان عذرخواهی کرد

با شدت گرفتن این واکنش‌ها، اسنپ ظهر روز سه‌شنبه با انتشار اطلاعیه‌ای از زن مسافر و نیز «تمام کسانی که با دیدن این ویدیو متاثر و احساساتشان جریحه‌دار شده است»، عذرخواهی کرد.

اسنپ با تاکید بر این که «رفتار خشونت‌آمیز کاربر راننده به هیچ عنوان پذیرفته‌شده نیست» یادآوری کرد که از همان زمان ثبت گزارش، حساب کاربری راننده غیرفعال شده است.

در بخشی دیگر از این اطلاعیه آمده است: «در مورد پیش‌آمده، اسنپ در تمامی مراحل شکایت در کنار کاربر مسافر خواهد بود.»

حتی پلیس هم گردن نمی‌گیرد!

از سوی دیگر، سخنان پلیس درباره علت این درگیری نیز واکنش‌های زیادی را در میان کاربران شبکه‌های اجتماعی در پی داشت.

یک کاربر با اشاره به اینکه فرمانده انتظامی تهران حرفی از پیگرد قانونی راننده نزده است، نوشت: «پس سر کولر می‌شود زن مسافر را کتک زد، روی زمین کشید و با مشت توی صورتش زد؟»

کاربری دیگر با رویکردی مشابه، نوشت: «حالا که موضوع ضرب و شتم این خانم توسط یک آمر نبوده و ضارب مورد حمایت پلیس نیست، آیا دستگیر و تحویل مقامات قضایی شده؟»

شهروندی هم با زدن کنایه به رویکرد صداوسیما و نهادهای قضایی و انتظامی در برخورد با شهروندان معترض که بلافاصله از آن‌ها اعتراف اجباری گرفته و پخش می‌کنند، یادآور شد: «بیاوریدش تلویزیون، اعتراف اجباری بده همین‌ها را بگوید دیگر!»

شماری از کاربران هم این روایت را دروغ و ناشی از ترس نسبت به خشم عمومی مردم خواندند و در همین زمینه نوشتند: «به‌خاطر کولر؟! بدتر شد که!»، «یعنی حاضر بود طرف را بکشد ولی کولر نزند؟!» و ....

کاربری هم با اشاره به فریادهای زن درون ویدیو که راننده را «بسیجی» خطاب می‌کند، نوشت: «نکند برای بسیجی‌ها و آمران به معروف، کولر حرام است؟»

شهروندی هم این اتفاق را با واکنش کاربران موسوم به ارزشی، نسبت به درگیری یک مرد با زن آمر به معروف در نارنجستان شیراز مقایسه کرد که در آن بلافاصله مرد و زنی که هدف این زن آمر به معروف قرار گرفته بودند بازداشت و محکوم شدند.

او با هشتگ «نارنجستان شیراز» و یادآوری حکم سنگین حبس و تبعید برای مردی که به گفته حکومت یک آمر به معروف را «کتک زده بود» نوشت: «چقدر جریمه می‌شود و به کدام شهر تبعید؟»

در حال حاضر نافرمانی مدنی زنان که از زمان خیزش انقلابی ایرانیان در شهریور گذشته و به دنبال قتل حکومتی ژینا (مهسا) امینی شدت گرفت، بسیار گسترده شده و با وجود تلاش حکومت برای سرکوب شهروندان، هر روز تصاویر بسیاری از زنان بدون حجاب اجباری در خیابان‌ها و اماکن عمومی منتشر و مخابره می‌شوند.

حسن قاضی‌زاده هاشمی روز سه‌شنبه هفتم شهریور در واکنش به این تصمیم کانادا گفت: «من به واسطه تخصصم و حضور در کنگره‌های بین‌المللی چشم‌پزشکی همواره به کشورهای بسیاری در قاره‌های مختلف جهان سفر داشته و دارم. در همین راستا اخیرا با ویزای توریستی، مسافرت ۱۸ روزه‌ای هم به کانادا داشتم.»

او با اشاره به این که تازه از سفر برگشته‌ است و برنامه‌ای هم برای سفر مجدد به آن کشور نداشته و ندارد»، تهدید کرد: «ولی پاسخ اقدام غیرحرفه‌ای و تبلیغاتی وزیر کانادایی را از مجاری حقوقی خواهم داد.»

میلر پیشتر و در روز دوشنبه در شبکه اجتماعی اکس نوشت: «بر اساس ارزیابی تحولات مربوطه، از اختیارات خود بر اساس قانون مهاجرت استفاده کردم تا از اقامت موقت آقای سید حسن قاضی‌زاده هاشمی، وزیر سابق بهداشت جمهوری اسلامی ایران در کانادا جلوگیری کنم.»

او افزود: «خود این تصمیم، همان‌طور که به شخص مربوطه ابلاغ شده است، به بی‌توجهی ایران به حقوق بشر مرتبط است.»

این وزیر دولت جاستین ترودو تاکید کرد: «اقدامات رژیم ایران مذموم است و مسوولان آن جایی در کانادا ندارند.»

میلر همچنین نوشت: «ما با شهروندان ایران که حقوق بشر آنها به دست رژیم ایران به طور سیستماتیک نقض شده و همچنان [این نقض] ادامه دارد، اعلام همبستگی می‌کنیم. این رژیمی است که کانادا بر اساس قانون اقدامات اقتصادی، تحریم‌هایی را به طور ویژه علیه آن اعمال کرده است.»

اواسط مرداد ماه، رادیو کانادا در یک گزارش ویدیویی درباره گردشگری در استان کبک، تصاویری را از حضور مسافران پخش کرد که در میان آنها چهره‌ای منتسب به قاضی‌زاده هاشمی همراه دو نفر که گفته ‌شد پسر و همسرش هستند، دیده ‌شد.

در پی انتشار این تصاویر، حامد اسماعیلیون، عضو انجمن خانواده‌های جان‌باختگان هواپیمای اوکراینی درباره حضور وزیر بهداشت دولت حسن روحانی، همراه همسر و فرزندش در کانادا، نوشت که بر اساس «قانون مهاجرت و حفاظت از پناهندگان»، آنها اجازه ورود به کانادا را نداشته‌اند.

اسماعیلیون خطاب به وزیر مهاجرت و وزیر امنیت عمومی نوشت که اگر حضور حسن قاضی‌زاده هاشمی در کانادا واقعیت داشته باشد، «ما خواهان پاسخ و اقدام سریع» هستیم.

این وزیر پیشین جمهوری اسلامی پیشتر به دلیل اظهارات‌ جنجالی‌اش از جمله بیان جمله «‌خودت بمال» در پاسخ به فردی که از هزینه‌های سنگین فیزیوتراپی گلایه می‌کرد، در دوره وزارتش با خشم افکار عمومی روبه‌رو شده بود.

او که چشم‌پزشک است، ریاست مجموعه چشم پزشکی نور را به عهده دارد.

این اما اولین بار نبود که سفر مقام‌های پیشین جمهوری اسلامی به کانادا جنجالی شد.

دو سال پیش، مرتضی طلایی، رییس پلیس پیشین تهران که در ویدیویی اقامتش در کانادا را تکذیب کرده بود، در مصاحبه‌‌ای با «دیده‌ه‌بان ایران» سفرش به کانادا را تایید کرد و گفت: «اصلا من ۱۰۰ تا سفر رفتم. باید پاسخگو باشم؟ من دارم زندگی خودم را می‌کنم؛ شما جواب بدهید زندگی شخصی افراد به چه کسی مربوط است؟»

پیش از این اظهارات، عکس و ویدیویی از طلایی در حال ورزش در یک باشگاه ورزشی در کانادا منتشر شده بود.

با وجود صحبت‌های این عضو سابق شورای شهر تهران، هشت سازمان‌ حقوق بشری در نامه‌ای به دولت کانادا با اشاره به نقش مستقیم طلایی در سرکوب، دستگیری و شکنجه تظاهرات‌کنندگان مسالمت‌آمیز در ایران و شکل دادن به گشت ارشاد، در مورد سفر او به کانادا ابراز تاسف کردند.

رئیسی روز سه‌شنبه هفتم شهریور در یک نشست خبری، درباره مجموعه اعتراضات در ایران گفت: «در زمانی که شاهد اغتشاشاتی در کشور بودیم من به دانشگاه و خیابان می‌رفتم و مورد استقبال مردم قرار می‌گرفتم. البته کسانی هم بودند که اعتراض یا انتقاد داشتند و این به هیچ وجه اشکال ندارد و نشانه التهاب و دو قطبی در جامعه نیست.»

او سفرهای نوروزی مردم را نشانه‌ای از «رضایت، نشاط و مشارکت آنان» دانست و گفت: «عید امسال نیز پنج میلیون سفر نوروزی داشتیم و همه این‌ها نشان می‌دهد مردم علی‌رغم گله‌هایی که دارند اما با نشاط و مشارکت بالا برای باز کردن گره‌ها حضور دارند.»

اشاره رئیسی به حضور در دانشگاه‌ها احتمالا به سخنرانی او در روز چهارشنبه ۱۶ آذر سال گذشته در دانشگاه تهران و در یک جمع دست‌چین شده از افرادی برمی‌گردد که در واقع دانشجویان بسیجی و مقام‌های دولتی و حکومتی بودند.

این حضور رئیسی در شرایطی صورت گرفت که در روزهای ۱۴، ۱۵ و ۱۶ آذر، بازاریان شهرهای مختلف ایران به فراخوان‌های اعتصاب پاسخ مثبت دادند و عملا شهرهای مختلف ایران به حالت تعطیل درآمدند.

هم‌زمان با حضور رئیسی در دانشگاه، دانشجویان دانشگاه‌های مختلف ایران به مناسبت روز دانشجو در چندین دانشگاه تجمع و تحصن اعتراضی برگزار کردند.

رئیسی اما در نشست خبری خود بار دیگر با «اغتشاشات» خواندن خیزش سراسری علیه جمهوری اسلامی گفت: «دشمن احساس کرد کشور در حال پیشرفت است. لذا دشمن به ایجاد اغتشاش در کشور روی آورد.»

او ادامه داد: «حتی غربی‌ها میز مذاکره را ترک کرده و دل به اغتشاشات بستند اما مردم دشمن را ناکام گذاشتند. بعد از آن، آن‌ها بلافاصله پیام دادند که می‌خواهیم به میز مذاکره برگردیم و دوباره سخن را آغاز کنیم. آن‌ها برای دنبال کردن اهدافشان در اغتشاشات ناامید شدند.»

این اظهارات در حالی است که کشورهای غربی در جریان سرکوب خیزش سراسری علیه جمهوری اسلامی، تحریم‌های خود علیه تهران را تشدید کردند.

رئیسی: آب و برق و گاز را برای کم‌درآمدها مجانی می‌کنیم

در شرایطی که ایران با بحران‌های مختلف کمبود آب و برق و همچنین افزایش قیمت حامل‌های انرژی و حتی مسکن مواجه است، رئیسی گفت: «رایگان شدن آب و برق و گاز برای خانواده‌های کم درآمد در برنامه دولت است. همچنین بیمه سلامت شش میلیون نفر در کشور به صورت رایگان انجام شده است.»

او در ادامه مدعی شد: «کسری بودجه را جبران کردیم و وضعیت تورمی نزدیک به ۶۰ درصد را به ۴۰ درصد رساندیم.»

این اظهارات او در حالی است که روز دوشنبه مرکز آمار ایران سرانجام گزارش نرخ تورم مرداد ماه را به طور رسمی منتشر کرد که بر اساس این گزارش، نرخ تورم نقطه به نقطه در این ماه به ۳۹/۸ درصد رسیده که نسبت به تورم نقطه به نقطه تیرماه، ۰/۴ واحد درصد افزایش نشان می‌دهد.

گزارش مرکز آمار ایران از تغییرات نرخ تورم مرداد ماه نشان می‌دهد در این ماه همچنان ۱۳ استان از مجموع ۳۱ استان ایران تورم سالانه‌ای بالاتر از ۵۰ درصد را تجربه کردند و نرخ تورم در ۲۲ استان بالاتر از نرخ متوسط کشوری بوده است.

خطر به محاق رفتن یکی از مهم‌ترین کانون‌های بالقوه اعتراض و پافشردن بر طلب آزادی

کانون نویسندگان ایران در بیانیه‌ای با اشاره به اخراج ده‌ها استاد دانشگاه در هفته‌های اخیر، آن را ادامه سرکوب دانشگاه‌ها خواند و یادآور شد که فرمان این تصفیه در دانشگاه‌های متعددی از جمله تهران، شریف، هنر، علامه و ... اجرا شده و اعتراض بسیاری از تشکل‌های صنفی دانشجویان و دانشگاهیان را در پی داشته است.

این کانون همچنین اخراج استادها را در کنار اخراج، تعلیق و محرومیت تحصیلی و خوابگاهی دانشجویان، تلاش حکومت برای «سرکوب مداوم» خواند که به قصد خاموش کردن صدای اعتراض و مقاومت دانشگاهیان اعمال می‌شود.بر اساس این بیانیه، اخراج، تعلیق و «تنزل وضعیت» استادها، حمله به دانشگاه و بازداشت و احضار و تهدید دانشجویان و نیز مداخله امنیتی در اداره دانشگاه‌ها‌ در جمهوری اسلامی «حکایت دیروز و امروز نیست و تاکنون ابعاد و اشکال مختلفی به خود دیده است».

در بخش دیگری از این متن آمده است: «از نخستین روزهای استقرار این حکومت، دگراندیشان و استادان معترض به قلع و قمع فرهنگی موسوم به انقلاب فرهنگی، پاک‌سازی شدند و "خودی‌ها" یک‌شبه دانشگاه‌ها و فضاهای علمی و فرهنگی را تصاحب کردند.»

به گفته نویسندگان این بیانیه، اکنون حلقه سرکوب‌ها تنگ‌تر شده است و در میان سرکوب‌شدگان هستند کسانی که خود شاهدان خاموش سرکوب‌های پیشین بوده‌اند.

کانون نویسندگان ایران در پایان بیانیه خود هشدار داد که اگر جامعه در مقابل آن‌چه امروز در دانشگاه‌ها می‌گذرد سکوت کند، بیم آن می‌رود که فاجعه تصفیه دانشگاه‌ها در دهه ۶۰ در ابعادی دیگر تکرار شود و «یکی از مهم‌ترین کانون‌های بالقوه اعتراض و پافشردن بر طلب آزادی» در محاق رود.

حمایت رئیسی از اخراج استادهای منتقد

ابراهیم رئیسی، رییس دولت جمهوری اسلامی، روز سه‌شنبه هفتم شهریور در نشستی خبری به موضوع پاک‌سازی دانشگاه‌ها از استادهای منتقد واکنش نشان داد و گفت: «اگر افرادی محدود خواستند نظم دانشگاه را بر هم بزنند و قانون‌شکنی کنند، خود دانشگاه نباید اجازه بدهد و باید با آن مقابله کند.»

او همچنین از همراهی استادها با اعتراضات مردمی با عنوان «غفلت دانشگاهیان در جریان اغتشاشات پارسال» یاد کرد و گفت: «حتما باید آن‌ها را آگاه کرد. همه باید در دانشگاه به قانون پای‌بند باشند.»

رئیسی ادامه داد: «در چند روز گذشته هم برای من از تخلف افرادی در دانشگاه گزارشاتی آمده است که بررسی می‌شود.»

روز گذشته (دوشنبه) هم وزارت کشور دولت رئیسی با انتشار اطلاعیه‌ای به دفاع از اخراج استادان مستقل از دانشگاه‌ها پرداخت و نوشت: «آنچه وزارت علوم در برابر معدود اساتیدی صورت داد که دچار رکود علمی بوده اما نقش مهمی در نمایش‌های رسانه‌ای داشته‌اند، بر مبنای موازین قانونی و البته وظیفه انقلابی این وزارت‌خانه است.»

وزارت کشور با ادعای «رکود علمی» این استادها و متهم کردنشان به «بی‌اخلاقی سیاسی و نمایش‌های رسانه‌ای»، افزود: «آن‌ها کوشیده‌اند تا فرصت تولید علم و به تبع آن احساس افتخار ملی و سپهر فرهنگی-سیاسی دانشگاه‌ها را آلوده به نگرش جناحی و بعضا ضد‌ملی کنند.»

کیهان: اخراج استادها مجازاتی پیش‌پا افتاده بود

در حالی که وزارت کشور استادها را به «رکود علمی» متهم کرده و این مساله را دلیل اخراجشان دانسته (در حالی که اساسا روشن نیست وزارت کشور در این ماجرا چه کاره است و چه جایگاهی دارد)، روزنامه کیهان به مدیرمسوولی حسین شریعتمداری، اصولگرای تندرو و نزدیک به بیت رهبر جمهوری اسلامی، نوشت که این اخراج‌ها «کمترین و پیش‌پا افتاده‌ترین مجازات در مقابل اقدامات پلشت و غیر‌انسانی» استادهاست.

کیهان همچنین همراهی استادها با اعتراضات مردمی را «همراهی با اراذل و اوباش اغتشاشگر در پاییز پارسال» توصیف کرد و با «ملامت و گلایه از مسوولان دانشگاه» به آن‌ها گفت: «چرا از اعلام صریح و رسمی جرم این چند تن برای افکار عمومی دریغ می‌ورزید و به کلیاتی نظیر این اکتفا می‌کنید که: مدت قرارداد آن‌ها پایان یافته بود ....»

از سوی دیگر اما علی شمسی‌پور، سخنگوی وزارت علوم، تحقیقات و فن‌آوری، درباره اخراج علی شریف‌ زارچی، استاد دانشگاه صنعتی شریف گفت: «ممکن است اخراج اساتید به صلاحیت علمی و عمومی یا وجود استعلام منفی برخی دستگاه‌های امنیتی مرتبط باشد.»

هم‌زمان با افزایش سرکوب‌‌ها در آستانه سالگرد خیزش انقلابی مردم ایران، در یک روز دست‌کم ۱۰ استاد دانشگاه‌های صنعتی شریف، «علامه طباطبایی» و تهران «اخراج، تعلیق و حذف» شدند و صدور احکام انفصال خدمت علیه معلمان نیز ادامه یافته است.

بر اساس گزارش‌ها، این استادها در سال گذشته ضمن مخالفت با سرکوب دانشگاه‌ها، از دانشجویان بازداشتی و تعلیقی حمایت کرده‌ بودند.

کارشناسان، اخراج استادها را در هفته‌ها و ماه‌های اخیر «سومین دوره» تصفیه دانشگاه‌ها خوانده و یادآوری کردند که روح‌الله خمینی، بنیانگذار جمهوری اسلامی هم در روزهای اول انقلاب اسلامی گفته بود دانشگاه از بمب خوشه‌ای خطرناک‌تر است.