بار دیگر در پی ادامه التهابات بازار ارز ابراهیم رئیسی اینبار پس از تغییر رییسکل بانک مرکزی از محمدرضا فرزین، رییس جدید این نهاد خواست که نرخ ارز را «مدیریت» کند. او گفت که تیم اقتصادی دولت باید برای « ثبات نرخ ارز، کاهش تورم و نظارت جدی بر عملکرد بانکها هماهنگ باشد.»
سفیر پیشین ایران در بریتانیا اعلام کرد دولت ابراهیم رئیسی میگوید آمریکا پیامهای خوب میدهد و میخواهد به برجام برگردد در حالی که آمریکا میگوید اولویتش تغییر کرده است. این سفیر پیشین جمهوری اسلامی گفت: «این یعنی آمریکاییها دست بالا را گرفتهاند تا حداکثر امتیاز را بگیرند.»
جلال ساداتیان روز پنجشنبه هشتم دی به رسانههای ایران گفت: «ما مدتهاست به همان برجام ۲۰۱۵ هم راضی شدهایم و دنبال همان هستیم اما به همان هم نمیتوانیم دسترسی پیدا کنیم.»
او گفت: «این که این سیاست خارجی را رئیسی و وزارتخارجه دارند تایید میکنند یا از جای دیگری تدوین میشود، هر کدام که هست اشکالاتی دارد. اینها نتوانستهاند مسائل را بهخوبی ساماندهی و مدیریت و منافع کشور را تامین کنند.»
مذاکرات احیای برجام از چند ماه پیش متوقف شده و دولت آمریکا اعلام کرده که به دلیل سرکوب خیزش سراسری علیه جمهوری اسلامی، این مذاکرات از اولویت کاخ سفید خارج شده است.
همچنین کریستوفر برگر، سخنگوی وزارت امور خارجه آلمان نیز به تازگی گفته است: «تمرکز اصلی برلین در حال حاضر حمایت از مردم ایران است نه عجله برای آغاز مجدد مذاکرات برجام.»
این دیپلمات پیشین جمهوری اسلامی نمره سیاست خارجی دولت ابراهیم رئیسی را «۲ با ارفاق» توصیف کرد و گفت: «همین دو نمره هم، چون دلم برای [حسین] امیرعبداللهیان سوخت.»
او همچنین درباره سیاست نزدیکی به شرق جمهوری اسلامی گفت: «ما روابط با روسیه و چین را استراتژیک میخوانیم اما آنها حداکثر میگویند ما روابط خوبی با ایران داریم. این روابط خوب و تحسینشده با روابط استراتژیک مد نظر ما متفاوت است.»
ساداتیان گفت: «هنوز آثار و نتایجی را که از عضویت و همراهی در پیمان همکاریهای شانگهای انتظار داشتیم شاهد نیستیم. در سفر شی جینپینگ به عربستان هم دیدیم که نتیجه این روابط چه شد.»
سفیر پیشین جمهوری اسلامی در بریتانیا در ادامه گفت: «اگر توازن در روابط با اروپا، آمریکا، چین و روسیه و همچنین سایر قدرتهای بزرگ مثل هند و برزیل برقرار میشد، آنوقت در جایگاهی قرار میگرفتیم که آن جایگاه را نمیتوانند بهراحتی خدشهدار کنند.»
او سیاست جمهوری اسلامی در قبال طالبان را نیز زیر سوال برد و گفت: «الان گفته میشود بیش از شش میلیون پناهجوی افغان در ایران است. اینها به سمت ایران سرازیر شدهاند در حالی که طالبان سهمیه آب هیرمند ما را نمیدهد. این چه تعاملی است که با افغانستان کردیم؟ هنوز این دولت به رسمیت شناخته نشده و اینطور دارد با ما رفتار میکند.»
مقامهای جمهوری اسلامی بارها وعده دادهاند که حقآبه ایران از رودخانه هیرمند را از افغانستان خواهند گرفت اما هنوز این وعده محقق نشده است.
پس از تهدیدات آمریکا برای مجازات عراق به دلیل انجام معاملات پنهانی با ایران و همچنین کاهش ارزش دینار، وکیلِ نخستوزیر عراق از مصطفی مخیف، رییس بانک مرکزی این کشور در دادگاه فدرال عراق شکایت کرد و خواستار برکناری او از سمتش شد.
این اقدام همچنین پس از افشای تعاملات پنهانی بانکهای عراقی با ایران انجام شد.
روز سهشنبه نیز محمد شیاع السودانی، نخستوزیر عراق، رییس بانک مرکزی را احضار کرده و خواستار انجام اقدامات برای جلوگیری از کاهش قیمت دینار شده بود.
با وجود افزایش درآمد فروش نفت عراق، ارزش دینار این کشور در مقابل دلار حدود هشت درصد کاهش یافته است.
برخی از تحلیلگران و نمایندگان سابق پارلمان، یکی از دلایل این موضوع را تهدیدات آمریکا برای مجازات عراق به دلیل انتقال دلار به ایران ذکر کردهاند.
پیش از این مثنی امین، عضو پارلمان عراق، به ایراناینترنشنال گفته بود آمریکا با تایید این که مبلغ قابل توجهی دلار از عراق وارد ایران شده، از بانک مرکزی عراق خواست همه بانکهای این کشور را که به صورت پنهانی با ایران معامله میکنند، مجازات کند.
او تاکید کرده بود آمریکا علاوه بر مساله قاچاق دلار به ایران، در ارتباط با یک توافق چهار میلیارد دلاری بین جمهوری اسلامی و عراق، به بغداد هشدار داده است.
چند هفته گذشته نیز یکی از رسانههای نزدیک به جریان مقتدی صدر گزارش داده بود در سفر اخیر نخستوزیر عراق به ایران، تحت یک توافق مبهم، چهار میلیارد دلار به ایران داده شده است.
به گفته مثنی امین، علاوه بر ایران، مبالغ بالایی دلار از عراق به سوریه و لبنان نیز ارسال شده است.
همچنین عراق در سال ۲۰۲۲ معادل نیم میلیون دلار نفت را به صورت بلاعوض به لبنان ارسال کرده است.
روز دوشنبه نیز یک منبع آگاه به ایراناینترنشنال گفته بود آمریکا در حال بررسی گزارشهایی است که نشان میدهد با وجود تحریمها، ایران و عراق بر پایه دلار با یکدیگر معامله میکنند.
به موجب تحریمهای آمریکا، هر گونه معامله ایران و عراق باید بر مبنای دینار صورت گیرد و استفاده از دلار آمریکا در این معاملات به دلیل تحریمها ممنوع است.
مریم اکبری منفرد، زندانی سیاسی در زندان سمنان، در آغاز چهاردهمین سال حبس خود اعلام کرد که «مصممتر از گذشته» است و «با خبرهای هر اعتراض و هر قیام شرارههای شعله سرکش ایمان» قلبش جاری میشود.
این زندانی سیاسی در نامهای از زندان نوشت که ۱۳ سال پیش در روز هشتم دی او را «از سارای چهار ساله و دو دختر ۱۲ سالهاش» جدا و «برای پارهای از توضیحات راهی اوین کردند» و از «وعده مضحک» که «صبح پیش بچههایت برمیگردی»، ۱۳ سال گذشته است.
او تاکید کرد: «اگر چه با بند بند وجودم دلم میخواست در کنار فرزندانم میبودم ... اما پشیمان نیستم بلکه مصممتر برای ادامه مسیرم هستم و در این مدت شعله سرکش ایمان درون قلبم مرا سراپا نگه داشته است.»
مریم اکبری منفرد سال ۱۳۸۸ بازداشت و به اتهام «اقدام علیه امنیت ملی» به ۱۵ سال زندان محکوم شد. سه برادر و یک خواهر خانم اکبری منفرد را در دهه ۶۰ به اتهام عضویت در سازمان مجاهدین خلق اعدام کردند.
در همین حال او نوشت: «گمان میکردند اگر عزیزان ما را بکشند حکومتشان ابدی خواهد شد! زهی خیال باطل که اینگونه شهیدانمان در رستاخیز انقلاب در میانه شعلههای خیابانها برخاستهاند ... خاکسترشان را باد در سنگفرشهای این شهر چنان پراکنده که زنان و مردانی نستوه از خاک روییدهاند.»
مریم اکبری منفرد در پایان نامه خود ضمن ابراز همدردی با خانوادههای داغدار خیزش انقلابی مردم ایران نوشت: «صحبت از ۱۳ سال نبرد بیوقفه است اما کلام کوتاه اینکه من اینجا روزی آخر از ستیغ کوه چون خورشید سرود فتح خواهم خواند.»
مریم اکبری منفرد در نامه خود نوید داد که: «فردا از آن ماست.»
پیش از این سازمان عفو بینالملل و دیگر نهادهای حقوق بشری بارها به زندانی ماندن مریم اکبری منفرد بدون یک روز مرخصی و محروم بودن او از خدمات درمانی اعتراض کردهاند.
سازمان هوانوردی بینالمللی غیرنظامی، ایکائو، اعلام کرد که قادر نیست موضوع فرود اجباری هواپیمای حامل خانواده علی دایی از سوی جمهوری اسلامی را بررسی کند.
این سازمان در توییتی اعلام کرد که ایکائو در مورد این پرواز هواپیمایی ماهان درخواستهایی را دریافت کرده اما رسیدگی به هر گونه نقض معاهده هوانوردی غیرنظامی بینالمللی (شیکاگو) تنها میتواند با تقاضای کشورهایی که تحت تاثیر این نقض واقع شدهاند، انجام شود.
ایکائو اضافه کرد که در مورد فرود اجباری هواپیمای حامل خانواده علی دایی، هنوز هیچ کشوری تقاضایی به این سازمان ارائه نکرده است.
پیشتر جمعی از ایرانیان و خانوادههای کشتهشدگان پرواز اوکراینی در کانادا در اعتراض به فرود اجباری هواپیمای حامل خانواده علی دایی از سوی جمهوری اسلامی، مقابل سازمان هوانوردی بینالمللی غیرنظامی (ایکائو) تجمع کردند.
همچنین حامد اسماعیلیون، سخنگوی خانوادههای کشتهشدگان هواپیمای اوکراینی از این سازمان خواسته بود در این زمینه مداخله و اعلام نظر کند.
اسماعیلیون با اشاره به ماجرای هواپیمای اوکراینی در ایران و فرود اجباری هواپیمای مسافربری رایانایر در خاک بلاروس و دستگیری یک منتقد دولت در آن، خطاب به ایکائو نوشت: «کسی نباید وظیفه شما برای آسمان امنتر را یادآوری کند.»
او در توییتی ضمن اشاره به گذشت دو روز از فرود اجباری پرواز ماهانایر حامل همسر و فرزند علی دایی از سوی حکومت ایران، خطاب به ایکائو نوشت: «جلسه اضطراری برگزار نشده؟ تحقیقی انجام نشده؟ مجازاتی در کار نیست؟ حتی یک محکومیت در کار نیست؟»
اسماعیلیون که بلافاصله پس از بازگرداندن پرواز خانواده علی دایی از مسیر دوبی، با خطاب قرار دادن سازمان بینالمللی هوانوردی (ایکائو) و رییس آن، خواستار واکنش این نهاد شد، تاکید کرد که رییس ایکائو هنوز منهدم شدن هواپیمای اوکراینی به دست سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را محکوم نکرده است.
همچنین پیشتر اردلان شکرابی، نماینده پارلمان سوئد در پی فرود اجباری هواپیمای حامل خانواده علی دایی توسط حکومت ایران در توییتر نوشت: «چرا ایکائو این رفتار رژیم ایران را تحمل میکند؟ آیا پرواز ۷۵۲ خطوط هوایی اوکراین را فراموش کردهایم؟»
اقدام جمهوری اسلامی در فرود آوردن اجباری هواپیمای حامل همسر و دختر علی دایی و بازگرداندن آنان از سفر به دوبی، همچنان در ایران با واکنشهایی روبهروست.
محمد دادکان، رییس پیشین فدراسیون فوتبال، روز پنجشنبه هشتم دی گفت: «برای علی دایی مشکل ایجاد میکنند چون دو کلمه در جهت دغدغه مردم صحبت کرده است.»
همزمان با رکوردهای جدید دلار و طلا در بازارهای ایران، مرکز آمار از ثبت رکورد تورم حدود ۶۷ درصدی برای گروه «خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات» خبر داد.
بر اساس اطلاعات منتشر شده از سوی مرکز آمار ایران، محدوده تغییرات تورم ۱۲ ماهه در گروه عمده «خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات» بین ٦٢,١ درصد برای دهک هشتم (کمترین مقدار تورم) تا ٦٦,٧ درصد برای دهک اول (بیشترین مقدار تورم) است.
در واقع قیمت خوراکیها در ۱۲ ماه منتهی به آذر امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته، نزدیک به دو برابر گرانتر شده است.
اواخر مهر ماه امسال، بانک جهانی در گزارشی اعلام کرده بود ایران سومین کشور با بالاترین نرخ واقعی تورم مواد غذایی در جهان بوده است.
بر اساس آمار بانک جهانی از تورم «نقطهای» ۸۴ درصدی خوراکیها در هشت ماهه اول ایران و با توجه به تورم کل، ایران پس از زیمبابوه و لبنان، در رتبه سوم قرار میگرفت.
نرخ کلی تورم هم در ۱۲ ماه منتهی به آذر ماه سال ۱۴۰۱، برای کل کشور عدد ۴۵ درصد است.
اما آمار تفکیک شده نشان میدهند مردم مناطق روستایی با ۴۸,۶ درصد تورم، گرانی بیشتری را در این یک سال نسبت به مناطق شهری تحمل کردهاند.
اما میان استانها هم در این آمار تفاوتهایی وجود دارد. برای مثال، بیشترین نرخ تورم ۱۲ ماهه خوراکیها مربوط به استان مازندران با ۷۲,۶ درصد است.
در رتبه بعدی هم استانهای البرز با ۷۰,۶ و قزوین با ۶۹ درصد تورم قرار دارند.
برای رسیدن به تورم گروه خوراکیها و آشامیدنیها، قیمت مواد غذایی مانند گوشت قرمز و سفید و فراوردههایشان مانند تخممرغ، شیر، پنیر و ...، نان، غلات، میوه، خشکبار، سبزیجات، چای، قهوه، شکلات، شیرینی و مانند آن بررسی شده است.
گروه کالاهای «غیر خوراکی و خدمات» اما تورمی ٣٧,١ درصدی را در ۱۲ ماه منتهی به آذر ماه سال ۱۴۰۱ تجربه کردهاند.
بنابراین در یک سال گذشته فشار تورمی بیشتر از سمت افزایش قیمت خوراکیها و مواد غذایی بوده است.
در گروه کالاهای غیرخوراکی و خدمات هم بیشترین نرخ تورم مربوط به استان ایلام با ۳۹,۶ درصد است و بعد از آن استانهای کهگیلویه و بویراحمد با ۳۹,۵ درصد و چهارمحال و بختیاری با ۳۷,۶ درصد قرار دارند.
برای بررسی تورم این گروه هم قیمت کالاها و خدماتی مانند کفش و لباس، مبلمان و لوازم خانگی، مسکن، آب، برق، گاز، بهداشت و درمان، حمل و نقل، آموزش، تفریح و فرهنگ، هتل و رستوران و ... ارزیابی شده است.
نرخ تورم به ارزیابی تغییرات قیمت مرتبط با هزینه زندگی میپردازد و در واقع نشان میدهد متوسط هزینه یک خانواده ایرانی برای تهیه یک سبد مشخص از کالا و خدمات در سال جاری، نسبت به هزینهای که برای تهیه همین سبد در ۱۲ ماه مشابه سال گذشته کرده، چقدر تفاوت داشته است.
دولت در ابتدای سال ۱۴۰۱ با اجرای سیاست اصلاح یارانه کالاهای اساسی دست به حذف ارز چهار هزار و ۲۰۰ (۴۲۰۰) تومانی زد که یکی از پیامدهای آن افزایش شدید قیمتها بود.
ثبت رکورد تورم و افزایش قیمتها در سال جاری اما در بازارهای ارز و طلا هم تجربه شد.
روز گذشته (چهارشنبه هفتم دی) قیمت هر دلار آمریکا در بازار آزاد ارز ایران برای اولین بار از مرز ۴۳ هزار تومان عبور کرد و بار دیگر رکورد تازهای را در زمینه افت پول ملی ایران به ثبت رساند.
همزمان رضا فاطمی امین، وزیر صنعت، معدن و تجارت (صمت)، از افزایش قیمت خودرو به دلیل افزایش قیمت دلار خبر داد.
پیش از این، صندوق بینالمللی پول پیشبینی کرده بود اگر کسری بودجه و کاهش ارزش پول ملی در اقتصاد ایران ادامهدار باشد، رشد تورم برای دو سال آینده تداوم خواهد یافت.
شتاب گرفتن روند افت ارزش پول ایران در روزهای اخیر همراه با تورم افسارگسیخته، موجب افزایش انتقادها از سیاستهای پولی و اقتصادی دولت ابراهیم رئیسی شده است.