موج حمایت چهرههای معروف عرصههای مختلف هنری، ادبی و ورزشی از خیزش سراسری علیه جمهوری اسلامی ادامه دارد و اصغر فرهادی کارگردان برنده اسکار با انتشار یک پیام به انگلیسی همه هنرمندان و روشنفکران جهان را به حمایت از این خیزش فراخواند.
پیوستن تعداد بیشتری از چهرهها به خیزش سراسری، به ویژه از سوی هنرمندان ایرانی در حالی است که جمهوری اسلامی آنان را تهدید کرده است.
پس از آنکه محمدمهدی اسماعیلی، وزیر ارشاد گفت بازیگرانی که در جریان اعتراضات سراسری اخیر حجابشان را برداشتهاند به فکر فعالیت دیگری باشند، کتایون ریاحی، بازیگر در اینستاگرام با طعنه به «امید به آینده» او نوشت: «ولی من پیشنهاد میکنم شما فکر یه کار آبرومند برای خودت باش.»
اصغر فرهادی روز شنبه در ویدیویی اینستاگرامی به زبان انگلیسی خطاب به همه هنرمندان و روشنفکران و فعالان جهان، حمایت از زنان و معترضان ایران را مسئولیت انسانی خواند.
او گفت: «از طریق این ویدیو از شما هنرمندان، سینماگران، روشنفکران، فعالین حقوق مدنی در سراسر دنیا و هر کس که به کرامت انسان و آزادی باور دارد دعوت به همبستگی با زنان و مردان قوی و شجاع ایران میکنم؛ با ساختن ویدیو، با نوشتن مطلب و یا هر شیوه دیگری.»
کیهان کلهر، نوازنده و موسیقیدان نیز اعلام کرد: تمام صحنههایی که روی آن ساز بزنم، تریبون مردم آزادیخواه و آزادگان به تنگ آمده سرزمینم ایران خواهد بود. دست در دست و قدم به قدم کنار شما.
این آهنگساز و نوازنده خطاب به «بالانشینانِ حاکم» ادامه داد: درین چهار دهه سعی کردیم با شما نیز به جای زبان لعن و نفرین و اعدام و حد و تعزیر، به زبان فرهنگِ برخواسته از تمدنمان سخن بگوییم اما پیداست که نیاموختید و کماکان بر سر کبر و تفرعُنید، البته اُمویان هم نیاموختند و شد آنچه باید میشد.
کلهر تاکید کرد: سالهاست که "گفتن" را به بخشی از کنسرتهایم اضافه کردهام. گفتن از وطنم ایران، از کشتار و حذف سیستماتیک، از شکنجه، از ترور، از خفقان، از بریدن نان اهل علم و فرهنگ، از بلای سانسور، از تبعیض و فساد، و نیز از عشق و انسانیت و اتحاد
ایرج جنتی عطایی، ترانهسرای ایرانی در پیامی اعلام کرد: امیدوارم مردم ما به زودی تجربه زیستن در جامعهای را به دست آورند که در آن میشود آزاد زندگی کرد... میشه قربانی این وحشت منحوس نشد.
پگاه آهنگرانی بازیگر سینما که برای حمایت از اعتراضها در ایران روز جمعه در تجمع ایرانیان در برلین شرکت کرده بود در ویدیویی گفت: «برای ابراز انزجار از ۴۰ سال سرکوب و سانسور و اختناقی که جمهوری اسلامی برای مردم به وجود آورده است» در تجمع شرکت کردهام.»
حامد بهداد، بازیگر سینما نیز در حساب اینستاگرام خود نوشت: این نسل جدید مانند نسل ترسوی ما نیست و حق خواهیشان دل ما را شاد و خنک میکند و ما طرفدار آنهاییم، علیالخصوص زنانشان.
همچنین برخی از چهرههایی که در دورههای پیشین اعتراضات سراسری مردمی علیه جمهوری اسلامی سکوت کرده بودند این بار سکوت خود را میشکنند و هر روز به تعداد آنان افزوده میشود.
سروش صحت، بازیگر و نویسنده اعلام کرد: «من حرف زدن و شجاعت را فراموش کرده بودم ، اصلا یاد نگرفته بودم و حالا بچههای دهه هشتاد معلم من شدهاند.»
امیرمهدی ژوله، بازیگر و فیلمنامهنویس با اشاره به خیزش سراسری مردم، در اینستاگرام خطاب به حکومت نوشت: «ما که ناچار و امیدوار به بازی بد و بدتر شما سرگرم بودیم، ما که با یک وعده سرخرمن و یک قپیناشتای کاندیدای بیتوان و اختیار شما هم ساخته بودیم، شما همان را هم تاب نیاوردید.»
نازنین زاغری، زندانی دوتابعیتی پیشین در ایران هم گفت: جان باختن مهسا امینی آخرین نمونه از ضربهها به مردم کشوری بود که مدتها تحت آزار هستند. این مساله به این دلیل که یادآور بسیاری از تجربههای ما است، چنین خشمی را برانگیخته است.
حمایت چهرههای خارجی
کریس دیبرگ، خواننده سرشناس بریتانیایی-ایرلندی، ترانه «مردم جهان» را که برای ندا آقا سلطان، از کشتههای اعتراضات ۸۸، خوانده بود، به مهسا امینی و همه کسانی تقدیم کرد که برای اجرای «عدالت در این قتل وحشیانه میجنگند».
ریکاردو سیمونتی بازیگر، نویسنده و مدل آلمانی در حمایت از مهسا و زنان ایرانی در مراسم اکران یکی از فیلمهای نتفلیکس «دی کایزقین» (ملکه) لباسی با نام مهسا امینی پوشید.
دومینیک ریچارد هریسون، خواننده و موزیسین راک با نام هنری «یانگبلاد» در کنسرت خود با واکنش به کشته شدن مهسا امینی در ایران گفت: «من اینجا نمیایستم و دین دیگران را مورد سوال قرار نمیدهم، اما برای آزادی میجنگم. من برای زنان ایران میجنگم.»
در پی اعتراضات سراسری یک هفته گذشته در ایران، فیل هیث، هم به اتفاقات ایران واکنش نشان داد. این چهره شناخته شده در رشته بدنسازی که قهرمان ۷ دوره مسترالمپیا است، با انتشار رشته استوری هایی از اعتراضات زنان ایرانی و #مهسا_امینی حمایت کرد.
اریک کانتونا، اسطوره تیم فوتبال منچستریونایتد، با انتشار یک استوری در اینستاگرام از اعتراضات مردمی در ایران و مهسا امینی حمایت کرد.
پیشتر چهرههای ایرانی و خارجی دیگری نیز از خیزش سراسری علیه جمهوری اسلامی حمایت کرده بودند.
خابی لیم، اینفلوئنسر معروف اینستاگرامی، شارون استون، بازیگر آمریکایی بلا حدید، مدل مشهور آمریکایی، ادا اجه، بازیگر مشهور ترکیهای، نورگل یشیلچای، بازیگر سینما و تلویزیون ترکیه، ابرو گوندش، خواننده ترکیهای، دمت اوزدمیر، بازیگر و مدل معروف اهل ترکیه، گوکان آلکان، بازیگر اهل ترکیه، جی. کی. رولینگ، نویسنده مطرح بریتانیایی و خالق مجموعه «هری پاتر»، ناتانیل بازولیک، بازیگر استرالیایی، لیه رمینی، بازیگر آمریکایی، بورجو بیریجیک، هنرمند سرشناس ترک و بازیگر سریال «دختر پشت پنجره»، از جمله این چهرهها بودند.
علاوه بر این، شهبانو فرح پهلوی، کایلی مور گیلبرت، پژوهشگر استرالیایی-بریتانیایی و زندانی پیشین در ایران، نازنین بنیادی، فعال حقوق بشر ایرانی-بریتانیایی، خانوادههای داغدار قربانیان سیاسی در ایران از جمله مادر امیرحسین زارعزاده از کشتهشدگان اعتراضات آبان ۹۸، فائزه هاشمی دختر اکبر هاشمی رفسنجانی از این خیزش حمایت کردند.
ابراهیم حامدی، لیلا فروهر، محسن چاووشی، خوانندگان موسیقی پاپ، شیوا ابراهیمی و شبنم فرشادجو، مریم بوبانی، آناهیتا همتی، رضا عطاران، شقایق دهقان، محسن کیایی و امیر جعفری، بازیگران سینما و تلویزیون، شهرام ناظری خواننده مشهور ایرانی، احسان کرمی، بازیگر و خواننده، امید جلیلی، کمدین معروف ایرانی-بریتانیایی، شهیار قنبری، خواننده و آهنگساز ایرانی، علی کریمی ستاره پیشین تیم ملی فوتبال ایران، شهره بیات، سرداور سرشناس بینالمللی شطرنج، امین بوداغی، ملیپوش قایقرانی ایران، احمدرضا عابدزاده، علیرضا حقیقی و جواد کاظمیان، کاپیتان و بازیکنان پیشین تیم ملی از خیزش مردمی علیه جمهوری اسلامی حمایت کرده بودند.
بخشهایی از این یادداشت را در ادامه میخوانید:
ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه که از ایران برای جنگ در اوکراین پهپاد گرفته است، به ابراهیم رئیسی، رییسجمهوری ایران بدهکار است. این است که در نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد به همتایش لطف کرد و او را از سنگ روی یخ شدن در این مجمع نجات داد.
پوتین همچنین از بسیج ۳۰۰ هزار نیروی ذخیره روس برای جنگ اوکراین خبر داده و تهدید غیرتلویحی هم به استفاده از سلاح هستهای کرده است. اعلام پوتین توجه بینالمللی از ایران را منحرف کرد؛ جایی که قتل مهسا امینی، اعتراضات سراسری علیه رژیم ایران را برانگیخته است.
رفتار بد نیروهای امنیتی، معمول جمهوری اسلامی است اما مرگ مهسا امینی به ناگاه، طاقت ایرانیان، بهویژه زنان را طاق کرد. رسانههای اجتماعی از ویدیوهای حجاب از سر برداشتن زنان، چیدن موهایشان و سوزاندن روسریها پر شد.
رژیم ایران طبق معمول برای مقابله با چنین اقداماتی، «دست سنگین» خود را رو کرد.
وقتی رئیسی در نشست سازمان ملل سخنرانی میکرد، نیروهای امنیتی او جمع شده بودند و به مردم تیراندازی میکردند؛ اما ویدیوها چیز دیگری هم نشان میداد: شهروندان مقاومت میکردند، پلیس را کتک میزدند و ماشینهایشان را به آتش میکشیدند.
جو بایدن، رییسجمهوری آمریکا در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل گفت: «با شهروندان شجاع و زنان دلیر ایران که هماکنون برای به دست آوردن حقوق اولیه خود تظاهرات میکنند، اعلام همبستگی میکنیم.»
اما اشاره بایدن به ایران در سخنرانیاش، مورد توجه واقع نشد چرا که لب کلام بایدن درباره پوتین و خطر افزایش تهدید هستهای در اوکراین بود.
رئیسی هنگام سخنرانی بایدن حضور نداشت اما قطعا زیر لب تشکری کرده است از صدقهای که دوست روساش به او داده بود. پوتین تمام توجه مجمع سازمان ملل متحد را بلعیده بود.
رئیسی حالا به تهران بازگشته است و روی توجه معطوف جهان و بایدن به روسیه، حساب میکند آن هم در زمانی که رژیم ایران به تنها شکلی که بلد است، مشغول مقابله با اعتراضات است. نشانههای شومی که از سرکوب خشونتآمیز، مشابه آنچه در سال ۲۰۱۹ (آبان ۹۸) روی داد حکایت دارد.
تاکنون دستکم دهها تن در این دور از اعتراضات کشته شدهاند و حکومت ایران دسترسی به اینترنت و دیگر راههای ارتباطی را بسته است که خود نشان از این دارد که رژیم نمیخواهد حرف خشونت و قساوت آن به بیرون درز کند و به گوش افراد بیشتری برسد.
چالش پیش روی بایدن اما کمک به معترضان داخل ایران است و اینکه اجازه ندهد رژیم ایران بار دیگر آنان را «مزدور » جلوه دهد.
بهترین کاری که آمریکا میتواند انجام دهد این است که صدای معترضان را رساتر کند و به آنها کمک کند تا از قطع اینترنت به دست رژیم فرار کنند، بتوانند بهتر با هم ارتباط برقرار کنند و اعتراضاتشان را سازماندهی کنند.
یک راه دیگر همان راهی است که وزارت خزانهداری آمریکا انجام داد: در پی اعلام درخواست ایلان ماسک برای معافیت از تحریمهای مرتبط با جمهوری اسلامی با هدف ارائه اینترنت ماهوارهای استارلینک در ایران، وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرد صادرات برخی تجهیزات اینترنت ماهوارهای در راستای کمک به آزادی اینترنت در ایران ممکن است.
در سطح دیپلماتیک، وزارت امور خارجه آمریکا باید از هر فرصتی برای معطوف کردن توجه به سمت اعتراضات ایران استفاده کند و از متحدان خود بخواهد همین کار را بکنند.
هر گفتهای درباره مذاکره با رژیم ایران درباره احیای توافق هستهای، باید همراه با ابراز مکرر همدلی صمیمانه با معترضان و همچنین تقبیح شدید سرکوب در ایران باشد.
در نهایت، کاخ سفید باید روشن بیان کند هر مقام ایرانی که با سرکوب معترضان در ارتباط باشد، بر اساس «قانون جهانی مگنیتسکی» تحت تحریم قرار خواهد گرفت.
آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه آمریکا همچنین از تحریم پلیس اخلاقی ایران (گشت ارشاد) خبر داده است و باید گفت دولت بایدن از جای خوبی شروع کرده است.
معترضان در ایران از خطرات عظیمی که به جان خریدهاند تا در برابر رژیم بایستند آگاهند اما این بار، مهسا الهامبخش آنان برای بر پا خاستن و نه سر فرود آوردن، شده است.
جو بایدن باید پاسخ شجاعت معترضان در ایران را با کمک به آنها برای بلند کردن صدایشان بر سر و صدایی بدهد که پوتین در جهان راه انداخته استقانون مگنیتسکی جهانی.