موج حمایتهای جهانی از اعتراضات مردم ایران به کشته شدن مهسا امینی در حال شدت گرفتن است و مقامات و چهرههای مختلف با تحسین نقش محوری زنان در این مبارزات و محکوم کردن سرکوبگری جمهوری اسلامی، با مبارزات آزادیخواهانه مردم ایران اعلام همبستگی کردند.
رابرت مالی، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران، گفت: «در حالی که ایران با معترضان مسالمتجو وحشیانه برخورد میکند و تلاش میکند دسترسی ایرانیان به اینترنت جهانی را مسدود کند، آمریکا برای کمک به مردم ایران در برقراری ارتباط با یکدیگر گام برمیدارد.»
جمعی از فعالان حقوق اقلیتهای جنسی و جنسیتی در بیانیهای با اشاره به اعتراضات مردم ایران، خطاب به کشورهای حامی حقوق بشر هشدار دادند هر گونه توافق و مذاکره با جمهوری اسلامی «به معنای تائید قتل عام و کشتار میلیونها فرد، و به ویژه اعضای جامعه اقلیتهای جنسی و جنسیتی» است.
تودم، نهاد سیاسی کردهای شمال سوریه (روژاوا)، در بیانیهای اعلام کرد: «مهسا امینی نماد مبارزهای نوین شد که ایران را برای جمهوری اسلامی به دوزخ مبدل کرده است. این یک انقلاب است. انقلابی به پیشاهنگی زنان که رژیم ملاها را به لرزه درآورده است. خواستار حمایت از خیزش مردم ایران هستیم.»
در همین حال، هشتگ مهسا امینی که پس از کشتهشدن او در توییتر به صورت گسترده مورد استفاده کاربران قرار گرفته، از ۸۰ میلیون فراتر رفت.
از سوی دیگر، واشینگتن پست در تحلیلی درباره اعتراضات ایران نوشت: «اگر چه به نظر میرسد نیروهای امنیتی در ایران در حال کنترل اوضاع هستند، نشانههای شکنندگی جمهوری اسلامی بسیار بیشتر از چیزی است که در هفتههای پیش از انقلابهای مصر و تونس در سال ۲۰۱۰ دیده میشد.»
مطلب واشینگتن پست اعترضات ایران را «شورش سراسری به رهبری دختران علیه پدربزرگهایی که چهار دهه بر کشور حکمرانی کردهاند» خواند و افزود: «گذار ایران از دینسالاری به مردمسالاری ممکن است ساده، مسالمتآمیز و قریبالوقوع نباشد، اما این رویداد تنهاترین و مهمترین کلید برای تحول خاورمیانه است.»
کیهان کلهر، نوازنده و موسیقیدان، در پستی اینستاگرامی با تاکید بر لزوم ادامه فعالیتهای فرهنگی همزمان با اعتراضات ایران گفت: «تمام صحنههایی که روی آن ساز بزنم، تریبون مردم آزادیخواه و آزادگان به تنگ آمده سرزمینم ایران خواهد بود. دست در دست و قدم به قدم کنار شما.»
کیهان کلهر خطاب به «بالانشینانِ حاکم» گفت: «در این چهار دهه سعی کردیم با شما نیز به جای زبان لعن و نفرین و اعدام و حد و تعزیر، به زبان فرهنگِ برخواسته از تمدنمان سخن بگوییم اما پیداست که نیاموختید و کماکان بر سر کبر و تفرعُنید، البته اُمویان هم نیاموختند و شد آنچه باید میشد.»
اصغر فرهادی نیز در ویدیویی اینستاگرامی گفت: «از طریق این ویدیو از شما هنرمندان، سینماگران، روشنفکران، فعالین حقوق مدنی در سراسر دنیا و هر کس که به کرامت انسان و آزادی باور دارد دعوت به همبستگی با زنان و مردان قوی و شجاع ایران میکنم؛ با ساختن ویدیو، با نوشتن مطلب و یا هر شیوه دیگری.»
ریکاردو سیمونتی بازیگر، نویسنده و مدل آلمانی، نیز در مراسم اکران یکی از فیلمهای نتفلیکس «دی کایزقین» (ملکه) در حمایت از مهسا و زنان ایرانی لباسی با نام مهسا امینی پوشید.
ایرج جنتی عطایی، ترانهسرای ایرانی، در پیامی گفت: «امیدوارم مردم ما به زودی تجربه زیستن در جامعهای را به دست آورند که در آن میشود آزاد زندگی کرد... میشه قربانی این وحشت منحوس نشد.»
همزمان با تظاهرات سراسری مردم ایران، فعالان و ایرانیان خارج از کشور نیز در واشینگتن دیسی آمریکا، شهرهای برلین و هامبورگ آلمان، هلسینکی فنلاند، استکهلم سوئد، پاریس، ملبورن، تورنتو و ونکوور تجمع کردند.
هزاران نفر از ایرانیان ساکن کانادا در شهر تورنتو با برگزاری تجمعی گسترده در بخشی طولانی از خیابان یانگ، بلندترین خیابان جهان، ضمن ابراز همبستگی با اعتراضات ایران، با سردادن شعار و حمل پلاکارد خواستار سرنگونی جمهوری اسلامی شدند
فعالان و ایرانیان مقیم کانادا در شهر ونکوور نیز قصد دارند در حمایت از مهسا امینی و معترضان ایرانروز یکشنبه ساعت ۳:۳۰ بعدازظهر در مقابل آرت گالری این شهر تجمع اعتراضی برگزار کنند.
در همین حال، گروهی از ایرانیها در اعتراض به سیاستهای بیبیسی فارسی در قبال پوشش تحولات ایران مقابل ساختمان بیبیسی در لندن تجمع کردند و شعارهایی از جمله «بیبیسی شرم بر تو» سر دادند.
بخشهایی از این یادداشت را در ادامه میخوانید:
ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه که از ایران برای جنگ در اوکراین پهپاد گرفته است، به ابراهیم رئیسی، رییسجمهوری ایران بدهکار است. این است که در نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد به همتایش لطف کرد و او را از سنگ روی یخ شدن در این مجمع نجات داد.
پوتین همچنین از بسیج ۳۰۰ هزار نیروی ذخیره روس برای جنگ اوکراین خبر داده و تهدید غیرتلویحی هم به استفاده از سلاح هستهای کرده است. اعلام پوتین توجه بینالمللی از ایران را منحرف کرد؛ جایی که قتل مهسا امینی، اعتراضات سراسری علیه رژیم ایران را برانگیخته است.
رفتار بد نیروهای امنیتی، معمول جمهوری اسلامی است اما مرگ مهسا امینی به ناگاه، طاقت ایرانیان، بهویژه زنان را طاق کرد. رسانههای اجتماعی از ویدیوهای حجاب از سر برداشتن زنان، چیدن موهایشان و سوزاندن روسریها پر شد.
رژیم ایران طبق معمول برای مقابله با چنین اقداماتی، «دست سنگین» خود را رو کرد.
وقتی رئیسی در نشست سازمان ملل سخنرانی میکرد، نیروهای امنیتی او جمع شده بودند و به مردم تیراندازی میکردند؛ اما ویدیوها چیز دیگری هم نشان میداد: شهروندان مقاومت میکردند، پلیس را کتک میزدند و ماشینهایشان را به آتش میکشیدند.
جو بایدن، رییسجمهوری آمریکا در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل گفت: «با شهروندان شجاع و زنان دلیر ایران که هماکنون برای به دست آوردن حقوق اولیه خود تظاهرات میکنند، اعلام همبستگی میکنیم.»
اما اشاره بایدن به ایران در سخنرانیاش، مورد توجه واقع نشد چرا که لب کلام بایدن درباره پوتین و خطر افزایش تهدید هستهای در اوکراین بود.
رئیسی هنگام سخنرانی بایدن حضور نداشت اما قطعا زیر لب تشکری کرده است از صدقهای که دوست روساش به او داده بود. پوتین تمام توجه مجمع سازمان ملل متحد را بلعیده بود.
رئیسی حالا به تهران بازگشته است و روی توجه معطوف جهان و بایدن به روسیه، حساب میکند آن هم در زمانی که رژیم ایران به تنها شکلی که بلد است، مشغول مقابله با اعتراضات است. نشانههای شومی که از سرکوب خشونتآمیز، مشابه آنچه در سال ۲۰۱۹ (آبان ۹۸) روی داد حکایت دارد.
تاکنون دستکم دهها تن در این دور از اعتراضات کشته شدهاند و حکومت ایران دسترسی به اینترنت و دیگر راههای ارتباطی را بسته است که خود نشان از این دارد که رژیم نمیخواهد حرف خشونت و قساوت آن به بیرون درز کند و به گوش افراد بیشتری برسد.
چالش پیش روی بایدن اما کمک به معترضان داخل ایران است و اینکه اجازه ندهد رژیم ایران بار دیگر آنان را «مزدور » جلوه دهد.
بهترین کاری که آمریکا میتواند انجام دهد این است که صدای معترضان را رساتر کند و به آنها کمک کند تا از قطع اینترنت به دست رژیم فرار کنند، بتوانند بهتر با هم ارتباط برقرار کنند و اعتراضاتشان را سازماندهی کنند.
یک راه دیگر همان راهی است که وزارت خزانهداری آمریکا انجام داد: در پی اعلام درخواست ایلان ماسک برای معافیت از تحریمهای مرتبط با جمهوری اسلامی با هدف ارائه اینترنت ماهوارهای استارلینک در ایران، وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرد صادرات برخی تجهیزات اینترنت ماهوارهای در راستای کمک به آزادی اینترنت در ایران ممکن است.
در سطح دیپلماتیک، وزارت امور خارجه آمریکا باید از هر فرصتی برای معطوف کردن توجه به سمت اعتراضات ایران استفاده کند و از متحدان خود بخواهد همین کار را بکنند.
هر گفتهای درباره مذاکره با رژیم ایران درباره احیای توافق هستهای، باید همراه با ابراز مکرر همدلی صمیمانه با معترضان و همچنین تقبیح شدید سرکوب در ایران باشد.
در نهایت، کاخ سفید باید روشن بیان کند هر مقام ایرانی که با سرکوب معترضان در ارتباط باشد، بر اساس «قانون جهانی مگنیتسکی» تحت تحریم قرار خواهد گرفت.
آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه آمریکا همچنین از تحریم پلیس اخلاقی ایران (گشت ارشاد) خبر داده است و باید گفت دولت بایدن از جای خوبی شروع کرده است.
معترضان در ایران از خطرات عظیمی که به جان خریدهاند تا در برابر رژیم بایستند آگاهند اما این بار، مهسا الهامبخش آنان برای بر پا خاستن و نه سر فرود آوردن، شده است.
جو بایدن باید پاسخ شجاعت معترضان در ایران را با کمک به آنها برای بلند کردن صدایشان بر سر و صدایی بدهد که پوتین در جهان راه انداخته استقانون مگنیتسکی جهانی.