ولادیمیر پوتین: تحریم‌ها علیه روسیه مشروع نیستند

اوکراین سال‌‌هاست برای عضویت در سازمان پیمان آتلانتیک شمالی، ناتو، فشار آورده است، اما هنوز اجازه عضویت نگرفته است. یکی از دلایلی که پوتین برای حمله به اوکراین ذکر کرده، گسترش نفوذ ناتو به سوی شرق است.

با وجود اینکه اوکراین عضو ناتو نیست، سایر کشورهای عضو برای کمک به اوکراین در جنگ با روسیه تسلیحات و تدارکات ارسال کرده‌اند.

اما ناتو اعلام کرد هرگونه مداخله زمینی و هوایی در جنگ روسیه علیه اوکراین را رد می‌کند.

چرا ناتو از ایجاد منطقه پرواز ممنوع در اوکراین سر باز می‌زند؟

ناتو هم‌اکنون از ایجاد منطقه پرواز ممنوع امتناع می‌ورزد و برخی رهبران کشورهای عضو نیز اعلام کرده‌اند که مایل به ایجاد این منطقه نیستند، زیرا نگرانند این اقدام باعث تشدید تنش‌ها با روسیه شود.

ینس استولتنبرگ، دبیرکل ناتو پس از نشست وزرای خارجه کشورهای عضو گفت ایجاد منطقه پرواز ممنوع مستلزم این خواهد بود که از جنگنده‌های ناتو برای مقابله با هواپیماهای روسیه استفاده شود.

او افزود این اقدام باعث ایجاد یک جنگ تمام عیار در اروپا می‌شود که کشورهای بسیاری را درگیر می‌کند و تلفات انسانی بیشتری به بار خواهد آورد.

ولودیمیر زلنسکی، رییس‌جمهوری اوکراین در ویدئویی که در شبکه‌های اجتماعی به اشتراک گذاشته شد از این تصمیم انتقاد کرد و نشست ناتو را «ضعیف» و «ناکارآمد» خواند. او گفت خودداری ناتو از چنین اقدامی به روسیه برای ادامه تهاجم به اوکراین «چراغ سبز» نشان می‌دهد.

ناتو چیست؟

ناتو پس از جنگ جهانی دوم در سال ۱۹۴۹ با عضویت آمریکا، کانادا و ۱۰ کشور اروپایی تشکیل شد.

توافق ناتو دارای ۱۴ ماده است که همه اعضا باید به آن پایبند باشند. یکی از مهمترین مواد این معاهده ماده ۵ است که بر اساس آن حمله به یک کشور عضو، حمله به همه آنها تلقی می‌شود.

این ماده اروپای غربی را در مقابل اتحاد جماهیر شوروی که در حال گسترش سلطه و نفوذ خود بر اروپای مرکزی و شرقی بود، تحت حمایت آمریکا قرار می‌داد.

پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در اوایل دهه ۹۰ میلادی، این اتحاد نقش گسترده‌تری بر عهده گرفت. نیروهای ناتو - متشکل از نیروهای داوطلب کشورهای عضو - در دهه ۹۰ میلادی به عنوان نیروهای حافظ صلح در بوسنی عمل کردند. این نیروها همچنین در سال ۱۹۹۹ برای دفاع از کوزوو، صربستان (جایی‌که ناتو همچنان در آن نیرو دارد) را بمباران کردند.

چه کشورهایی عضو ناتو هستند؟

علاوه بر آمریکا و کانادا، ۱۰ کشور بلژیک، دانمارک، فرانسه، ایسلند، ایتالیا، لوکزامبورگ، هلند، نروژ، پرتغال و بریتانیا در سال ۱۹۴۹ به ناتو پیوستند.

از آن زمان، ۱۸ قدرت اروپایی دیگر نیز به ناتو پیوستند: آلبانی، بلغارستان، کرواسی، جمهوری چک، استونی، آلمان، یونان، مجارستان، لتونی، لیتوانی، مونته نگرو، مقدونیه شمالی، لهستان، ترکیه، رومانی، اسلواکی، اسلوونی و اسپانیا.

سایر کشورهای اروپایی، از جمله سوئد و فنلاند، در طی سال‌ها از پیوستن به ناتو خودداری کرده‌اند.

منطقه پرواز ممنوع چیست؟

منطقه پرواز ممنوع تردد هواپیماها در مناطق خاصی را ممنوع می‌کند. اوکراین خواستار ایجاد منطقه پرواز ممنوع شده که این کار در عمل، مانع بمباران هوایی روسیه می‌شود.

مناطق پرواز ممنوع بر فراز ساختمان‌های دولتی یا اماکن عمومی برای دلایل امنیتی ایجاد می‌شوند. مثلا در آمریکا، پرواز هواپیماها بر فراز کاخ سفید، مرکز خرید ملی (نشنال مال) و اقامتگاه معاون رئیس جمهور در واشنگتن ممنوع است. اینگونه مناطق پرواز ممنوع بحث‌برانگیز نیستند.

اما مناطق پرواز ممنوع زمانی مناقشه‌برانگیز می‌شوند که از آنها برای جلوگیری از پرواز هواپیماهای نظامی در عملیات نظامی استفاده شود؛ مانند آنچه در عراق رخ داد.

ولادیمیر پوتین رییس‌جمهوری روسیه اعلام کرده مسکو هرگونه تلاش غرب برای ایجاد منطقه پرواز ممنوع بر فراز اوکراین را «مشارکت در درگیری مسلحانه» علیه روسیه تلقی خواهد کرد.

دیدار سرگئی لاوروف و دیمیترو کولِبا، وزیران خارجه روسیه و اوکراین، روز پنجشنبه ۱۹ اسفند در ترکیه و به میزبانی وزیر خارجه این کشور برگزار شد.

وزیر خارجه اوکراین پس از این نشست گفت مطمئن شده لاوروف هیچ تضمینی در مورد توقف آتش‌باری برای خروج غیرنظامیان از شهرها، از جمله ماریوپل، نمی‌دهد.

وزیر خارجه روسیه نیز در سخنان خود پس از این نشست هیچ نشانه‌ای مبنی بر تغییر رویکرد این کشور درباره تهاجم به اوکراین نشان نداد و خواسته‌های مسکو درباره خلع سلاح اوکراین و پذیرش بی‌طرفی را تکرار کرد.

لاوروف همچنین غرب را متهم کرد که با ارسال سلاح به اوکراین این منازعه را تشدید می‌کند.

با این حال وزیر خارجه اوکراین گفت فهرست خواسته‌های لاوروف به معنای تسلیم اوکراین بود و روسیه تسلیم اوکراین را نخواهد دید.

از سوی دیگر سرگئی لاوروف گفت بمباران بیمارستان کودکان در اوکراین پس از آن رخ داد که نیروهای اوکراینی ساختمان را تصرف کردند و مدت‌ها بود هیچ بیماری در آنجا نبود.

اندکی بعد ولودیمیر زلنسکی، رییس جمهوری اوکراین، سخنان لاوروف را «دروغ» خواند و گفت در بمباران این بیمارستان سه نفر، از جمله یک کودک کشته شدند.

بمباران یک زایشگاه و بیمارستان کودکان در شهر ماریوپل روز چهارشنبه روی داد و با محکومیت گسترده جهانی، از جمله دبیرکل سازمان ملل، روبه‌رو شد.

صبح پنجشنبه سخنگوی وزارت خارجه روسیه خبرهای مربوط به دست داشتن این کشور در بمباران این بیمارستان را «تروریسم اطلاع‌رسانی» خوانده بود اما سخنگوی کرملین گفته بود در این باره از نیروهای روس اعزامی به اوکراین درخواست اطلاعات خواهد شد.

روز پنجشنبه همچنین بریتانیا هفت تن از ثروتمندان نزدیک به پوتین، از جمله رومن آبراموویچ، را به فهرست تحریم‌های خود افزود.

آبراموویچ، میلیاردر روس- اسرائیلی و مالک باشگاه چلسی، پیشتر اعلام کرده بود که مدیریت این باشگاه را به متولیان بنیاد خیریه چلسی واگذار می‌کند.

در تحولی دیگر، روز پنجشنبه مقام‌های اوکراین خبر دادند که تلاشی جدید برای ایجاد گذرگاه‌های امن و خروج غیرنظامیان از هفت شهر، از جمله ماریوپل، آغاز شده است.

به گفته ولودیمیر زلنسکی، رییس جمهوری اوکراین، روز چهارشنبه دست‌کم ۳۵ هزار شهروند غیرنظامی از شهرهای محاصره شده این کشور خارج شدند.

زلنسکی در پیامی تلویزیونی خطاب به روسیه گفت: «ما هرگز چنین جنایت جنگی را در هیچ شهر دونتسک یا لوهانسک یا هر منطقه دیگری انجام نمی‌دهیم، زیرا ما انسان هستیم. شما چطور؟»

او افزود: «روسیه چه کشوری است که از بیمارستان‌ها و زایشگاه‌ها می‌ترسد و آنها را منهدم می‌کند.»

رییس‌جمهوری اوکراین با تایید اینکه ۱۷ نفر در حمله روسیه به این بیمارستان زخمی شده‌اند گفت: «این حمله نشان می‌دهد نسل‌کشی اوکراینی‌ها در جریان است.»

زلنسکی خاطرنشان کرد که امدادگران همچنان در حال جستجو برای یافتن قربانیان احتمالی بیشتر هستند.

ماریا زاخاروا، سخنگوی وزارت خارجه روسیه، در نشست خبری خود حمله به این بیمارستان را رد نکرد، اما گفت بیماران و کادر درمانی قبلا تخلیه شده بودند.

رییس‌جمهوری اوکراین در سخنان خود گفت: «کاری که مهاجمان روسی در ماریوپل انجام دادند فراتر از جنایت است. اروپایی ها! اوکراینی ها! ساکنان ماریوپل! امروز، ما باید در محکوم کردن این جنایت جنگی روسیه متحد باشیم، جنایتی که منعکس کننده تمام شرارتی است که مهاجمان به سرزمین ما آورده‌اند.»

منابع آگاه به بلومبرگ گفتند که هنوز تصمیم نهایی درباره تحریم روس اتم گرفته نشده است و کاخ سفید در حال مشورت با صنعت انرژی هسته‌ای در مورد آثار احتمالی این تحریم است.

بنابر این گزارش، شرکت روس اتم به عنوان یک هدف حساس برای تحریم‌ها به شمار می‌آید زیرا این شرکت و زیرمجموعه‌های آن نزدیک به ۳۵ درصد از غنی‌سازی اورانیوم در دنیا را انجام می‌دهند و توافقاتی برای ارسال سوخت هسته‌ای به نیروگاه‌های هسته‌ای کشورهای اروپایی دارند.

روس اتم مجری و سازنده نیروگاه اتمی بوشهر در ایران است و ساخت واحد ۲ و ۳ این نیروگاه اتمی را نیز بر عهده دارد.

ایران از سال ۱۳۶۸ ساخت نیروگاه اتمی بوشهر را که پس از انقلاب متوقف شده بود به روسیه سپرد و پس از امضای قرارداد آن در سال ۱۳۷۱، روس‌ها ساخت این نیروگاه را از سال ۱۳۷۳ آغاز کرده و در سال ۹۰ به پایان بردند اما بهره‌برداری از آن در مهر سال ۹۲ آغاز شد.

بلومبرگ با اشاره به اینکه بایدن درصدد احیای برجام است، به آثار اعمال تحریم احتمالی آمریکا علیه روس اتم، به عنوان مجری و تامین کننده سوخت نیروگاه هسته‌ای بوشهر، بر ایران و احیای برجام نیز اشاره کرد.

این خبرگزاری نوشت که در صورت اعمال هرگونه تحریمی علیه روس اتم، احتمال دارد دولت بایدن برای احیای برجام، همکاری‌های روس اتم با ایران را از چنین تحریم‌هایی معاف کند.

بنابر این گزارش، تحریم احتمالی روس اتم بر نیروگاه‌های هسته‌ای آمریکا و دیگر واردکنندگان سوخت هسته‌ای از روسیه تاثیر خواهد گذاشت اما میزان این اثرگذاری هنوز مشخص نیست.

روسیه ۱۶/۵ درصد از اورانیوم وارداتی به ایالات متحده در سال ۲۰۲۰ و ۲۳ درصد از اورانیوم غنی‌شده مورد نیاز راکتورهای هسته‌ای تجاری آمریکا را تامین می‌کند.

راکتورها هر ۱۸ تا ۲۴ ماه نیاز به تعویض سوخت دارند اما شرکت‌های برق از چند سال قبل سوخت مورد نیاز خود را خریداری و نگهداری می‌کنند.

بلومبرگ نوشت تحریم روس اتم می‌تواند قیمت اورانیوم و خریداران سوخت هسته‌ای را با مشکلاتی مواجه کند اما همزمان برای دو شرکت بزرگ آمریکایی فعال در استخراج اورانیوم، غنی‌سازی و تولید سوخت هسته‌ای یک موهبت خواهند بود.

روز چهارشنبه همچنین اتحادیه اروپا ۱۶۰ مقام روسیه و ثروتمندان نزدیک به پوتین را تحریم کرد و مقامات اروپا از افزایش ارسال اسلحه به اوکراین خبر دادند.

بنابر اعلام اوکراین، نیروهای روسیه پس از حمله ناموفق به شهر فاستیو، در حال آمادگی برای عملیات جدید و تصرف کی‌یف هستند.

صبح چهارشنبه تلاش دیگری برای خروج غیرنظامیان از شش شهر سومی، کی‌یف، چرنیهف، ماریوپل، کی‌یف و اِنِرهُدار آغاز شده بود.

با این حال مقام‌های ماریوپل از بمباران یک بیمارستان کودکان در این شهر خبر داده و اعلام کردند که هنوز تعداد قربانیان نامشخص است.

در همین حال دیمیترو کولِبا، وزیر خارجه اوکراین، در توییتی نوشت که گلوله‌باران ماریوپل «بدون هدف مشخص ادامه دارد.»

اوکراین همچنین اعلام کرد که بر اثر تیراندازی نیروهای روسیه در جریان تخلیه افراد غیرنظامی در روستای دمیدیف، در حومه کی‌یف، یک افسر پلیس کشته و یک افسر و یک غیرنظامی مجروح شدند.

وزیران خارجه اوکراین و روسیه قرار است روز پنجشنبه در ترکیه با یکدیگر دیدار و مذاکره کنند.

در همین حال ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت خارجه روسیه، اعلام کرد که این کشور برنامه‌ای برای سرنگونی دولت اوکراین ندارد.

او گفت که روسیه به هدف خود برای «تضمین بی‌طرفی اوکراین» و نپیوستن به ناتو خواهد رسید و ترجیح می دهد که این موضوع را از طریق گفت‌وگو پیش ببرد.

سخنگوی وزارت خارجه روسیه همچنین گفت که در مذاکرات با اوکراین پیشرفت‌هایی حاصل شده است.

روز چهارشنبه همچنین اتحادیه اروپا تحریم های جدیدی را علیه روسیه اعمال کرد و ۱۴۶ نماینده پارلمان و ۱۴ الیگارش دیگر روسیه را در فهرست سیاه قرار داد.

اتحادیه اروپا سه بانک بلاروس را نیز از سوئیفت محروم و اعلام کرد قصد دارد تحریم‌های جدیدی را علیه کشتیرانی روسیه وضع کند.

در همین حال جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و جاستین ترودو، نخست‌وزیر کانادا، بر ارسال اسلحه‌های جدید به اوکراین تاکید کردند.

اولاف شولتس، صدر اعظم آلمان نیز در نشست مشترک با نخست وزیر کانادا، ضمن تاکید بر ارسال کمک‌های بیشتر به اوکراین گفت که این کشور هواپیمای جنگنده به اوکراین ارسال نخواهد کرد.

روز چهارشنبه همچنین کمیساریای حقوق بشر سازمان ملل کشته شدن ۵۱۶ غیرنظامی، از جمله ۳۷ کودک، را در جریان حمله روسیه به اوکراین تایید کرد و گفت آمار واقعی بیشتر است.