دفاع مدنی عربستان سعودی جمعه ۱۰ مهر اعلام کرد یک پرتابه شلیک‌شده از سوی حوثی‌ها به مدرسه‌ای در شهر نجران اصابت کرده و خسارت مادی بر جای گذاشته است.
بر اساس بیانیه دفاع مدنی عربستان سعودی، در پی این حمله اقدامات لازم در محل انجام شد. در این بیانیه گزارشی از تلفات جانی منتشر نشده است.
این مقام‌ها به رویترز گفتند انتظار می‌رود این عملیات طی هفته‌های آینده آغاز شود و نیروهای یمنی تحت نظارت ریاض، عملیات زمینی را برعهده بگیرند و نیروی هوایی عربستان از آنها پشتیبانی کند.
به‌گفته این منابع، آمریکا هم‌اکنون اطلاعات و داده‌های لازم برای پشتیبانی از عملیات عربستان در یمن را در اختیار ریاض قرار می‌دهد و شماری از کشورهای منطقه‌ای و اروپایی نیز عمدتا کمک‌های نظامی دفاعی ارائه می‌کنند، اما انتظار نمی‌رود متحدان عربستان مستقیما در عملیات رزمی مشارکت کنند.
یکی از اهداف اصلی این عملیات، عقب راندن حوثی‌ها از مناطقی است که ماه گذشته در امتداد ساحل تصرف کردند. حوثی‌ها در این پیشروی کنترل تنگه باب‌المندب را به دست گرفتند؛ آبراهی که خروجی جنوبی دریای سرخ و یکی از مسیرهای اصلی تجارت دریایی میان آسیا و مدیترانه است.
اهمیت باب‌المندب در ماه‌های اخیر، همزمان با اختلال گسترده در تردد از تنگه هرمز در نتیجه جنگ ایران، افزایش یافته است.
دو سناریو برای عملیات نظامی
به‌گفته مقام‌های خلیج فارس و یمن، عربستان در حال بررسی دو گزینه اصلی است: نخست، یک عملیات محدود و متمرکز برای بازپس‌گیری منطقه باب‌المندب؛ و دوم، حمله‌ای گسترده‌تر که همزمان چند جبهه در استان‌های البیضاء، مأرب، تعز و الجوف را نیز در بر گیرد.
به‌گزارش رویترز، بسته به ابعاد عملیات، ممکن است بیش از ۱۰۰ هزار نیروی یمنی برای شرکت در آن بسیج شوند.
منابع مطلع زمان دقیقی برای آغاز عملیات اعلام نکردند و برآوردهای آنها از «ظرف یک هفته» تا پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در اوایل نوامبر در نوسان بوده است.
به‌گفته دیپلمات‌های غربی و یک مقام خلیج فارس، ریاض به این نتیجه رسیده است که تا زمانی که حوثی‌ها کنترل باب‌المندب را در اختیار دارند، نمی‌تواند وارد دور تازه‌ای از مذاکرات صلح یمن با آنها شود؛ زیرا تسلط بر این آبراه اهرم مهمی در سطح منطقه‌ای و جهانی در اختیار حوثی‌ها قرار داده است.
مایکل رتنی، سفیر پیشین آمریکا در عربستان، پیش‌بینی کرد عملیات احتمالی محدودتر از مداخله نظامی سال ۲۰۱۵ عربستان باشد.
به‌گفته او، با وجود تمایل ریاض به شکست کامل حوثی‌ها، اولویت فوری بازگرداندن شرایط به وضعیت پیش از تسلط آنها بر باب‌المندب، بازپس‌گیری مناطق ساحلی و عادی‌سازی تردد دریایی است.
حمایت اطلاعاتی آمریکا؛ بدون مشارکت مستقیم در حملات
یک دیپلمات غربی نیز به رویترز گفت واشینگتن مشاوران نظامی و اطلاعات، از جمله اطلاعات مربوط به تعیین اهداف، در اختیار عربستان قرار داده است تا از عملیات هوایی این کشور در یمن حمایت کند. با این حال، دامنه این حمایت احتمالا محدود خواهد بود.
رویترز پیش‌تر گزارش داده بود که دونالد ترامپ درخواست محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، برای حمایت نظامی مستقیم آمریکا از جمله انجام حملات هوایی را رد کرده است.
عملیات احتمالی عربستان می‌تواند جبهه تازه‌ای در درگیری‌های منطقه ایجاد کند. حوثی‌ها پس از تضعیف حزب‌الله لبنان در نتیجه حملات اسرائیل طی سه سال گذشته، به قدرتمندترین متحد ایران در خاورمیانه تبدیل شده‌اند.
نقش پاکستان و ترکیه
پاکستان و ترکیه، که ماه گذشته همراه عربستان توافق دفاعی مشترک مکه امضا کردند، تجهیزات نظامی در اختیار ریاض قرار داده‌اند که اکنون در یمن مورد استفاده قرار می‌گیرد.
یک مقام دولت پاکستان گفت اسلام‌آباد ماه گذشته چهار هواپیمای باری حامل تجهیزات نظامی، از جمله سامانه‌های پدافند هوایی، توپخانه سبک، پهپاد و سامانه‌های ضدپهپاد، به عدن، مقر دولت مورد حمایت عربستان در یمن، فرستاده است.
دو مقام پاکستانی و منطقه‌ای و یک دیپلمات غربی همچنین گفتند مشاوران نظامی پاکستان در کنار همتایان سعودی خود برای پشتیبانی از نیروهای یمنی در منطقه حضور دارند. پهپادهای ترکیه‌ای که عربستان پیش از جنگ کنونی خریداری کرده بود نیز بر فراز یمن به کار گرفته شده‌اند.
یکی از نگرانی‌های اصلی ریاض، احتمال پاسخ حوثی‌ها با حملات موشکی و پهپادی به تاسیسات نفتی و زیرساخت‌های عربستان است. به همین دلیل، عربستان از چند متحد خود برای تقویت سامانه‌های دفاعی درخواست کمک کرده است.
به‌گفته یک مقام پاکستانی، اسلام‌آباد بین ۳۰ تا ۴۰ هزار نیروی نظامی در عربستان مستقر کرده است که ماموریت آنها کمک به حفاظت از مرزهای زمینی این کشور و مقابله با حملات موشکی و پهپادی است. این نیروها از سال گذشته و همچنین پس از تشدید اخیر درگیری‌ها در چند مرحله وارد عربستان شده‌اند.
با این حال، به‌گفته این مقام، پاکستان تاکنون تصمیمی برای اعزام نیروهای خود به داخل یمن برای مشارکت مستقیم در جنگ نگرفته است.
فرانسه نیز اعلام کرده است که سامانه‌های دفاعی و نیروهایی را برای کمک به حفاظت از شهر بندری ینبع در ساحل دریای سرخ به عربستان اعزام خواهد کرد.
چالش نیروهای پراکنده ضدحوثی
به‌نوشته رویترز یکی از مهم‌ترین موانع پیش روی عملیات زمینی، وضعیت نیروهای یمنی مخالف حوثی‌هاست. این نیروها مجموعه‌ای از گروه‌های مختلف هستند که عربستان و امارات در مراحل قبلی جنگ داخلی یمن آنها را مسلح و آموزش داده‌اند.
محمد الباشا، تحلیلگر مسائل یمن، گفت بسیاری از نیروهای ضدحوثی هنوز سازماندهی یا آمادگی لازم برای یک عملیات طولانی‌مدت علیه نیروی نظامی منضبط حوثی‌ها را ندارند؛ به‌ویژه در شرایطی که حوثی‌ها همزمان در چند جبهه بر آنها فشار وارد می‌کنند.
اختلافات داخلی این نیروها نیز طی زمستان گذشته تشدید شد؛ زمانی که نیروهای جنوبی مورد حمایت امارات برای تصرف مناطقی در شرق یمن و اعلام برنامه جدایی تلاش کردند، اما پس از مجموعه‌ای از درگیری‌ها از نیروهای مورد حمایت عربستان شکست خوردند.
علی شهابی، تحلیلگر سیاسی سعودی نزدیک به دیدگاه‌های دولت، به رویترز گفت تا این مرحله اولویت عربستان دفاع از مواضع موجود و تثبیت خطوط مقدم بوده است، اما نیروهای تحت حمایت ریاض «قطعا به سمت عملیات تهاجمی خواهند رفت».
او در عین حال تاکید کرد که موفقیت این عملیات تا حد زیادی به عملکرد نیروهای محلی یمنی در میدان نبرد بستگی خواهد داشت.
مصطفایی گفت صفحه اینستاگرامش به‌دلیل حمایت از زندانیان سیاسی و شاهزاده رضا پهلوی از دسترس خارج شده است.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، او همچنین به اتهام «تبلیغ علیه نظام» از سوی قوه قضاییه با تشکیل پرونده مواجه و احضار شده است.
برخورد قضایی با معترضان به مشکلات معیشتی پیش‌تر نیز گزارش شده است.
ایران‌اینترنشنال سوم شهریور گزارش داد برای شماری از پرستاران بیمارستان فیاض‌بخش تهران، پس از تجمع در اعتراض به دستمزد، اضافه‌کاری اجباری و کمبود نیرو، پرونده قضایی تشکیل شد و تعدادی نیز با لغو قرارداد و احضار انضباطی روبه‌رو شدند.
قطع مستمری و ماه‌ها انتظار
شماری از افراد دارای معلولیت در پیام‌هایی به ایران‌اینترنشنال از قطع یا تاخیر در پرداخت مستمری، حق پرستاری و کمک‌هزینه لوازم بهداشتی خبر دادند و گفتند افزایش هزینه‌های زندگی و تجهیزات توان‌بخشی، تامین نیازهای روزمره را برای آنان دشوارتر کرده است.
این روایت‌ها در شرایطی مطرح می‌شود که مقام‌های سازمان بهزیستی کمبود بودجه را از عوامل ایجاد صف‌های طولانی برای دریافت حمایت‌های مالی اعلام کرده‌اند.
یکی از مخاطبان ایران‌اینترنشنال گفت نزدیک به ۱۰ ماه است مستمری بهزیستی او قطع شده و با وجود مراجعه‌های مکرر، هنوز پرداخت آن از سر گرفته نشده است.
او افزود: «مددجویان زیادی هستند که مانند من مستمری‌شان بدون هیچ دلیلی قطع شده و هیچ‌کس پاسخگو نیست.»
پیش‌تر فاطمه عباسی، معاون توان‌بخشی سازمان بهزیستی، اعلام کرده بود بیش از ۱۵۲ هزار فرد دارای معلولیت به‌دلیل کمبود بودجه در نوبت دریافت حق پرستاری هستند.
او «کمبود اعتبار» را عامل اصلی طولانی شدن این صف دانست.
یک فرد دارای ضایعه نخاعی به ایران‌اینترنشنال گفت: «چند ماه است چیزی از سوی بهزیستی برای ما واریز نشده و واقعا زندگی خیلی سخت شده است.»
مادر یک کودک دارای اوتیسم شدید نیز گفت حق پرستاری و کمک‌هزینه معیشتی با تاخیر پرداخت می‌شود و افزود که سرپرست فرزندش است و درآمدی ندارد.
ویلچری که ۱۸ سال است تعویض نشده
بخشی دیگر از پیام‌های رسیده به ایران‌اینترنشنال به هزینه تجهیزات مورد نیاز افراد دارای معلولیت مربوط است.
یکی از مخاطبان گفت: «یک ویلچر را ۱۸ سال است دارم. تمام قطعاتش را با طناب و تسمه پلاستیکی بسته‌ام و دو سال است در نوبت بهزیستی هستم.»
فردی با معلولیت شدید نیز گفت با وجود گذشت نیمی از ماه، کمک‌هزینه لوازم بهداشتی او پرداخت نشده است.
او افزود پدرش را ۲۰ سال پیش از دست داده و سرپرستی ندارد.
ایران‌اینترنشنال ۲۲ تیر گزارش داده بود کمک‌هزینه معیشتی بسیاری از افراد دارای معلولیت به‌دلیل آنچه «فقدان بودجه» عنوان شد، از خرداد قطع شده و حق پرستاری و کمک‌هزینه لوازم بهداشتی نیز با تاخیر پرداخت شده است.
یک زن دارای آسیب نخاعی گفت کمک‌هزینه ماهانه لوازم بهداشتی تنها هزینه یک هفته تا ۱۰ روز او را پوشش می‌دهد.
معاون سازمان بهزیستی هشتم خرداد گفته بود بیش از ۸۰ درصد افراد مشمول حمایت‌های این سازمان، در دهک‌های پایین درآمدی قرار دارند.
یک دانشجوی ۲۸ ساله نابینا در پیامی به ایران‌اینترنشنال، از هزینه بالای دسترسی به منابع دانشگاهی گفت: «برای ضبط کتاب‌ها و منابع پژوهشی هزینه‌های زیادی پرداخت می‌کنم. با وجود تعهد سازمان بهزیستی، هیچ کمکی نمی‌شود و من و امثال من برای ضبط منابع صوتی تحت فشار شدیدی هستیم.»
مشکلات مالی افراد دارای معلولیت تنها به پرداخت‌های بهزیستی محدود نیست.
ایران‌اینترنشنال ۲۷ شهریور روایت فردی دارای معلولیت شدید و بیماری صعب‌العلاج را منتشر کرد که گفت بیمه و یارانه‌اش به‌دلیل بالا بودن تراکنش‌های بانکی مرتبط با خرید دارو قطع شده است.
دفتر نخست‌وزیری عراق جمعه ۱۰ مهر با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد این توافق با هدف «تسهیل رفت‌وآمد مسافران و زائران» و «حمایت از سفرهای بشردوستانه، درمانی، گردشگری و تحصیلی» حاصل شده است.
بر اساس این بیانیه، نخست‌وزیر عراق از پاسخ مثبت دولت دونالد ترامپ به درخواست بغداد برای صدور معافیت لازم به‌منظور ازسرگیری پرواز شرکت‌های هواپیمایی ایرانی به نجف قدردانی کرد.
دفتر نخست‌وزیری عراق همچنین تاکید کرد این کشور «منافع مردم خود» را مبنای روابط خارجی قرار می‌دهد و در پی برقراری «روابطی متوازن و مثبت» با سایر کشورهاست.
در این بیانیه آمده است بغداد به تلاش‌های خود برای رفع موانع پروازها در راستای «منافع عراق، حفظ حقوق و منافع مسافران و تقویت همکاری و ارتباطات انسانی میان ملت‌ها» ادامه خواهد داد.
پیش‌تر در ۹ مهر، وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی در بیانیه‌ای اقدامات آمریکا برای ایجاد محدودیت در مبادلات تجاری و حمل‌ونقل هوایی ایران را «دسیسه‌ای خطرناک در جهت خدشه وارد کردن به روابط دوستانه میان کشورها، خصوصا همسایگان» توصیف کرده بود.
این وزارتخانه محدودیت‌های اعمال‌شده بر پروازها میان ایران و عراق را مغایر منافع مشترک دو کشور دانسته و از بغداد خواسته بود در برابر «فتنه‌انگیزی» واشینگتن «تصمیم‌های مقتضی» اتخاذ کند.
توقف پروازهای ایران به نجف در پی تحریم‌های آمریکا
مدیریت فرودگاه بین‌المللی نجف سوم مهر اعلام کرد تمامی پروازهای ورودی از ایران و خروجی به مقصد ایران تا اطلاع ثانوی متوقف شده‌اند.
یک روز بعد، دولت عراق از آغاز مذاکرات مستقیم با آمریکا برای معاف کردن برخی فرودگاه‌های این کشور از محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها علیه شرکت‌های هواپیمایی ایرانی خبر داد.
وزارت خزانه‌داری آمریکا ۱۷ شهریور نام ۳۵ شرکت و یک فرد مرتبط با صنعت هوانوردی ایران را به فهرست تحریم‌های خود افزود. این فهرست شامل ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی و هشت شرکت مستقر در خارج از ایران است.
آمریکا هشتم مرداد نیز شبکه بین‌المللی پشتیبان شرکت هواپیمایی ماهان‌ایر را تحریم کرده بود.
به‌دنبال تحریم‌های تازه وزارت خزانه‌داری آمریکا، شماری از پروازهای بین‌المللی از ایران به مقصدهایی از جمله امارات متحده عربی، جمهوری آذربایجان و گرجستان لغو شده‌اند.
انتقاد رسانه‌ها و چهره‌های حکومتی از نخست‌وزیر عراق
در روزهای اخیر، مواضع دولت عراق در قبال محدودیت‌های اعمال‌شده بر شرکت‌های هواپیمایی ایرانی، انتقاد شماری از رسانه‌ها و چهره‌های نزدیک به حکومت ایران را برانگیخته است.
حسین شریعتمداری، مدیرمسئول روزنامه کیهان، هفتم مهر با انتقاد از «همراهی» الزیدی با تحریم‌های آمریکا علیه شرکت‌های هواپیمایی ایرانی، نخست‌وزیر عراق را به «همسویی با یزید زمان» متهم کرد.
او اضافه کرد: «ملت عراق هرگز اجازه نخواهند داد که نخست‌وزیر این کشور در این آوردگاه به اردوی یزید کوچ کند.»
رسانه خبرآنلاین نیز به نقل از علی‌رضا مجیدی که او را «کارشناس مسائل خاورمیانه» معرفی کرد، نوشت دولت الزیدی «دولتی کاملا آمریکایی» است.
مجیدی گفت دولت کنونی عراق با حمایت واشینگتن شکل گرفته و ادامه حیات آن هم به حمایت کاخ سفید وابسته است.
او با اشاره به مخالفت ترامپ با نخست‌وزیری نوری المالکی، از چهره‌های نزدیک به جمهوری اسلامی، الزیدی را «وامدار» ایالات متحده دانست و افزود: «اگر آن وتوی آمریکا اتفاق نمی‌افتاد، قطعا این فرد هرگز به نخست‌وزیری نمی‌رسید.»
همزمان با شدت گرفتن کارزار فشار اقتصادی دولت ترامپ علیه جمهوری اسلامی، از جمله از طریق محاصره دریایی و اعمال محدودیت‌های هوایی، اهمیت مسیرهای ارتباطی با کشورهای همسایه، به‌ویژه عراق، برای حکومت ایران افزایش یافته است.
شیروان دوبردانی، عضو کمیسیون امنیت و دفاع پارلمان عراق، ۳۰ شهریور در گفت‌وگویی اختصاصی با ایران‌اینترنشنال اعلام کرد تشدید فشارهای اقتصادی آمریکا، عراق را به تنها مسیر باقی‌مانده ایران برای دسترسی به دلار تبدیل کرده است.
ادامه پروازها از ایران به ترکیه
شبکه فاکس‌نیوز ۱۰ مهر به نقل از پژوهشگران بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها گزارش داد با وجود تحریم‌های آمریکا، دست‌کم ۸۳ پرواز متعلق به شرکت‌های هواپیمایی ایرانی از اول تا پنجم مهر در فرودگاه‌های ترکیه به زمین نشسته‌اند.
این آمار بر اساس بررسی داده‌های ثبت‌شده در وب‌سایت ردیابی پرواز فلایت‌رادار۲۴ به دست آمده و شامل پروازهایی است که در فرودگاه‌های استانبول، آنکارا و ازمیر فرود آمده‌اند.
پژوهشگران این بنیاد در مجموع ۱۲ شرکت هواپیمایی ایرانی تحت تحریم آمریکا را شناسایی کردند که از میان آنها، ایران‌ایرتور و کاسپین هرکدام با ۱۲ پرواز، ایران‌ایر با ۱۰ پرواز و آتا و آوا هرکدام با ۹ پرواز، بیشترین سهم را داشتند.
وزارت خزانه‌داری آمریکا در واکنش به ادامه این پروازها به فاکس‌نیوز اعلام کرد موضوع را مستقیما با مقام‌های ارشد ترکیه مطرح کرده و به شرکت‌ها و موسسات مالی این کشور درباره خطر تحریم شدن در صورت همکاری با شرکت‌های هواپیمایی ایرانی هشدار داده است.
سخنگوی این وزارتخانه گفت مذاکرات ماه گذشته با مقام‌های ارشد ترکیه به نتایج ملموسی، از جمله لغو پروازهای ماهان‌ایر و لغو مجوز فعالیت بانک ملت، منجر شده است.
او افزود واشینگتن همچنان در حال مذاکره با آنکارا درباره ادامه پروازهای ایران به ترکیه است و درباره خطرات ناشی از همکاری با شرکت‌های هواپیمایی تحریم‌شده با مقام‌های این کشور گفت‌وگو می‌کند.
