یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، جمعه ۱۳ شهریور در بیانیهای اعلام کرد ارتش این کشور نیروهای حزبالله را از تونلهای زیرزمینی ارتفاعات راهبردی «علی الطاهر» در جنوب لبنان بیرون رانده است.
در این بیانیه آمده است: «ماموریت به پایان رسید و تونلها از حضور تروریستها پاکسازی شدند.»
کاتز این عملیات را گامی مهم برای تثبیت حضور ارتش اسرائیل در جنوب لبنان خواند و تاکید کرد نیروهای این کشور تا خلع سلاح کامل حزبالله از منطقه عقبنشینی نخواهند کرد.
بهگفته او، تصمیم برای تصرف ارتفاعات علی الطاهر پس از دریافت اطلاعاتی درباره وجود «تونلهای فرماندهی و کنترل» حزبالله در این منطقه اتخاذ شد.
ارتش اسرائیل شامگاه ۱۲ شهریور اعلام کرد کنترل عملیاتی ارتفاعات علی الطاهر را به دست گرفته است. این نهاد نظامی افزود شماری از نیروهای حزبالله در جریان عملیات کشته شدند و تعدادی دیگر گریختند.
ارتفاعات علی الطاهر که بر بخشهایی از جنوب شرقی لبنان اشراف دارد، به یکی از مهمترین مناطق مورد مناقشه در جنگ اسرائیل و حزبالله تبدیل شده بود.
گمان میرفت این گروه نیابتی جمهوری اسلامی در این منطقه یک مرکز فرماندهی زیرزمینی و انبارهای تسلیحاتی احداث کرده باشد.
۱۲ شهریور، خبرگزاری رویترز به نقل از منابع آگاه گزارش داد تهران در پیامی به واشینگتن تهدید کرده است هرگونه حمله اسرائیل به محل استقرار نیروهای سپاه پاسداران و حزبالله در ارتفاعات علی الطاهر، با واکنش شدید حکومت ایران روبهرو خواهد شد.
بر پایه این گزارش، این پیام که اواخر مردادماه با میانجیگری عمان به واشینگتن منتقل شد، از حضور مستقیم نیروهای جمهوری اسلامی در نبردهای زمینی جنوب لبنان و آمادگی تهران برای تلافی حملات اسرائیل در این منطقه حکایت دارد.
اسرائیل ۵ شهروند لبنانی را آزاد کرد
مقامهای اسرائیلی ۱۳ شهریور چهار شهروند لبنانی بازداشتشده را از طریق کمیته بینالمللی صلیب سرخ به مقامهای لبنان تحویل دادند. یک مرد لبنانی نیز ۱۲ شهریور آزاد شده بود.
رویترز نوشت آزادی این افراد بخشی از «اقدامات اعتمادساز» مورد توافق در مذاکرات لبنان و اسرائیل با میانجیگری آمریکا است.
اسرائیل پیشتر اعلام کرده بود هیچیک از این پنج نفر با گروههای شبهنظامی ارتباط نداشتهاند.
بر اساس آمار یک کمیته لبنانی، نیروهای اسرائیلی در شش ماه گذشته دهها نفر را در خاک لبنان بازداشت کردهاند.
برخی از آنان پس از چند روز یا چند هفته آزاد شدهاند و شماری دیگر همچنان در بازداشت به سر میبرند.
کمیته بینالمللی صلیب سرخ ۱۳ شهریور اعلام کرد از اکتبر ۲۰۲۳ تاکنون، به هیچیک از افرادی که در بازداشت اسرائیل هستند، دسترسی نداشته است.
این نهاد افزود: «بسیاری از خانوادهها در لبنان همچنان در انتظار روشن شدن سرنوشت عزیزانشان هستند؛ افرادی که ممکن است بازداشت شده یا جان باخته باشند یا به دلایل دیگری اطلاعی از سرنوشتشان در دست نباشد.»
جوزف عون، رییسجمهوری لبنان، افراد آزادشده را «گروه نخست» خواند؛ سخنی که میتواند از احتمال آزادی بازداشتشدگان بیشتری در آینده حکایت داشته باشد.
در سوی دیگر، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، اعلام کرد لبنان بقایای پیکر یهودیان کشتهشده در این کشور در دهه ۱۹۸۰ را به اسرائیل تحویل خواهد داد.
او درباره هویت این افراد و زمان تحویل پیکرها توضیحی ارائه نداد.
رویترز جمعه ۱۳ شهریور در گزارشی اختصاصی، با استناد به نامههایی که ران وایدن، سناتور دموکرات ایالت اورگن، منتشر کرد و اظهارات ارایهشده به این خبرگزاری، گزارش داد نیروی هوایی، ارتش، نیروی دریایی و فرماندهی عملیات ویژه آمریکا شناسههای تبلیغاتی را در دستگاههای نظامی غیرفعال کردهاند.
نیروی هوایی آمریکا در نامهای به وایدن اعلام کرد شناسههای تبلیغاتی را دو ماه پیش در رایانهها و تلفنهای همراه خود غیرفعال کرده است.
فرماندهی عملیات ویژه آمریکا نیز در نامهای جداگانه اعلام کرد «اخیرا» این شناسهها را در دستگاههای ویندوزی خود غیرفعال کرده است.
ارتش آمریکا به رویترز گفت شناسههای تبلیغاتی مرتبط با تلفنهای همراه از اوایل سال جاری میلادی غیرفعال شدهاند.
نگرانی از خرید اطلاعات مکانی نیروهای نظامی
این اقدامات در پی افزایش نگرانیهای امنیتی درباره دادههایی صورت گرفته است که صنعت تبلیغات از تلفنها و دیگر دستگاههای الکترونیکی جمعآوری میکند و سپس ممکن است از طریق شرکتهای موسوم به «دلالان داده» خریدوفروش شود.
این شرکتها حجم زیادی از اطلاعات شخصی را گردآوری و به مشتریان میفروشند. مقامهای آمریکایی نگراناند دادههای مکانی موجود در چنین مجموعههایی برای شناسایی محل استقرار و رفتوآمد نیروهای نظامی در مناطق جنگی مورد استفاده قرار گیرد.
شناسه تبلیغاتی موبایل که معمولا با مخفف MAID شناخته میشود، شناسهای منحصربهفرد است که به یک دستگاه مشخص اختصاص مییابد. این شناسه میتواند برای دنبال کردن فعالیت یک فرد در اپلیکیشنهای مختلف و همچنین تعیین موقعیت فیزیکی دستگاه استفاده شود.
نامههای ارتش و نیروی دریایی آمریکا به وایدن نیز نشان میدهد این نیروها شناسههای تبلیغاتی دستگاههای نظامی را غیرفعال کردهاند، هرچند در این نامهها زمان اعمال این محدودیتها مشخص نشده است.
ارتش آمریکا در بیانیهای جداگانه گفت شناسههای تبلیغاتی در رایانههای ویندوزی این نیرو «از پیش از سال ۲۰۲۱» مسدود بودهاند، اما این قابلیت در تلفنها و دیگر دستگاههای همراه اندرویدی و اپل تنها «از دستکم فوریه ۲۰۲۶» بهطور پیشفرض غیرفعال شده است.
نیروی هوایی و فرماندهی عملیات ویژه از ارایه توضیحات بیشتر خودداری کردند و نیروی دریایی نیز به درخواست رویترز برای اظهارنظر پاسخ نداد.
درخواست دو قانونگذار برای تحقیق پنتاگون
وایدن که ماههاست پنتاگون را درباره خطرات ناشی از تجارت دادههای مکانی تحت فشار قرار داده، همراه با پت هریگان، نماینده جمهوریخواه ایالت کارولینای شمالی در مجلس نمایندگان آمریکا، ۱۳ شهریور نامهای به پنتاگون فرستاد.
آنها خواستار تحقیق درباره این شدند که آیا ارتش آمریکا اقدامات کافی برای مقابله با خطرات ناشی از خریدوفروش دادههای مکانی انجام داده است یا نه.
وایدن در بیانیهای گفت روشن است تلاشهای ارتش آمریکا «در خنثی کردن این تهدید موثر نبوده است».
هریگان نیز گفت دشمنان آمریکا نباید بتوانند «کارت اعتباریشان را بیرون بیاورند و اطلاعاتی بخرند که به آنها در ردیابی نیروهای آمریکایی کمک میکند».
پنتاگون در پاسخ به رویترز اعلام کرد مستقیما به این دو قانونگذار پاسخ خواهد داد.
نگرانی از تلفنهای نیروهای آمریکایی در خاورمیانه
تلاش برای کاهش دادههای مکانی تولیدشده از تلفنهای هوشمند در حالی انجام میشود که مقامهای نظامی آمریکا همزمان در حال بررسی محدودیتهای گستردهتری برای استفاده نیروها از تلفن همراه هستند.
رویترز هفتم مرداد گزارش داد ممکن است به برخی نیروهای آمریکایی مستقر در خاورمیانه دستور داده شود تلفنهای همراه خود را تحویل دهند.
در اردن نیز به برخی نیروها اطلاع داده شده بود تلفنهای همراهشان ممکن است ضبط شود و یک منبع دیگر گفت این اقدام بهدلیل نگرانیهای مربوط به امنیت عملیاتی در منطقه در دست بررسی است.
بر اساس آن گزارش، مقامهای نظامی نگران بودند ویدیوهایی که نیروهای آمریکایی با تلفن همراه ضبط و در اینترنت منتشر میکنند، به جمهوری اسلامی در شناسایی و هدف قرار دادن پایگاههای آمریکا در منطقه کمک کند.
زک ادواردز، از بنیانگذاران شرکت فناوری حریم خصوصی DecryptAds، غیرفعال کردن شناسههای تبلیغاتی موبایل در دستگاههای نظامی را «قطعا اقدامی مثبت» توصیف کرد.
او گفت این محدودیتها عملا مانع میشود اطلاعات مکانی این دستگاهها در مجموعههای بزرگی قرار گیرد که شرکتهای مختلف برای فروش عرضه میکنند.
ادواردز در عین حال هشدار داد غیرفعال کردن شناسههای تبلیغاتی بهطور کامل امکان ردیابی را از بین نمیبرد و همچنان ممکن است از روشهای پیچیدهتر، از جمله ترکیب مشخصات فنی دستگاه با دادههای شبکه یا اطلاعات مکانی، برای شناسایی کاربران استفاده شود.
استفانی ریست، وزیر بهداشت فرانسه، جمعه ۱۳ شهریور اعلام کرد تا ۹ مرداد حدود هفت هزار مرگ مازاد در جریان موجهای گرمای تابستان در این کشور ثبت شده است.
وزیر بهداشت فرانسه در ادامه گفت آمار نهایی در هفتههای آینده منتشر خواهد شد.
سازمان بهداشت عمومی فرانسه پیشتر شمار مرگهای مازاد در فاصله ۲۷ خرداد تا ۱۱ تیر را پنج هزار و ۷۶۴ مورد برآورد کرده بود.
گرمای شدید تابستان امسال بخشهای گستردهای از اروپا را درگیر کرد.
بر اساس دادههای سرویس تغییرات اقلیمی کوپرنیک، اروپای غربی در فاصله ۱۱ خرداد تا ۹ مرداد، گرمترین دوره ثبتشده خود را برای این بازه تجربه کرد و میانگین دما ۲.۷۹ درجه سانتیگراد بالاتر از میانگین سالهای ۱۹۹۱ تا ۲۰۲۰ بود.
در اسپانیا نیز تا ۹ شهریور، پنج هزار و ۲۳۲ مرگ منتسب به دمای بالا برآورد شد که بالاترین رقم از آغاز ثبت این آمار در سال ۲۰۱۵ است.
بیش از یک میلیارد یورو کمک به کشاورزان
دولت فرانسه ۱۳ شهریور اعلام کرد بیش از یک میلیارد یورو، معادل حدود ۱.۱۶ میلیارد دلار، برای حمایت از کشاورزانی اختصاص میدهد که محصولات، مراتع و منابع آب آنها بر اثر موجهای گرمای بیسابقه و خشکسالی آسیب دیده است.
آنی ژنوار، وزیر کشاورزی فرانسه، گفت: «اختصاص یک میلیارد یورو با توجه به شرایط کنونی بودجه، تلاشی عظیم است.»
بر اساس اعلام وزارت کشاورزی فرانسه، حدود ۵۲۰ میلیون یورو از این بسته برای پرداخت سریع کمک به کشاورزان آسیبدیده اختصاص خواهد یافت. بیش از ۳۰۰ میلیون یورو نیز برای تخفیف مالیات زمین و ۲۳۵ میلیون یورو برای صندوقی با هدف ازسرگیری تولید کشاورزی در نظر گرفته شده است.
این صندوق برای تامین نهادههایی از جمله خوراک دام، علوفه، بذر و گیاه به مزارع آسیبدیده کمک خواهد کرد.
دولت همچنین ۲۰ میلیون یورو برای کمک به پرداخت حق بیمههای تامین اجتماعی کشاورزان در نظر گرفته و حمایت از سوخت کشاورزی را تا ۹ آبان تمدید کرده است.
وزارت کشاورزی فرانسه اعلام کرد ۶۵ درصد قلمرو این کشور با خشکسالی بیسابقه روبهرو شده و در اوج بحران، ۹۵ منطقه مشمول محدودیتهای مصرف آب بودند که ۷۹ مورد از آنها در وضعیت «بحران» قرار داشتند.
در بسیاری از مناطق نیز کاهش عملکرد محصولات بهطور میانگین، ۵۰ درصد گزارش شده است.
فدراسیون ملی اتحادیههای بهرهبرداران کشاورزی فرانسه، موسوم به FNSEA و بزرگترین اتحادیه کشاورزان این کشور، برآورد کرده است زیان تولیدات کشاورزی در تابستان سال جاری از ۱۰ میلیارد یورو فراتر رود.
به گفته این اتحادیه، تاکنون بیش از پنج میلیارد یورو خسارت برای بخشهای دامداری و تولید محصولات کشاورزی برآورد شده است.
این کمکها در شرایطی اعلام میشود که دولت فرانسه در حال تدوین بودجه سال آینده و تلاش برای کنترل کسری بودجه در آستانه انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۷ است.
گرمترین تابستان ثبتشده در فرانسه
سازمان هواشناسی فرانسه (متئو فرانس)، ۱۲ شهریور اعلام کرد تابستان ۲۰۲۶ گرمترین تابستان فرانسه از آغاز ثبت دادهها در سال ۱۹۰۰ بوده است.
میانگین دمای فرانسه در فاصله ۱۱ خرداد تا ۹ شهریور به ۲۴ درجه سانتیگراد رسید که ۳.۶ درجه بالاتر از میانگین دوره ۱۹۹۱ تا ۲۰۲۰ بود. تابستانهای ۲۰۰۳ و ۲۰۲۲ نیز بهترتیب دومین و سومین تابستان گرم ثبتشده در این کشور بودند.
فرانسه در طول تابستان سه موج گرما را در مجموع به مدت ۵۳ روز تجربه کرد؛ رقمی بیسابقه که رکورد ۳۳ روز در تابستان ۲۰۲۲ را پشت سر گذاشت.
نخستین موج گرما از ۲۷ خرداد تا نهم تیر ادامه داشت و سازمان هواشناسی فرانسه آن را شدیدترین موج گرمای ثبتشده در این کشور از سال ۱۹۴۷ توصیف کرد.
در اوج این موج، ۷۲ منطقه در وضعیت هشدار قرمز گرما قرار گرفتند و ۴۰ درصد قلمرو فرانسه دمای بالاتر از ۴۰ درجه سانتیگراد را تجربه کرد.
موج دوم از ۱۳ تا ۲۸ تیر و موج سوم از ششم تا ۲۸ مرداد ادامه داشت. موج سوم از نظر مدت با طولانیترین موج گرمای ثبتشده فرانسه در سال ۱۹۸۳ برابر شد، اما حداکثر شدت آن بیشتر بود.
میزان بارندگی در تابستان امسال نزدیک به ۴۰ درصد کمتر از حد معمول بود و فرانسه دومین تابستان کمبارش خود از سال ۱۹۵۹ را ثبت کرد.
سازمان هواشناسی فرانسه همچنین اعلام کرد خشکی خاک در مقیاس کشوری به سطحی بیسابقه رسید.
فرانسه، بزرگترین تولیدکننده محصولات کشاورزی در اتحادیه اروپا، همچنان با گرما روبهرو است و سازمان هواشناسی فرانسه ۱۳ شهریور برای پنج منطقه این کشور هشدار نارنجی گرما صادر کرد.
مقامهای نپال جمعه ۱۳ شهریور اعلام کردند دو کارگر گرفتار در یک تونل نیروگاه برقآبی نجات یافته و به بیمارستان ارتش در کاتماندو منتقل شدند.
این دو نفر سانجای ساه، سرکارگر مکانیک ۳۰ ساله و کبیر ماهارجان، سرپرست مکانیک ۴۵ ساله، معرفی شدند.
دفتر نخستوزیر نپال اعلام کرد وضعیت ساه پایدار است، اما ماهارجان در وضعیتی بحرانی قرار دارد و در بخش مراقبتهای ویژه بستری است.
ماهارجان قادر به حرکت دادن دستها و پاهای خود نیست، اما جراحات ساه وخیم گزارش نشده است.
تصاویر منتشرشده از عملیات نجات، بیرون آوردن ماهارجان از حفرهای در زمین و انتقال او با برانکارد را نشان میدهد. ساه نیز در حالی که صورتش پوشیده از گل بود، بر پشت یکی از امدادگران از محل خارج شد.
ساه پس از نجات گفت هنگام وقوع حادثه ۴۰ تا ۴۵ نفر در بخشی از تونل بودند که او در آن حضور داشت.
او گفت ابتدا برای خروج دیگران تلاش کرده و خود فرصت فرار پیدا نکرده است و احتمال میدهد افراد دیگری همچنان در تونل گرفتار باشند.
این دو کارگر نخستین افرادی هستند که چند روز پس از وقوع فاجعه، از پروژههای برقآبی منطقه زنده بیرون آمدند.
گروه کوچکی نیز چند ساعت پس از وقوع حادثه توانسته بود از تونل دیگری خارج شود.
هزاران نفر همچنان مفقودند
فروپاشی یک یخچال طبیعی در بالادست رودخانه تریشولی چهارم شهریور باعث سرازیر شدن حجم عظیمی از آب، یخ، سنگ و گل در دره شد و خانهها، خیابانها و مدارس را در مناطق نزدیک مرز نپال با تبت درنوردید.
خبرگزاری رویترز ۱۳ شهریور شمار کشتهشدگان در نپال را دستکم هزار و ۲۵۲ نفر و شمار مفقودان را بیش از چهار هزار و ۲۰۰ نفر گزارش کرد.
در آماری تازهتر، شبکه سیانان شمار کشتهشدگان را بیش از هزار و ۲۹۰ نفر و مفقودان را بیش از پنج هزار نفر اعلام کرد.
دهها هزار نفر نیز بر اثر این فاجعه آواره شدهاند.
مقامها و امدادگران برآورد میکنند فروپاشی یخچال طبیعی دستکم ۹۰۰ نفر را در تونلهای مرتبط با شش پروژه برقآبی در امتداد رودخانه تریشولی گرفتار کرده باشد.
عملیات جستوجو و نجات در اطراف تاسیسات برقآبی ادامه دارد. ارتش و پلیس نپال این عملیات را با کمک کارشناسانی از هند، کره جنوبی و چین انجام میدهند.
سیانان جمعه گزارش داد امدادگران صدای افرادی را از داخل تونل شنیدهاند و برای رسیدن به بازماندگان احتمالی با دست در حال حفاری هستند. ورودی تونل بر اثر رانش کاملا مسدود شده بود و امدادگران پنج روز پس از وقوع سیل موفق به پیدا کردن آن شدند.
در منطقه تبت چین نیز ۲۱ نفر کشته و ۵۴۱ نفر مفقود شدهاند.
در نپال دستکم ۵۸۳ تبعه خارجی در میان مفقودشدگان هستند که بسیاری از آنان زائر یا گردشگر کوهستانیاند.
خسارت اقتصادی ۲.۵۶ میلیارد دلاری
دارما راج اوپرتی، رییس سازمان ملی کاهش خطر و مدیریت بلایای نپال، خسارت واردشده به املاک، خانهها و زیرساختها را دستکم ۳۸۷.۵ میلیارد روپیه نپال، معادل ۲.۵۶ میلیارد دلار، برآورد کرد.
حدود ۲۰ هزار خانه در مناطق سیلزده نیازمند بازسازی هستند و دستکم هفت هزار و ۵۰۰ خانه تخریب شدهاند.
خسارت تحت پوشش بیمههای تجاری ممکن است از ۲۰ میلیارد روپیه نپال، معادل بیش از ۱۳۲ میلیون دلار، فراتر رود. این رقم مطالبات مربوط به بیمه عمر، حوادث شخصی و غرامت کارگران را شامل نمیشود.
بخش عمده خسارتهای بیمهای مربوط به پروژههای برقآبی است و ۱۱ پروژه برقآبی، در مناطق آسیبدیده قرار دارند.
سازمان بیمه نپال تا نهم شهریور ۵۸۳ درخواست خسارت مرتبط با سیل به ارزش ۲۵.۸۷ میلیارد روپیه، معادل بیش از ۱۷۱ میلیون دلار، دریافت کرده است.
این رقم میزان نهایی خسارت نیست و ارزیابیها همچنان ادامه دارد.
فعالان صنعت بیمه هشدار دادهاند این فاجعه میتواند به افزایش حق بیمه، محدودتر شدن پوشش بیمهای و سختگیری بیشتر در پذیرش پروژههای زیرساختی در مناطق پرخطر هیمالیا منجر شود.
این نشریه پنجشنبه ۱۲ شهریور نوشت دو بار حمله به ایران در ۱۵ ماه گذشته، ماهیت تازه این شبکه را آشکار کرد: هر یک از گروههایی که تهران سالها آنها را اعضای «محور مقاومت» میخواند، جداگانه تصمیم گرفت وارد جنگ شود یا کنار بماند.
«محور مقاومت» عنوانی است که مقامها و رسانههای جمهوری اسلامی برای گروههای مسلح مورد حمایت تهران در منطقه، نظیر حزبالله، حشد شعبی، حماس و حوثیهای یمن، استفاده میکنند.
اکونومیست نوشت که راهبرد حمایت از گروههای مسلح عرب به دهه ۱۹۸۰ و آموزش نیروهای حزبالله به دست سپاه پاسداران بازمیگردد. هدف، جبران ضعف ارتش متعارف ایران و ایجاد خط دفاعی در بیرون مرزها بود.
این نشریه جنگهای پس از حمله هفتم اکتبر ۲۰۲۳ را نشانه شکست این راهبرد دانست: «ایران خود هدف حمله قرار گرفت، حزبالله و حماس بهشدت تضعیف شدند، حکومت بشار اسد سقوط کرد و دولت عراق نیز به شبهنظامیان دستور داد تا آغاز اکتبر خلع سلاح شوند.»
با این حال، این گزارش فروپاشی کامل شبکه «محور مقاومت» را بعید خواند: «گروهها همچنان پابرجا هستند و تهران به بازدارندگی بیرون از مرزهایش نیاز دارد، اما منابع لازم برای بازسازی همه آنها را ندارد.»
نتیجه محتمل، بقای گروهها در مسیرهایی جداگانه است: برخی زیر کنترل مستقیمتر تهران قرار میگیرند و برخی به سوی حامیان دیگر میروند.
حزبالله؛ کنترل بیشتر، توان کمتر
حزبالله تا پیش از سال ۲۰۲۳ بیش از ۱۰۰ هزار راکت و موشک در اختیار داشت.
به نوشته اکونومیست، حسن نصرالله خود را همپایه تهران میدید، اما پس از کشته شدن او و شماری از فرماندهان حزبالله در حملات اسرائیل، موازنه تغییر کرد: «نعیم قاسم (دبیرکل جدید) استقلال سلف خود را ندارد و سپاه پاسداران برای کنترل مستقیمتر گروه، نیروهایی به لبنان فرستاده است.
دولت لبنان نیز خواستار خلع سلاح حزبالله است.
در همین زمینه، رویترز گزارش داد بیش از ۱۲ عضو سپاه پاسداران، از جمله دستکم دو افسر ارشد، همراه نیروهای حزبالله در ارتفاعات علیالطاهر در جنوب لبنان حضور دارند.
حزبالله حضور نیروهای سپاه پاسداران را تایید نکرده و یک مقام کاخ سفید نیز اطلاعات رویترز را دقیق ندانسته است.
اکونومیست نتیجه گرفته است که تهران اکنون حزبالله را بیش از توان عملیاتیاش، بهدلیل اهمیت نمادین حفظ قدیمیترین متحد خود، پشتیبانی میکند.
حوثیها؛ همپیمان، نه فرمانبردار
در سوی دیگر، حوثیها مستقلترین متحد تهران معرفی شدهاند. این گروه در دهه ۱۹۹۰ بهعنوان شورشی محلی در شمال یمن شکل گرفت و چند دهه بعد، کمک گسترده جمهوری اسلامی را دریافت کرد.
اکونومیست تاکید کرد که حوثیها اکنون بخشی از جنگافزار خود را تولید میکنند، با الشباب سومالی همکاری دارند و با روسیه و چین نیز ارتباط گرفتهاند. مشارکتشان در جنگهای اخیر هم تابع محاسبات خود ایشان بوده است.
در بحران جاری، تهران برای حوثیها نقشی کلیدی در تهدید مسیرهای تجاری و بالا نگه داشتن بهای نفت قائل است؛ اما اکونومیست تاکید کرد همسویی منافع به معنای فرمانبرداری نیست.
شبهنظامیان شیعه عراق نیز میان این دو سر طیف قرار دارند.
دولت عراق بیش از ۲۰۰ هزار نیروی شبهنظامی را در فهرست حقوقبگیران خود دارد و گروههای بزرگ نگران از دست دادن موقعیتشان در صورت جنگ با بغداد هستند.
سپاه پاسداران برای تشکیل هستههای کوچکتر عملیاتی، مستشارانی به عراق فرستاده است.
پیشتر نیز بحث ادغام گروهها یا انحلال آنها در عراق مطرح شده بود.
حماس هم همواره عضوی نامتجانس در شبکهای عمدتا شیعی بوده است.
به نوشته اکونومیست، خلیل الحیه، رهبر تازه حماس، به تهران نزدیک است، اما برخی دیگر از مقامهای این گروه خواهان چرخش به سوی ترکیه و کشورهای خلیج فارس هستند.
حماس در ماه مارس نیز از جمهوری اسلامی خواست حمله به کشورهای همسایه را متوقف کند.
بازسازی همه بازوها ناممکن است
اکونومیست خسارتهای جنگ را صدها میلیارد دلار برآورد کرد و نوشت که تحریمها و محاصره بنادر ایران از سوی آمریکا، منابع مالی تهران را محدود کرده و سقوط حکومت اسد نیز مسیر زمینی به لبنان را قطع کرده است.
بحران تنگه هرمز نشان داده است فشار بر مسیرهای تجاری میتواند به اقتصاد و معیشت در ایران آسیب بزند.
بر این اساس، تهران ناچار به اولویتبندی است.
اکونومیست این وضعیت را تا اندازهای با متحدان شوروی در دهه ۱۹۸۰ مقایسه کرد؛ زمانی که مسکو دیگر توان تامین همه آنها را نداشت.
«محور مقاومت» از میان نرفته است، اما دیگر مجموعهای با فرماندهی و مقصد واحد نیست.
سه منبع ارشد ایرانی به خبرگزاری رویترز گفتند حکومت ایران که توانسته بود برای دههها تحریمها را دور بزند، اکنون با محدود شدن مسیرهای دسترسی به ارز خارجی و خرید کالا، در موقعیتی «بسیار آسیبپذیرتر» قرار گرفته است.
به گفته این منابع، تلاش آمریکا برای قطع دسترسی ایران به شبکههای مالی بینالمللی در کشورهایی که تهران سالها برای ادامه فعالیت اقتصادی خود از آنها استفاده کرده، تهدیدی واقعی و فوری برای حکومت به شمار میرود.
واشینگتن در هفتههای اخیر فشار اقتصادی بر تهران را با هدف کسب امتیاز در مذاکرات احتمالی آینده افزایش داده است؛ امتیازهایی که شش ماه درگیری تاکنون نتوانسته به آن منجر شود.
جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، ۱۲ شهریور گفت دولت دونالد ترامپ ابزارهای مختلفی برای اعمال فشار بر جمهوری اسلامی در اختیار دارد و «فشار اقتصادی، فشار نظامی، فشار دیپلماتیک و فشار مخفیانه» را از جمله این گزینهها برشمرد.
او تاکید کرد همه این گزینهها همچنان روی میز هستند.
کاهش درآمد نفتی و سقوط ریال
رویترز نوشت محاصره صادرات نفت ایران از سوی آمریکا، منبع اصلی درآمد تهران را بهطور کامل قطع کرده است.
اقتصاد ایران پیش از جنگ نیز با سقوط ارزش ریال و افزایش شدید تورم روبهرو بود و ماهها حمله نظامی، هزینه سنگینی برای بازسازی صنایع و زیرساختهای آسیبدیده ایجاد کرده است.
سه منبع ارشد ایرانی گفتند فشار مالی توان جمهوری اسلامی برای دور زدن تحریمها را نیز کاهش داده است، زیرا تهران پول کمتری برای پرداخت هزینههای بالای مورد نیاز برای دور زدن تحریمها در اختیار دارد.
یک منبع ارشد ایرانی نیز گفت ایران تنها برای دو ماه دیگر ذخیره بنزین دارد و با وجود تولید نفت، بهدلیل محدودیت ظرفیت پالایش، به واردات بنزین نیاز دارد.
مقامهای جمهوری اسلامی از خطر فروپاشی اقتصادی و احتمال شعلهور شدن دوباره اعتراضات سراسری آگاهاند.
علی انصاری، استاد تاریخ مدرن دانشگاه سنت اندروز اسکاتلند، گفت جمهوری اسلامی تحت «فشار اقتصادی بسیار بسیار شدیدی» قرار دارد و افزود فکر میکند تهران در نهایت ناچار به مذاکره خواهد شد.
دن برویلت، وزیر پیشین انرژی آمریکا، نیز گفت با ادامه محاصره اقتصادی و اقدامات دولت آمریکا علیه جمهوری اسلامی، ممکن است شرایط در نهایت به فروپاشی حکومت ایران منجر شود.
تحریمهای ثانویه و دشوارتر شدن دور زدن تحریمها
اقدامات تازه آمریکا دامنه تحریمهای ثانویه را علیه کشورهایی که با ایران تجارت میکنند گسترش داده است. هدف واشینگتن جلوگیری از انجام تراکنشهای دلاری مورد نیاز برای فروش نفت و تامین مالی واردات کالا و مواد اولیه حیاتی است.
سه منبع ایرانی گفتند این اقدامات استفاده از شبکههای دور زدن تحریم، از جمله شرکتهای پوششی، نفتکشهای ثبتنشده و قاچاق را بیش از پیش پرهزینه کرده است.
بر اساس دادههای شرکت تحلیل بازار کپلر، بارگیری نفت خام ایران در ماه جاری میلادی به حدود ۲۶۰ هزار بشکه در روز کاهش یافته است؛ در حالی که یک سال پیش حدود ۱.۷ میلیون بشکه در روز بود.
تهران میگوید همچنان دهها میلیون بشکه نفت در نفتکشهای خارج از محدوده محاصره ذخیره کرده است، اما یکی از مقامهای ایرانی گفت تحریمهای تازه باعث شده واسطهها از معاملات عقبنشینی کنند یا پول بیشتری مطالبه کنند.
مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، هفتم شهریور در گفتوگو با صداوسیما گفت صادرات و واردات ایران بین ۲۵ تا ۳۵ درصد کاهش یافته و کاهش واردات شدیدتر بوده است.
امارات متحده عربی نیز ۲۹ مرداد اعلام کرد همه مبادلات تجاری و تعاملات مالی با تهران را تا اطلاع ثانوی متوقف کرده است.
افزایش فشار بر معیشت
هر دلار که یک سال پیش حدود ۱۰۰ هزار تومان معامله میشد، اکنون به بیش از ۲۲۰ هزار تومان رسیده است.
همزمان با ادامه افزایش نرخ ارز در ایران، قیمت سکه امامی نیز از ۲۳۵ میلیون تومان عبور کرد و نیمسکه به ۱۲۰ میلیون تومان رسید.
بر اساس آمار رسمی، میانگین تورم ۱۲ ماهه ۶۹.۹ درصد است و نرخ افزایش قیمت مواد غذایی، نوشیدنیها و دخانیات تقریبا دو برابر این میزان بوده است.
نرخ رسمی بیکاری در بهار به ۹.۱ درصد رسید و شمار شاغلان نسبت به یک سال پیش حدود ۴۵۰ هزار نفر کاهش یافت؛ همزمان، میزان مشارکت در بازار کار نیز کاهش پیدا کرد.
رویترز نوشت: «میانگین حقوق ماهانه حدود ۱۲۵ دلار است و هزینههای پایه خانوار بر اساس آمار رسمی به حدود ۴۵۰ دلار در ماه میرسد.»
این شکاف در حداقل دستمزد شدیدتر است. بر اساس بررسی ایراناینترنشنال در ۱۱ شهریور، پایه مزد ماهانه کارگران با نرخ ارز آن روز معادل حدود ۷۵ دلار بود، در حالی که گروه کارگری شورای عالی کار، نهادی حکومتی، هزینه سبد معیشت را بیش از ۸۰ میلیون تومان برآورد کرده بود.
شورای بازنشستگان نیز هزینه لازم برای یک «زندگی نرمال» را بیش از ۱۵۰ میلیون تومان در ماه اعلام کرده بود.
مهناز، کارمند ۳۴ ساله بخش خصوصی در تهران، به رویترز گفت: «ما هر روز فقیرتر میشویم.»
