ترامپ: در جمهوری اسلامی کسی نمیداند رهبر کیست
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در اظهاراتی درباره ایران گفت این کشور «شکستخورده» است و تاکید کرد ایران هرگز به سلاح هستهای دست نخواهد یافت. او همچنین گفت هنوز مشخص نیست آمریکا بار دیگر ایران را هدف قرار خواهد داد یا نه.
ترامپ گفت: «آنها یک کشور شکستخوردهاند. تورم آنها ۳۵۰ درصد است. پولی ندارند و حقوق سربازانشان را پرداخت نمیکنند.»
او افزود: «بخش بزرگی از رهبرانشان کشته شدهاند. نیروی دریاییشان از بین رفته است. نیروی هواییشان از بین رفته است و تجهیزات نظارتیشان تقریبا بهطور کامل از بین رفته است.»
رییسجمهوری آمریکا در ادامه درباره احتمال اقدام نظامی دوباره علیه ایران گفت: «این به آن معنا نیست که ما به آنها ضربه نخواهیم زد. خواهیم دید چه اتفاقی میافتد.»
ترامپ همچنین به وضعیت تنگه هرمز و عبور کشتیها اشاره کرد و گفت با کمک نیروی دریایی، شمار زیادی کشتی از این تنگه عبور کردهاند و بهطور میانگین هر شب ۳۰ کشتی عبور میکنند. او این موضوع و ادامه انتقال نفت را از عوامل جلوگیری از افزایش شدید قیمت نفت دانست.
ترامپ در بخش دیگری از سخنانش گفت: «ما درباره ایران عملکرد بسیار خوبی داشتهایم. ایران هرگز سلاح هستهای نخواهد داشت. اصل موضوع همین است.»
او افزود: «اگر ایران سلاح هستهای داشت، اسرائیل نابود شده بود. اکنون دیگر اسرائیلی وجود نداشت و احتمالا خاورمیانهای هم وجود نداشت.»
رییسجمهوری آمریکا در پاسخ به پرسشی درباره اینکه اکنون چه کسی در ایران مسئول است، گفت: «خودشان واقعا نمیدانند. به نظر من، آنها نمیدانند رهبرشان چه کسی است.»
ترامپ همچنین گفت: «تندروها از نظر نظامی از بین رفتهاند، چون ارتش فقط بخش کوچکی از آن چیزی است که قبلا بود. واقعا فکر نمیکنم آنها بدانند رهبرشان چه کسی است.»
او گفت: «تنگه هرمز در وضعیت بسیار خوبی قرار دارد و حجم زیادی نفت از آن خارج میشود.»
وبسایت آمریکایی اکسیوس دوشنبه ۹ شهریور به نقل از سه مقام آمریکایی گزارش داد فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، سنتکام، طی هفته گذشته این طرح را تهیه کرده است. به نوشته اکسیوس پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، از این طرح حمایت کرده است.
ترامپ پیش از حملات متقابل آمریکا و جمهوری اسلامی در شامگاه هشتم شهریور این طرح را تایید نکرده بود، اما ممکن است پس از تشدید تازه تنشها با اجرای آن موافقت کند.
یک مقام آمریکایی گفت هدف این طرح کاهش خطر حملات جمهوری اسلامی به نفتکشها، شناورهای نیروی دریایی و هواپیماهای نیروی هوایی آمریکا است.
او هدف از این طرح را «کوتاه کردن چمن» توصیف کرد؛ به این معنا که با حملات دورهای، از بازسازی توان نظامی جمهوری اسلامی جلوگیری شود.
کاخ سفید در واکنش به این گزارش اعلام کرد: «رییسجمهوری همه گزینهها را در اختیار دارد. ایرانیها میخواهند توافق کنند، اما همیشه دیر میرسند و یک قدم عقباند.»
نگرانی از بازسازی توان نظامی جمهوری اسلامی
به گزارش اکسیوس، ارتش آمریکا طی دو ماه گذشته با تضعیف تواناییهای نظامی جمهوری اسلامی، عملیات مینروبی و هدایت کشتیها در تنگه هرمز، بهتدریج کنترل بخش عمده این آبراه را در دست گرفته است.
این اقدامات توان جمهوری اسلامی برای حمله به نفتکشها را محدود کرده و در عین حال امکان عبور کشتیهای بیشتر و افزایش صادرات نفت از تنگه هرمز را فراهم کرده است.
مقامهای آمریکایی گفتند سنتکام در روزهای اخیر از تلاش جمهوری اسلامی برای بازسازی توان راداری، پدافند هوایی و موشکهای ضدکشتی خود در اطراف تنگه هرمز نگران شده است.
یکی از مواردی که این نگرانی را افزایش داد، شلیک یک موشک پدافند هوایی جمهوری اسلامی به سوی یک جنگنده اف-۳۵ آمریکا بود که در حال پشتیبانی از کشتیها در تنگه هرمز بود.
به گفته یک مقام آمریکایی، موشک به اندازهای به جنگنده نزدیک نشد که تهدیدی برای آن ایجاد کند، اما این رویداد نشانهای از تلاش جمهوری اسلامی برای بازسازی توان نظامی خود بود.
سنتکام در روزهای اخیر به هگست، دن کین، رییس ستاد مشترک نیروهای مسلح آمریکا، و کاخ سفید اعلام کرده ممکن است برای عبور نسبتا امن روزانه دهها نفتکش از خلیج فارس، انجام حملات دورهای به مواضع جمهوری اسلامی ضروری باشد.
تشدید دوباره درگیریها
مقامهای آمریکایی گفتند هگست از طرح سنتکام حمایت کرده و آن را چند روز پیش برای کاخ سفید فرستاده است.
کاخ سفید هفته گذشته برای جلوگیری از تشدید تنش با جمهوری اسلامی، به تایید این حملات تمایل نداشت، اما حملات موشکی بالستیک جمهوری اسلامی به پایگاههای آمریکا در اردن میتواند محاسبات ترامپ را تغییر دهد.
حملات جمهوری اسلامی پس از آن انجام شد که نیروهای آمریکایی مواضع نیروهای سپاه پاسداران در جزیره لارک را هدف قرار دادند. به گفته یک مقام آمریکایی، این نیروها در حال آمادهسازی برای پرتاب راکتهای حامل مین دریایی به داخل تنگه هرمز بودند.
جمهوری اسلامی در واکنش، با موشکهای بالستیک پایگاههای محل استقرار نیروهای آمریکایی در اردن را هدف قرار داد.
این حملات نخستین تبادل مستقیم آتش میان جمهوری اسلامی و آمریکا در تیرماه بود و خطر گسترش دوباره درگیری نظامی میان دو طرف را افزایش داد.
ترامپ دوشنبه ۹ شهریور در واکنش به حملات جمهوری اسلامی به فاکسنیوز گفت: «ضربه سختی به آنها خواهیم زد. پاسخ خواهیم داد.»
ترامپ دوشنبه ۹ شهریور در گفتوگو با فاکسنیوز گفت ایالات متحده به حمله شبانه جمهوری اسلامی به نیروهای آمریکایی در اردن پاسخ خواهد داد.
او همچنین گفت جمهوری اسلامی بهشدت خواهان دیدار با مقامهای آمریکا است، اما نمیداند آیا میتوان برای دستیابی به توافق روی تهران حساب کرد یا نه. ترامپ افزود تحریمهای کنونی آمریکا علیه جمهوری اسلامی «بهشدت» در حال اثرگذاری است.
یک منبع ارشد ایرانی که اطلاع مستقیم از روند تصمیمگیری در جمهوری اسلامی دارد، به شرط ناشناس ماندن به رویترز گفت درگیریهای شبانه میان تهران و واشینگتن همچنان «رویارویی محدود و مهارشده» است، اما هشدار داد در صورت حمله مجدد آمریکا، تهران «پاسخی سخت» خواهد داد.
این منبع گفت شرایط در تنگه هرمز برای شناورهایی که مقررات تعیینشده از سوی تهران برای عبور از این آبراه را نقض کنند، «بدتر خواهد شد» و افزود هیچ هدفی خارج از دسترس جمهوری اسلامی نیست.
محمدرضا نقدی، مشاور عالی فرمانده کل سپاه پاسداران، به المیادین گفت بیش از ۹۰ درصد ذخایر موشکی جمهوری اسلامی دستنخورده باقی مانده و هشدار داد در صورت حمله مجدد، آمریکا «بهای سنگینی» خواهد پرداخت.
او افزود جمهوری اسلامی هنوز وارد «جنگ نامتقارن» نشده و منظور از آن «جنگ در والاستریت، منهتن و هر مکان و هر زمان» است.
پیام ترامپ درباره جزیره خارک
همزمان با افزایش تنشها، جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، گفت پست ترامپ درباره «متلاشی شدن» جزیره خارک، به نظر او پیامی به جمهوری اسلامی بود.
ترامپ صبح دوشنبه انیمیشنی در تروثسوشال منتشر کرد که تاسیسات نفتی یک جزیره را در حال بمباران نشان میداد و نوشت: «جزیره خارک در حال متلاشی شدن.»
ونس در پاسخ به پرسشی درباره این پست گفت ترامپ درباره اقدامات نظامی در شبکههای اجتماعی اطلاعرسانی نمیکند، اما افزود: «فکر میکنم او در حال ارسال پیامی برای ایرانیهاست.»
با این حال، یک مقام آمریکایی دوشنبه به رویترز گفت ارتش آمریکا در حملات شبانه جزیره خارک را هدف قرار نداده است. رویترز نیز نوشت بررسی این ویدیو نشان داد تصاویر منتشرشده از سوی ترامپ به احتمال زیاد با هوش مصنوعی ساخته شدهاند.
پیش از آغاز جنگ در ۹ اسفند ۱۴۰۴، حدود ۹۰ درصد صادرات نفت ایران از جزیره خارک انجام میشد و حمله به این جزیره میتواند تجارت انرژی ایران را بهشدت مختل و فشار زیادی بر اقتصاد کشور وارد کند.
ونس همچنین درباره آسیبپذیریهای ناشی از ادامه عملیات آمریکا در ایران به سیاسپن گفت این موضوع برای واشینگتن نگرانکننده است، زیرا آمریکا «سالها به اندازه کافی برای تقویت ارتش سرمایهگذاری نکرده است».
دور تازه حملات متقابل
دور تازه درگیری مستقیم آمریکا و جمهوری اسلامی شامگاه یکشنبه ۸ شهریور با حمله نیروهای آمریکایی به جزیره لارک در تنگه هرمز آغاز شد.
یک مقام آمریکایی گفت نیروهای این کشور دو پرتابگر سپاه پاسداران را در لارک هدف قرار دادند که برای شلیک راکتهای حامل مینهای دریایی به تنگه هرمز آماده میشدند. سنتکام این عملیات را اقدامی «محدود و دقیق» برای رفع یک تهدید «قریبالوقوع» خواند.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، دوشنبه ۹ شهریور گزارش داد شمار کشتههای حمله آمریکا به لارک به سه نفر رسیده است.
سپاه پاسداران نیز اعلام کرد در واکنش به حمله آمریکا به جزیره لارک، پایگاههای هوایی ملک حسین و الازرق در اردن را با موشکهای بالستیک و پهپاد هدف قرار داده است.
ارتش اردن گفت هشت موشک واردشده به حریم هوایی این کشور را رهگیری و منهدم کرده است.
ارتش جمهوری اسلامی نیز اعلام کرد پایگاه هوایی المنهاد در امارات متحده عربی را با «دهها پهپاد انهدامی» هدف قرار داده است.
وزارت دفاع امارات متحده عربی این گزارش را رد کرد، اما اعلام کرد نیروی هوایی این کشور با یک پهپاد واردشده از ایران مقابله کرده است.
وزارت خارجه امارات متحده عربی نیز جمهوری اسلامی را مسئول حملات پهپادی دانست و اعلام کرد حق «کامل و مشروع» خود برای پاسخ به این حملات را مطابق حقوق بینالملل محفوظ میداند.
روابط عمومی سپاه پاسداران نیز اعلام کرد یک پهپاد MQ-9 با آتش سامانه پدافندی نیروی هوافضای سپاه رهگیری و منهدم شده است. تاکنون مقامهای آمریکایی درباره این گزارش اظهارنظر نکردهاند.
نیروی دریایی سپاه پاسداران همچنین اعلام کرد یک سوپرنفتکش در جنوب تنگه هرمز پس از برخورد با دو مین دریایی دچار آتشسوزی و متوقف شده است. ارتش آمریکا این روایت را رد کرد.
تشدید فشار اقتصادی آمریکا
در کنار ازسرگیری حملات، دولت آمریکا فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی را نیز افزایش داده است.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، گفت جمهوری اسلامی به دلیل تاثیر تحریمهای جدید در حال واکنش نظامی است و مقامهای تهران از وضعیت اقتصاد خود «شوکه» شدهاند.
او گفت: «فکر میکنم آنها از نظر نظامی واکنش نشان میدهند، چون از نظر اقتصادی در حال شکست خوردن هستند.»
بسنت پیشتر گفته بود تحریمهای ثانویه جدید احتمالا بهصورت هفتگی اعلام میشوند و در مرحله نخست بانکها در کانون این اقدامات قرار خواهند گرفت.
در میان تهدیدهای متقابل، مسعود پزشکیان در دیدار با نارندرا مودی، نخستوزیر هند، در حاشیه اجلاس شانگهای گفت تهران همچنان برای دستیابی به «توافق و تفاهم» تلاش میکند و ادامه جنگ «نه به نفع ما، نه به سود منطقه و نه در راستای منافع بشریت است».
نخستین نشست کمیته پیمان دفاعی مشترک مکه دوشنبه ۹ شهریور در استانبول با حضور وزیران خارجه و دفاع و فرماندهان ارشد نظامی عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان برگزار شد.
در این نشست هاکان فیدان، یاشار گولر و سلجوق بایراکتاراوغلو از ترکیه، محمد اسحاق دار، محمد آصف و عاصم منیر از پاکستان و فیصل بن فرحان آل سعود، خالد بن سلمان و فیاض بن حامد الرویلی از عربستان سعودی حضور داشتند.
بر اساس بیانیه مشترک سه کشور، دبیرخانه این پیمان در عربستان سعودی ایجاد خواهد شد و در سه سال نخست، یک دبیرکل پاکستانی ریاست آن را بر عهده خواهد داشت.
سه کشور همچنین توافق کردند برای تقویت تواناییهای دفاع جمعی و افزایش انسجام میان نیروهای مسلح خود همکاری کنند. این همکاری شامل صنایع دفاعی و توسعه تولیدات و فناوریهای نظامی مشترک نیز خواهد بود.
در این بیانیه، سه کشور بر همکاری برای تقویت صلح و ثبات در منطقه، حمایت از تلاشها برای کاهش تنش و خویشتنداری و تشویق حل مسالمتآمیز بحرانها تاکید کردند.
پیمان دفاعی مشترک مکه ۱۶ مرداد امضا شد و هدف آن تقویت بازدارندگی جمعی در برابر هرگونه اقدام تجاوزکارانه است. بر اساس این پیمان، حمله مسلحانه به هر یک از سه کشور، حمله به هر سه تلقی خواهد شد.
مقامهای سه کشور همزمان با امضای این پیمان تاکید کردند این توافق ماهیتی دفاعی دارد و علیه کشور مشخصی تنظیم نشده است.
مقامهای ترکیه همچنین گفتهاند اجرای این پیمان میتواند شامل تبادل اطلاعات، پشتیبانی لجستیکی، رزمایشهای مشترک و در صورت لزوم اعزام نیرو باشد.
ترکیه همچنین از امکان گسترش این چارچوب به کشورهای دیگر خبر داده و از مصر بهعنوان یکی از گزینههای احتمالی برای پیوستن به آن نام برده است.
این پیمان، سه کشور با ظرفیتهای نظامی متفاوت را در یک چارچوب دفاعی مشترک قرار میدهد؛ ترکیه عضو ناتو است، پاکستان سلاح هستهای در اختیار دارد و عربستان سعودی سالهاست همکاریهای نظامی گستردهای با هر دو کشور دارد.
نشست استانبول همزمان با دور تازه تنشهای نظامی میان جمهوری اسلامی و آمریکا برگزار شد؛ تنشهایی که پس از حمله آمریکا به جزیره لارک و حملات جمهوری اسلامی به پایگاههای آمریکا در اردن، بار دیگر کشورهای منطقه را در معرض پیامدهای مستقیم درگیری تهران و واشینگتن قرار داده است.
پیمان مکه نیز در شرایطی امضا شد که درگیری جمهوری اسلامی با آمریکا و اسرائیل و افزایش حملات و تنشهای نظامی در منطقه، نگرانیها درباره امنیت کشورهای خاورمیانه و خلیج فارس را افزایش داده بود.
