«از همان ابتدا، چیزی با هم جور درنمیآمد.» این جمله آغازین روایت یکی از خبرنگاران آن پرواز است.
در ساعات پایانی نشست سران ناتو در آنکارا در ماه ژوئیه، دونالد ترامپ در تروث سوشال اعلام کرد با هواپیمای جدید ریاستجمهوری، که سال گذشته از قطر به دولت آمریکا هدیه شده بود، به کشور بازنمیگردد.
او گفت هواپیما را پیشاپیش به پایگاه نیروی هوایی میلدنهال در انگلستان فرستاده تا نظامیان مستقر در آنجا بتوانند از آن بازدید کنند. قرار بود خودش با یکی از هواپیماهای قدیمیتر ایرفورس وان به بریتانیا برود؛ اما توضیح نداد پس از آن چگونه به واشینگتن بازخواهد گشت.
گرام اسلتری، خبرنگار رویترز و یکی از اعضای گروه رسانهای همراه ترامپ، مینویسد تغییر ناگهانی برنامه برای خبرنگاران گیجکننده بود و توضیح رییسجمهوری نیز چندان باورپذیر به نظر نمیرسید. پرسشی نگرانکننده میان آنها میچرخید: آیا [حکومت] ایران طرح مشخصی برای ترور ترامپ تدارک دیده است؟
این گمانهزنی بیدلیل نبود. ترامپ در آخرین روز نشست، هنگام دیدار با رهبران مختلف جهان، بارها از تلاشهای منتسب به [حکومت] ایران برای کشتن خود سخن گفته بود. اگر واقعاً تهدید امنیتی تازهای وجود داشت، شاید کاخ سفید به این نتیجه رسیده بود که هواپیمای اهدایی قطر، بهدلیل نداشتن برخی تجهیزات ایمنی، برای ادامه سفر مناسب نیست.
پیش از ترک آنکارا، ترامپ در یک نشست خبری از پاسخ روشن به پرسشها درباره تعویض هواپیما خودداری کرد. ابهام زمانی بیشتر شد که خبرنگاران سوار هواپیمایی شدند که تصور میکردند رییسجمهوری نیز در آن حضور دارد و کارکنان کاخ سفید از آنها خواستند پرده تمام پنجرهها را پایین بکشند.
پاسخ به پرسش خبرنگاران کوتاه بود: «این درخواست سرویس مخفی است.»
اسلتری که پیشتر نیز با هواپیمای ریاستجمهوری سفر کرده بود، میدانست چنین دستوری عادی نیست. او با خود فکر میکرد شاید قرار است نوعی فناوری دفاعی محرمانه از دید خبرنگاران پنهان بماند. واقعیت اما چیز دیگری بود که تا چند هفته بعد آشکار نشد.
ترامپ بهدلیل یک نگرانی امنیتی، در عملیاتی مخفی با استفاده از یک کامیون حمل غذای هواپیما از آن خارج شده و سوار جت دولتی دیگری شده بود. پایینکشیدن پردهها نیز بخشی از تلاش برای مخفی نگهداشتن همین جابهجایی بود.
در ایرفورسوان، راه چندانی برای کشف حقیقت وجود نداشت. خبرنگاران به دلایل امنیتی به اینترنت دسترسی نداشتند و ارتباطشان با کارکنان کاخ سفید نیز معمولا به مسئول تدارکاتی محدودی میشد که یا اطلاعات حساس را در اختیار نداشت یا مجاز به انتشار آن نبود.
پرواز از آنکارا تا میلدنهال بدون حادثه سپری شد، اما آرامش بر هواپیما حاکم نبود. خبرنگاران بهاشتباه تصور میکردند ترامپ در بخش دیگری از هواپیماست و ممکن است هر لحظه برای گفتوگو با آنها ظاهر شود. غیبت او نیز چندان غیرعادی به نظر نمیرسید، زیرا رییسجمهوری گاهی در طول پرواز با رسانهها صحبت نمیکرد.
پس از فرود در انگلستان، ماجرا شکل پیچیدهتری به خود گرفت. خبرنگاران هنگام خروج، ترامپ را دیدند که ظاهرا از بخش دیگری از همان هواپیما پایین میآمد؛ صحنهای که بعدها مشخص شد بخشی از عملیات فریب بوده است.
کارکنان کاخ سفید سپس از آنها خواستند ترامپ را با پای پیاده تا هواپیمای اهدایی قطر دنبال کنند؛ هواپیمایی که چند صد متر جلوتر پارک شده بود. ماموران سرویس مخفی دو طرف او حرکت میکردند و یک خودروی شاسیبلند مشکی دولتی نیز بهآرامی در کنار گروه پیش میرفت.
این صحنه برای خبرنگار رویترز بیش از هر چیز نمایشی و سینمایی بود، هرچند در آن لحظه هنوز هدفش را نمیدانست.
پس از برخاستن هواپیمای جدید، یکی از دستیاران کاخ سفید نسخه چاپی مطلبی از ترامپ را میان خبرنگاران توزیع کرد. رییسجمهوری در آن نوشته بود همه کارکنان پایگاه خواستار بازدید از هواپیما شدهاند و توقف در میلدنهال نیز تقریبا هیچ انحرافی از مسیر معمول آنکارا به واشینگتن ایجاد نکرده است.
اندکی بعد، ترامپ به بخش خبرنگاران آمد و با پرسشهای پیدرپی درباره دلیل تعویض هواپیما روبهرو شد. او نقش نگرانیهای امنیتی را انکار کرد؛ با این حال، وقتی اسلتری پرسید چرا دستور داده شده بود پرده پنجرهها بسته بماند، ترامپ به تهدیدهای منتسب به [حکومت] ایران اشاره کرد.
او رو به خبرنگاران گفت: «اما اگر من از بین بروم، شما هم میروید، درست است؟ شاید بهتر باشد روزی حرفهتان را تغییر دهید.»
تنها یک ماه بعد مشخص شد ترامپ اصلا با خبرنگاران از آنکارا به میلدنهال پرواز نکرده بود. آنها تمام مسیر را در هواپیمایی گذرانده بودند که گمان میکردند رییسجمهوری در آن حضور دارد، بیآنکه بدانند هواپیمای سومی نیز در کار است و خودشان به بخشی از پوشش یک عملیات امنیتی تبدیل شدهاند.