روزنامه گاردین در گزارشی به حاشیههای حضور تلویزیونی محمود نبویان، نماینده مجلس و افشای «نامههای محرمانه» مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، پرداخت و آن را نشانه تنش در بالاترین سطوح حکومت ایران ارزیابی کرد.
گاردین دوشنبه اول تیر نوشت افشای آنچه «نامههای محرمانه» رهبر جمهوری اسلامی خوانده شده، نبویان را با خطر پیگرد قضایی و حتی برکناری از مجلس روبهرو کرده است.
نبویان، نایبرییس کمیسیون امنیت ملی مجلس، یکی از اعضای پرشمار تیم مذاکرهکننده در اولین دور گفتوگوهای آتشبس در اسلامآباد بود.
او پیشتر در برنامهای تلویزیونی گفت مجتبی خامنهای ۱۱ شرط درباره مذاکرات مشخص کرده بود که گرفتن غرامت از آمریکا، «حق» غنیسازی، رفع تحریمها، آزادی اموال مسدودشده و اعمال حاکمیت در تنگه هرمز از جمله آنها است.
به گفته نبویان، رهبر جمهوری اسلامی خواسته است اخذ عوارض از تنگه هرمز «از همین حالا» آغاز شود.
این نماینده مجلس با خواندن بخشهایی از نامههای «بهکلی سری» خامنهای افزود پس از گفتوگوهای اسلامآباد، رهبر جمهوری اسلامی برای تیم مذاکرهکننده نوشت: «آنچه در مذاکرات پاکستان رقم خورده با آنچه قرار بود بشود و شرط مشروعیت مذاکرات بوده، تفاوت کلی دارد و مذاکرات باید متوقف شود.»
به گزارش گاردین، «یک ساعت پس از پخش سانسورشده این برنامه، نسخه آرشیوی مصاحبه حذف شد» و یکی از مدیران ارشد صداوسیما نیز استعفا کرد.
سخنگوی تیم مذاکرهکننده اظهارات نبویان را «قدیمی و تحریفشده» توصیف و آن را رد کرد.
صداوسیما نیز اعلام کرد سخنان این نماینده مجلس «مصداق تخلف قانونی و مستحق پیگرد قضایی» است.
گاردین در ادامه گزارش داد اعضای نزدیک به محمدباقر قالیباف، مذاکرهکننده ارشد جمهوری اسلامی در گفتوگوهای جاری در سوئیس، از افشای اطلاعات محرمانه انتقاد کردند.
این رسانه افزود سیاستمداران موسوم به «میانهروها» و «اصلاحطلبان» مدتهاست استدلال میکنند که صداوسیما در عمل بهعنوان بازوی جریان تندرو جبهه پایداری عمل میکند؛ جریانی که نبویان از حامیان آن به شمار میرود.
بر اساس این گزارش، حواشی اخیر نبویان افزون بر آنکه از وجود تنش در بالاترین سطوح حکومت پرده برمیدارد، نشان میدهد رهبر جدید جمهوری اسلامی نقشی بسیار پررنگتر از آنچه پیشتر تصور میشد، در روند مذاکرات ایفا کرده است.
خامنهای در هفتههای گذشته نه در انظار عمومی ظاهر شده و نه پیام صوتی یا تصویری منتشر کرده است. او مواضع خود را از طریق بیانیههای مکتوب اعلام میکند.
برخی گزارشها حاکی از آن است که هیات مذاکرهکننده گاه تا دو هفته برای دریافت نظرات او درباره نحوه ادامه گفتوگوها منتظر میماند و او نیز پرسشهای مفصلی برای مذاکرهکنندگان ارسال میکرد.
۲۸ خرداد، مجتبی خامنهای در پیامی مکتوب اعلام کرد با وجود آنکه «نظر دیگری» نسبت به تفاهم اخیر با ایالات متحده داشته، با تعهد مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، در خصوص «پاسداشت حقوق ملت ایران و جبهه مقاومت»، با آن موافقت کرده است.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
