رویترز: امپراتوری تجاری سپاه پاسداران در صورت لغو تحریمها سود بزرگی خواهد برد
خبرگزاری رویترز در مورد یادداشت تفاهم جمهوری اسلامی و آمریکا نوشت طرحهای اولیه توافق بین واشینگتن و تهران برای پایان دادن به جنگ، حاوی یک پارادوکس گزنده است: اقدام برای ترغیب ایران به پایبندی، ممکن است سپاه پاسداران را تقویت کند.
رویترز در گزارشی که جمعه ۲۹ خرداد منتشر شد، نوشت در حالی که تهران و واشینگتن خود را برای مذاکرات درباره توافقی آماده میکنند که میتواند به پایان جنگ منجر شود و راه را برای آزادسازی میلیاردها دلار از داراییهای ایران و بازگشت سرمایهگذاری خارجی به اقتصاد این کشور باز کند، سپاه پاسداران در موقعیتی قرار گرفته است که احتمالاً یکی از بزرگترین برندگان این توافق خواهد بود.
این خبرگزاری یادآور شد که ایالات متحده و متحدان غربیاش سپاه پاسداران را یک سازمان تروریستی میدانند. با این حال، چهار منبع ارشد ایرانی به رویترز گفتهاند که سپاه، بیش از هر نهاد دیگری، در موقعیتی قرار دارد که از لغو تحریمها، ازسرگیری صادرات نفت و ورود سرمایهگذاری خارجی بیشترین منفعت مالی را ببرد.
متن کامل را اینجا بخوانید.
رویترز در گزارشی که جمعه ۲۹ خرداد منتشر شد، نوشت در حالی که تهران و واشینگتن خود را برای مذاکرات درباره توافقی آماده میکنند که میتواند به پایان جنگ منجر شود و راه را برای آزادسازی میلیاردها دلار از داراییهای ایران و بازگشت سرمایهگذاری خارجی به اقتصاد این کشور باز کند، سپاه پاسداران در موقعیتی قرار گرفته است که احتمالاً یکی از بزرگترین برندگان این توافق خواهد بود.
این خبرگزاری یادآور شد که ایالات متحده و متحدان غربیاش سپاه پاسداران را یک سازمان تروریستی میدانند. با این حال، چهار منبع ارشد ایرانی به رویترز گفتهاند که سپاه، بیش از هر نهاد دیگری، در موقعیتی قرار دارد که از لغو تحریمها، ازسرگیری صادرات نفت و ورود سرمایهگذاری خارجی بیشترین منفعت مالی را ببرد.
به نوشته رویترز، همین جایگاه اقتصادی سپاه میتواند به یکی از موانع اصلی اجرای توافق تبدیل شود. این خبرگزاری مینویسد نفوذ گسترده سپاه در اقتصاد ایران به اندازهای است که باقی ماندن آن در فهرست سازمانهای تروریستی، تلاشها برای احیای اقتصاد و رفع تحریمها را بهشدت پیچیده خواهد کرد.
سپاه پاسداران امپراتوری تجاری بزرگی دارد
رویترز در ادامه به گسترش نفوذ اقتصادی و سیاسی سپاه پاسداران پرداخت و نوشت این نهاد که به فرمان روحالله خمینی تاسیس شد، در دوران رهبری علی خامنهای به یک قدرت اقتصادی و امنیتی بزرگ تبدیل شد و علاوه بر ایفای نقش محوری در سیاستهای منطقهای جمهوری اسلامی، مسئولیت سرکوب مخالفان داخلی را نیز بر عهده گرفت.
به گزارش این خبرگزاری، از زمان آغاز جنگ در نهم اسفند، سپاه پاسداران نفوذ خود را در ساختار قدرت ایران بیش از پیش افزایش داده و در روند انتقال رهبری به مجتبی خامنهای نیز نقش مؤثری ایفا کرده است. یکی از منابع ارشد ایرانی به رویترز گفت: «سپاه برنده واقعی جنگ است.» به گفته او، این نهاد با تضمین بقای نظام جمهوری اسلامی، اکنون در بهترین موقعیت برای بهرهبرداری از هرگونه لغو تحریم قرار دارد؛ زیرا طی دهههای گذشته مسئولیت بخش عمده عملیات دور زدن تحریمهای ایران را بر عهده داشته است.
رویترز نوشت سخنگوی سپاه پاسداران از اظهارنظر درباره این گزارش خودداری کرده است.
این گزارش با اشاره به برخی مفاد یادداشت تفاهم ایران و آمریکا، از جمله معافیتهای مربوط به صادرات نفت، آزادسازی داراییها و دسترسی ایران به صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری بازسازی، به نقل از یکی دیگر از منابع ارشد ایرانی نوشت سپاه هماکنون شبکهای چند میلیارد دلاری از فعالیتهای نفتی، کشتیرانی، بازرگانی و پروژههای عمرانی را در اختیار دارد و هرگونه رونق اقتصادی، دامنه این فعالیتها را بیش از پیش گسترش خواهد داد.
رویترز همچنین به نقش قرارگاه خاتمالانبیا، بازوی مهندسی سپاه، اشاره کرد و نوشت این مجموعه بر صدها شرکت فعال در پروژههای بزرگ زیرساختی، انرژی، مخابرات، خودروسازی، گردشگری و لجستیک نظارت دارد و یکی از بازیگران اصلی اقتصاد ایران به شمار میرود.
این خبرگزاری افزود کاخ سفید به درخواست رویترز برای اظهارنظر درباره این موضوع پاسخی نداده است.
سپاه پاسداران از توافق موقت سود خواهد برد
به نوشته رویترز، حتی اگر توافق موقت اجرایی شود، سپاه پاسداران همچنان از موقعیت ممتاز خود در اقتصاد ایران بهره خواهد برد. بر اساس قوانین سرمایهگذاری ایران، شرکتهای خارجی برای فعالیت در کشور باید با شرکتهای داخلی همکاری کنند و از آنجا که شمار زیادی از این شرکتها به سپاه وابسته هستند، این نهاد عملاً به دروازه ورود سرمایهگذاران خارجی به سودآورترین بخشهای اقتصاد ایران تبدیل خواهد شد.
رویترز هشدار داد این وضعیت میتواند شرکتهای غربی را، حتی بدون همکاری مستقیم با سپاه، در معرض خطر نقض تحریمهای باقیمانده علیه این نهاد قرار دهد. جرمی پنر، بازرس پیشین تحریمهای وزارت خزانهداری آمریکا و شریک کنونی شرکت حقوقی «هیوز هابارد و رید»، به رویترز گفت: «سپاه تمام رشتههای پشتپرده صنعت نفت ایران را در اختیار دارد و نمیتوان پیامدهای حقوقی تجارت با این شبکه را نادیده گرفت.» او افزود حتی اگر صادرات نفت ایران طبق توافق موقت مجاز باشد، حضور سپاه در پشت صحنه همچنان شرکتهای آمریکایی را با خطرهای حقوقی مواجه میکند.
رویترز همچنین یادآور شد قانون «عدالت علیه حامیان تروریسم» آمریکا که در سال ۲۰۱۶ تصویب شد، به قربانیان حملات تروریستی اجازه میدهد از شرکتهای آمریکایی که به نهادهای متهم به تروریسم، از جمله سپاه پاسداران، کمک کردهاند، شکایت کنند.
در عین حال، منابع ایرانی به رویترز گفتند اگر مذاکرات به توافقی جامع منجر نشود و تحریمها پابرجا بماند، سپاه همچنان از معافیتهای موقت صادرات نفت سود خواهد برد و به دلیل تجربه گسترده در دور زدن تحریمها، کنترل خود بر اقتصاد ایران را حفظ خواهد کرد. به گفته آنها، سپاه طی سالهای گذشته شبکهای از واسطهها، شرکتهای صوری و مسیرهای غیررسمی برای صادرات نفت، حملونقل و تجارت ایجاد کرده است.
با این حال، یکی دیگر از منابع ارشد ایرانی به رویترز گفت سیاست «فشار حداکثری» که ترامپ پس از خروج آمریکا از برجام در سال ۲۰۱۸ آغاز کرد و در دوره دوم ریاستجمهوری خود نیز آن را تشدید کرد، فعالیت این شبکهها را دشوارتر کرده است. او گفت این اقدامات «راههای دور زدن تحریمها را محدود و هزینه اداره شبکههای غیررسمی را بهطور قابل توجهی افزایش داده است.»
خبرگزاری رویترز به نقل از وبسایت اکسیوس گزارش داد ویتکاف راهی سوئیس شده تا به جرد کوشنر، داماد رییسجمهوری آمریکا، که از پیش در این کشور حضور دارد، بپیوندد. بر اساس این گزارش، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه حکومت ایران، نیز قصد دارد روز شنبه به سوئیس سفر کند. به نوشته رویترز، این تحولات میتواند نشانه آغاز مذاکرات فنی میان دو طرف برای دستیابی به یک توافق دائمی باشد.
این تحرکات دیپلماتیک پس از برقراری آتشبس میان اسرائیل و حزبالله در لبنان صورت میگیرد؛ آتشبسی که پس از تشدید درگیریها برقرار شد و امیدها برای ادامه اجرای یادداشت تفاهم ۱۴ بندی جمهوری اسلامی و آمریکا را افزایش داده است. این توافق که اوایل هفته امضا شد، توقف درگیریها و آغاز یک دوره ۶۰ روزه برای حل اختلافات درباره برنامه هستهای ایران و سایر مسائل مورد اختلاف را پیشبینی میکند.
رویترز نوشت جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، به دلیل افزایش تنشها در لبنان، سفر برنامهریزیشده خود به سوئیس را لغو کرد. وزارت خارجه سوئیس نیز اعلام کرد مذاکرات به تعویق افتاده، اما مقدمات برگزاری آن همچنان ادامه دارد و این کشور آماده میزبانی و تسهیل گفتوگوهاست.
یک مقام ارشد آمریکایی به رویترز گفت آتشبس در لبنان حدود ساعت چهار بعدازظهر به وقت محلی اجرایی شد و مذاکرهکنندگان آمریکا و قطر با کمک جمهوری اسلامی در دستیابی به این توافق نقش داشتند. دو منبع نزدیک به حزبالله و یک مقام ارشد اسرائیلی نیز برقراری آتشبس را تایید کردند. این مقام اسرائیلی گفت اگر حزبالله حملهای انجام ندهد، اسرائیل نیز وارد جنگ نخواهد شد، هرچند نیروهایش را در منطقه تحت کنترل خود در جنوب لبنان حفظ خواهد کرد.
دو منبع امنیتی لبنان نیز اعلام کردند اسرائیل در نخستین ساعت پس از آغاز آتشبس حدود ۱۲ حمله هوایی انجام داد، اما پس از ساعت پنج عصر حمله دیگری ثبت نشد. وزارت بهداشت لبنان اعلام کرد حملات اسرائیل از نیمهشب تا صبح جمعه ۴۷ کشته و ۹۷ زخمی برجای گذاشته است. ارتش اسرائیل نیز از کشته شدن چهار نظامی خود در لبنان خبر داد، اما جزئیات بیشتری منتشر نکرد.
رویترز تاکید کرد پایان درگیریها در لبنان یکی از شروط اجرای توافق گستردهتر میان حکومت ایران و آمریکا است. در همین حال، عراقچی در گفتوگوی تلفنی با وزیر خارجه پاکستان اعلام کرد آمریکا مسئول هرگونه نقض تعهدات خود در چارچوب این توافق، از جمله تعهد مربوط به پایان جنگ در لبنان، خواهد بود.
در همین حال، ژوزف عون، رییسجمهوری لبنان، حملات اخیر اسرائیل را محکوم کرد، اما گفت تشدید درگیریها مانع تلاشها برای دستیابی به آتشبس جامع نخواهد شد. وزارت خارجه آمریکا نیز اعلام کرد مارکو روبیو، وزیر خارجه این کشور، در تماس با عون بر ضرورت خلع سلاح حزبالله تاکید کرده و حمایت واشینگتن از یک لبنان «کاملاً دارای حاکمیت» را مورد تاکید قرار داده است. دو طرف همچنین درباره برگزاری دور جدید مذاکرات اسرائیل و لبنان در واشینگتن، از ۲۳ تا ۲۵ ژوئن، گفتوگو کردند.
رویترز نوشت جنگ ایران که از ۹ اسفند با حملات هوایی آمریکا و اسرائیل آغاز شد، تاکنون دستکم هفت هزار کشته، عمدتاً در ایران و لبنان، بر جای گذاشته و موجب افزایش قیمت جهانی انرژی شده است. با این حال، پس از برقراری آتشبس در لبنان و امضای تفاهمنامه، قیمت نفت برنت در مسیر ثبت کاهش هفتگی حدود هشت درصدی قرار گرفت و انتقال نفت از طریق تنگه هرمز نیز افزایش یافت.
بر اساس این گزارش، نهادی که حکومت ایران برای مدیریت تنگه هرمز ایجاد کرده، اعلام کرده است در طول دوره مذاکرات مربوط به توافق موقت، از دریافت عوارض عبور کشتیها صرفنظر خواهد کرد. یادداشت تفاهم همچنین کاهش تحریمهای اقتصادی علیه ایران، آزادسازی دهها میلیارد دلار از داراییهای مسدودشده، صدور معافیتهای فوری برای صادرات نفت ایران، ایجاد صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری برای بازسازی ایران و سایر مشوقهای مالی را پیشبینی میکند.
ترامپ نیز روز جمعه بار دیگر از این توافق دفاع کرد. او در حالی با انتقاد برخی از جمهوریخواهان کنگره روبهروست که مخالفان معتقدند برای پایان دادن به جنگ، امتیازهای زیادی به حکومت ایران داده است. ترامپ در شبکههای اجتماعی نوشت: «این جنگ ایران را تضعیف کرده است. ما از سر استیصال مذاکره نکردیم؛ ایران مجبور به مذاکره شد. آنها تمام شدهاند. ما دوره ۶۰ روزه را طی خواهیم کرد. آنها هیچ پولی دریافت نمیکنند؛ حتی ۱۰ سنت.»
گاردین در تحلیلی به قلم رابرت تیت نوشت جنگی که ترامپ با هدف «حل نهایی پرونده ایران» آغاز کرد، نهتنها به نتیجه مورد انتظار او نرسید، بلکه او را در موقعیتی قرار داده است که شباهت زیادی به وضعیت جیمی کارتر در جریان بحران گروگانگیری سال ۱۳۵۸ دارد. نویسنده یادآوری میکند که نخستین ورود ترامپ به عرصه سیاست نیز با انتقاد از عملکرد کارتر در قبال اشغال سفارت آمریکا در تهران آغاز شد؛ زمانی که او معتقد بود دولت آمریکا باید با حمله نظامی به بحران پایان میداد.
به نوشته گاردین، ترامپ در آغاز جنگ تصور میکرد این درگیری به سرعت پایان خواهد یافت و حتی پس از کشته شدن علی خامنهای از مردم ایران خواست علیه حکومت قیام کنند. اما این اتفاق رخ نداد و جنگ، به جای تضعیف جمهوری اسلامی، به گفته نویسنده، به تقویت مشروعیت داخلی آن انجامید. گاردین معتقد است یادداشت تفاهم اخیر میان تهران و واشینگتن، که در آن دو طرف متعهد به احترام به حاکمیت و عدم مداخله در امور داخلی یکدیگر شدهاند، نشان میدهد ترامپ از موضع تغییر حکومت به پذیرش بقای جمهوری اسلامی رسیده است.
این روزنامه همچنین از سردرگمی مخالفان جمهوری اسلامی در خارج از کشور، از جمله [شاهزاده] رضا پهلوی، سخن میگوید و در عین حال تأکید میکند شکاف ایجادشده در میان حامیان ترامپ اهمیت بیشتری دارد. به نوشته گاردین، حامیان جریان «اول آمریکا» از همان ابتدا با جنگ مخالف بودند، زیرا آن را مغایر وعده ترامپ برای پایان دادن به «جنگهای بیپایان» میدانستند. در مقابل، جمهوریخواهان تندرو نیز معتقدند ترامپ بدون کسب امتیازهای راهبردی، اهرم فشار آمریکا بر برنامه هستهای ایران را از دست داده و تنها به بازگشایی تنگه هرمز رضایت داده است.
نویسنده با اشاره به سرمقاله نیویورکتایمز با عنوان «رییسجمهوری ترامپ این جنگ را باخت»، استدلال میکند [حکومت] ایران میتواند همان نقشی را در میراث سیاسی ترامپ ایفا کند که بحران گروگانگیری در دوران جیمی کارتر ایفا کرد. او همچنین یادآور میشود که حتی رونالد ریگان نیز در ماجرای «ایران-کنترا» و جورج دبلیو بوش با وجود جنگهای افغانستان و عراق، از رویارویی مستقیم با [حکومت] ایران پرهیز کردند؛ اما ترامپ با افتخار مدعی بود کاری را انجام داده که هیچ رییسجمهوری پیش از او جرات انجامش را نداشت.
گاردین در پایان مینویسد آینده سیاسی ترامپ اکنون به سرنوشت مذاکرات نهایی درباره برنامه غنیسازی اورانیوم ایران وابسته است. به اعتقاد نویسنده، بیاعتمادی عمیق میان دو طرف همچنان پابرجاست و بسیاری از مقامهای ایرانی نگراناند پیشنهادهای آمریکا تنها مقدمهای برای ازسرگیری حملات نظامی باشد. در عین حال، جمهوری اسلامی این بار برخلاف بحران گروگانگیری سال ۱۳۵۸، ابزار بسیار قدرتمندتری برای اعمال فشار در اختیار دارد؛ کنترل تنگه هرمز، آبراهی که میتواند بر اقتصاد جهانی تاثیر بگذارد. نویسنده نتیجه میگیرد همانگونه که بحران گروگانگیری سرنوشت سیاسی کارتر را تحت تاثیر قرار داد، اکنون نیز آینده سیاسی ترامپ تا حد زیادی به تصمیمهای تهران گره خورده است.
