یک کارشناس هشدار داد شمار زیادی از موارد کودکآزاری و سوءاستفاده از کودکان در ایران بهدلیل پنهان ماندن در محیط خانواده و گزارش نشدن در مراکز درمانی، هرگز ثبت رسمی نمیشود و به همین دلیل، آمار دقیقی از این آسیبها وجود ندارد.
مهدیه صالحی، عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران و فوق تخصص روانپزشکی کودک و نوجوان، سهشنبه ۱۹ خرداد در مصاحبه با خبرگزاری ایلنا، بر ضرورت ارتقای هوشیاری عمومی در مواجهه با معضل کودکآزاری تاکید کرد.
صالحی گفت: «آمار دقیقی از کودکآزاری در ایران نداریم و بسیاری از این سوءاستفادهها بهعنوان یک راز در خانوادهها باقی میمانند. در بیمارستانها نیز بسیاری از مسائل بهدلیل عدم افشا باقی میمانند. بهعنوان مثال، گاهی پزشکان احساس میکنند که نیازی به گزارش دادن نیست.»
او افزود برخی کودکان با آثار کبودی، سوختگی یا شکستگیهای متعدد به بیمارستان مراجعه میکنند، اما گاهی بهدلیل «کتمان والدین» و همچنین ناتوانی کودک در ارائه اطلاعات کافی، تشخیص موارد کودکآزاری دشوار و زمانبر است.
به گفته این روانپزشک، «مبهم بودن قوانین» از دلایلی است که موجب میشود پزشکان از اعلام موارد مشکوک به کودکآزاری، حتی در صورت وجود ظن جدی، صرفنظر کنند.
این اظهارات در حالی مطرح شد که در روزهای اخیر، انتشار خبر آزار و اذیت دو دختر ۷ و ۱۵ ساله در سنندج افکار عمومی را جریحهدار کرده و ضرورت تقویت حمایتهای قانونی و اجتماعی از کودکان را در کانون توجه قرار داده است.
۱۸ خرداد، محمد جباری، دادستان عمومی و انقلاب استان کردستان، از بازداشت نامادری این دو دختر خبر داد و اعلام کرد پدر این کودکان نیز به دستور مقام قضایی دستگیر و صلاحیت سرپرستی فرزندانش از او سلب شده است.
مادر این کودکان پیشتر در مصاحبه با روزنامه جامجم گفته بود: «دو بار درخواست حضانت کردم، دو سه بار خواستم با بچهها ملاقات موقت داشته باشم، اما [موافقت] نشد.»
کودکآزاری در جامعه ما کم نیست
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران در ادامه مصاحبه خود با ایلنا گفت در بیمارستان محل فعالیتش تقریبا هر یک تا دو ماه با مواردی از کودکآزاری و سوءاستفاده از کودکان روبهرو میشوند که در برخی از آنها، والدین یا اقوام نزدیک کودک، عامل آزار هستند.
صالحی افزود کودکآزاری اشکال مختلفی از جمله جسمی، جنسی، عاطفی همچون تحقیرهای مکرر و محرومسازی از حقوق اساسی مانند تحصیل دارد که هر یک میتواند آسیبهای جدی بر کودکان بر جای بگذارد.
این روانپزشک هشدار داد: «برخلاف آنچه ممکن است تصور کنیم، این مسائل در جامعه ما کم نیستند و فقط برخی از آنها مشخص میشوند و موارد شدیدتر نمایان میشوند .... همه ما باید آگاه باشیم که سوءاستفاده از کودکان واقعا اتفاق میافتد.»
صالحی نقش موثر اورژانس اجتماعی در مقابله با کودکآزاری را مورد تمجید قرار داد و در عین حال اذعان کرد: «متاسفانه به لحاظ قانونی، چالشهای زیادی در زمینه حمایت از کودکان داریم.»
منتقدان میگویند جمهوری اسلامی در سالهای اخیر نه تنها در تدوین و اجرای سیاستهای پایدار برای حمایت از کودکان ناکام بوده، بلکه در موارد فراوانی سیاست سرکوب را در قبال فعالان حقوق کودک در پیش گرفته است.
همچنین استفاده ابزاری جمهوری اسلامی از کودکان در تجمعات حکومتی و ایستهای بازرسی انتقادات گستردهای را به دنبال داشته است.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
