در حالی که واشینگتن برای حفظ مذاکرات با تهران تلاش میکند، منابع آمریکایی و اسرائیلی از درخواست دونالد ترامپ برای به تعویق انداختن پاسخ اسرائیل به حملات جمهوری اسلامی خبر دادهاند. با این حال، مقامهای اسرائیلی تاکید کردهاند که واکنش به حملات جمهوری اسلامی همچنان قطعی است.
کانال ۱۲ اسرائیل به نقل از یک مقام آمریکایی گزارش داد که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، «تا حدی» با درخواست ترامپ برای به تعویق انداختن چندروزه پاسخ نظامی به حملات جمهوری اسلامی موافقت کرده است.
همزمان یک مقام آمریکایی به وبسایت اکسیوس گفت در حال حاضر نشانهای از یک حمله قریبالوقوع اسرائیل دیده نمیشود. این مقام افزود: «فکر نمیکنم در حال حاضر هیچ اقدام قریبالوقوعی در زمینه حمله اسرائیل در پیش باشد.»
در همین حال، دو مقام آمریکایی در گفتوگو با رسانههای اسرائیلی تاکید کردند واشینگتن از حمله احتمالی اسرائیل به بیروت حمایت نکرده است. یک مقام ارشد آمریکایی گفت کاخ سفید برای چنین اقدامی «چراغ سبز» نشان نداده و مقام دیگری نیز تاکید کرد: «ما هیچ نقشی در این ماجرا نداشتیم.»
ترامپ: من حرف آخر را میزنم
تنشها در حالی ادامه دارد که ترامپ در گفتوگویی با فایننشالتایمز تاکید کرد نتانیاهو «چارهای جز پذیرش» هر توافقی که آمریکا با حکومت ایران به دست آورد نخواهد داشت.
رییسجمهوری آمریکا گفت: «او هیچ چارهای نخواهد داشت» و افزود: «من حرف آخر را میزنم.»
ترامپ همچنین تصریح کرد حملات اخیر جمهوری اسلامی به اسرائیل تغییری در روند مذاکرات ایجاد نخواهد کرد و هدف واشینگتن همچنان دستیابی به توافق با تهران است. او هشدار داد در صورت شکست مذاکرات، گزینههایی از جمله عملیات نظامی محدود یا ادامه محاصره و فشار علیه جمهوری اسلامی همچنان روی میز خواهد بود.
کاخ سفید: اکنون زمان تشدید تنش نیست
یک مقام ارشد کاخ سفید نیز به روزنامه اسرائیلهیوم گفت ترامپ در تماس تلفنی با نتانیاهو بار دیگر بر تعهد آمریکا به جلوگیری از دستیابی [حکومت] ایران به سلاح هستهای و مقابله با تهدیدهای منطقهای تهران تاکید کرده است.
این مقام افزود رییسجمهوری آمریکا از نخستوزیر اسرائیل خواسته است در شرایط فعلی و برای کمک به پیشرفت مذاکرات میان واشینگتن و تهران، از تشدید تنشها علیه جمهوری اسلامی خودداری کند.
اسرائیل: پاسخ خواهیم داد
با وجود فشارهای آمریکا، مقامهای سیاسی و نظامی اسرائیل تاکید کردهاند که حمله موشکی جمهوری اسلامی بیپاسخ نخواهد ماند.
رییس ستاد کل ارتش اسرائیل اعلام کرد ارتش این کشور به محض دریافت دستور سیاسی، «با قدرت» به دشمن حمله خواهد کرد.
یک مقام اسرائیلی نیز به شبکه سیانان گفت اسرائیل در حال آمادهسازی یک پاسخ «قدرتمند» است.
همچنین مقامهای ارشد اسرائیلی در گفتوگو با روزنامه معاریو اظهار داشتند که پاسخ به حملات موشکی [حکومت] ایران «بسیار محتمل» است و این پاسخ باید بر عنصر غافلگیری استوار باشد و قابل پیشبینی نباشد.
یک مقام امنیتی اسرائیل نیز به اسرائیلهیوم گفت: «اسرائیل به حملات موشکی بالستیک ایران پاسخ خواهد داد، حتی اگر این اتفاق در کوتاهمدت رخ ندهد.»
او افزود: «در ایران فراموش کردهاند که آسمانشان دو ماه متعلق به نیروی هوایی اسرائیل بود.» این مقام همچنین تاکید کرد عملیات نظامی علیه حزبالله ادامه خواهد یافت.
بر اساس گزارش اسرائیلهیوم، با توجه به مخالفت ترامپ با تشدید فوری تنشها، اسرائیل در حال بررسی به تعویق انداختن پاسخ خود برای چند روز آینده است، اما هنوز تصمیم نهایی در این زمینه اتخاذ نشده است.
انتقاد سیاستمداران اسرائیلی از خویشتنداری
در داخل اسرائیل نیز برخی سیاستمداران خواستار واکنش شدیدتر شدهاند.
بنی گانتس، وزیر دفاع پیشین و رهبر حزب اتحاد ملی، گفت توقف جنگ در لبنان در چارچوب آتشبس مرتبط با [حکومت] ایران «یک اشتباه استراتژیک» بوده است.
او تاکید کرد: «این خطای استراتژیک باید با یک پاسخ قدرتمند در ایران جبران شود.»
نفتالی بنت، نخستوزیر پیشین اسرائیل، نیز گفت: «این یک لحظه آزمون است؛ اینکه آیا اسرائیل کشوری مستقل و دارای حاکمیت است یا نه.» او هشدار داد هرگونه خویشتنداری یا پاسخ نمادین این پیام را به دشمنان اسرائیل خواهد داد که جان شهروندان این کشور بیارزش تلقی میشود.
تلاش کشورهای خلیج فارس برای مهار بحران
همزمان خبرنگار کانال ۱۳ اسرائیل گزارش داد کشورهای عربی خلیج فارس در حال استفاده از تمامی ظرفیتهای خود برای جلوگیری از آغاز دور تازهای از جنگ گسترده در منطقه هستند.
در همین راستا، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، شامگاه یکشنبه در تماسهای جداگانه با وزیران خارجه بریتانیا، فرانسه، ترکیه و قطر و همچنین فرمانده ارتش پاکستان درباره آخرین تحولات منطقه و واکنش [حکومت] ایران به آنچه تهران «نقض مکرر آتشبس در لبنان» از سوی اسرائیل میخواند، گفتوگو کرد.
اسرائیل در وضعیت آمادهباش
در پی حمله موشکی جمهوری اسلامی، روزنامه تایمز اسرائیل گزارش داد وزارت بهداشت اسرائیل به تمامی بیمارستانهای کشور دستور داده است فعالیتهای خود را به پناهگاههای زیرزمینی منتقل کنند و برای شرایط اضطراری آماده شوند.
این وزارتخانه همچنین از بیمارستانها خواسته است بیماران قابل ترخیص را مرخص کنند و اعلام کرد برخی درمانگاهها و مراکز مراقبت از نوزادان که به پناهگاه دسترسی ندارند، تا اطلاع ثانوی فعالیت نخواهند کرد.
توقف کمکهای بشردوستانه به غزه
در تحولی دیگر، اسرائیل اعلام کرد به دلیل شرایط امنیتی ناشی از حملات موشکی [حکومت] ایران، تمامی گذرگاههای منتهی به نوار غزه از جمله کرم شالوم و رفح تا اطلاع ثانوی بسته خواهند شد.
هماهنگکننده فعالیتهای دولتی اسرائیل در سرزمینهای فلسطینی اعلام کرد در نتیجه این تصمیم، انتقال کمکهای بشردوستانه به غزه متوقف میشود.
با این حال، این نهاد تاکید کرد حجم کمکهای واردشده به غزه از زمان برقراری آتشبس به اندازهای بوده که انتظار نمیرود تعطیلی موقت گذرگاهها بحران انسانی جدیدی ایجاد کند.
«نبرد ارادهها» میان تهران و تلآویو
جاناتان کانریکس، سخنگوی پیشین ارتش اسرائیل و عضو ارشد بنیاد دفاع از دموکراسیها، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «وضعیت فعلی، نبرد اراده و اعصاب است.»
او افزود جمهوری اسلامی در تلاش است حزبالله را حفظ کند و آینده منطقه را به جلوگیری از نابودی این گروه گره بزند، در حالی که اسرائیل میخواهد ابتدا حزبالله را تضعیف کرده و سپس درباره [حکومت] ایران تصمیمگیری کند.
در همین حال، ریچارد گلدبرگ، عضو پیشین شورای امنیت ملی آمریکا، نیز از سیاست واشینگتن در قبال اسرائیل انتقاد کرد و نوشت: «وقتی [حکومت] ایران به نیروهای آمریکایی حمله میکند، سنتکام بلافاصله پاسخ میدهد و همزمان محاصره را نیز حفظ میکند. چرا باید برای متحدانی با توانایی و اراده مشابه، استاندارد متفاوتی اعمال شود؟»
در حالی که تلاشهای دیپلماتیک آمریکا برای حفظ مذاکرات با تهران ادامه دارد، مجموعه این تحولات نشان میدهد که منطقه همچنان در وضعیتی شکننده قرار دارد؛ وضعیتی که با تصمیم اسرائیل یا جمهوری اسلامی میتواند آن را به سمت تشدید دوباره درگیریها سوق دهد.
او همچنین تاکید کرد حملات موشکی اخیر [حکومت] ایران به اسرائیل تاثیری بر روند مذاکرات نخواهد گذاشت و در صورت شکست دیپلماسی، آمریکا یا به اقدامات نظامی بیشتر متوسل خواهد شد یا محاصره دریایی ایران را ادامه میدهد.
رییسجمهوری آمریکا در گفتوگو با روزنامه فایننشالتایمز گفت که نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در نهایت ناچار خواهد بود هر توافقی را که ایالات متحده با جمهوری اسلامی ایران به آن دست یابد، بپذیرد.
ترامپ در این مصاحبه تلفنی اظهار داشت: «او هیچ انتخابی نخواهد داشت.» رییسجمهوری آمریکا افزود: «من تصمیم میگیرم. من همه تصمیمها را میگیرم. او [نتانیاهو] تصمیمگیرنده نیست.»
این اظهارات در حالی مطرح شد که ساعاتی پیش از آن، جمهوری اسلامی در حمایت از حزبالله و در واکنش به حمله ارتش اسرائیل به یکی از مواضع این گروه در بیروت، موشکهای بالستیک به سمت شمال اسرائیل شلیک کرده بود.
فایننشالتایمز گزارش داد ترامپ حدود یک ساعت پیش از انجام این مصاحبه با نتانیاهو گفتوگو کرده است. او همچنین پیشتر به وبسایت اکسیوس گفته بود قصد دارد از نخستوزیر اسرائیل بخواهد از هرگونه اقدام تلافیجویانه علیه [حکومت] ایران خودداری کند، زیرا دولت آمریکا همچنان در تلاش برای دستیابی به توافقی با تهران است.
حملات جمهوری اسلامی «تاثیری بر توافق ندارد»
رییسجمهوری آمریکا در بخش دیگری از این گفتوگو تاکید کرد که حملات موشکی اخیر [حکومت] ایران تغییری در رویکرد واشینگتن برای پیگیری راهحل دیپلماتیک ایجاد نخواهد کرد.
ترامپ گفت: «این حملات هیچ تاثیری بر توافق نخواهد داشت. خواهیم دید در نهایت چه اتفاقی میافتد. اما این حملاتی بودند که واقعاً تاثیر چندانی نداشتند.»
او با اشاره به سابقه تنشهای میان حکومت ایران و اسرائیل افزود: «این یکی از همان درگیریهایی است که بسته به نحوه محاسبه، سه هزار سال یا ۴۷ سال است ادامه دارد.»
به نوشته فایننشالتایمز، ترامپ در این مصاحبه از نزدیک بودن توافق سخنی نگفت، هرچند ساعاتی پیشتر در گفتوگو با فاکسنیوز اعلام کرده بود که پیش از حملات اخیر [حکومت] ایران، تنها چند روز تا دستیابی به توافق فاصله وجود داشته است.
او در ادامه گفت: «فکر میکنم روند توافق همچنان ادامه دارد. خواهیم دید چه میشود. توافق ممکن است بر اساس شایستگیهای خودش به نتیجه برسد یا نرسد، اما این حملات هیچ اثری بر آن نخواهد داشت.»
هشدار درباره گزینه نظامی و ادامه محاصره ایران
ترامپ در عین حال بار دیگر هشدار داد که اگر مذاکرات به نتیجه نرسد، واشینگتن گزینههای دیگری را در اختیار دارد.
او گفت: «نرسیدن به توافق به یکی از دو نتیجه منجر میشود. نخست اینکه ممکن است وارد عمل شویم و آن بخشهایی را که از نظر نظامی هنوز با آنها برخورد نکردهایم، از بین ببریم.»
رییسجمهوری آمریکا افزود گزینه دیگر ادامه محاصره دریایی ایران خواهد بود.
او گفت: «یا اینکه محاصره [دریایی] ایران را ادامه خواهیم داد، زیرا این محاصره احتمالاً از هر حملهای که تاکنون علیه آن کشور انجام شده، موثرتر بوده است.»
اظهارات ترامپ در حالی مطرح میشود که مذاکرات غیرمستقیم میان تهران و واشینگتن برای پایان دادن به جنگ و دستیابی به توافقی گستردهتر همچنان ادامه دارد، اما همزمان تنشهای نظامی در جبهههای مختلف منطقه، از جمله لبنان و خلیج فارس، ادامه یافته و چشمانداز دستیابی به یک توافق پایدار را با ابهام روبهرو کرده است.
به گفته این منابع، در ساعات گذشته، فرماندهان ارشد سپاه درخواست رسمی خود برای صدور مجوز آغاز حملات موشکی به اسرائیل را به دفتر مجتبی خامنهای، رهبر جدید جمهوری اسلامی، ارسال کردهاند.
هر دو منبع تایید کردند که با وجود این درخواست، هنوز مجتبی خامنهای یا دفتر او پاسخی به این درخواست ندادهاند و مشخص نیست که آیا با این حمله موافقت خواهد شد یا خیر.
این آمادهباش موشکی در حالی طرح شده است که پیش از این، علی عبداللهی، فرمانده قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا، بهطور رسمی به ساکنان شمال اسرائیل هشدار داده بود که در صورت حمله به بیروت، این مناطق «آماج حملات موشکی» قرار خواهند گرفت.
همزمان، ارتش اسرائیل در بیانیه کوتاهی در شبکههای اجتماعی اعلام کرد که خود را برای حملات موشکی احتمالی و متقابل در ساعتهای آینده آماده میکند.
در پی صدور این هشدار تخلیه از سوی سپاه، با میانجیگری و فشار مستقیم دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، اسرائیل بهطور موقت از حمله گسترده به بیروت خودداری کرد و تنشها برای مدتی کاهش یافت، اما حملات یکشنبه ۱۷ خرداد جنگندههای اسرائیل به ضاحیه، بار دیگر احتمال یک درگیری مستقیم را افزایش داده است.
ابراهیم رضایی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مجلس، اسرائیل را به حملات تلافیجویانه تهدید کرد و گفت: «امشب باید منتظر پاسخ در آسمان اراضی اشغالی بود.»
این دو منبع به ایراناینترنشنال گفتند سپاه پاسداران نگران است که سکوت در برابر حملات اسرائیل به ضاحیه، این کشور را به تشدید حملات علیه حزبالله ترغیب کند.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، حملات یکشنبه را پاسخی به موشکهایی خواند که که حزبالله بامداد یکشنبه به سوی شمال اسرائیل شلیک کرد. ارتش اسرائیل اعلام کرد این موشکها رهگیری شدند.
یکی از این دو منبع در گفتوگو با ایراناینترنشنال تاکید کرد فرماندهان نظامی جمهوری اسلامی معتقدند که عمل نکردن به خطوط قرمز اعلامشده از سوی حکومت، روحیه بدنه متزلزل حزبالله را به شدت تضعیف میکند و جایگاه جمهوری اسلامی را در میان گروههای نیابتیاش به خطر میاندازد.
شبکه خبری الحدث، متعلق به عربستان سعودی، عصر یکشنبه به نقل از منابع آگاه نوشت که پس از حمله به ضاحیه، اعضای حزبالله غافلگیر شدند، زیرا پیشتر جمهوری اسلامی به آنها اطمینان داده بود که این منطقه هدف قرار نخواهد گرفت.
به گزارش الحدث، دولت لبنان به حزبالله توصیه کرده بود که نسبت به توافق پیشنهادی واشینگتن رویکردی مثبت داشته باشد، اما حزبالله این پیشنهاد را نپذیرفته است.
همچنین الحدث اعلام کرد مذاکرات میان حماس و اسرائیل در قاهره به دلیل شروط مطرحشده از سوی اسرائیل با بنبست مواجه شده و روند آن پیچیده شده است.
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی و مذاکرهکننده ارشد تهران، با انتشار پستی در شبکه اجتماعی ایکس تهدید کرد که حملات اسرائیل به جنوب لبنان و «چراغ سبز امروز آمریکا» به اسرائیل، پایگاهها و داراییهای آمریکا و اسرائیل در منطقه را به «اهداف مشروع» برای جمهوری اسلامی تبدیل میکند.
رسانه اکسیوس در گزارشی که شامگاه یکشنبه ۱۷ خرداد منتشر شد، به نقل از یک مقام آمریکایی و دو منبع آگاه دیگر نوشت که اسرائیل پیش از حملات یکشنبه دولت ترامپ را در جریان قرار داده بود.
این مقام آمریکایی به آکسیوس گفت: «ایالات متحده از حق اسرائیل برای دفاع از خود حمایت میکند و در کنار دولت قانونی لبنان در فراهم کردن آیندهای بهتر برای شهروندانش ایستاده است.» او افزود حزبالله «باید بیدرنگ شلیک را متوقف کند و اجازه دهد این توافقها اجرا شوند.»
ارتش اسرائیل شنبه ۱۶ خرداد اعلام کرد که در طول آخر هفته «حدود ۱۵۰ زیرساخت سازمان تروریستی حزبالله» را در جنوب لبنان مورد حمله قرار داد.
بر اساس اعلام ارتش اسرائیل، این اهداف شامل «انبارهای تسلیحات، مراکز فرماندهی، سکوهای پرتاب و زیرساختهای دیگر» بود.
ارتش اسرائیل شنبه ۱۵ خرداد در اطلاعیهای نوشت: «این زیرساختها توسط تروریستهای این سازمان برای پیشبرد و اجرای طرحهای تروریستی علیه نیروهای ارتش اسرائیل مورد استفاده قرار میگرفتند.»
وزارت بهداشت لبنان شامگاه یکشنبه از افزایش شمار زخمیهای حمله اسرائیل به ضاحیه خبر داد و اعلام کرد تعداد مجروحان این حمله به ۲۰ نفر رسیده است. پیشتر خبرگزاری ملی لبنان گزارش داده بود که در این حمله، دستکم دو نفر کشته و ۱۱ نفر زخمی شدند.
این خبرگزاری یکشنبه ۱۷ خرداد در گزارشی نوشت که متن تهیهشده از سوی آمریکا را مشاهده کرده است. این متن پیش از نشست فصلی این هفته شورای حکام، نهاد ناظر هستهای سازمان ملل، میان ۳۵ کشور عضو توزیع شده است.
در پیشنویس آمریکا آمده است ایران باید «اطلاعات دقیق درباره حسابرسی مواد هستهای و تاسیسات هستهای تحت پادمان در ایران» را در اختیار آژانس قرار دهد و «تمام دسترسیهایی را که برای راستیآزمایی این اطلاعات لازم دارد» فراهم کند. در این متن، هر دو اقدام «ضروری و فوری» توصیف شده و آمده است که باید «بیدرنگ» انجام شوند.
این متن از ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت سازمان ملل خودداری کرده است؛ اقدامی که برخی دیپلماتها گفته بودند در دست بررسی است. چنین اقدامی میتوانست در ادامه قطعنامه ۱۲ ژوئن ۲۰۲۵ باشد که ایران را ناقض تعهداتش در زمینه منع اشاعه اعلام کرده بود.
نمایندگی آمریکا در آژانس بینالمللی انرژی اتمی از اظهار نظر خودداری کرد.
خبرگزاری رویترز تاکید کرده است هرچند توزیع یک پیشنویس تضمین نمیکند که این متن بهطور رسمی به شورای حکام ارائه شود تا سپس درباره آن رایگیری صورت گیرد، اما نشانهای از قصد برای انجام این کار است.
همزمان با انتشار این گزارش، دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، در گفتوگو با انبیسی نیوز هشدار داد که اگر مذاکرات واشینگتن و تهران به توافق منجر نشود، آمریکا توان نظامی حکومت ایران را بهحدی تضعیف میکند که نیروهای آمریکایی بتوانند در شرایطی امن، اورانیوم با غنای بالا را از ایران خارج کنند. او تاکید کرد آنها «تا تکمیل کار» در منطقه خواهند ماند.
ترامپ همچنین گفت دو طرف به امضای یک پیمان «بسیار نزدیک» هستند، اما او از حکومت ایران میخواهد در کنار گذاشتن جاهطلبیهای هستهای خود فراتر برود.
رویترز احتمال داده است که متن تهیهشده از سوی آمریکا خطر پیچیدهتر کردن مذاکرات جاری به میانجیگری پاکستان را در پی دارد زیرا جمهوری اسلامی معمولا در واکنش به قطعنامههایی که در آژانس بینالمللی انرژی اتمی علیه آن صادر میشود، با تشدید فعالیتهای هستهای یا کاهش همکاریهای خود دست به اقدام تلافیجویانه زده است.
شورای حکام یکی از ارکان اصلی تصمیمگیری در آژانس بینالمللی انرژی اتمی و متشکل از ۳۵ کشور عضو است که درباره مسائل مهم آژانس، از جمله پرونده هستهای کشورها، قطعنامهها و ارجاع احتمالی پروندهها به شورای امنیت سازمان ملل متحد تصمیمگیری میکند.
قطعنامههای پیشین شورای حکام آژانس درباره ایران که از سوی آمریکا، بریتانیا، فرانسه و آلمان ارائه شده بودند، با اکثریت قاطع تصویب شدهاند. یکی از این قطعنامهها که در آبان ۱۴۰۴ تصویب شد، از ایران خواسته بود «بیدرنگ» آژانس را از وضعیت ذخایر اورانیوم غنیشده و تاسیسات آسیبدیده خود مطلع کند. جمهوری اسلامی هنوز به این خواسته آژانس پاسخ نداده است.
سه قطعنامه دیگر این نهاد که ۲۹ آبان ۱۴۰۴، ۲۲ خرداد ۱۴۰۴، یک آذر ۱۴۰۳ تصویب شده بود محتوایی مشابه داشت. در قطعنامه خرداد ۱۴۰۴ تاکید شده بود که تهران با انباشت اورانیوم با غنای بالا و محدود کردن دسترسی بازرسان، تعهدات پادمانی خود را نقض کرده و باید فورا همکاری با آژانس را از سر بگیرد.
قطعنامه آذر ۱۴۰۳ نیز ضمن درخواست از تهران مبنی بر همکاری فوری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی، از رافائل گروسی، مدیرکل این نهاد میخواست که گزارشی جامع از روند برنامه هستهای جمهوری اسلامی تهیه کند.
جمهوری اسلامی پس از تصویب این قطعنامهها با انتشار بیانیههایی جداگانه، آنها را «غیرقانونی» خوانده بود.
رسانههای حکومتی در ایران ۲۹ آبان ۱۴۰۴ گزارش دادند جمهوری اسلامی، روسیه، بلاروس، چین، کوبا، نیکاراگوئه، ونزوئلا و زیمبابوه، همزمان با نشست شورای حکام، بیانیهای مشترک صادر کردند. در این بیانیه حملات آمریکا و اسرائیل به سایتهای اتمی حکومت ایران در جریان جنگ ۱۲ روزه محکوم شده بود.
روسیه آمریکا را به تضعیف همکاری متهم کرد
رویتر نوشت در حالی که حملات دو جنگ اخیر تاسیسات غنیسازی اورانیوم را نابود کرد یا بهشدت به آنها آسیب رساند، گمان میرود بخش زیادی از اورانیوم غنیشده جمهوری اسلامی سالم مانده باشد.
ترامپ در ماههای گذشته بارها گفته است که اورانیوم با غنای بالای تهران باید از این کشور خارج شود، بهویژه آنچه از بیش از ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده تا سطح خلوص ۶۰ درصد باقی مانده است.
آژانس بینالمللی انرژی اتمی پیش از جنگ ۱۲روزه برآورد کرده بود تهران هنگام آغاز حمله اسرائیل این مقدار اورانیوم را در اختیار داشت؛ مقداری که طبق معیار آژانس در صورت غنیسازی بیشتر و رسیدن به سطح ۹۰ درصد، برای ساخت ۱۰ سلاح هستهای کافی خواهد بود.
سفیر روسیه در آژانس بینالمللی انرژی اتمی جمعه ۱۵ خرداد به خبرنگاران گفت صدور قطعنامه علیه حکومت ایران واکنش آنها را بر میانگیزد.
او همچنین با اشاره به اینکه آژانس تا پیش از آغاز جنگ ۱۲روزه به تاسیسات ایران دسترسی داشت، ایالات متحده را به «تضعیف همکاری» جمهوری اسلامی با آژانس متهم کرد.
روسیه و چین در دو سال گذشته با تمام قطعنامههای شورای حکام علیه جمهوری اسلامی مخالفت کرده و به آنها رای منفی دادهاند.
جلسه رایگیری شورای حکام آژانس قرار است سهشنبه ۱۸ خرداد برگزار شود.
ترامپ در گفتوگو با برنامه «میت دِ پرِس» شبکه انبیسی نیوز که عصر یکشنبه ۱۷ خرداد پخش شد، بهتفصیل درباره وضعیت مذاکرات برای پایان دادن به جنگ ایران و تاثیر این جنگ بر اقتصاد آمریکا و جهان صحبت کرد. او گفت اگر مذاکرات جاری به توافق میان دو کشور منجر شود، آمریکا برای جمعآوری و نابودی اورانیوم با غنای بالا با جمهوری اسلامی همکاری خواهد کرد، در غیر اینصورت حمله نظامی در دستور کار قرار خواهد گرفت.
رییسجمهوری آمریکا در این مصاحبه درباره وضعیت مذاکرات برای توقف دائمی درگیری و رویکردش به یک توافق احتمالی، گفت به دنبال آن است که نیروهای آمریکایی را تا «تکمیل» کار در منطقه نگه دارد و افزود: «من آنها را در خطر نمیدانم.»
ترامپ همچنین گفت دو طرف به امضای یک پیمان «بسیار نزدیک» هستند، اما او از حکومت ایران میخواهد در کنار گذاشتن جاهطلبیهای هستهای خود فراتر برود.
نکته دیگر در این مصاحبه، تاکید ترامپ بر ادامه حضور نیروهای آمریکایی در اطراف ایران بود. او بار دیگر بر «نابودی کامل» توان نظامی جمهوری اسلامی تاکید کرد و افزود با این حال حکومت ایران هنوز «تعدادی موشک و پهپاد» در اختیار دارد؛ چیزی حدود به گفته او «۲۱ یا ۲۲ درصد» ذخایر موشکی پیش از جنگ، اما این به آن معنا نیست که «۵۰ هزار نیروی آمریکایی مستقر در منطقه بهزودی به خانه باز میگردند».
ترامپ نگه داشتن نیروهای نظامی آمریکا در منطقه را برای آمریکا «کمهزینه» خواند و افزود: «به نظر من بازگرداندن آنها بیاحتیاطی است، چون شاید از آنها برای وادار کردن ایران به عقبنشینی در مذاکرات استفاده کنیم.»
او در این بخش از گفتوگوها بار دیگر استفاده مجدد از فشار نظامی علیه جمهوری اسلامی را «بعید» ارزیابی و بلافاصله تاکید کرد که نیروهای آمریکایی را تا «به سرانجام رسیدن کار» در منطقه نگه میدارد.
انبیسی دو روز پیش بخشهای کوتاهی از این گفتوگو را منتشر کرده بود و نسخه کامل آن یکشنبه ۱۷ خرداد پخش شد.
وضعیت مذاکرات
ترامپ درباره وضعیت کنونی مذاکراتی که با میانجیگری پاکستان در جریان است، گفت: «ما چند نکته داریم که به نظر نمیرسد نکات بزرگی باشند. آنها [مذاکرهکنندگان ایرانی] پذیرفتهاند که سلاح هستهای نخواهند داشت. ما بندی در آن گذاشته بودیم که [آنها] سلاح هستهای تولید نخواهند کرد. همه از آن بسیار خوشحال بودند، جز من.»
ترامپ تاکید کرد او خواهان افزودن بندی دیگر است تا اطمینان حاصل شود ایران نمیتواند توافق را دور بزند.
او گفت: «حرف من این است؛ اگر آنها [حکومت ایران] سلاح هستهای تولید نکنند، اما آن را بخرند یا به شکل دیگری به دست بیاورند چه؟ بنابراین میخواهم عبارت "اگر بخرند یا به هر شکلی به دست بیاورند" هم به متن توافق اضافه شود. بنابراین آنها نه حق دارند سلاح هستهای تولید کنند و نه حق دارند آن را بخرند یا به هر شکل دیگری به دست بیاورند.»
او افزود ایرانیها در برابر این خواسته «کمی» مقاومت کردند و «و بعد دیگر مقاومت نکردند.»
این صحبتها در حالی انتشار یافت که تشدید حملات ارتش اسرائیل به مواضع حزبالله در جنوب بیروت خشم مقامهای جمهوری اسلامی را برانگیخته و تهدیدهایی مبنی بر پاسخ قاطع جمهوری اسلامی به این حملات مطرح شده است.
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، پس از حملات اسرائیل به ضاحیه در ایکس نوشت: «نه به آتشبس پایبندند، نه به گفتگو باور دارند، و با محاصره دریایی و نقض توافقات درباره لبنان نشان دادند که فقط زبان قدرت میفهمند.»
او افزود که محاصره دریایی علیه جمهوری اسلامی و «چراغ سبز امروز آمریکا» به اسرائیل، پایگاهها و داراییهای آمریکا و اسرائیل در منطقه را «به اهداف مشروع تبدیل میکند. در بخش دیگری از این پیام تاکید شده است: «دست نیروهای مسلح ما مثل همیشه باز است.»
سرنوشت اورانیوم غنیشده
ترامپ درباره سرنوشت اورانیوم با غنای بالای جمهوری اسلامی گفت: «اگر به توافق برسیم و روابطمان دوستانه شود، همه با هم میرویم. تجهیزات آمریکایی را میبریم، آن را خارج و نابود میکنیم؛ چه در همان محل باشد، چه آن را به جای دیگری منتقل کنیم.»
ترامپ در ادامه تاکید کرد که رفتن به سراغ اورانیوم با غنای بالا حتمی است؛ «چه با آنها [حکومت ایران] چه بدون آنها» و افزود: «اما در هر صورت کسی به طرف ما تیراندازی نخواهد کرد؛ اگر به توافق نرسیم آنها را بهشدت از کار میاندازیم، در هر حالت امنیت خواهیم داشت.»
او به کریستن وُلکر، مجری «میت د پرس»، گفت: «میدانید، ما روی آن [محل نگهداری اورانیوم با غنای بالا در ایران] و همه اطراف آن دوربین داریم. اگر کسی آنجا راه برود، حتی اگر شما آنجا قدم بزنید، دوربینها آنقدر دقیقاند که میتوانم اسم کوچکتان را نشانی که روی کت شماست، بخوانم.»
دونالد ترامپ سه روز پیش از پخش این مصاحبه در جمع خبرنگاران در کاخ سفید گفت که در آغاز جنگ سناریوی اعزام نیروهای ویژه به داخل ایران برای تصرف ذخایر اورانیوم غنیشده را بررسی کرده بود، اما از بیم تبدیل شدن آن به یک بحران مشابه عملیات ناموفق گروگانگیری دوران جیمی کارتر، از اجرای آن صرفنظر کرد.
او ۱۴ خرداد توضیح داد که اجرای چنین ماموریتی مستلزم حضور چند هفتهای نیروهای آمریکایی در یک منطقه جنگی، انتقال تجهیزات سنگین، عملیات حفاری و ایجاد زیرساختهای گسترده برای انتقال مواد هستهای بود.
«رهبری جدید ایران منطقیتر و بسیار باهوش است»
رییسجمهوری آمریکا در بخشی از این مصاحبه برداشت خود را نسبت به رهبران کنوی جمهوری اسلامی و شخص مجتبی خامنهای که جانشین پدرش شده است، شرح داد. او رهبری جدید ایران را «منطقیتر، بسیار باهوش» میبیند.
او همچنین گفت که مجتبی خامنهای جای پدرش را گرفته و «بخشی از» روند تایید توافق است. ترامپ بار دیگر تاکید کرد که آماده گفتوگوی مستقیم با رهبر جدید جمهوری اسلامی است.
ترامپ گفت: «اگر او بخواهد، من این کار را میکنم، اما مستقیم با او صحبت نکردهام.»
رییسجمهوری آمریکا مجتبی خامنهای را، که از زمان آغاز جنگ در انظار عمومی دیده نشده است، به شکلی مثبت با پدرش مقایسه کرد.
او گفت: «جوانتر است. به نظرم منطقیتر است. زخمی است، بهشدت زخمی شده است. بنابراین نوعی شجاعت در او هست. خیلیها اگر تا این حد زخمی شده بودند، درباره این صحبت نمیکردند که، میدانید، "وضعمان با آمریکا چطور است؟" چیزهای دیگری در ذهنشان بود. بنابراین نوعی شجاعت در او هست. اما او بسیار جدی زخمی شده است.»
ترامپ از اینکه بهطور قطعی بگوید آیا محل دقیق رهبر جمهوری اسلامی را میداند یا آیا آن محل در ایران است، خودداری کرد. او گفت: «نمیخواهم بگویم میدانم او کجاست یا نه. اما احتمال زیادی وجود دارد که بدانم.»
داراییهایی که قرار نیست بیدرنگ آزاد شوند
ترامپ در جریان این گفتوگو روسای جمهوری پیشین آمریکا از جمله باراک اوباما را مقصر اصلی توسعه برنامه هستهای جمهوری اسلامی و حرکت آنها به سوی تولید سلاح هستهای خواند و همتایان پیشین خود را بابت کاهش تحریمهای بینالمللی و آزادسازی داراییهای مسدودشده جمهوری اسلامی سرزنش کرد.
او تاکید کرد که هر توافق جدیدی با جمهوری اسلامی «بلافاصله» به آزادسازی هیچیک از داراییهای آنها منجر نخواهد شد.
ترامپ گفت آزادسازی داراییهای مسدودشده «بعدتر» انجام میشود: «اگر رفتارشان خوب باشد، اگر کارشان را خوب انجام دهند، صحبت درباره این موضوع را شروع میکنیم.»
ولکر از ترامپ پرسید چرا هنگام لغو برجام در نخستین دوره ریاستجمهوریاش، برای رسیدن به یک توافق جدید با حکومت ایران مذاکره نکرد. ترامپ پاسخ داد که چنین توافقهایی ممکن است «سالها» طول بکشد. او افزود: «آنها آن زمان آماده نبودند. انجام این کارها سالها زمان میبرد. این افراد ۴۷ سال است که در حال جنگ بودهاند. آنها آمریکاییها را کشتهاند، پاها و دستهایشان را قطع کردهاند و صورتهایشان بهشدت و بهطرز وحشتناکی آسیب دیده است.»
توصیه به مردم آمریکا در قبال جنگ ایران: صبور باشید
ترامپ در واکنش به اظهارات وُلکر که جنگ ایران را در افکار عمومی آمریکا «نامحبوب» خواند گفت که آمریکاییها باید «در قبال ایران صبورتر» باشند و افزود بخشی از چالش در تدوین سریع یک طرح صلح این است که چنین طرحی مستلزم چرخشی کامل در موضع دیرینه تهران در قبال آمریکا است.
او مذاکرهکنندگان جمهوری اسلامی را «قدرتمند و مغرور» خواند و ادامه داد: «. چیزهایی هست که هرگز فکر نمیکردند انجام دهند، اما حالا ناچارند انجام دهند و این کمی زمانبر است. داریم درباره ۴۷ سال صحبت میکنیم، در این ۴۷ سال آنها هر کاری میخواستند کردند و از آن قسر در رفتند.
در همین حال، ترامپ از اقتصاد آمریکا تمجید کرد و گفت ناچار شده است میان مقابله با جمهوری اسلامی و افزایش قیمتهای ناشی از آن در آمریکا دست به انتخاب بزند. او به ارزان بودن قیمت کود کشاورزی و بنزین پیش از آغاز جنگ ایران اشاره کرد و افزود: «میتوانستم قیمتها را همانطور نگه دارم، اما دیدم باید تغییر مسیر بدهم. کشاورزان بهتر از هر کس دیگری این را درک خواهند کرد. بنزین گرانتر خواهد شد، کود کمی گرانتر خواهد شد اما من یک سلاح هستهای را از دست افراد بسیار خطرناک خارج خواهم کرد.»
او بار دیگر وعده داد که با پایان جنگ آمریکاییها شاهد کاهش فشار خواهند بود: «وقتی کار را به سرانجام برسانیم، چیزهایی خواهید دید که هرگز شبیه آن را ندیدهاید. نفت پایین خواهد آمد. اما نکته اصلی این است که ما نمیتوانیم اجازه دهیم ایران سلاح هستهای داشته باشد. نمیشود چنین کاری کرد. و ما هم چنین کاری نخواهیم کرد.»
خشم ترامپ از پرسشهای چالشبرانگیز درباره انتخابات
بخش عمده این مصاحبه ۵۰ دقیقهای بر انتخابات میاندورهای آمریکا و پرداخت پول از سوی دولت به افرادی اختصاص داشت که در جریان حمله ششم ژانویه به کنگره آمریکا به حمله به پلیس متهم شدهاند.
ترامپ از ایجاد صندوقی به نام «مقابله با استفاده ابزاری از دستگاه حکومت» دفاع کرد و گفت معترضانی که روز ششم ژانویه ۲۰۲۱، همزمان با آماده شدن کنگره برای تایید پیروزی انتخاباتی جو بایدن، وارد ساختمان کنگره شدند، ناعادلانه هدف پیگرد دادستانها قرار گرفتهاند و شایسته دریافت غرامتاند.
وقتی خبرنگار از او پرسید آیا کسانی که آن روز به ماموران پلیس حمله کردند باید از محل پول مالیاتدهندگان غرامت دریافت کنند، ترامپ گفت: «مایل نیستم چنین چیزی بگویم، اما باید موضوع را بررسی کنم.»
ترامپ همچنین انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۰ را «کثیف» خواند و بحث را به انتخابات سهشنبه گذشته در کالیفرنیا کشاند؛ جایی که شمارش آرا تا آخر هفته همچنان ادامه دارد. او در حالی در نتایج انتخابات این ایالت تردید ایجاد کرد که یک دادستان فدرال روز جمعه در شبکههای اجتماعی اعلام کرده بود «چندین تحقیق درباره تقلب انتخاباتی» در کالیفرنیا در جریان است.
او گفت: «به نظر شما درست است که انتخاباتی برگزار کنند و پنج روز بعد هنوز حتی به انتخاب برنده نزدیک هم نشده باشند؟»
بر اساس نظام رایگیری پستی در کالیفرنیا، اعلام برنده در رقابتهای نزدیک اغلب چند روز زمان میبرد. طبق قوانین این ایالت، برگههای رای که در روز انتخابات یا پیش از آن مهر پست خورده باشند و ظرف هفت روز پس از انتخابات دریافت شوند، واجد شرایط شمارش هستند.
انبیسی نوشت ترامپ حدود ۵۰ دقیقه پس از آغاز مصاحبه، در حالی که در جریان پرسشهای چالشی درباره دخالت در انتخابات و انتقادهایش از رسانهها آشکارا خشمگین شده بود، گفتوگو را پایان داد.
