خبرگزاری رویترز در گزارشی تحقیقی نوشت جمهوری اسلامی در هفتههای اخیر با ایجاد نقاط بازرسی در جزایر تحت کنترلش در خلیج فارس و اطراف تنگه هرمز، توافقهای دیپلماتیک و گاه دریافت «هزینه»، در حال تحکیم کنترل خود بر عبور کشتیها از تنگه هرمز است.
رویترز نوشت این سازوکار شامل توافقهای دولتبهدولت، ترتیبات عبور امن و در برخی موارد دریافت هزینه است.
بر اساس این گزارش، دو منبع اروپایی در صنعت کشتیرانی گفتند برخی کشتیهایی که مشمول توافقهای دولتبهدولت نیستند، برای تضمین عبور امن از تنگه هرمز، مبالغی بیش از ۱۵۰ هزار دلار به مقامهای جمهوری اسلامی پرداخت میکنند.
دو مقام ارشد جمهوری اسلامی نیز به رویترز گفتند از کشتیها گاهی «هزینههای امنیتی و ناوبری» دریافت میشود که میزان آن بر اساس نوع محموله متفاوت است. این مقامها رقم مشخصی ارائه نکردند، اما یکی از آنها گفت «همه کشورها مشمول این هزینهها نیستند.»
رویترز نوشت این سازوکار به کشتیهای مرتبط با متحدان جمهوری اسلامی، از جمله روسیه و چین، در اولویت قرار دارند و سپس شامل کشورهایی مانند هند و پاکستان و توافقهای دولتبهدولت میشود.
این خبرگزاری همچنین گزارش داد وزارت خزانهداری آمریکا درباره خطر تحریم ناشی از پرداخت پول به جمهوری اسلامی یا درخواست تضمین برای عبور امن هشدار داده است.
شش هفته پس از آنکه ترامپ عملیات «خشم حماسی» را برای برقراری آتشبس متوقف کرد، تاکنون پیشرفت چندانی در مذاکرات برای پایان دادن به جنگ دیده نشده است.
ترامپ دوشنبه گفت که تا آستانه صدور دستور حملات بیشتر پیش رفته، اما به درخواست رهبران عربستان سعودی، قطر و امارات متحده عربی برای دادن زمان بیشتر به مذاکرات، از آن خودداری کرده است.
فیصل بن فرحان، وزیر امور خارجه عربستان سعودی، چهارشنبه در پستی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت ریاض از تصمیم رییسجمهوری آمریکا برای دادن فرصت دوباره به مذاکرات با جمهوری اسلامی بهمنظور دستیابی به توافقی که به پایان جنگ و بازگشت امنیت و آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز به وضعیت پیش از ۹ اسفند ۱۴۰۴ منجر شود، قدردانی میکند.
او همچنین از تلاشهای مستمر پاکستان برای میانجیگری در این زمینه تقدیر کرد و در شبکه ایکس نوشت عربستان سعودی امیدوار است جمهوری اسلامی از این فرصت برای جلوگیری از «پیامدهای خطرناک تشدید تنش» استفاده کرده و فورا به تلاشها برای پیشبرد مذاکرات پاسخ دهد.
وزیر امور خارجه عربستان سعودی افزود هدف از این تلاشها، دستیابی به توافقی جامع است که صلح پایدار در منطقه و جهان را محقق کند.
تشدید فعالیتهای میانجیگرانه پاکستان
این اظهارات همزمان با سفر محسن نقوی، وزیر کشور پاکستان به تهران صورت گرفته است. او در جریان این سفر چهارشنبه با محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی و رییس هیات مذاکرهکننده جمهوری اسلامی با آمریکا دیدار و گفتوگو کرد.
در پی این سفر، برخی از رسانههای منطقه گزارش دادند که کار بر روی نهاییسازی متن توافق میان واشینگتن و تهران با جدیت در حال انجام است.
الحدث بهنقل از منابع آگاه که نام آنها را اعلام نکرد، گزارش داد که دور بعدی مذاکرات پس از مراسم حج در اسلامآباد برگزار خواهد شد.
الحدث همچنین افزود ممکن است فرمانده کل ارتش پاکستان پنجشنبه ۳۱ اردیبهشت برای اعلام نهایی شدن متن توافق به ایران سفر کند.
شبکه العربیه نیز گزارش داد که ایالات متحده خواستههای خود در خصوص مساله هستهای و امنیت ناوبری در تنگه هرمز را سختگیرانهتر کرده اما در عین حال بر سر چند موضوع اقتصادی و کاهش تحریمهای اعمالشده علیه جمهوری اسلامی انعطافهایی محدود از خود نشان داده است.
بهگزارش العربیه ایالات متحده به پاکستان اطلاع داده است که در زمینه برنامه هستهای و تنگه هرمز هیچ امتیازی نخواهد داد.
در مقابل جمهوری اسلامی نیز همچنان تضمینهای آمریکا درباره هرگونه حمله احتمالی در آینده را ناکافی میداند.
خشم مردم ایران از جمهوری اسلامی
دونالد ترامپ، چهارشنبه به خبرنگاران گفت: «ما در مراحل نهایی هستیم. خواهیم دید چه میشود. یا توافقی حاصل میشود، یا کارهایی انجام خواهیم داد که کمی ناخوشایند است، اما امیدوارم چنین اتفاقی نیفتد.»
ترامپ افزود: «ما یک فرصت دیگر میدهیم. عجلهای ندارم. در حالت ایدهآل، دوست دارم افراد کمی کشته شوند، نه تعداد زیادی. هر دو راه برای ما ممکن است.»
او با تاکید بر اینکه به نظر نمیرسد رهبران جمهوری اسلامی منافع مردم ایران را در نظر داشته باشند گفت در ایران خشم و ناآرامی زیادی وجود دارد زیرا مردم در شرایط بدی زندگی میکنند و باید دید چه اتفاقی میافتد.
تهران نیز در مقابل، ترامپ را به برنامهریزی برای ازسرگیری جنگ متهم و تهدید کرد که در صورت هرگونه حمله، با حملاتی فراتر از خاورمیانه تلافی خواهد کرد.
سپاه پاسداران در بیانیهای اعلام کرد: «اگر تجاوز علیه ایران تکرار شود، جنگ منطقهای وعدهدادهشده این بار از منطقه فراتر خواهد رفت.»
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس و مذاکرهکننده ارشد جمهوری اسلامی در مذاکرات صلح، در پیامی صوتی که در شبکههای اجتماعی منتشر شد گفت «تحرکات آشکار و پنهان دشمن» نشان میدهد آمریکا و اسرائیل در حال آمادهسازی برای ازسرگیری حملات جدید هستند.
عبور نفتکشهای چینی از تنگه هرمز
در همین حال، خبرگزاری رویترز گزارش داده که دو نفتکش عظیم چینی که در مجموع حدود چهار میلیون بشکه نفت حمل میکردند، چهارشنبه از تنگه هرمز خارج شدند. تهران هفته گذشته، همزمان با حضور ترامپ در پکن، اعلام کرده بود که برای تسهیل مقررات مربوط به کشتیهای چینی به توافق رسیده است.
وزیر امور خارجه کره جنوبی نیز چهارشنبه گفت یک نفتکش کرهای در هماهنگی با جمهوری اسلامی در حال عبور از تنگه است.
وبسایت رصد کشتیرانی لویدز لیست (Lloyd’s List) اعلام کرد که هفته گذشته دستکم ۵۴ کشتی از تنگه عبور کردهاند؛ رقمی حدود دو برابر هفته قبل از آن.
جمهوری اسلامی از زمان آغاز جنگ در ۹ اسفندماه، تنگه هرمز را عملا به روی همه کشتیها بهجز کشتیهای خود بسته است؛ اقدامی که بزرگترین اختلال در تامین انرژی جهان در تاریخ را رقم زده است. ایالات متحده ماه گذشته در پاسخ، محاصرهای علیه بندرهای جنوبی ایران را آغاز کرد.
تهران میگوید هدفش بازگشایی تنگه هرمز برای کشورهای دوستی است که شرایط جمهوری اسلامی را برای عبور از این تنگه بپذیرند. این شرایط میتواند شامل دریافت عوارض برای عبور باشد؛ موضوعی که واشینگتن آن را غیرقابل قبول میداند.
فشار برای پایان دادن به جنگ
خبرگزاری رویترز در گزارشی نوشته است که ترامپ برای پایان دادن به جنگ تحت فشار است، زیرا افزایش شدید قیمت انرژی به حزب جمهوریخواه او پیش از انتخابات کنگره در نوامبر آسیب میزند.
بهنوشته رویترز از زمان آتشبس، اظهارات عمومی ترامپ میان تهدید به ازسرگیری بمباران و اعلام نزدیک بودن توافق صلح در نوسان بوده است و همین مواضع متغیر باعث شده قیمت نفت ساعتبهساعت و روزبهروز تغییر کند، هرچند روند هفتگی آن بهوضوح صعودی بوده است. قراردادهای آتی یکماهه نفت برنت چهارشنبه صبح حدود پنج درصد کاهش یافت و به نزدیکی ۱۰۸ دلار در هر بشکه رسید.
