دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، چهارشنبه ۳۰ اردیبهشت گفت مذاکرات با جمهوری اسلامی در مراحل نهایی قرار دارد اما همزمان هشدار داد که در صورت شکست مذاکرات، حملات بیشتری علیه جمهوری اسلامی انجام خواهد شد. این اظهارات همزمان با سفر وزیر کشور پاکستان به تهران مطرح شد.
شش هفته پس از آنکه ترامپ عملیات «خشم حماسی» را برای برقراری آتشبس متوقف کرد، تاکنون پیشرفت چندانی در مذاکرات برای پایان دادن به جنگ دیده نشده است.
ترامپ دوشنبه گفت که تا آستانه صدور دستور حملات بیشتر پیش رفته، اما به درخواست رهبران عربستان سعودی، قطر و امارات متحده عربی برای دادن زمان بیشتر به مذاکرات، از آن خودداری کرده است.
فیصل بن فرحان، وزیر امور خارجه عربستان سعودی، چهارشنبه در پستی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت ریاض از تصمیم رییسجمهوری آمریکا برای دادن فرصت دوباره به مذاکرات با جمهوری اسلامی بهمنظور دستیابی به توافقی که به پایان جنگ و بازگشت امنیت و آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز به وضعیت پیش از ۹ اسفند ۱۴۰۴ منجر شود، قدردانی میکند.
او همچنین از تلاشهای مستمر پاکستان برای میانجیگری در این زمینه تقدیر کرد و در شبکه ایکس نوشت عربستان سعودی امیدوار است جمهوری اسلامی از این فرصت برای جلوگیری از «پیامدهای خطرناک تشدید تنش» استفاده کرده و فورا به تلاشها برای پیشبرد مذاکرات پاسخ دهد.
وزیر امور خارجه عربستان سعودی افزود هدف از این تلاشها، دستیابی به توافقی جامع است که صلح پایدار در منطقه و جهان را محقق کند.
تشدید فعالیتهای میانجیگرانه پاکستان
این اظهارات همزمان با سفر محسن نقوی، وزیر کشور پاکستان به تهران صورت گرفته است. او در جریان این سفر چهارشنبه با محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی و رییس هیات مذاکرهکننده جمهوری اسلامی با آمریکا و نیز احمد وحیدی، فرمانده کل سپاه پاسداران، دیدار و گفتوگو کرد.
در پی این سفر، برخی از رسانههای منطقه گزارش دادند که کار بر روی نهاییسازی متن توافق میان واشینگتن و تهران با جدیت در حال انجام است.
الحدث بهنقل از منابع آگاه که نام آنها را اعلام نکرد، گزارش داد که دور بعدی مذاکرات پس از مراسم حج در اسلامآباد برگزار خواهد شد.
الحدث همچنین افزود ممکن است فرمانده کل ارتش پاکستان پنجشنبه ۳۱ اردیبهشت برای اعلام نهایی شدن متن توافق به ایران سفر کند.
شبکه العربیه نیز گزارش داد که ایالات متحده خواستههای خود در خصوص مساله هستهای و امنیت ناوبری در تنگه هرمز را سختگیرانهتر کرده اما در عین حال بر سر چند موضوع اقتصادی و کاهش تحریمهای اعمالشده علیه جمهوری اسلامی انعطافهایی محدود از خود نشان داده است.
بهگزارش العربیه ایالات متحده به پاکستان اطلاع داده است که در زمینه برنامه هستهای و تنگه هرمز هیچ امتیازی نخواهد داد.
در مقابل جمهوری اسلامی نیز همچنان تضمینهای آمریکا درباره هرگونه حمله احتمالی در آینده را ناکافی میداند.
خشم مردم ایران از جمهوری اسلامی
دونالد ترامپ، چهارشنبه به خبرنگاران گفت: «ما در مراحل نهایی هستیم. خواهیم دید چه میشود. یا توافقی حاصل میشود، یا کارهایی انجام خواهیم داد که کمی ناخوشایند است، اما امیدوارم چنین اتفاقی نیفتد.»
ترامپ افزود: «ما یک فرصت دیگر میدهیم. عجلهای ندارم. در حالت ایدهآل، دوست دارم افراد کمی کشته شوند، نه تعداد زیادی. هر دو راه برای ما ممکن است.»
او با تاکید بر اینکه به نظر نمیرسد رهبران جمهوری اسلامی منافع مردم ایران را در نظر داشته باشند گفت در ایران خشم و ناآرامی زیادی وجود دارد زیرا مردم در شرایط بدی زندگی میکنند و باید دید چه اتفاقی میافتد.
تهران نیز در مقابل، ترامپ را به برنامهریزی برای ازسرگیری جنگ متهم و تهدید کرد که در صورت هرگونه حمله، با حملاتی فراتر از خاورمیانه تلافی خواهد کرد.
سپاه پاسداران در بیانیهای اعلام کرد: «اگر تجاوز علیه ایران تکرار شود، جنگ منطقهای وعدهدادهشده این بار از منطقه فراتر خواهد رفت.»
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس و مذاکرهکننده ارشد جمهوری اسلامی در مذاکرات صلح، در پیامی صوتی که در شبکههای اجتماعی منتشر شد گفت «تحرکات آشکار و پنهان دشمن» نشان میدهد آمریکا و اسرائیل در حال آمادهسازی برای ازسرگیری حملات جدید هستند.
عبور نفتکشهای چینی از تنگه هرمز
در همین حال، خبرگزاری رویترز گزارش داده که دو نفتکش عظیم چینی که در مجموع حدود چهار میلیون بشکه نفت حمل میکردند، چهارشنبه از تنگه هرمز خارج شدند. تهران هفته گذشته، همزمان با حضور ترامپ در پکن، اعلام کرده بود که برای تسهیل مقررات مربوط به کشتیهای چینی به توافق رسیده است.
وزیر امور خارجه کره جنوبی نیز چهارشنبه گفت یک نفتکش کرهای در هماهنگی با جمهوری اسلامی در حال عبور از تنگه است.
وبسایت رصد کشتیرانی لویدز لیست (Lloyd’s List) اعلام کرد که هفته گذشته دستکم ۵۴ کشتی از تنگه عبور کردهاند؛ رقمی حدود دو برابر هفته قبل از آن.
جمهوری اسلامی از زمان آغاز جنگ در ۹ اسفندماه، تنگه هرمز را عملا به روی همه کشتیها بهجز کشتیهای خود بسته است؛ اقدامی که بزرگترین اختلال در تامین انرژی جهان در تاریخ را رقم زده است. ایالات متحده ماه گذشته در پاسخ، محاصرهای علیه بندرهای جنوبی ایران را آغاز کرد.
تهران میگوید هدفش بازگشایی تنگه هرمز برای کشورهای دوستی است که شرایط جمهوری اسلامی را برای عبور از این تنگه بپذیرند. این شرایط میتواند شامل دریافت عوارض برای عبور باشد؛ موضوعی که واشینگتن آن را غیرقابل قبول میداند.
فشار برای پایان دادن به جنگ
خبرگزاری رویترز در گزارشی نوشته است که ترامپ برای پایان دادن به جنگ تحت فشار است، زیرا افزایش شدید قیمت انرژی به حزب جمهوریخواه او پیش از انتخابات کنگره در نوامبر آسیب میزند.
بهنوشته رویترز از زمان آتشبس، اظهارات عمومی ترامپ میان تهدید به ازسرگیری بمباران و اعلام نزدیک بودن توافق صلح در نوسان بوده است و همین مواضع متغیر باعث شده قیمت نفت ساعتبهساعت و روزبهروز تغییر کند، هرچند روند هفتگی آن بهوضوح صعودی بوده است. قراردادهای آتی یکماهه نفت برنت چهارشنبه صبح حدود پنج درصد کاهش یافت و به نزدیکی ۱۰۸ دلار در هر بشکه رسید.
فایننشالتایمز چهارشنبه ۳۰ اردیبهشت در گزارشی تحلیلی نوشت که پس از آغاز «جنگ ایران» و سپس محاصره دریایی، اکنون مرحله تازهای آغاز شده است: کمبود کالاهای حیاتی.
نفتکشهای حامل نفت، گاز طبیعی مایع، اوره، فرآوردههای پالایششده نفتی، هیدروژن و هلیوم، از حدود ۸۰ روز قبل دیگر به شکل گسترده از تنگه هرمز عبور نکردهاند. کشتیهایی که پیشتر منطقه را ترک کرده بودند، عمدتا به مقصد رسیدهاند، اما از این پس نبود محمولههایی که هرگز خارج نشدند، بهتدریج محسوس خواهد شد.
این گزارش تاکید کرد که تا امروز، کمبودها بیشتر «ذهنی» بودهاند، اما اکنون به کمبودهای واقعی تبدیل خواهند شد. وضعیتی که به گفته تحلیلگران، در نهایت یا با سهمیهبندی و یا با رکود اقتصادی، مدیریت میشود.
پیش از این، اکسیوس گزارش داده بود که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، پس از اعلام توقف موقت حمله به ایران، گزینههای نظامی علیه جمهوری اسلامی را با تیم ارشد امنیت ملی خود بررسی کرد.
همزمان، جیدی ونس، معاون او، گفت مذاکرات پیشرفت زیادی داشته است و هیچ یک از طرفین خواهان از سرگیری جنگ نیستند.
بحران فقط نفت خام نیست
فایننشالتایمز با استناد به تحلیل نیک باتلر، مدیر پیشین راهبرد و سیاستگذاری شرکت «بیپی» که اکنون در «کینگز کالج لندن» است، نوشت مشکلات کنونی فقط ناشی از بسته شدن تنگه هرمز نیست، بلکه حمله به زیرساختهای انرژی - عمدتا از سوی حکومت ایران - نیز خسارتهای سنگینی ایجاد کرده است.
بر اساس این تحلیل، دستکم هشت پالایشگاه مهم در خلیج فارس بهطور کامل یا جزیی از کار افتادهاند و تاسیسات گاز طبیعی مایع «راس لفان» قطر نیز آسیب دیده است.
هنوز مشخص نیست بازسازی این زیرساختها چه مدت زمان خواهد برد.
این گزارش تاکید کرد بحران کنونی فقط به نفت خام مربوط نیست و کمبودها بهطور ویژه بر برخی فرآوردههای خاص اثر خواهد گذاشت، زیرا پالایشگاهها برای فرآوری انواع مشخصی از نفت طراحی شدهاند.
پیش از بحران، کشورهای خلیج فارس روزانه حدود ۳.۳ میلیون بشکه فرآورده پالایششده و ۱.۵ میلیون بشکه گاز مایع صادر میکردند و محصولاتی مانند گازوئیل، سوخت هواپیما، بنزین و نفتا که مستقیما وارد زنجیره تامین اروپا و آسیا میشدند.
حذف این صادرات، جایگزینی ساده را ناممکن کرده است.
باتلر گفت مهمترین کمبودها اکنون در حوزه سوخت هواپیما و گازوئیل دیده میشود.
ذخایر رو به پایان است
فایننشالتایمز نوشت تا امروز بخشی از بحران با استفاده از ذخایر موجود مهار شده، اما این ذخایر محدودند و افزایش سریع تولید در خارج از خلیج فارس یا تغییر مسیر انتقال نفت نیز در کوتاهمدت ممکن نیست.
بخش بزرگی از ظرفیت مازاد تولید نفت جهان در خود منطقه خلیج فارس قرار دارد و پس از آن، روسیه مهمترین گزینه افزایش عرضه به شمار میرود؛ هرچند محدودیتهای سیاسی و ظرفیت تولید، موانع بزرگی محسوب میشوند.
این گزارش همچنین اشاره کرد که خطوط لوله عربستان سعودی به دریای سرخ و خط انتقال نفت عمان به بندر «راس مرکاز»، ظرفیت محدودی دارند و توسعه آنها زمانبر خواهد بود.
در اروپا نیز ظرفیت پالایشگاهی طی سالهای گذشته کاهش یافته و بازسازی سریع آن به سرمایهگذاری سنگین و زمان طولانی نیاز دارد.
از سوی دیگر، فایننشالتایمز ۲۹ اردیبهشت گزارش داد جمهوری اسلامی در پی محاصره دریایی آمریکا و کاهش شدید امکان صادرات نفت، به ذخیرهسازی نفت روی نفتکشهای فرسوده در خلیج فارس روی آورده است.
این اقدام نشاندهنده فشار فزاینده بر صادرات نفت ایران در هفتههای اخیر است.
بر اساس این گزارش، حدود ۳۹ نفتکش حامل نفت و محصولات پتروشیمی ایران در خلیج فارس مستقر هستند؛ در حالی که پیش از آغاز محاصره دریایی آمریکا در ۲۴ فروردین ۱۴۰۵، این تعداد ۲۹ نفتکش بود.
شرکت تحلیلی کپلر پیشبینی کرده است تهران احتمالا تا اواخر ماه می امکان ادامه تولید بدون فضای ذخیرهسازی جدید را خواهد داشت.
بحران فراتر از انرژی
فایننشالتایمز هشدار داد بحران خلیج فارس فقط بازار انرژی را تهدید نمیکند، بلکه عرضه کالاهایی مانند هلیوم، متانول، آمونیاک، فسفات، گوگرد و مواد اولیه تولید کود شیمیایی را نیز مختل کرده است.
کاهش عرضه هلیوم بر تولید ریزتراشهها اثر میگذارد و کمبود مواد مورد نیاز کودهای شیمیایی، میتواند تولید جهانی غذا را کاهش دهد.
همزمان، تغییر مسیرهای کشتیرانی هزینه حملونقل جهانی را افزایش داده و حدود ۲۰ هزار ملوان نیز همچنان در خلیج فارس گرفتار ماندهاند.
بازارها به پایان بحران خوشبیناند
به نوشته فایننشالتایمز، بازارهای نفت ظاهرا بر این باورند که فشارهای اقتصادی در نهایت به آتشبس پایدار و بازگشایی تنگه هرمز منجر خواهد شد، اما نویسنده این تحلیل هشدار داد که هیچ تضمینی برای تحقق این سناریو وجود ندارد.
ترامپ همچنان تاکید میکند تنها موضوع مهم برای او، جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای است.
این گزارش پرسیده است آیا جمهوری اسلامی اصولا حاضر خواهد شد چنین توافقی را بپذیرد و چرا باید به اجرای تعهدات آمریکا اعتماد کند: «همچنین اگر ایران اکنون کنترل عبور و مرور در خلیج فارس را در دست گرفته، چرا باید به سادگی از این اهرم صرفنظر کند؟»
فایننشالتایمز در پایان هشدار داد بازارهای آتی نفت «گوی بلورین» نیستند و پیشبینیهایشان بارها اشتباه از آب درآمده است.
این گزارش تاکید کرد: «اگر بدترین سناریو رخ دهد، ممکن است قیمت نفت و کالاهای اساسی به شدت افزایش یابد و این وضعیت با رشد تورم، افزایش نرخ بهره و رکودی سنگین در اقتصاد جهانی همراه شود.»
فاتح بیرول، مدیر آژانس بینالمللی انرژی، پیشتر هشدار داده بود جهان ممکن است وارد «بزرگترین بحران انرژی تاریخ» شود.
نویسنده فایننشالتایمز بر این باور است که اگر شرایط بهزودی تغییر نکند، این هشدار میتواند به واقعیت تبدیل شود.
بر اساس پاسخ وزارت خارجه آلمان، روند بررسی نهایی پروندههایی که پیش از آغاز درگیریهای نظامی اخیر در سفارت آلمان در تهران ثبت شده بودند - بهویژه پروندههای ویزای کار و دانشجویی - در هفتههای اخیر از سر گرفته شده و پس از تکمیل بررسیها، سفارت آلمان در ایروان میتواند ویزای ورود را صادر کند.
این وزارتخانه اعلام کرد سفارت آلمان در تهران یا اداره فدرال امور خارجی آلمان، برای تعیین وقت مراجعه به سفارت آلمان در ایروان و الصاق ویزا به گذرنامه، با متقاضیان بهصورت فردی تماس میگیرد.
متقاضیان و سفارت آلمان
اعلام این تصمیم در حالی است که طی ماههای گذشته، شماری از متقاضیان ویزای آلمان چندین بار مقابل سفارت این کشور در تهران تجمع کرده بودند.
بر اساس ویدیوهای رسیده به ایراناینترنشنال، گروهی از متقاضیان ۳۰ مرداد ۱۴۰۴ در اعتراض به صادر نشدن ویزا مقابل ساختمان سفارت آلمان تجمع کردند و گفتند با وجود دریافت پیشتاییدیه و پیشویزای اداره مهاجرت آلمان، سفارت از صدور ویزا و تعیین وقت جدید خودداری میکند.
برخی از معترضان گفته بودند اعتبار پیشتاییدیههایشان در حال پایان یافتن است و کارفرمایان آنان در آلمان همچنان منتظر صدور ویزا هستند؛ در حالی که هر متقاضی برای این مرحله ۴۱۱ یورو هزینه پرداخت کرده است.
یک هفته پیش از آن نیز گروهی دیگر از متقاضیان مقابل ورودی سفارت آلمان تجمع کرده و گفته بودند بیش از یک سال از خانوادههای خود دور ماندهاند و فرصتهای شغلی و تحصیلی بسیاری را از دست دادهاند.
بررسی انتقال پروندهها به ایروان
وزارت خارجه آلمان اکنون اعلام کرده است در حال بررسی این موضوع است که آیا درخواستهای اولیه ویزا در سایر دستهبندیها نیز میتوانند در سفارت آلمان در ایروان بررسی شوند یا نه.
در پاسخ این وزارتخانه به ایراناینترنشنال همچنین آمده است در صورتی که امکان ثبت درخواست در کشورهای همسایه فراهم شود، متقاضیان از طریق شرکت «تیالاس کانتکت» (TLScontact) مستقیما مطلع خواهند شد.
اختلال در روند صدور ویزا پس از آن شدت گرفت که سفارتخانههای خارجی در تهران، در پی تحولات امنیتی و نظامی اخیر، فعالیتهای حضوری خود را محدود کردند.
وزارت خارجه آلمان ۹ مرداد ۱۴۰۴ در پاسخ به ایراناینترنشنال گفته بود سفارت این کشور در تهران «تعطیل نشده»، اما برای مراجعهکنندگان بسته است و خدماتی ارائه نمیکند.
در وبسایت رسمی سفارت آلمان در تهران نیز اعلام شده بود که این سفارتخانه به دلیل «شرایط بحرانی فعلی» تا اطلاع ثانوی برای مراجعه حضوری بسته است و همه وقتهای قبلی لغو شدهاند.
این تحولات پس از جنگ ۱۲ روزه میان آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی رخ داد.
دهها هزار متقاضی بلاتکلیف
خبرگزاری ایرنا مرداد سال گذشته به نقل از امید محمدعلیخان، عضو انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرتی ایران، گزارش داده بود توقف صدور ویزا از سوی برخی سفارتخانهها، حدود ۴۰ تا ۵۰ هزار متقاضی ایرانی را بلاتکلیف کرده است.
او همچنین گفته بود برخی سفارتخانهها، از جمله آلمان، اسپانیا، سوئیس و فرانسه، از تعیین وقت جدید خودداری میکنند و پذیرش درخواست سفرهای توریستی در شماری از سفارتخانههای خارجی متوقف شده است.
در هفتههای گذشته، بیش از ۵۵۰ فعال سیاسی، روزنامهنگار، فعال حقوق بشر و آسیبدیدگان چشمی خیزش «زن، زندگی، آزادی» نیز در نامهای به دولت آلمان خواستار ازسرگیری فوری روند پذیرش افراد در معرض خطر شده بودند.
وزارت خارجه آلمان اعلام کرده است اطلاعات و جزییات تازه درباره روند بررسی ویزاهای ایرانیان در وبسایت سفارت آلمان در تهران منتشر خواهد شد.
ساعاتی پیش از برگزاری این نشست امارات متحده عربی اعلام کرد که طی ۴۸ ساعت گذشته، شش پهپاد از خاک عراق به سمت این کشور شلیک شدهاند؛ از جمله پهپادی که روز یکشنبه باعث آتشسوزی در یک نیروگاه هستهای در این کشور شد.
وزارت دفاع امارات در بیانیهای اعلام کرد که همه این پهپادها بهجز یکی رهگیری شدهاند.
این وزارتخانه افزود که در مجموع سه پهپاد نیروگاه هستهای براکه، نخستین نیروگاه هستهای تجاری در جهان عرب، را هدف قرار داده بودند.
به گفته این وزارتخانه، پهپادی که از سامانههای دفاعی عبور کرد، به یک ژنراتور برق در خارج از محدوده داخلی نیروگاه اصابت کرد.
پس از این حمله، سازمان فدرال مقررات هستهای امارات اعلام کرد که نیروگاه همچنان ایمن است و هیچگونه مواد رادیواکتیوی در نتیجه این حمله منتشر نشده است.
مقامهای اماراتی گفتهاند این کشور حق کامل دارد به چنین «حملات تروریستی» پاسخ دهد.
عراق میزبان گروههای شبهنظامی قدرتمند مورد حمایت جمهوری اسلامی است که در جریان جنگ ایران، مسئولیت حملاتی علیه «پایگاههای دشمن در عراق و منطقه» را بر عهده گرفتهاند.
ساعاتی بعد در مقر سازمان ملل در نیویورک، محمد ابوشهاب، سفیر امارات در این نهاد، در نشست شورای امنیت که برای بررسی این حمله تشکیل شده بود، گفت این حادثه موردی جداگانه نبوده است.
او عامل این حمله را مشخص نکرد، اما گفت این رویداد «در چارچوبی گستردهتر در منطقه رخ داده که در آن حملات مداوم فرامرزی از سوی یک کشور و نیروهای نیابتی آن، منطقه را به سمت تشدید تنش و رویارویی خطرناک سوق داده است.»
انور قرقاش، مشاور دیپلماتیک رییس امارات متحده عربی، نیز گفت: «اختلاط نقشها در جریان تجاوز ایران، گیجکننده است.»
او افزود داد: «در این مرحله که خطرناکترین مقطع در تاریخ معاصر خلیج فارس به شمار میرود، و در اوج این تجاوز غافلگیرانه، موضع خاکستری از بیموضعی نیز خطرناکتر است.»
روسیه و چین، که از حامیان دیرینه جمهوری اسلامی به شمار میروند، در شورای امنیت این حمله را محکوم کردند. نماینده چین «نگرانی شدید» خود را ابراز کرد و سفیر روسیه در سازمان ملل گفت حمله به تاسیسات هستهای صلحآمیز در هر کشوری «بهطور کامل غیرقابل قبول» است.
نماینده آمریکا نیز در این جلسه گفت نیروگاه هستهای براکه در امارات یک تاسیسات صلحآمیز است و واشینگتن در قبال تخلفات تهران در حوزه ایمنی هستهای هیچ اغماضی نخواهد داشت.
او همچنین خواستار توقف حملات نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی به کشورهای همسایه شد.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی سازمان ملل، نیز در این نشست گفت این حمله ایمنی هستهای امارات را تهدید کرده و موجب نگرانی گسترده در سراسر خلیج فارس شده است.
او هشدار داد: «در صورت حمله به نیروگاه هستهای براکه، اصابت مستقیم میتواند منجر به انتشار بسیار زیاد مواد رادیواکتیو در محیط شود.»
وی افزود: «حملهای که خطوط تامین برق نیروگاه را از کار بیندازد، میتواند احتمال ذوب شدن هسته راکتورها را افزایش دهد که این نیز میتواند به انتشار گسترده مواد رادیواکتیو منجر شود.»
با وجود کاهش درگیریها پس از برقراری آتشبس در ماه آوریل، همچنان پهپادهایی از عراق به سمت کشورهای حوزه خلیج فارس، از جمله عربستان سعودی و کویت، شلیک شدهاند.
عربستان سعودی یکشنبه اعلام کرد سه پهپاد را که از حریم هوایی عراق وارد شده بودند رهگیری کرده است.
ریاض تاکید کرد برای مقابله با هرگونه تهدید علیه حاکمیت و امنیت خود، اقدامات لازم را انجام خواهد داد.
با این حال عراق اعلام کرده است سامانههای پدافند هوایی این کشور هیچگونه پرتاب پهپادی از حریم هوایی خود را شناسایی نکردهاند.
همزمان مقامات جمهوری اسلامی همچنان به تهدید امارات متحده عربی ادامه میدهند.
اسماعیل کوثری، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، دوشنبه ۲۸ اردیبهشت گفت: «اگر امارات متحده عربی به همکاری با آمریکا و اسرائیل علیه ما ادامه دهد، با شدت بیشتری با آنها برخورد خواهیم کرد.»
کوثری اضافه کرد: «امارات متحده عربی به خودی خود عددی نیست و تنها به پشتوانه آمریکا و اسرائیل توانسته است توطئههایی را علیه جمهوری اسلامی رقم بزند.»
عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس گفت: «اینها همسایگان ما هستند، همیشه رعایت حال آنها را کردهایم و میخواهیم آنها را از دامن اسرائیل نجات دهیم.»
وبسایت اکسیوس، سهشنبه ۲۹ اردیبهشت در گزارشی به نقل از دو مقام آمریکایی نوشت که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، شامگاه دوشنبه، چند ساعت پس از اعلام اینکه حملات برنامهریزیشده به ایران برای سهشنبه را بهموقت لغو کرده است، نشستی درباره ایران تیم امنیت ملی خود داشت و در آن گزینههای نظامی علیه جمهوری اسلامی را بررسی کرد.
این رسانه نوشت: «مقامهای آمریکایی میگویند ترامپ پیش از اعلام توقف، در واقع تصمیمی برای حمله به ایران نگرفته بود. او روز سهشنبه گفت که «یک ساعت» تا صدور دستور فاصله داشته است.»
به گفته منابع،جیدی ونس، معاون رییسجمهوری، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، استیو ویتکاف، نماینده ویژه کاخ سفید، پیت هگست، وزیر جنگ، ژنرال دن کین، رییس ستاد مشترک ارتش، جان رتکلیف، رییس سازمان سیا و چند مقام ارشد دیگر در این نشست حضور داشتند.
«مسیر پیش رو در جنگ با ایران، وضعیت تلاشهای دیپلماتیک و طرحهای مختلف نظامی آمریکا برای حمله به ایران» از جمله مسائلی بود که در این جلسه بررسی شد.
اکسیوس همچنین به نقل از «یک منبع آمریکایی نزدیک به ترامپ» نوشت چند چهره تندرو ضد جمهوری اسلامی که پس از اعلام روز دوشنبه ترامپ با او گفتوگو کردهاند، به این برداشت رسیدهاند که او میخواهد با افزایش فشار نظامی یا تهدید به حمله، مقامهای ایران به انعطاف در مذاکرات وادار کند.
ونس: ایرانیها خواهان توافقاند
همزمان با انتشار این گزارش، ونس در یک نشست خبری در کاخ سفید، پیشرفت در گفتوگو با مقامهای جمهوری اسلامی را قابل توجه خواند و گفت: «فکر میکنیم ایرانیها خواهان رسیدن به توافق هستند.»
ونس گفت بهتازگی با ترامپ صحبت کرده و او تاکید کرده است که مساله اصلی برای آمریکا این است که جمهوری اسلامی هرگز نتواند سلاح هستهای داشته باشد.
ونس گفت اگر چنین اتفاقی بیفتد، کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز خواهان سلاح هستهای خود خواهند شد و پس از آن، کشورهای دیگر در سراسر جهان نیز همین خواسته را خواهند داشت.
او افزود: «ما میخواهیم شمار کشورهایی را که سلاح هستهای دارند، محدود نگه داریم و به همین دلیل ایران نمیتواند سلاح هستهای داشته باشد.»
دولت آمریکا برای دستیابی به توافقی که تنگه هرمز، مسیر کلیدی انتقال جهانی نفت و دیگر کالاها، را بازگشایی کند، تحت فشار است.
ترامپ پیشتر ابراز امیدواری کرده بود که رسیدن به توافقی برای پایان دادن به این درگیری نزدیک است و در عین حال تهدید کرده بود اگر توافقی حاصل نشود، حملات نظامی علیه جمهوری اسلامی را از سر خواهد گرفت.
با این حال، اکسیوس گزارش داد که تصمیم ترامپ برای تعلیق حمله فقط به روند مذاکرات مربوط نبوده و ملاحظات منطقهای نیز در آن نقش داشته است.
به گزارش این وبسایت، مقامهای آمریکایی و منابع منطقهای گفتهاند چند رهبر کشورهای خلیج فارس در تماس با ترامپ، درباره احتمال تلافیجویی جمهوری اسلامی علیه تاسیسات نفتی و زیرساختهایشان ابراز نگرانی کرده بودند و همین نگرانیها در تصمیم او برای دست نگه داشتن موثر بوده است.
آخرین پیشنهاد جمهوری اسلامی برای توافق دوشنبه ۲۸ اردیبهشت از سوی پاکستان به ایالات متحده تحویل داده شد. این پیشنهاد در واقع نسخه تازه و بازنگریشدهای از آخرین طرح صلح پیشنهادی آمریکا به جمهوری اسلامی بود.
اکسیوس همان روز به نقل از «یک مقام ارشد آمریکایی و یک منبع مطلع از موضوع» نوشت: «ایران پیشنهاد بهروزشدهای برای توافقی با هدف پایان دادن به جنگ ارائه کرده است، اما کاخ سفید معتقد است این پیشنهاد پیشرفت معناداری محسوب نمیشود و برای دستیابی به توافق کافی نیست.»
یک مقام ارشد جمهوری اسلامی بدون ذکر نام به خبرگزاری رویترز گفت پیشنهاد جدید تهران در بسیاری از جنبهها مشابه پیشنهاد قبلی جمهوری اسلامی است. ترامپ آن طرح را «مزخرف» توصیف کرده بود.
این پیشنهاد در گام نخست بر پایان جنگ، بازگشایی تنگه هرمز، که مسیر اصلی انتقال نفت است و تهران عملاا آن را مسدود کرده، لغو تحریمها، برچیدن محاصره دریایی و آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران تمرکز دارد.
به گفته این منبع، موضوعات بحثبرانگیز مربوط به برنامه هستهای ایران و غنیسازی اورانیوم به مراحل بعدی مذاکرات موکول خواهد شد.
با این حال، به گفته این مقام ارشد جمهوری اسلامی، آمریکا روز دوشنبه با آزادسازی یکچهارم از داراییهای مسدودشده ایران، به ارزش دهها میلیارد دلار در بانکهای خارجی موافقت کرده است، اما تهران خواهان آزادسازی کامل این داراییهاست.
این وزارتخانه در فهرست و بیانیهای که سهشنبه ۲۹ اردیبهشت منتشر شد، اعلام کرد که «صرافی امین» و شبکهای از شرکتهای مرتبط با این صرافی مستقر در ایران را در فهرست سیاه قرار داده است. بر اساس این بیانیه، این شبکه انجام صدها میلیون دلار تراکنش خارجی را برای ایرانیانی که در فهرستهای تحریمی گذشته قرار داشتند، تسهیل کرده است.
در بیانیه وزارت خزانهداری، صرافی امین متعلق به «شرکت تضامنی ابراهیمی و شرکا» معرفی شده که با بانکهای تحریمشده جمهوری اسلامی و صادرکنندگان پتروشیمی، از جمله شرکت ملی نفت ایران، شرکت بازرگانی صنایع پتروشیمی خلیج فارس و شرکت پتروشیمی تریلیانس همکاری داشته است.
این بیانیه همچنین تاکید میکند که هرچند این شرکت در شهر تبریز ثبت شده است، اما شبکهای گسترده از شرکتهای پوششی در کشورهای امارات متحده عربی، ترکیه، چین و هنگکنگ دارد و از طریق آنها به دور زدن تحریمها، پولشویی فرامرزی، تسهیل پرداختهای مربوط به نفت، پتروشیمی، فلزات، تولید و خودرو، و پشتیبانی از واردکنندگان و صادرکنندگان تحریمشده ایرانی کمک میکند. همه این شرکتها نیز در فهرست تحریمهای جدید آمریکا قرار گرفتهاند.
هویت چهار فرد تحریمشده علی حضرتی، یوسف ابراهیمی، محمد ابراهیمی و صمد نعمتی اعلام شد که همگی به «شرکت تضامنی ابراهیمی و شرکا» مرتبطاند.
وزارت خزانهداری همچنین ۱۹ کشتی را که در «ناوگان سایه» برای انتقال نفت جمهوری اسلامی فعالیت داشتند، تحریم کرد.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، در بیانیهای گفت: «در حالی که وزارت خزانهداری در چارچوب کارزار «خشم اقتصادی»، نظام بانکی سایه و ناوگان سایه تهران را بهطور نظاممند هدف گرفته است، نهادهای مالی باید نسبت به شیوههایی که رژیم برای دستکاری نظام مالی بینالمللی و ایجاد آشوب به کار میگیرد، هوشیار باشند.»
او صبح سهشنبه در کنفرانس مقابله با تامین مالی تروریسم که در حاشیه اجلاس گروه ۷ برگزار شد، از متحدان آمریکا خواست «بدون بهانهجویی» در اجرای «تهاجمی» تحریمها علیه حکومت ایران و دیگر بازیگران مخرب مشارکت کنند.
هدف قرار دادن حماس و نهادهای مربوط به فلسطینیان
بخشی از فهرست تحریمهای تازه وزارت خزانهداری ایالات متحده به ایجاد محدودیتهایی برای گروههایی که به گفته این وزارتخانه با حماس و طرفداران آن مرتبطاند، اختصاص دارد.
در بیانیه وزارت خزانهداری اعلام شد که «چهار فرد مرتبط با ناوگان دریایی طرفدار حماس»، چهار فرد مرتبط با گروههای حماس، اخوانالمسلمین و حسم و همینطور انجمن علمای فلسطین نیز تحریم شدهاند.
در بیانیه وزارت خزانهداری آمریکا آمده است: «دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا، اوفک، چهار فرد مرتبط با یک ناوگان دریایی طرفدار حماس را تحریم کرده است. این ناوگان را «کنفرانس مردمی فلسطینیان خارج از کشور» یا PCPA، که پیشتر از سوی آمریکا تحریم شده، سازماندهی کرده و هدف آن دسترسی به غزه برای حمایت از حماس عنوان شده است.»
هرچند در این بیانیه بهطور مستقیم به «ناوگان جهانی صمود» اشاره نشده است، اما سیف هاشم کامل ابوکیشک که یکی از اعضای کمیته راهبری همین ناوگان بود، در فهرست تحریمها قرار داد. بیانیههای ناوگان جهانی صمود نیز از ابوکِشِک بهعنوان عضور کمیته راهبری نام برده است.
برگزارکنندگان این ناوگان همواره ماموریت خود را بشردوستانه اعلام کردهاند.
در این بیانیه همچنین آمده است که مروان ابوراس، مرتبط با «انجمن علمای فلسطین» و متهم به «اقدام به نمایندگی از حماس»؛ کریم سید احمد مغنی، «همکار کلیدی گروه حسم، شاخه خشونتآمیز اخوانالمسلمین در مصر»؛ محمد جمال حسن النجار، «عامل حماس، مرتبط با تلاش برای تهیه مواد منفجره، سلاح، برنامهریزی حملات و تامین مالی حقوق اعضای حماس»؛ و شریف احمد عویس احمد، «عضو یا مرتبط با حسم و متهم به اقدام به نمایندگی از این گروه» تحریم شدهاند.
وزارت خزانهداری ایالات متحده روند تحریمها علیه جمهوری اسلامی را با هدف افزایش محدویتهای مالی شدت بخشیده است.
۲۱ اردیبهشت، ۱۲ فرد و شرکت به دلیل آنچه «تسهیل فروش نفت ایران برای سپاه» معرفی شد، تحریم شدند.
۱۹ اردیبهشت مجموعهای از افراد و شرکتها در چین، هنگکنگ، بلاروس و امارات متحده عربی را به دلیل ارتباط با برنامههای تسلیحاتی و شبکههای تامین جمهوری اسلامی تحریم شدند.
۱۷ اردیبهشت هم پنج فرد و چهار شرکت عراقی که «بازوهای نیابتی جمهوری اسلامی» معرفی شدند، در فهرست تحریمها قرار گرفتند.
