از ۱۸ دیماه و همزمان با قطع گسترده اینترنت در ایران، ابتدا به دنبال اعتراضات و سپس جنگ، بخش بزرگی از اقتصاد دیجیتال ایران وارد بحرانی کمسابقه شده است.
اکنون اختلال شدید در دسترسی به اینترنت جهانی، فعالیت صدها هزار فروشگاه آنلاین، تولیدکننده محتوا، بلاگر، ادمین و کسبوکار وابسته به شبکههای اجتماعی را مختل کرده است.
بسیاری از فعالان این حوزه از این وضعیت با عنوان «مرگ تدریجی» اقتصاد دیجیتال ایران یاد میکنند.
جمهوری اسلامی همزمان با اوج اعتراضات سراسری و با استناد به «شرایط امنیتی»، محدودیتهای گستردهای بر اینترنت اعمال کرد. همان زمان، نهادهای بینالمللی رصد اینترنت از افت شدید اتصال ایران به شبکه جهانی خبر دادند و اعلام کردند دسترسی کاربران در برخی مقاطع به پایینترین سطح ممکن رسیده است.
نتیجه این محدودیتها برای بسیاری از کسبوکارهای آنلاین، از دست رفتن امکان فروش، تبلیغات و حتی ارتباط عادی با مشتریان بود.
بر اساس برآوردها، بین ۲.۵ تا ۳.۷ میلیون نفر در ایران از اینستاگرام برای فعالیت اقتصادی و کسب درآمد استفاده میکنند. همچنین بیش از ۳۰۰ هزار فروشگاه اینترنتی از طریق وبسایتها یا شبکههای اجتماعی فعال هستند.
این آمار نشان میدهد اقتصاد دیجیتال دیگر یک بخش حاشیهای نیست، بلکه به منبع درآمد و معیشت میلیونها نفر تبدیل شده است. موضوعی که باعث شده اختلال اینترنت و فیلترینگ مستقیما زندگی بخش بزرگی از جامعه را تحت تاثیر قرار دهد.
افشین کلاهی، رییس کمیسیون دانشبنیان اتاق ایران، خسارت مستقیم قطع اینترنت را روزانه بین ۳۰ تا ۴۰ میلیون دلار برآورد کرده و گفته است با در نظر گرفتن پیامدهای غیرمستقیم، این رقم میتواند به حدود ۸۰ میلیون دلار در روز برسد. رقمی که ابعاد واقعی آسیب به اقتصاد دیجیتال را نشان میدهد.
اینستاگرام با وجود سالها فیلترینگ، همچنان یکی از مهمترین بسترهای درآمدزایی برای فروشگاههای آنلاین و فعالان فضای مجازی است و میلیونها کاربر تنها از طریق ویپیان به آن دسترسی دارند. با این حال، فعالان این حوزه میگویند در شرایطی که فیلترینگ، اختلال اینترنت و محدودیت ویپیانها عملا فعالیت آنها را مختل کرده، سازمان امور مالیاتی همچنان روند دریافت مالیات از بلاگرها، اینفلوئنسرها و کسبوکارهای آنلاین را ادامه میدهد.
بر اساس قوانین مالیاتی، فعالان فضای مجازی بهعنوان صاحبان مشاغل شناخته میشوند و درآمد آنها مشمول مالیات است، اما منتقدان میگویند ادامه مالیاتستانی در شرایطی که زیرساخت فعالیت این مشاغل با محدودیتهای گسترده روبهرو شده، فشار مضاعفی بر اقتصاد دیجیتال وارد کرده است.
بسیاری از تولیدکنندگان محتوا و فروشندگان آنلاین در ماههای اخیر با کاهش شدید درآمد، توقف همکاریهای تبلیغاتی و حتی تعطیلی کامل کسبوکار خود مواجه شدهاند.
همزمان با تشدید بحران اقتصادی، فشارهای مالیاتی بر اصناف و فعالان اقتصادی نیز افزایش یافته است.
برخی فعالان فضای مجازی معتقدند حکومت تلاش میکند از مسیرهای مختلف بخشی از کسری بودجه خود را جبران کند. اقدامی که به گفته آنها، فشار بیشتری بر کسبوکارهایی وارد کرده که پیشتر نیز از محدودیتهای اینترنتی آسیب دیدهاند.
در چنین شرایطی، بسیاری از فعالان اقتصاد دیجیتال بدون بیمه، حمایت صنفی یا امنیت شغلی، با آیندهای مبهم روبهرو هستند. برخی فعالیت خود را متوقف کردهاند و برخی دیگر به مهاجرت یا تغییر شغل فکر میکنند، اما با وجود همه این مشکلات، روند مالیاتستانی از این بخش همچنان ادامه دارد.
دادستانی اسرائیل یک راننده کامیون ۲۷ ساله عرب-اسرائیلی را به جاسوسی برای جمهوری اسلامی متهم کرد.
بر اساس گزارش ایران اینترنشنال، احمد دعاس، ساکن تیرا، متهم است هنگام رانندگی در نقاط مختلف اسرائیل از اماکن گوناگون عکس و ویدیو تهیه کرده و آنها را برای ماموران جمهوری اسلامی ارسال کرده است.
در این گزارش آمده است که این راننده کامیون ۲۷ ساله در ازای این اقدامات پولی دریافت نکرده و این فعالیتها را با انگیزههای ایدئولوژیک انجام داده است.
اسکاینیوز در مطلبی، بیانیههای رسمی چین و آمریکا درباره دیدار رهبران دو کشور را مورد بررسی قرار داد و به تفاوت نحوه اشاره دو طرف به موضوع ایران پرداخت.
در بیانیه آمریکا آمده است: «دو طرف توافق کردند تنگه هرمز باید برای حمایت از جریان آزاد انرژی باز بماند. رییسجمهور شی مخالفت چین با نظامیسازی این تنگه و هرگونه تلاش برای دریافت عوارض در ازای استفاده از آن را بهصراحت اعلام کرد و از تمایل پکن برای خرید بیشتر نفت آمریکا بهمنظور کاهش وابستگی چین به این مسیر در آینده خبر داد.»
به گفته واشینگتن، روسای جمهوری چین و آمریکا «توافق کردند که ایران هرگز نباید به سلاح هستهای دست یابد».
اسکاینیوز در ادامه نوشت نکته قابلتوجه این است که در بیانیه رسمی چین درباره این نشست، نام ایران تنها بهصورت گذرا و در کنار سایر پروندهها و مسائل ژئوپلیتیکی مطرح شده است.
شی جینپینگ، رییسجمهوری چین، در دیدار با دونالد ترامپ، همتای آمریکایی خود، گفت همواره باور داشته که دو کشور «منافع مشترک بیشتری نسبت به اختلافاتشان دارند».
او همچنین بر اهمیت ثبات در روابط پکن و واشینگتن برای دو کشور و جهان تاکید کرد.
لورا بیکر، خبرنگار بیبیسی جهانی، در مطلبی تحلیلی نوشت با آغاز جنگ ایران، چین هدف رشد اقتصادی سالانه خود را به پایینترین سطح از سال ۱۹۹۱ کاهش داد.
او افزود به نظر میرسد چین امیدوار بوده از طریق افزایش صادرات، بخشی از مشکلات اقتصادی خود را جبران کند؛ با این حال، ادامه جنگ تجاری با آمریکا و تشدید تنشها در خاورمیانه، به نگرانیهای تازهای در خصوص اقتصاد این کشور دامن زده است.
به نوشته بیکر، خاورمیانه برای چین اهمیت راهبردی دارد؛ چرا که بخش مهمی از مسیرهای کشتیرانی و تامین انرژی این کشور به این منطقه وابسته است.
کارشناسان هشدار میدهند در صورت تداوم جنگ و بسته ماندن تنگه هرمز، اقتصاد چین با آسیبهای جدیتری مواجه خواهد شد.
بر اساس تحلیل بیکر، هرچند پکن تلاش میکند از ورود مستقیم به درگیریها دور بماند، اما تحولات اخیر خاورمیانه نگرانی عمیقی در میان مقامهای چینی ایجاد کرده است.
