نشریه پولیتیکو در گزارشی نوشت مقامهای نظامی آمریکا هشدار دادهاند پنتاگون در حال نزدیک شدن به نقطهای است که اهداف راهبردی مهمی برای حمله در ایران باقی نمانده، در حالی که دونالد ترامپ همچنان تاکید دارد ایالات متحده تا چند هفته دیگر به حملات خود ادامه خواهد داد.
بر اساس اظهارات دو مقام فعلی وزارت دفاع آمریکا و یک مقام پیشین دولت ترامپ، جدول زمانی جدیدی که ترامپ چهارشنبه در سخنرانی خود اعلام کرد - ادامه حملات تا دو یا سه هفته دیگر - گزینههای محدودی برای انجام حملات هوایی موثر باقی میگذارد. حملاتی که هدف آنها نابودی ذخایر پنهان موشکهای بالستیک حکومت ایران است.
به گفته این منابع، چالشها با کنترل جمهوری اسلامی بر تنگه هرمز و همچنین ماهیت متفاوت این جنگ - که بیش از آن که نظامی باشد، ابعاد اقتصادی دارد - تشدید شده است.
آنها هشدار دادند این وضعیت میتواند به تهران اهرم فشاری بدهد که از مذاکره درباره برنامه هستهای، وضعیت امنیتی منطقه یا بازگشایی مسیرهای حیاتی خودداری کند و در نتیجه چرخهای فرسایشی بدون پایان مشخص، شکل بگیرد.
یکی از مقامهای دفاعی به پولیتیکو گفت: «میتوانیم فهرست اهدافی را دنبال کنیم که اهمیتشان مدام کمتر میشود و همچنان به حمله ادامه دهیم، تا جایی که سپاه پاسداران کنترل کاملتری بر حکومت پیدا کند و احساس کند برای جنگی طولانی با آمریکا توجیه دارد.»
او افزود: «ترامپ در هیچ شرایطی نمیتواند بهسادگی عقبنشینی کند؛ اگر خارج شود تحقیر میشود و اگر بماند، در باتلاق گیر خواهد کرد.»
ترامپ در سخنرانی خود اعلام کرد نیروهای نظامی حکومت ایران، زیرساختهای دفاعی و رهبری سیاسی این کشور «کاملا نابود شدهاند»؛ نتیجهای که به گفته او محصول یک ماه حملات شدید آمریکا بوده است.
با این حال، او تاکید کرد این حملات برای دو تا سه هفته دیگر ادامه خواهد یافت و وعده داد «ضربات بسیار شدیدی» وارد خواهد شد؛ بدون آن که مشخص کند چه اهداف مهمی باقی ماندهاند.
او همچنین ۱۳ فروردین ویدیویی از پیامدهای حمله به آنچه «بزرگترین پل ایران» خواند منتشر کرد و گفت: «اقدامات بیشتری در راه است.»
کاهش اهداف نظامی و افزایش فشار سیاسی
با این حال، به گفته یک مقام پیشین دولت ترامپ، اکنون اهداف نظامی قابل دسترسی بدون عملیات زمینی بسیار محدود شدهاند.
او گفت هدف قرار دادن ذخایر باقیمانده موشکهای بالستیک ایران «هر روز دشوارتر میشود»، زیرا احتمالا در پناهگاههای مستحکم نگهداری میشوند.
به گفته این مقام پیشین، اگر چنین نبود، این موشکها «تا حالا از بین رفته بودند».
پولیتیکو نوشت: «در این میان، راهبرد تهران برای طولانی کردن درگیری تا حدی نتیجهبخش بوده و با افزایش قیمت انرژی، فشار سیاسی بر دولت ترامپ برای پایان دادن به جنگ را افزایش داده است.»
یکی دیگر از مقامهای دفاعی هشدار داد که ترامپ ممکن است ناخواسته به راهبردی مشابه اسرائیل در منطقه کشیده شود: مجموعهای از حملات پراکنده و مداوم برای مهار دشمنان که به «چمنچینی» معروف است.
به گفته او، این رویکرد میتواند آمریکا را در وضعیتی گرفتار کند که تنها حملات محدود و کماثر انجام میدهد، در حالی که حکومت ایران همچنان کنترل تنگه هرمز - مسیر عبور حدود یکپنجم نفت جهان - را در دست دارد.
یک مقام دیگر گفت امید دولت آمریکا این است که «تهران در نهایت تسلیم شود و امتیازهای بیشتری بدهد»، اما افزود: «حتی در آن صورت هم، چگونه میتوان آن را به اجرای تعهداتش وادار کرد؟»
پولیتیکو نوشت که کاخ سفید به درخواستها برای اظهارنظر پاسخ نداد و وزارت دفاع نیز پرسشها را به فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) ارجاع داد که پاسخی ارائه نکرد.
ترامپ در هفتههای اخیر در شبکههای اجتماعی مطرح کرده بود در صورت کندی مذاکرات، ممکن است زیرساختهای غیرنظامی مانند نیروگاهها و تاسیسات آب نیز هدف قرار گیرند.
با این حال، او در سخنرانی خود اشاره کرد که حملات آمریکا هنوز تاسیسات نفتی ایران را هدف قرار ندادهاند، «با وجود اینکه اینها سادهترین اهداف هستند»، و افزود رهبری جدید حکومت ایران برای بازسازی، به درآمدهای آینده نیاز خواهد داشت.
گزینههای محدود و خطر گسترش جنگ
برخی منابع گفتهاند آمریکا میتواند حملات خود را در اطراف جزیره خارک - مرکز اصلی صادرات نفت ایران - افزایش دهد، بدون آن که مستقیما زیرساختهای نفتی را تخریب کند. اما تصرف این منطقه، احتمالا به استقرار نیروهای زمینی نیاز دارد.
یکی از مقامها هشدار داد: «در صورت چنین اقدامی، حکومت ایران تلفات قابل توجهی به آمریکا وارد خواهد کرد.»
پنتاگون دهها هزار نیروی نظامی آمریکایی را برای احتمال انجام عملیات زمینی در خاورمیانه مستقر کرده، اما ترامپ هنوز نشانهای از تصمیم برای چنین اقدامی نشان نداده است.
حضور نیروهای زمینی ممکن است برای کنترل جزایر کلیدی در تنگه هرمز ضروری باشد، اما چنین اقدامی میتواند واکنشهای سیاسی گستردهای در داخل آمریکا، از سوی هر دو حزب، برانگیزد.
در همین حال، دموکراتهای کنگره پس از سخنرانی ترامپ نسبت به نبود اهداف روشن نظامی ابراز نگرانی کردند.
گرگوری میکس، عضو ارشد کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان آمریکا، گفت: «هنوز برنامه روشنی برای گام بعدی وجود ندارد. مردم آمریکا بیش از اعلامهای مبهم درباره موفقیت، به یک راهبرد جامع نیاز دارند. راهبردی که از تشدید بیشتر تنش جلوگیری کند، منافع ما را حفظ کند و مسیری پایدار به سوی صلح ارائه دهد.»
بر اساس پژوهشی که از سوی انجمن علوم اعصاب آمریکا منتشر شد، مغز انسان بهطور مداوم اطلاعاتی مانند تصاویر، صداها و فضاهای آشنا را با پیامدهای بعدی آنها پیوند میدهد.
این فرآیند که «یادگیری تداعیگر» نام دارد، به افراد کمک میکند بر پایه تجربههای قبلی، سریعتر تصمیم بگیرند و از خطر دوری کنند.
با این حال، پژوهشگران میگویند این سیستم در همه افراد به یک شکل عمل نمیکند.
این تحقیق توضیح میدهد که چگونه سازوکارهای طبیعی یادگیری در مغز، در بعضی افراد بهجای کمک به تصمیمگیری بهتر، به تداوم انتخابهای نامطلوب منجر میشود.
نقش نشانهها در تصمیمگیری نادرست
به گفته جوزپه دی پلگرینو، سرپرست این مطالعه از دانشگاه بولونیا، افراد از نظر میزان اتکا به نشانههای محیطی برای تصمیمگیری تفاوت چشمگیری با یکدیگر دارند.
برخی افراد هنگام تصمیمگیری بهشدت به تصاویر و صداهای اطراف خود وابستهاند، در حالی که گروهی دیگر انعطافپذیری بیشتری دارند و کمتر تحت تاثیر این محرکها قرار میگیرند.
به گفته پژوهشگران، مشکل زمانی بروز میکند که معنای این نشانهها دستخوش تغییر میشود.
برای نمونه، اگر یک محیط یا صدای آشنا که پیشتر با پاداش همراه بوده، بهتدریج به پیامدهای پرخطر یا نامطلوب منجر شود، مغز همه افراد نمیتواند این تغییر را بهدرستی ثبت کند.
در افرادی که حساسیت بالایی به نشانهها دارند، مغز در «بهروزرسانی» این آموختهها ناتوان میماند و همچنان بر اساس الگوهای قدیمی واکنش نشان میدهد.
در نتیجه این افراد، حتی پس از تجربه شکست یا زیان، همان انتخابهای قبلی را تکرار میکنند.
پیوند نشانهها با اعتیاد و اضطراب
در این شرایط، نشانههای محیطی بهجای آنکه راهنمایی مفید باشند، به عامل اصلی هدایت رفتار تبدیل میشوند و ترک عادتهای زیانبار را دشوارتر میکنند.
این یافتهها میتواند به درک بهتر الگوهای رفتاری در اعتیاد، اختلالات وسواسی و اضطراب کمک کند.
تیم تحقیقاتی قصد دارد این نوع الگوی یادگیری را در میان افراد دارای اختلالات بالینی مورد بررسی قرار دهد.
هدف آنها یافتن پاسخ روشنتری برای این پرسش است که آیا حساسیت بیش از حد به نشانههای محیطی میتواند یکی از دلایل اصلی تداوم الگوی تصمیمگیریهای پرخطر در این گروهها باشد.
