اندرو مونتباتن-وینزور، برادر چارلز سوم، پادشاه بریتانیا، بازداشت شده است. پس از بازداشت اندرو مونتباتن-وینزور، برادر خود، به دلیل ارتباط با جفری اپستین گفت که مقامهای مسئول از حمایت کامل ما برخوردارند و همکاری کامل خود را با آنها خواهیم داشت.
پرونده جفری اپستین از سالها پیش بهدلیل ارتباط این سرمایهدار با چهرههای بانفوذ سیاسی و اقتصادی در آمریکا و خارج از این کشور، به یکی از جنجالیترین پروندههای قضایی تبدیل شد. اپستین که به اتهام قاچاق جنسی افراد زیر سن قانونی تحت پیگرد قرار داشت، سال ۲۰۱۹ در زندان جان باخت، مقامهای قضایی دلیل مرگ او را خودکشی اعلام کردند.
خبرگزاری رویترز پنجشنبه ۳۰ بهمن گزارش داد دادستانها در این پرونده که در فضایی از شکاف عمیق سیاسی دنبال میشد، خواستار مجازات اعدام بودند.
دادگاه اعلام کرد یون بهدلیل سوءاستفاده از اختیارات و هدایت اقداماتی که مصداق شورش تلقی شده، مسئول بحران سیاسیای است که با اعلام حکومت نظامی آغاز شد و یکی از جدیترین آزمونهای دموکراتیک کره جنوبی در دهههای اخیر را رقم زد.
درخواست اعدام؛ صدور حکم حبس ابد
دادستانها ماه گذشته گفته بودند که «حکومت نظامی اضطراریِ غیرقانونی و مغایر قانون اساسی» اعلام شده از سوی رییسجمهوری مخلوع کره جنوبی، «عملکرد مجلس ملی و کمیسیون انتخابات را تضعیف کرد ... و نظم قانون اساسی دموکراسی لیبرال را در عمل نابود ساخت.»
بر اساس قوانین کره جنوبی، «طراحی و رهبری شورش» میتواند با مجازات اعدام یا حبس ابد همراه باشد.
دادستانها با استناد به همین قانون، خواستار صدور حکم اعدام برای یون شده بودند.
کره جنوبی آخرین بار در سال ۲۰۱۶ حکم اعدام صادر کرد، اما از سال ۱۹۹۷ تاکنون هیچ اعدامی در این کشور اجرا نشده است.
حضور گسترده نیروهای پلیس در برابر ساختمان دادگاه مرکزی منطقه سئول که رسیدگی به این پرونده را بر عهده داشت، دیده میشد و اتوبوسهای پلیس با ایجاد کمربند امنیتی، اطراف ساختمان را محاصره کرده بودند.
دادگاه همچنین درباره اتهام سوءاستفاده از اختیارات ریاستجمهوری علیه یون تصمیم گرفت؛ از جمله اینکه او به نیروهای نظامی دستور داده بود به پارلمان یورش ببرند، مخالفانش را بیرون بکشند و بازداشت کنند، و نیز نیروهای نظامی و پلیس را برای مسدود کردن، بازرسی و کنترل دسترسی به مراکزی از جمله ساختمان حزب مخالف اعزام کرده بود.
یون ۶۵ ساله این اتهامها را رد کرده و استدلال کرده است که اختیار اعلام حکومت نظامی را داشته و هدفش هشدار دادن درباره آنچه «کارشکنی احزاب مخالف در امور دولت» میخواند، بوده است.
روند قضایی ادامه دارد؛ احتمال تجدیدنظر
رییسجمهوری برکنارشده که در مرکز بازداشت سئول نگهداری میشود، صرفنظر از رای صادرشده احتمالا در همانجا باقی خواهد ماند.
در صورت تایید محکومیت، انتظار میرود او به حکم اعتراض کند و میتواند رای دادگاه تجدیدنظر را نیز در دیوان عالی به چالش بکشد.
بر اساس دستورالعملهای قضایی کره جنوبی، رسیدگی در دادگاه بدوی باید ظرف شش ماه پایان یابد و کل روند، شامل مراحل تجدیدنظر، طی دو سال تکمیل شود؛ هرچند در عمل بسیاری از محاکمات فراتر از این بازه زمانی ادامه مییابند.
حتی اگر دادگاه منطقهای سئول او را تبرئه کند، مشکلات حقوقی یون پایان نخواهد یافت.
او که با هشت روند قضایی روبهروست، ماه گذشته میلادی در پروندهای جداگانه به پنج سال حبس محکوم شد؛ از جمله به اتهام جلوگیری از تلاش مقامها برای بازداشت او پس از اعلام حکومت نظامی.
او به آن حکم اعتراض کرده است.
ماجرا چه بود و عاقبت چه شد؟
تلاش یون برای اعمال حکومت نظامی تنها حدود شش ساعت دوام آورد و با اعتراضهای گسترده خیابانی و رای منفی پارلمان متوقف شد، اما همین اقدام، شوکی سیاسی را در کره جنوبی - چهارمین اقتصاد بزرگ آسیا و متحد کلیدی امنیتی ایالات متحده - ایجاد کرد. در کشوری که سالها یکی از مقاومترین دموکراسیهای جهان قلمداد میشد.
لی جائهمیونگ، رییسجمهوری کنونی کره جنوبی که ۱۴ خرداد، پس از برکناری یون در انتخابات زودهنگام پیروز شد، در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس از اقدام مردم برای ناکام گذاشتن تلاش یون بهمنظور اعمال حکومت نظامی تمجید کرد.
او نوشت: «این ممکن شد، چون اینجا جمهوری کره است.»
لی افزود مردم کره جنوبی الگویی برای تاریخ بشریت خواهند بود.
پیام او به گزارشی رسانهای پیوست شده بود که در آن برخی دانشگاهیان پیشنهاد داده بودند مردم کره جنوبی بهدلیل ایستادگی بدون خشونت در برابر نیروهای نظامی و پلیس برای جلوگیری از اجرای حکومت نظامی، نامزد دریافت جایزه صلح نوبل شوند.
مقامهای آمریکایی پنجشنبه ۳۰ بهمن همچنین اعلام کردند بمبافکنهای بی-۲ آمریکا که پیشتر برای حمله به تاسیسات اتمی جمهوری اسلامی استفاده شدند، همراه دیگر بمبافکنهای دوربرد مستقر در خاک ایالات متحده، در وضعیت آمادهباش بالاتری قرار گرفتهاند.
بر اساس دادههای ردیابی پرواز و اظهارات مقامهای آمریکایی، استقرار نیروهای ایالات متحده شامل دهها جنگنده اف-۳۵، اف-۲۲ و اف-۱۶ نیز میشود که در روزهای اخیر از آمریکا به اروپا و سپس به خاورمیانه منتقل شدهاند.
یک مقام نظامی به نیویورک تایمز گفت: «ارتش آمریکا اکنون دستکم در چارچوب یک کارزار کوتاهمدت، میتواند از نیروها، متحدان و داراییهای خود در برابر هرگونه اقدام تلافیجویانه ایران در واکنش به حملات آمریکا به اهداف هستهای و نظامی این کشور، دفاع کند.»
با این حال، او افزود این پرسش همچنان مطرح است که آیا ارتش آمریکا برای یک جنگ طولانیتر و گستردهتر آمادگی دارد یا نه.
از سوی دیگر، روزنامه معاریو ۳۰ بهمن در گزارشی درباره نحوه اعلام آمادهباش اسرائیل به شهروندان خود پس از حمله احتمالی آمریکا به مواضع جمهوری اسلامی، نوشت که ارتش این کشور و دستگاههای امنیتی، برآورد کردهاند واشینگتن مدت کوتاهی پیش از آغاز حمله، اسرائیل را در جریان خواهد گذاشت.
با این حال، حتی در صورت دریافت هشدار زودهنگام، اطلاعات بهصورت عمومی منتشر نخواهد شد تا از افشای جزییات و به خطر افتادن عملیات جلوگیری شود.
معاریو به نقل از منابع امنیتی گزارش داد اطلاعرسانی به افکار عمومی همزمان با موج نخست حملات انجام خواهد شد و بر اساس ارزیابیهای بهروز درباره گستره حمله آمریکا، اهداف و توان واکنش ایران، تنظیم میشود.
بر اساس این گزارش، نهادهای امنیتی اسرائیل بر این باورند که روند اطلاعرسانی ممکن است با روند پیش از آغاز جنگ ۱۲ روزه متفاوت باشد، زیرا در سناریوی کنونی، اسرائیل آغازگر اصلی حمله نخواهد بود.
پیش از این وبسایت خبری اکسیوس در گزارشی نوشت که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، به جنگی بزرگ با ایران نزدیک میشود.
منابع آگاه به این رسانه گفتند حمله احتمالی آمریکا به جمهوری اسلامی و وقوع یک جنگ گسترده، میتواند «زودتر و در ابعادی بسیار فراتر از آنچه تصور میشود»، آغاز شود.
بر اساس این گزارش که ۲۹ بهمن منتشر شد، دو مقام اسرائیلی به اکسیوس گفتهاند دولت اسرائیل که خواهان «سناریویی حداکثری شامل تغییر حکومت» و هدف قرار دادن برنامههای هستهای و موشکی جمهوری اسلامی است، خود را برای احتمال وقوع جنگ «ظرف چند روز آینده» آماده میکند.
به نوشته معاریو، در فاصله هشدار تا آغاز حمله، ارتش اسرائیل میتواند اقدامهای عملیاتی را بدون جلب توجه عمومی اجرا کند.
در این چارچوب، ممکن است حلقههای محرمانه افزایش یابد و شمار محدودی از مسئولان در شرکتهای هواپیمایی یا بخش انرژی برای خروج هواپیماهای غیرنظامی یا حفاظت از زیرساختهای حیاتی، آماده شوند.
همچنین احتمال دارد پیش از آغاز حمله، برخی یگانها از جمله گردانهای امداد فرماندهی جبهه داخلی جابهجا شوند و سطح آمادهباش در مرزها، بهویژه در مرزهای شمالی، افزایش یابد.
وبسایت خبری واینت در گزارشی نوشت حکومت ایران در آستانه هرگونه درگیری احتمالی با اسرائیل، فشار سنگینی بر حزبالله وارد کرده تا برخلاف جنگ ۱۲ روزه، این بار در صورت آغاز جنگ در کنار تهران وارد میدان شود. به نوشته واینت، در حالی که جمهوری اسلامی ظاهراً تمایلی به آغاز جنگ در شرایط کنونی ندارد، اما تلاش میکند اطمینان حاصل کند که اگر درگیری رخ دهد، حزبالله در حاشیه نماند.
بر اساس این گزارش، اسرائیل تحولات را از نزدیک زیر نظر دارد و پیامهای روشنی به حزبالله منتقل کرده است که در صورت مداخله، با «ضربهای بسیار دردناک» روبهرو خواهد شد. همزمان ارتش اسرائیل طرحی برای حمله گسترده به این گروه آماده کرده، بهویژه در واکنش به تلاشهای حزبالله برای بازسازی توان نظامی خود طی یک سال گذشته. به نوشته واینت، سامانههای پدافندی چندلایه اسرائیل، از جمله سامانههای رهگیری موشکی و نیز سامانه لیزری که انتظار میرود در رویارویی بعدی عملیاتی باشد، بخشی از آمادگی اسرائیل برای کاهش تهدید موشکها و راکتهای حزبالله است.
واینت همچنین گزارش داد که حکومت ایران برای تقویت حزبالله کمکهای مالی بیسابقهای ارائه کرده است. برآوردها نشان میدهد میزان حمایت تهران در سال گذشته از یک میلیارد دلار فراتر رفته؛ رقمی که با وجود بحران اقتصادی ایران، رکورد محسوب میشود. این کمکها عمدتاً به صورت نقدی و طلا و از طریق صرافیها و شرکتهای پوششی منتقل میشود تا تحریمهای بینالمللی دور زده شود.
به نوشته این رسانه، حکومت ایران طی دههها حزبالله را بهعنوان بازوی بازدارنده خود در مرزهای شمالی اسرائیل تقویت کرده است؛ بهگونهای که در صورت حمله به تاسیسات هستهای ایران، این گروه بتواند با شلیک گسترده راکتها نقش «ضربه دوم» را ایفا کند. مقامهای ایرانی از اینکه حزبالله در جنگ ۱۲ روزه عمدتاً در حاشیه ماند، ناامید شدهاند و اکنون میکوشند این وضعیت در آینده تکرار نشود.
واینت در ادامه نوشت هماهنگی میان جمهوری اسلامی و نیروهای نیابتیاش از طریق نیروی قدس سپاه و در چارچوب «محور مقاومت» انجام میشود؛ محوری که شامل حزبالله، شبهنظامیان عراقی، حوثیهای یمن و دیگر گروههای همپیمان است. در همین چارچوب، سفر اخیر عباس عراقچی، وزیر امور خارجه حکومت ایران، به لبنان تلاشی برای اطمینان از مشارکت فعال حزبالله در هر درگیری احتمالی آینده ارزیابی شده است. اسرائیل نیز علاوه بر حزبالله، خود را برای احتمال ورود دیگر نیروهای نیابتی حکومت ایران به صحنه درگیری آماده میکند.
ترامپ در پستی در شبکه اجتماعی تروث سوشال با نگرانی از اینکه این توافق ممکن است کنترل جزیره راهبردی دیِگو گارسیا را از دست بریتانیا خارج کند، از نخستوزیر بریتانیا، کییر استارمر، انتقاد کرد و نوشت که او با «ادعاهای نهادهایی که پیش از این هرگز شناخته نشده بودند» در حال از دست دادن کنترل این جزیره مهم است.
رییسجمهوری آمریکا با اشاره به گفتوگوهایش با استامر درباره اجاره جزیره دیهگو گارسیا گفت: «اگر جمهوری اسلامی تصمیم بگیرد به توافق نرسد، ممکن است برای آمریکا ضروری باشد که از دیهگو گارسیا و پایگاه هوایی واقع در فرفورد استفاده کند تا یک حمله احتمالی از سوی حکومتی بسیار بیثبات و خطرناک را خنثی کند. چنین حملهای که میتواند علیه بریتانیا و دیگر کشورهای دوست انجام شود.» او همچنین هشدار داد که هرگونه تضعیف حضور در آن میتواند به «لطمهای بزرگ به متحد بزرگ ما» تبدیل شود.
در پاسخ، یک سخنگوی دولت بریتانیا تاکید کرد که این توافق برای «امنیت بریتانیا و متحدان کلیدی ما حیاتی است» و راهحلی برای تضمین آینده بلندمدت این پایگاه نظامی استراتژیک محسوب میشود. او گفت این توافق تنها طریق ممکن برای تضمین ادامه فعالیت این پایگاه مهم در آینده است.
ترامپ پیشتر در ژانویه این توافق را «حماقتی بزرگ» خوانده بود، اما پس از گفتوگوی تلفنی با استارمر، آن را «بهترین توافق ممکن» توصیف کرد.
جزایر چاگوس کجا هستند؟
جزایر چاگوس مجموعهای از بیش از ۶۰۰ جزیره در اقیانوس هند، بین آفریقا و اندونزی، هستند که در قرن نوزدهم تحت کنترل بریتانیا درآمدند و پس از استقلال موریس در ۱۹۶۸ نیز تحت اداره بریتانیا باقی ماندند. در مجموع حدود ۴۰۰۰ نفر در آن ساکن هستند. در اوایل دهه ۱۹۷۰، ساکنان بومی- که امروز به عنوان مردم چاگوس شناخته میشوند- از این جزایر اخراج شدند تا اجازه داده شود نیروهای آمریکایی و بریتانیایی پایگاه نظامی در دیِگو گارسیا راهاندازی کنند؛ پایگاهی که نقش کلیدی در حضور نظامی غرب در اقیانوس هند، خاورمیانه و آفریقا دارد.
چرا پایگاه دیگو گارسیا مهم است؟
این پایگاه برای عملیاتهای نظامی آمریکا و بریتانیا در خاورمیانه، اقیانوس هند و آفریقا حیاتی است. از آن برای حملات علیه حوثیها و عملیاتهای عراق و افغانستان استفاده شده است.
چرا بریتانیا با بازگرداندن حاکمیت موافقت کرد؟
موریس سالهاست ادعای حاکمیت دارد و پرونده به دیوان بینالمللی دادگستری رسید. در اکتبر ۲۰۲۴، بریتانیا با موریس به توافق رسید تا حاکمیت جزایر چاگوس را به این کشور بازگرداند، اما دیِگو گارسیا را در قالب قرارداد اجاره ۹۹ ساله در اختیار بریتانیا و آمریکا نگه دارد. این قرارداد نیازمند تصویب پارلمان بریتانیا است تا نهایی شود، و تا زمان تصویب، جزایر همچنان تحت قلمرو بریتانیا باقی میمانند.
جزئیات توافق نهایی
• واگذاری حاکمیت به موریس
• اجاره ۹۹ ساله پایگاه دیگو گارسیا
• ممنوعیت حضور قدرتهای دیگر بدون توافق بریتانیا
• امکان اسکان مجدد چاگوسیها (بهجز دیگو گارسیا)
• امکان تمدید ۴۰ ساله
• هزینه سالانه حدود ۱۰۱ میلیون پوند
• نیاز به تصویب پارلمان بریتانیا و موریس
چرا نگرانی وجود دارد؟
نگرانی اصلی این است که دولت آینده موریس به چین اجازه نفوذ نظامی دهد. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا هشدار داده این توافق میتواند تهدیدی برای امنیت آمریکا باشد. همچنین برخی چاگوسیها و مجلس اعیان بریتانیا به جزئیات مالی و نحوه اجاره اعتراض کردهاند.
این توافق به دنبال حل اختلاف طولانیمدت بر سر حاکمیت جزایر چاگوس است، اما به دلیل اهمیت پایگاه نظامی دیِگو گارسیا برای آمریکا و بریتانیا و انتقاداتی چون آنچه ترامپ مطرح کرده، به موضوعی جنجالی در سیاست بینالملل تبدیل شده است.
