مراسم حکومتی ۲۲ بهمن با نمایش نمادین تابوت فرماندهان آمریکایی و برجستهسازی حضور کودکان همراه بود؛ رخدادهایی که در سایه بحران مشروعیت جمهوری اسلامی و تداوم سرکوب مردم ایران، واکنشهای گستردهای برانگیخت.
این مراسم با حاشیههای متعددی برگزار شد. تصاویر منتشرشده در رسانههای حکومتی نشان میدهد حامیان جمهوری اسلامی در تهران تابوتهای نمادین فرماندهان ارشد نظامی آمریکا را در محل تجمع به نمایش گذاشتند.
در این تصاویر تابوتهای منتسب به رندی آلن جورج، رییس ستاد ارتش آمریکا، برد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی (سنتکام) وکرتیس باس، فرمانده عملیات سنتکام، دیده میشوند.
این در حالی است که مقامهای جمهوری اسلامی هفته گذشته در مسقط با هیات آمریکایی که فرمانده سنتکام نیز عضو آن بود، مذاکره کردند.
استفاده ایدئولوژیک جمهوری اسلامی از کودکان
یکی دیگر از نکات قابل توجه در تصاویر مراسم حکومتی ۲۲ بهمن امسال، پافشاری رسانههای رسمی بر انتشار گسترده عکسهایی از حضور کودکان و خانوادهها بود.
این رویکرد رسانهای در شرایطی در دستور کار قرار گرفته که پس از قتلعام معترضان در جریان انقلاب ملی ایرانیان، حکومت با بحران جدی مشروعیت در افکار عمومی روبهرو شده است.
به نظر میرسد برجستهسازی چهره کودکان در این مراسم، تلاشی برای بازسازی تصویر عمومی حکومت در فضای پس از این رویدادها باشد.
استفاده ایدئولوژیک از کودکان در رویدادهای سیاسی و تبلیغاتی، از منظر فعالان حقوق کودک اقدامی غیرقابل قبول به شمار میآید، زیرا کودک را به ابزار انتقال پیام سیاسی تقلیل میدهد.
بازنمایی هدایتشده کودکان در چارچوب روایتهای حکومتی میتواند مصداق نقض حق انتخاب آگاهانه، حق امنیت روانی و حق رشد مستقل از منازعات سیاسی باشد.
به همین دلیل، بسیاری از نهادهای مدافع حقوق کودک تاکید میکنند تصویر و هویت کودکان نباید به ابزاری برای مشروعیتبخشی، عادیسازی یا تطهیر عملکردهای سیاسی حکومتها تبدیل شود.
این در حالی است که با گذشت زمان، هر روز ابعاد تازهتری از جنایات گسترده و هولناک جمهوری اسلامی در جریان اعتراضات اخیر آشکار میشود.
سخنان تکراری پزشکیان؛ تاکید بر «تبعیت» از دیکتاتور
مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، در سخنرانی خود در مراسم ۲۲ بهمن بار دیگر با تکرار روایت رسمی حکومت، شهروندان معترض در جریان انقلاب ملی را به «تخریب، خرابکاری و کشتار» متهم کرد و گفت: «هیچ ایرانی اسلحه به دست نمیگیرد که ایرانی بکشد.»
او همچنین جامعه جهانی را به تحریف وقایع مربوط به کشتار گسترده مردم در جریان اعترضات اخیر متهم کرد و افزود: «دنیا در مقابل این مسائل شروع به شایعهپراکنی و طرح حرفهای بیربط کردند.»
پزشکیان در عین حال به نارضایتی گسترده عمومی از حکومت اذعان کرد و ادامه داد: «آمادهایم صدای مردم را بشنویم .... در پی این نیستیم که با مردم تقابل کنیم.»
او بارها در سخنرانی خود از علی خامنهای، دیکتاتور تهران، تمجید کرد و افزود دولت چهاردهم طبق «جهتگیری» و «خطوط قرمز» خامنهای، مسیر گفتوگوهای دیپلماتیک را پیش میبرد، اما در برابر آمریکا و اروپا «سر خم نمیکند».
شورای سردبیری ایراناینترنشنال پنجم بهمن در بیانیهای اعلام کرد بیش از ۳۶ هزار و ۵۰۰ نفر در جریان سرکوب هدفمند انقلاب ملی ایرانیان به دستور خامنهای کشته شدهاند.
بر اساس اطلاعاتی که ۱۰ بهمن به ایراناینترنشنال رسید، یک مقام دولت پزشکیان بهتازگی در جلسهای محرمانه اذعان کرد دیکتاتور تهران به نیروهای سرکوب برای کشتار معترضان «اختیار تام و چک سفید» داده بود.
مرگ بر خامنهای، از تریبون حامیان حکومت
گستره و تکرار شعارهای مردمی علیه خامنهای در نقاط مختلف کشور به اندازهای بوده که حتی در ذهن و ضمیر حامیان حکومت نیز نفوذ کرده است.
در نمونهای قابل توجه، یکی از شعاردهندگان حکومتی هنگام شعار دادن از پشت تریبون یک مسجد، بهصورت ناخواسته شعار «مرگ بر خامنهای» را بر زبان آورد. اتفاقی که با انتشار گسترده در شبکههای اجتماعی، واکنشهای فراوانی به دنبال داشت.
همچنین ویدیویی که از مراسم ۲۲ بهمن در سیستان و بلوچستان منتشر شده، نشان میدهد خبرنگار حکومتی در گزارش خود، شعار «مرگ بر خامنهای» را در شمار شعارهای این مراسم معرفی میکند.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
