مراسم حکومتی ۲۲ بهمن با نمایش نمادین تابوت فرماندهان آمریکایی و برجستهسازی حضور کودکان همراه بود؛ رخدادهایی که در سایه بحران مشروعیت جمهوری اسلامی و تداوم سرکوب مردم ایران، واکنشهای گستردهای برانگیخت.
این مراسم با حاشیههای متعددی برگزار شد. تصاویر منتشرشده در رسانههای حکومتی نشان میدهد حامیان جمهوری اسلامی در تهران تابوتهای نمادین فرماندهان ارشد نظامی آمریکا را در محل تجمع به نمایش گذاشتند.
در این تصاویر تابوتهای منتسب به رندی آلن جورج، رییس ستاد ارتش آمریکا، برد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی (سنتکام) وکرتیس باس، فرمانده عملیات سنتکام، دیده میشوند.
این در حالی است که مقامهای جمهوری اسلامی هفته گذشته در مسقط با هیات آمریکایی که فرمانده سنتکام نیز عضو آن بود، مذاکره کردند.
استفاده ایدئولوژیک جمهوری اسلامی از کودکان
یکی دیگر از نکات قابل توجه در تصاویر مراسم حکومتی ۲۲ بهمن امسال، پافشاری رسانههای رسمی بر انتشار گسترده عکسهایی از حضور کودکان و خانوادهها است.
این رویکرد رسانهای در شرایطی در دستور کار قرار گرفته که پس از قتلعام معترضان در جریان انقلاب ملی ایرانیان، حکومت با بحران جدی مشروعیت در افکار عمومی روبهرو شده است.
به نظر میرسد برجستهسازی چهره کودکان در این مراسم، تلاشی برای بازسازی تصویر عمومی حکومت در فضای پس از این رویدادها باشد.
استفاده ایدئولوژیک از کودکان در رویدادهای سیاسی و تبلیغاتی، از منظر فعالان حقوق کودک اقدامی غیرقابل قبول به شمار میآید، زیرا کودک را به ابزار انتقال پیام سیاسی تقلیل میدهد.
بازنمایی هدایتشده کودکان در چارچوب روایتهای حکومتی میتواند مصداق نقض حق انتخاب آگاهانه، حق امنیت روانی و حق رشد مستقل از منازعات سیاسی باشد.
به همین دلیل، بسیاری از نهادهای مدافع حقوق کودک تاکید میکنند تصویر و هویت کودکان نباید به ابزاری برای مشروعیتبخشی، عادیسازی یا تطهیر عملکردهای سیاسی حکومتها تبدیل شود.
این در حالی است که با گذشت زمان، هر روز ابعاد تازهتری از جنایات گسترده و هولناک جمهوری اسلامی در جریان اعتراضات اخیر آشکار میشود.
سخنان تکراری پزشکیان؛ تاکید بر «تبعیت» از دیکتاتور
مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، در سخنرانی خود در مراسم ۲۲ بهمن بار دیگر با تکرار روایت رسمی حکومت، شهروندان معترض در جریان انقلاب ملی را به «تخریب، خرابکاری و کشتار» متهم کرد و گفت: «هیچ ایرانی اسلحه به دست نمیگیرد که ایرانی بکشد.»
او همچنین جامعه جهانی را به تحریف وقایع مربوط به کشتار گسترده مردم در جریان اعترضات اخیر متهم کرد و افزود: «دنیا در مقابل این مسائل شروع به شایعهپراکنی و طرح حرفهای بیربط کردند.»
پزشکیان در عین حال به نارضایتی گسترده عمومی از حکومت اذعان کرد و ادامه داد: «آمادهایم صدای مردم را بشنویم... در پی این نیستیم که با مردم تقابل کنیم.»
او بارها در سخنرانی خود از علی خامنهای، دیکتاتور تهران، تمجید کرد و افزود دولت چهاردهم طبق «جهتگیری» و «خطوط قرمز» خامنهای، مسیر گفتوگوهای دیپلماتیک را پیش میبرد، اما در برابر آمریکا و اروپا «سر خم نمیکند».
شورای سردبیری ایراناینترنشنال پنجم بهمن در بیانیهای اعلام کرد بیش از ۳۶ هزار و ۵۰۰ نفر در جریان سرکوب هدفمند انقلاب ملی ایرانیان به دستور خامنهای کشته شدهاند.
بر اساس اطلاعاتی که ۱۰ بهمن به ایراناینترنشنال رسید، یک مقام دولت پزشکیان بهتازگی در جلسهای محرمانه اذعان کرد دیکتاتور تهران به نیروهای سرکوب برای کشتار معترضان «اختیار تام و چک سفید» داده بود.
«مرگ بر خامنهای» از تریبون حامیان حکومت
گستره و تکرار شعارهای مردمی علیه خامنهای در نقاط مختلف کشور به اندازهای بوده که حتی در ذهن و ضمیر حامیان حکومت نفوذ کرده است.
در نمونهای قابل توجه، یکی از شعاردهندگان حکومتی هنگام سخنرانی از پشت تریبون یک مسجد، بهصورت ناخواسته شعار «مرگ بر خامنهای» را بر زبان آورد؛ اتفاقی که با انتشار گسترده در شبکههای اجتماعی، واکنشهای فراوانی به دنبال داشت.
همچنین ویدیویی که از مراسم ۲۲ بهمن در سیستان و بلوچستان منتشر شده، نشان میدهد خبرنگار حکومتی در گزارش خود، شعار «مرگ بر خامنهای» را در شمار شعارهای این مراسم معرفی میکند.
گاردین نوشت اگر در پی فعالیت ناوگان سایه جمهوری اسلامی فاجعهای زیستمحیطی رخ دهد، دامنه آلودگی آن میتواند حتی از حادثه اکسون والدز در سال ۱۹۸۹ فراتر رود؛ رویدادی که طی آن ۳۷ هزار تُن نفت خام به دریا نشت کرد.
شرکت «پول استار گلوبال» ۲۹ کشتی ایرانی را بررسی کرده که پس از اقدام آمریکا در توقیف یک نفتکش ونزوئلایی در ماه دسامبر، سامانههای شناسایی ماهوارهای خود را خاموش کردند و از دید خارج شدند.
بر اساس این ارزیابی، نیمی از این کشتیها بیش از عمر ایمن توصیهشده ۲۰ سال فعالیت کردهاند.
همچنین بهدلیل فعالیت پنهانی این ناوگان، احتمال میرود که نگهداری مناسبی از آنها صورت نگیرد و با استانداردهای بینالمللی ایمنی همخوانی نداشته باشند.
در سالهای گذشته بیش از ۵۰ رویداد مرتبط با نفتکشهای ناوگان سایه در نقاط مختلف جهان به ثبت رسیده است؛ حوادثی که از تصادف دریایی تا نشت نفت را در بر میگیرد.
بین سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۴، در مجموع ۹ لکه نفتی در کشورهایی مانند تایلند، ایتالیا و مکزیک به ناوگان سایه روسیه نسبت داده شد.
با این حال، نقش ناوگان سایه حکومت ایران تاکنون کمتر مورد توجه و بررسی قرار گرفته است.
جمهوری اسلامی در ماههای اخیر در پی آن بوده است که از طریق ناوگان سایه، تحریمهای نفتی آمریکا را دور بزند.
این شبکه از نفتکشها با تغییر پرچم، خاموش کردن سیستمهای رهگیری، انتقال محموله از کشتی به کشتی و ساختارهای مالکیتی غیرشفاف، نفت تحریمی را جابهجا میکنند.
۲۴ درصد نفتکشهای ناوگان سایه ایران بالای ۲۵ سال عمر دارند
گاردین در ادامه گزارش داد طبق ارزیابیها، هفت فروند از مجموع ۲۹ کشتی ناوگان سایه جمهوری اسلامی در طبقه «ریسک فوقالعاده بالا» قرار گرفتهاند، زیرا عمر آنها از ۲۵ سال فراتر رفته است و سه کشتی نیز بیش از ۳۰ سال سن دارند.
افزون بر این، پنج کشتی هم فرسودهاند و هم در گروه «نفتکشهای بسیار بزرگ حمل نفت خام» جای میگیرند؛ شناورهایی با ظرفیت تقریبی ۳۰۰ هزار تُن نفت.
تحلیلگران میگویند نفتکشهای ناوگان سایه اغلب بدون بیمه فعالیت میکنند و به همین دلیل، در صورت نشت نفت، هزینههای پاکسازی بر دوش کشوری خواهد بود که حادثه در آبهای آن رخ داده است.
بر پایه برآوردها، این هزینه میتواند رقمی بین ۸۶۰ میلیون تا ۱.۶ میلیارد دلار باشد.
شمار کل نفتکشهای ناوگان سایه در جهان به چند صد فروند میرسد و برخی ارزیابیها سهم آنها را حدود ۱۷ درصد از کل ناوگان جهانی نفتکشها میدانند.
روسیه بزرگترین ناوگان سایه را در اختیار دارد. در دسامبر ۲۰۲۴، دو نفتکش فرسوده روسی پس از غرق شدن یکی و به گل نشستن دیگری، موجب نشت گسترده نفت در دریای سیاه شدند.
در ماههای اخیر؛ واشینگتن کوشیده است با اعمال تحریمهای هدفمند، فعالیت ناوگان سایه حکومت ایران را مختل کند.
در تازهترین اقدام، وزارت خزانهداری آمریکا ۱۸ بهمن از اعمال تحریمهای تازه علیه شبکهای از کشتیها، شرکتها و افراد مرتبط با تجارت نفت ایران خبر داد.
در بسته تحریمی جدید، نام ۱۴ کشتی، ۱۵ نهاد تجاری و دو فرد حقیقی به چشم میخورد.
تجارت سودآور، بمب ساعتی در دریا
سلیم خان، مدیر بخش داده و تحلیل در شرکت پول استار گلوبال، ناوگان سایه حکومت ایران را به «بمب ساعتی» تشبیه کرد و هشدار داد این ناوگان از برخی از فرسودهترین نفتکشها تشکیل شده است.
او در عین حال افزود این تجارت برای بازیگران دخیل بسیار سودآور است و همین سودآوری، انگیزه ادامه فعالیت را تقویت میکند.
مارک اسپالدینگ، رییس سازمان غیرانتفاعی «بنیاد اقیانوس» نیز گفت: «ناوگان سایه ایران یک تهدید زیستمحیطی قابل توجه و رو به افزایش است. پرسش این نیست که آیا یک حادثه بزرگ رخ خواهد داد، بلکه این است که چه زمانی و کدام جوامع ساحلی و زیستبومهای دریایی بهای سامانه حملونقلی را خواهند پرداخت که برای فرار از پاسخگویی طراحی شده است.»
او افزود: «ما عمیقا نگرانیم که بُعد زیستمحیطی فعالیتهای ناوگان سایه تاکنون آنگونه که باید مورد توجه قرار نگرفته است.»
مجتبا پورمحسن، عضو هیئت تحریریه ایراناینترنشنال، شامگاه سهشنبه ۲۱ بهمن در گزارشی فاش کرد عباس عراقچی، علی لاریجانی و شش مقام دیگر جمهوری اسلامی، با استفاده از گذرنامههای دیپلماتیک خود، در پروازهایی به مقصد بیروت، چمدانهایی حاوی مبالغ کلان برای بازسازی حزبالله جابهجا کردهاند.
محمدابراهیم طاهریانفرد، محمدرضا شیرخدایی، حمیدرضا شیرخدایی، رضا ندایی، عباس عسگری و امیرحمزه شیرانیراد، شش دیپلماتی هستند که در عملیات انتقال صدها میلیون دلار پول نقد به لبنان دست داشتهاند.
این اقدام در شرایطی صورت گرفت که حزبالله پس از متحمل شدن ضربات سنگین به ساختار فرماندهی، تسلیحاتی و مالیاش، در ماههای اخیر بهطور جدی در پی بازسازی توان خود بوده است.
واینت در گزارش خود نوشت انتقال پول از ایران به لبنان با استفاده از هواپیماهای غیرنظامی موضوعی تازه نیست.
سال گذشته، حامیان حزبالله در برابر فرودگاه بیروت تجمعات اعتراضی برگزار کردند، زیرا دولت لبنان مانع از فرود یک هواپیمای ایرانی شده بود که بنا بر گزارشها، مبالغ قابل توجهی پول نقد برای حزبالله حمل میکرد.
اسرائیل پیشتر هشدار داده بود در صورت ادامه روند انتقال پول از ایران به لبنان، علیه فرودگاه بیروت دست به اقدام خواهد زد.
دیپلماتهای دخیل در قاچاق پول نقد
پورمحسن در ادامه گزارش خود گفت طاهریانفرد، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی را در سفر ۱۸ دی به بیروت همراهی میکرد.
طاهریانفرد دیپلماتی ۷۰ ساله است که پیشتر سفیر جمهوری اسلامی در ترکیه، دستیار ویژه محمدجواد ظریف در وزارت امور خارجه و نماینده ویژه حکومت در افغانستان بود.
شیرخدایی دیگر نیروی کهنهکار وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی است که در قاچاق صدها میلیون دلار پول نقد برای حزبالله نقش داشته است.
این دیپلمات ۶۹ ساله پیش از این سرکنسول ایران در پیشاور و اسلامآباد پاکستان و دستیار ویژه وزیر امور خارجه در دولت اول حسن روحانی بود.
او اکنون رییس هیئتمدیره یک شرکت تعاونی به نام «پیشکسوتان بینالملل وفا» است که در پولشویی به نفع وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی فعالیت دارد.
دیگر دیپلمات دخیل در انتقال پول نقد به حزبالله شیرانیراد است. او تا سال ۱۳۹۱ کارمند سفارت جمهوری اسلامی در کانادا بود، اما پس از قطع روابط دیپلماتیک اتاوا و تهران، به ایران دیپورت شد.
اول دیماه، شبکه کان اسرائیل از موافقت جمهوری اسلامی با پرداخت یک میلیارد دلار به حزبالله خبر داد.
ششم آذر، روزنامه والاستریت ژورنال گزارش داد جمهوری اسلامی طی یک سال گذشته صدها میلیون دلار درآمد نفتی را از طریق صرافیها، شرکتهای خصوصی و شبکه حواله در دبی به حزبالله لبنان منتقل کرده است.
حکومت ایران حزبالله را یکی از ارکان اصلی «محور مقاومت» میداند.
«محور مقاومت» عنوانی است که مقامها و رسانههای جمهوری اسلامی برای گروههای مسلح مورد حمایت تهران در منطقه، نظیر جهاد اسلامی، حزبالله، حشد شعبی، حماس و حوثیهای یمن، استفاده میکنند.
پشتیبانی جمهوری اسلامی از حزبالله و دیگر گروههای نیابتی در حالی ادامه دارد که شهروندان ایران زیر فشار فقر، تورم فزاینده و بحرانهای معیشتی زندگی میکنند و سیاست خارجی حکومت را در تعارض با اولویتهای داخلی کشور میدانند.
