در چهلمین روز انقلاب ملی ایرانیان، شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان اعلام کرد تاکنون اسامی ۱۶۳ کودک و نوجوان جانباخته در جریان سرکوب اعتراضات ۱۸ و ۱۹ دی را منتشر کرده است. این شورا در فراخوانی از خانوادهها خواست روایت آنچه بر این کودکان گذشته را برای مستندسازی ارسال کنند.
در متن فراخوان این شورا که پنجشنبه ۱۶ بهمن منتشر شدده آمده است ثبت روایتها به معنای شکستن سکوت و مقابله با انکار رسمی است و هدف آن جلوگیری از حذف این جنایتها از حافظه عمومی عنوان شده است.
این شورا اعلام کرده در کنار خانوادهها ایستاده و ثبت این روایتها را گامی ضروری برای پیگیری دادخواهی جمعی و جلوگیری از تکرار خشونت علیه کودکان میداند.
در این روز ۴۸ وکیل دادگستری در بیانیهای، نسبت به تداوم نقض حقوق بازداشتشدگان در جریان انقلاب ملی، اعتراض کردند و تداوم این روند را موجب بیاعتباری بیش از پیش نهاد قانون و نابودی مظاهر حکومت قانون دانستند.
تحولات خارجی
فریدریش مرتس، صدراعظم آلماندر جریان سفر خود به قطر در دوحه گفت نگرانی درباره تشدید نظامی در خاورمیانه «بسیار جدی» است
او تاکید کرد برلین میخواهد برای متوقف شدن «رفتار بیثباتکننده ایران» نقشآفرینی کند. مرتس افزود آلمان در رایزنیهای منطقهای خود تلاش خواهد کرد مسیر کاهش تنش و ثبات را تقویت کند.
این اظهارات با واکنش تند مقامهای جمهوری اسلامی روبهرو شد. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که آلمان «از موتور پیشرفت اروپا به موتور پسرفت تبدیل شده» و با انتقاد از نقش کشورهای اروپایی در پیگیری بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل، مواضع صدراعظم آلمان را «تاسفبار» توصیف کرد.
همزمان، سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، وضعیت روابط ایران و آمریکا را «نزدیک به آستانه انفجار» توصیف کرد و گفت پیچیده شدن این روابط با خطرات جدی همراه است؛ نه فقط برای ایران، بلکه برای کل خاورمیانه.
او تاکید کرد مسکو خود را بهعنوان میانجی تحمیل نمیکند اما تحولات جاری را با نگرانی دنبال میکند.
در منطقه، رسانههای عراقی نیز نسبت به پیامدهای تشدید تنش میان تهران و واشینگتن هشدار دادند.
پایگاه خبری بغدادالیوم به نقل از کارشناسان عراقی نوشت افزایش احتمال رویارویی نظامی میان ایران و آمریکا میتواند عراق را بار دیگر به صحنه درگیریهای نیابتی و بحران امنیتی تبدیل کند.
در مقابل این نگرانیها، برخی رهبران منطقهای بر مسیر دیپلماسی تاکید کردند. رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه، گفت پس از مذاکرات در سطوح پایینتر، گفتوگوهای سطح رهبران میان آمریکا و ایران میتواند مفید باشد و آنکارا تمام تلاش خود را بهکار میگیرد تا تنشها به درگیری تازهای در منطقه منجر نشود.
در سطح بینالمللی، فشارهای حقوق بشری علیه جمهوری اسلامی نیز افزایش یافت.
سنای استرالیا در قطعنامهای که پنجشنبه تصویب شد، همبستگی خود را با مردم ایران اعلام کرد و با «نگرانی عمیق» به گزارشهای معتبر درباره خشونت گسترده، بیرحمانه و در بسیاری موارد مرگبار علیه معترضان مسالمتآمیز اشاره کرد؛ از کشتار غیرنظامیان و هدف قرار دادن زنان و کودکان تا بازداشتهای گسترده و قطع اینترنت.
در این قطعنامه، رنج و اندوه جامعه ایرانی-استرالیایی به رسمیت شناخته شد و از دولت استرالیا خواسته شد از تحقیقات مستقل بینالمللی درباره نقض حقوق بشر در ایران حمایت کند، پیگیری پاسخگویی عاملان جنایات را در دستور کار قرار دهد، تحریمهای هدفمند را گسترش دهد و برای پایان خشونت، بازگرداندن اینترنت، توقف اعدامها و حفاظت از غیرنظامیان اقدام کند.
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی نیز اعلام کرد عباس عراقچی در تماسهای تلفنی جداگانه با همتایان خود در مصر، عمان و قطر گفتوگو کرده و کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه، نیز همزمان با گفتوگوهای رهبر چین با روسایجمهوری آمریکا و روسیه، برای رایزنی به پکن سفر کرده است.
یک مقام وزارت امور خارجه چین نیز گفت پکن همچنان از «راه حل مناسب» برای مسئله هستهای ایران حمایت میکند.
تحولات در جمهوری اسلامی
همزمان با این تحولات خارجی، در چهلمین روز انقلاب ملی ایرانیان، نیروی دریایی سپاه پاسداران اعلام کرد دو شناور حامل «سوخت قاچاق» را در حوالی جزیره فارسی توقیف کرده و حدود ۱۵ خدمه خارجی آنها را بازداشت کرده است؛ خبری که در بحبوحه نگرانیها درباره امنیت خلیج فارس و احتمال درگیری منطقهای منتشر شد.
محمد اکرمینیا، سخنگوی ارتش جمهوری اسلامی، نیز گفت «دسترسی ما به پایگاههای آمریکا آسان است و این موضوع آسیبپذیری آنها را افزایش داده» است.
حمید قنبری، معاون اقتصادی وزیر خارجه، هشدار داد جمهوری اسلامی در صورت اقدام از سوی «دشمنان»، توانایی «برخورد متناسب و دردآور» را دارد.
عبدالله حاجیصادقی، نماینده خامنهای در سپاه پاسداران، گفت «هدف اصلی دشمن تسلیم کردن جمهوری اسلامی است»
او تاکید کرد دعوا نه بر سر مسائل موشکی یا هستهای، بلکه بر سر «حکمرانی» است؛ اینکه «چه کسی حاکم باشد».
غلامحسین کرباسچی، فعال اصلاحطلب، گفت اتفاقات دیماه «حتی در تاریخ ایران هم بیسابقه» بوده و تاکید کرد حتی اگر آمار رسمی جانباختگان درست باشد، «سه هزار نفر عدد کمی نیست و افتخار محسوب نمیشود».
او افزود دولت باید از وقوع چنین فاجعهای جلوگیری میکرد.
صادق زیباکلام، فعال سیاسی، با اشاره به انقلاب ملی ایرانیان گفت «انقلاب به دموکراسی ختم نمیشود» و تاکید کرد تجربه انقلاب ۵۷ نشان داده تغییر تدریجی مسیر رسیدن به دموکراسی است. حسن خمینی نیز گفت اگر توده مردم راضی باشند، «نارضایتی چند نفر خاصه اهمیتی نخواهد داشت».
ادامه تحولات چهلمین روز انقلاب ملی ایرانیان را از اینجا بخوانید
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
