وبسایت آکسیوس بهنقل از یک مقام ارشد آمریکایی گزارش داده است که دولت دونالد ترامپ از چند کانال به جمهوری اسلامی پیام داده که برای دیدار و مذاکره بر سر یک توافق احتمالی آمادگی دارد.
این وبسایت همچنین بهنقل از دو منبع منطقهای، نوشت که ترکیه، مصر و قطر در حال تلاش برای هماهنگی برگزاری نشستی میان استیو ویتکاف و عباس عراقچی در پایتخت ترکیه تا اواخر هفته جاری هستند.
یک مقام از یکی از این سه کشور به آکسیوس گفته است: «این روند در جریان است. ما تمام تلاش خود را میکنیم.»
این سه کشور که پیشتر با دولت ترامپ در دستیابی به توافق آتشبس غزه همکاری کرده بودند، اکنون بهدنبال آغاز مذاکرات آمریکا و جمهوری اسلامی برای جلوگیری از گسترش جنگ در منطقه هستند.
پیشنهاد انتقال اورانیوم غنیشده به ترکیه
در همین حال، روزنامه واینت گزارش داده است که ترکیه در چارچوب تلاشهای تازه برای میانجیگری میان جمهوری اسلامی و ایالات متحده، احتمال میزبانی از اورانیوم غنیشده ایران را مطرح کرده است؛ پیشنهادی که یادآور ایدههایی است که در مذاکرات هستهای گذشته نیز مطرح شده بود.
به گزارش منابع مطلع و به نقل از مقامهای ترکیه، آنکارا در حال بررسی طرحی است که بر اساس آن، اورانیوم غنیشده ایران به خاک ترکیه منتقل شود.
یک مقام ارشد ترکیه نیز به روزنامه هاآرتص گفته است آنکارا ممکن است پیشنهاد دهد تمام اورانیوم غنیشده ایران، از جمله حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد، به ترکیه منتقل شود، با این تضمین که این مواد به ایران بازگردانده نشود.
براساس این گزارش، این پیشنهاد در بحبوحه گفتوگوها درباره احتمال آغاز مذاکرات جدید بر سر برنامه هستهای ایران مطرح شده است.
ترکیه پیشتر نیز طرحهای مشابهی ارائه کرده بود. در سال ۲۰۱۰، ترکیه، برزیل و جمهوری اسلامی توافقی امضا کردند که بر اساس آن قرار بود ایران ۱۲۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۳.۶۷ درصد را به ترکیه منتقل کند و در مقابل، میلههای سوخت هستهای برای اهداف تحقیقاتی دریافت کند. این توافق اما پس از مخالفت اعضای کلیدی آژانس بینالمللی انرژی اتمی کنار گذاشته شد.
در اواخر سال ۲۰۱۵ نیز، در چارچوب توافق هستهای، روسیه حدود ۱۱ هزار کیلوگرم اورانیوم کمغنیشده ایران را تحویل گرفت. در ماههای اخیر، مسکو اعلام کرده در صورت دستیابی به توافقی جدید، آمادگی دارد باقیمانده اورانیوم غنیشده ایران را نیز نگهداری کند.
سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، بار دیگر روز جمعه تاکید کرد مسکو همچنان آماده است در چارچوب هر توافقی در آینده، اورانیوم غنیشده ایران را تحویل بگیرد.
به گفته یک مقام ترکیه، آنکارا معتقد است ممکن است این کشور از نظر واشینگتن گزینهای قابلاعتمادتر از روسیه برای نگهداری این مواد باشد؛ موضوعی که به روابط نزدیک رجب طیب اردوغان با دونالد ترامپ نسبت داده شده است.
جمهوری اسلامی تاکنون بهطور علنی به این پیشنهاد واکنشی نشان نداده است.
مواضع تهران و واشینگتن
بهنوشته آکسیوس، مقامهای کاخ سفید میگویند ترامپ هنوز تصمیم نهایی درباره حمله به جمهوری اسلامی را نگرفته و همچنان راهحل دیپلماتیک را باز میداند. با این حال، به گفته مقامهای آمریکایی، مشخص نیست علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، به دیپلماتهایش اجازه خواهد داد به توافقی تن دهند که از نظر واشینگتن قابل قبول باشد.
به گفته منابع آکسیوس، قطر، مصر و ترکیه همزمان با هر دو طرف در تماس هستند و تلاشهای خود را هماهنگ میکنند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، در گفتوگویی که یکشنبه ۱۲ بهمن از شبکه سیانان پخش شد، گفت «کشورهای دوست» در حال تلاش برای ایجاد اعتماد میان تهران و واشینگتن هستند. او این تلاشها را «سازنده» توصیف کرد.
عراقچی افزود: «اگر تیم مذاکرهکننده آمریکا همانطور که آقای ترامپ گفته عمل کند و به دنبال یک توافق منصفانه و عادلانه باشد که تضمین کند ایران به سلاح هستهای دست نمییابد، امکان گفتوگوی دیگری وجود دارد.»
دیدارهای منطقهای
محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر قطر، شنبه برای ساعاتی در تهران حضور یافت و با علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی و از نزدیکان خامنهای، دیدار کرد. لاریجانی پس از این دیدار در شبکه اجتماعی ایکس نوشت «شکلگیری چارچوب مذاکرات در حال پیشرفت است».
همچنین عبدالفتاح السیسی، رییسجمهوری مصر، شنبه در تماس تلفنی با مسعود پزشکیان، رییس دولت در جمهوری اسلامی، از او خواست با برگزاری دیدار با مقامهای دولت ترامپ موافقت کند.
یک روز پیش از آن، هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، میزبان وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی بود و با او درباره محل و دستور کار احتمالی نشستی با مقامهای کاخ سفید گفتوگو کرد.
واکنش تهران
با این همه، علی خامنهای یکشنبه در یک سخنرانی بار دیگر مواضعی تند اتخاذ کرد و گفت: «آمریکاییها بدانند که اگر این دفعه جنگی راه بیندازند، این جنگ، جنگ منطقهای خواهد بود.»
او در سخنرانی خود هیچ اشارهای به مذاکرات نکرد.
ساعاتی بعد دونالد ترامپ، در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره اظهارات علی خامنهای و تهدید او به آغاز «جنگ منطقهای» گفت: «چرا چنین حرفی نزند؟»
او افزود آمریکا بزرگترین مجموعه ناوهای جهان را در فاصله چند روزه از منطقه مستقر کرده است.
ترامپ ابراز امیدواری کرد که توافقی با جمهوری اسلامی حاصل شود، اما همچنین هشدار داد در صورت عدم توافق، «خواهیم دید که آیا او درست میگفت یا نه».
از سوی دیگر ایال زمیر، رییس ستاد ارتش اسرائیل، پس از بازگشت از سفری محرمانه و از پیش اعلامنشده به واشینگتن، با یسرائیل کاتس، وزیر دفاع اسرائیل دیدار و گفتوگو کرد.
او روزهای جمعه و شنبه برای گفتوگو با دن کین، رییس ستاد مشترک ارتش آمریکا، درباره سناریوهای حمله احتمالی آمریکا به ایران، به واشینگتن سفر کرده بود.
