جمهوری اسلامی شمار کشتهشدگان ۱۸ و ۱۹ دی را سه هزار و ۱۱۷ نفر اعلام کرده که فاصلهای بسیار زیاد با آمار واقعی جنایتی دارد که در قتل عام تظاهرات خیابانی در جهان بیسابقه است. جمهوری اسلامی پیش از این نیز همین عدد را عینا برای بحرانها و جنایتهای دیگر خود تکرار کرده بود.
تکرار عدد غیر رُند ۳۱۱۷ و مضربهای ۱۰۳۹ که یک عدد اول است، در آمارهای رسمی جمهوری اسلامی، نشانهای جدی از الگوی عددسازی و دستکاری دادهها برای مهار روایت عمومی و کوچکنمایی ابعاد واقعی بحرانها و جنایتهاست.
در حالی که شورای سردبیری ایراناینترنشنال آمار کشتهشدگان اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ را دستکم ۳۶ هزار و ۵۰۰ نفر برآورد کرده و دیگر رسانههای بینالمللی نیز از ارقامی مشابه سخن میگویند، جمهوری اسلامی تلاش میکند با عددسازی و جعل روایت، بر جنایت هولناکی که عمدتا در شبهای ۱۸ و ۱۹ دی در ایران رقم زده، سرپوش بگذارد.
عددهای مشکوک ۳۱۱۷ و ۱۰۳۹
پیش از این دستکم در دو مورد، مقامات جمهوری اسلامی از عدد ۳۱۱۷ در گزارشهای خود استفاده کردهاند.
اولین بار وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، ۱۲ فروردین ۱۳۹۹ اعلام کرد ۳۱۱۷ نفر در نوروز ۹۹ به مسمومیت الکلی دچار شدند.
همین وزارتخانه دو ماه بعد در ۱۳ خرداد ۱۳۹۹ جدیدترین آمار مبتلایان به کرونا را ۳۱۱۷ نفر اعلام کرد.
اما این تمام ماجرا نیست. عدد ۳۱۱۷ (۳×۱۰۳۹) مضربی از عدد ۱۰۳۹ است که رد پای آن را در دیگر آمارهای سالهای ۹۹ تاکنون میتوان دید.
به عنوان نمونه، وزارت بهداشت در فروردین ۱۳۹۹ اعلام کرد شمار مبتلایان به کرونا در خوزستان به ۱۰۳۹ نفر رسیده است.
به عنوان نمونه، وزارت بهداشت در فروردین ۱۳۹۹ اعلام کرد شمار مبتلایان به کرونا در خوزستان به ۱۰۳۹ نفر رسیده است.
خبرگزاری مهر ۲۳ اردیبهشت ۱۳۹۹ در گزارشی نوشت: «شمار مبتلایان به کرونا در کرمان به ۱۰۳۹ نفر رسیده است.»
خبرگزاری شبستان ۲۸ اردیبهشت ۱۳۹۹ از ابتلای قطعی ۲۰۷۸ نفر (۲×۱۰۳۹) به کووید۱۹ در کردستان خبر داد. این عدد مضربی از ۱۰۳۹ است.
دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی، هشت خرداد ۱۳۹۹ از افزایش آمار مبتلایان به کووید۱۹ در خراسان شمالی به ۲۰۷۸ نفر (۲×۱۰۳۹) خبر داد.
سخنگوی وزارت بهداشت، ۱۶ مرداد ۱۳۹۹ گفت: «۴۱۵۶ نفر (۴×۱۰۳۹) از بیماران مبتلا به کووید۱۹ در وضعیت شدید این بیماری تحت مراقبت قرار دارند.»
سازمان بهزیستی کشور ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۰ نوشت ۱۰۳۹ نفر از معلولان و کارکنان بهزیستی قزوین در صف واکسن کرونا هستند.
۲۲ تیر ۱۴۰۱، خبرگزاری تسنیم در خبری نوشت: «شمار مبتلایان به کرونا در جزیره کیش به ۱۰۳۹ بیمار رسید.»
مرکز روابط عمومی و اطلاعرسانی وزارت بهداشت، ۱۰ فروردين ۱۴۰۲ اعلام کرد ۱۰۳۹ بیمار جدید مبتلا به کووید۱۹ در کشور شناسایی شدند.
احتمال تکرار یک عدد
اگر آمار مبتلایان یا فوتیهای روزانه را صرفا برآمده از شانس و نوسانات طبیعی بدانیم، احتمال اینکه چندین بار دقیقا یک عدد خاص (مثل ۱۰۳۹ یا مضرب مشخصی از آن) گزارش شود، بسیار اندک است.
با در نظر گرفتن دامنه تغییرات وسیع آمار روزانه در ایران، از زیر هزار نفر در مقاطعی تا بالای ۳۰ هزار نفر در اوج همهگیری کرونا، شانس اینکه یک روز دقیقا عددی مانند ۱۰۳۹ گزارش شود شاید در حد حدود یکهزارم باشد. حال اگر این اتفاق پنج یا شش بار تکرار شود، احتمال تصادفی بودن آن عملا نزدیک به صفر میشود.
به بیان ساده، تکرار یک عدد غیر رند به دفعات در آمار روزانه بسیار بعید است، مگر آن که الگویی در کار باشد.
پیشتر نیز محققان، اصالت آمار ارائه شده از سوی جمهوری اسلامی در دوره کرونا را با روشیهای علمی زیر سوال برده و از احتمال بالای ساختگی بودن این اعداد گفتهاند.
استفاده از اعداد اول در عددسازی
میدانیم که ۱۰۳۹ یک عدد اول است و به جز یک و خودش بر هیچ عدد دیگری بخشپذیر نیست.
استفاده از اعداد اول برای عددسازی رایج است چرا که خروجیهای غیر رند و غیرقابلتشخیص برای چشم عادی تولید میکنند.
به عبارتی در جعل داده، استفاده از اعداد اول بزرگ میتواند به ساخت اعداد ظاهرا تصادفی ولی کنترلشده کمک کند.
۳۱۱۷ در حروف ابجد
در شبکههای اجتماعی، برخی کاربران با اشاره به تکرار این عدد در گزارشهای جمهوری اسلامی، شائبههای انتقال رمز یا گزارهای با استفاده از حروف ابجد را طرح کردهاند.
ابجد سامانهای قدیمی برای تبدیل حروف به اعداد است که ریشه در الفبای عربی دارد و در بسیاری از متون کهن فارسی و عربی بهکار رفته است.
در این سیستم، هر حرف دارای یک ارزش عددی مشخص است (مثلا الف = ۱، ب = ۲، ج = ۳، ...، غ = ۱۰۰۰). این مقادیر در جدول معروف «ابجد کبیر» تنظیم شدهاند. ابجد بیشتر در حوزههای شبهعلم، عرفان و حتی رمزنگاریهای ابتدایی کارایی داشته است.
شاعران و نویسندگان با استفاده از ابجد گاهی تاریخ ساخت بنا یا وقوع یک رویداد را در قالب یک بیت یا جمله رمزگذاری میکردند، بهگونهای که مجموع عددی حروف آن به سال هجری اشاره میکرد.
از نظر ریاضی ممکن است عبارات بسیاری وجود داشته باشد که به صورت ابجد به عدد ۳۱۱۷ برسد اما کاربری در شبکه ایکس با استناد به جستوجوهایش با کمک هوش مصنوعی در این باره نوشت که عدد ابجد ۳۱۱۷ مربوط به عبارت «غافر من استغفره» در دعای جوشنکبیر است.
شیعیان از این عبارت برای توصیف پروردگار خود یاد میکنند: «بخشنده هر کسی، که طلب بخشش میکند.»
در نهایت میتوان گفت تکرار عددهای غیر رند ۳۱۱۷ و ۱۰۳۹ و مضربهایشان در آمار رسمی جمهوری اسلامی، بهویژه در موضوعهای حساسی مانند کرونا و شمار قربانیان اعتراضات، بهسختی میتواند تصادفی باشد و سابقه تکرار این اعداد در بازههای زمانی و جغرافیایی مختلف، و استفاده از یک عدد اول برای تولید خروجیهای ظاهرا تصادفی، همگی از وجود الگویی هدفمند در عددسازی و دستکاری دادهها حکایت دارد.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
