ویدیوهای دریافتی نشان میدهد معترضان در شامگاه یکشنبه ۱۴ دی علیه ماموران امنیتی جمهوری اسلامی از کوکتل مولوتف استفاده کردند. گزارشهای دریافت شده از درگیری میان مردم و نیروهای حکومتی در این منطقه خبر میدهند.
بر اساس دادههای بهروزشده و راستیآزماییشده این نهاد حقوق بشری، با وجود تشدید تدابیر امنیتی، افزایش حضور نیروهای انتظامی و امنیتی و تداوم برخوردهای میدانی در برخی مناطق، دامنه جغرافیایی اعتراضات همچنان گسترده باقی مانده و اشکال متنوع کنش اعتراضی در نقاط مختلف کشور ادامه یافته است. طی هشت روز گذشته، دستکم ۲۲۲ نقطه در ۷۸ شهر از ۲۶ استان کشور شاهد اعتراضات بودهاند. در این مدت، دستکم ۹۹۰ شهروند بازداشت شده و دستکم ۱۹ تا ۲۰ نفر از معترضان جان خود را از دست دادهاند.
جغرافیای اعتراضات
به گزارش هرانا، در بازه هشتروزه اخیر، اعتراضات در قالب تجمعات خیابانی، اعتصابات صنفی و تحرکات دانشجویی در ۱۷ دانشگاه کشور جریان داشته است. تنها در شبانهروز گذشته، دستکم بیش از ۲۰ شهر از جمله شیراز، زرقان، قزوین، یزد، بندرعباس، بیرجند، بهبهان، کرج، ساری، تهران، خرمآباد، شاهرود، هفشجان، دورود، مرودشت، تبریز، کرمانشاه، یاسوج، مشهد، لاهیجان، نیشابور و بوشهر شاهد اشکال مختلف اعتراض یا فضای امنیتی بودهاند. بررسی پراکندگی جغرافیایی نشان میدهد که اعتراضات صرفاً محدود به کلانشهرها نبوده و شهرهای کوچکتر و مناطق مختلف کشور را نیز دربر گرفته است؛ موضوعی که از گسترش افقی اعتراضات و مشارکت لایههای متنوع اجتماعی حکایت دارد.
برخورد نیروهای امنیتی و خشونت
هرانا اعلام کرد گزارشها و ویدیوهای منتشرشده از روز هشتم اعتراضات، همچنان حاکی از تداوم فضای امنیتی و استفاده از ابزارهای سرکوب از سوی نیروهای انتظامی–امنیتی است. تصاویر منتشرشده، برخوردهای خشونتآمیز، تیراندازی، استفاده از گاز اشکآور و بازداشت معترضان را نشان میدهد. همزمان، صداوسیما ویدیویی از اعترافات اجباری یک شهروند متهم به آتشزدن یکی از مأموران منتشر کرده که شرایط ضبط آن نامشخص است. هرانا همچنین تاکید میکند روایتهای رسمی درباره برخی جانباختگان با گفتههای شاهدان عینی و گزارشهای غیررسمی در تعارض بوده و این موارد همچنان در دست بررسی و راستیآزمایی است.
جانباختگان و مصدومان
بر اساس تازهترین آمار هرانا، مرگ دستکم ۲۰ نفر در جریان اعتراضات هشتروزه محرز شده که یک نفر از آنان وابسته به نیروهای امنیتی–انتظامی بوده است. همچنین تاکنون ۵۱ مورد مصدومیت ثبت شده که عمدتاً ناشی از اصابت گلولههای ساچمهای و پلاستیکی بوده است. هرانا در تکمیل گزارشهای پیشین، جانباختن رضا عظیمزاده، مهدی امامیپور، لطیف کریمی، سروش سلیمانی، رسول کدیوریان، رضا کدیوریان، حسین ربیعی و امیرمحمد کوهکن را تایید کرده است. این خبرگزاری همچنین از ضربوشتم ناصر رضائی آهنگرانی، وکیل دادگستری، توسط نیروهای امنیتی در جریان اعتراضات خرمآباد خبر داده است. خبرگزاری کردپا نیز از زخمی شدن دستکم ۳۰ نفر در اعتراضات ملکشاهی گزارش داده است.
بازداشتها
به گزارش هرانا، طی هشت روز گذشته دستکم ۹۹۰ شهروند معترض بازداشت شدهاند، هرچند این نهاد تاکید میکند آمار واقعی احتمالاً بیش از این میزان است. در روز هشتم، بازداشتهای گروهی در شهرهایی چون یزد، قزوین، زنجان، کرمانشاه، اصفهان، شیراز، بهبهان و رضوانشهر گزارش شده است. از جمله، بازداشت ۱۵۰ نفر در اصفهان و انتقال آنان به زندان این شهر، ۲۴ نفر در شیراز و انتقال به زندان عادلآباد، ۳۰ نفر در کرمانشاه و ۳۰ نفر در بهبهان از موارد اعلامشده است. هرانا میافزاید در بسیاری از این پروندهها، هویت بازداشتشدگان یا محل نگهداری آنان هنوز بهطور رسمی اعلام نشده است.
بر اساس گزارش خبرگزاری رویترز، بازداشت رییسجمهوری ونزوئلا در بامداد شنبه ۱۳ دی و انتقال او به نیویورک، در حالی انجام شد که مقامهای دولت مادورو این اقدام را «آدمربایی» خواندند و تاکید کردند نهادهای حکومتی همچنان کنترل کشور را در دست دارند.
موضع دولت ونزوئلا
دیوسدادو کابیو، وزیر کشور ونزوئلا، در پیامی صوتی که از سوی حزب حاکم سوسیالیست منتشر شد، تاکید کرد: «در ونزوئلا تنها یک رییسجمهوری وجود دارد و آن نیکلاس مادورو است.»
کابیو افزود که انسجام نیروهای حاکم تضمینشده است و در برابر فشارهای خارجی عقبنشینی نخواهند کرد.
در پی بازداشت مادورو، دلسی رودیگز، معاون رییسجمهوری و وزیر نفت ونزوئلا، با تایید دیوان عالی این کشور بهعنوان رییس دولت موقت معرفی شد. با این حال، او اعلام کرد مادورو همچنان رییسجمهوری قانونی ونزوئلا است.
رودریگز که بهدلیل ارتباط با بخش خصوصی و شناخت عمیق از صنعت نفت،چهرهای عملگرا در دولت محسوب میشود، هرگونه ادعای همکاری با واشینگتن را رد کرد و گفت: «ما مصمم به حفظ استقلال هستیم.»
رودریگز ۵۶ سال دارد و وکیل دادگستری و فارغالتحصیل دانشگاه مرکزی ونزوئلا است. او طی دهه گذشته بهسرعت در مراتب سیاسی ارتقا پیدا کرد و به خاطر دفاع بیامانش از حکومت سوسیالیستی، لقب «ببر» گرفت.
واکنش ترامپ
ترامپ یکشنبه ۱۴ دی در مصاحبهای با مجله آتلانتیک هشدار داد در صورت عدم همکاری رودریگز، «بهای سنگینی» متوجه او خواهد شد.
رییسجمهوری آمریکا در این مصاحبه اعلام کرد با آنچه او «مخالفت قاطع رودریگز با مداخله مسلحانه ایالات متحده که به بازداشت مادورو انجامید» توصیف کرد، مدارا نخواهد کرد.
او افزود بازسازی ونزوئلا یا آنچه آن را «تغییر رژیم» مینامند، در مقایسه با وضعیت کنونی گزینهای بهتر است و تاکید کرد شرایط فعلی نمیتواند «بدتر از این» شود.
بحران نفت
دولت ونزوئلا این عملیات را تلاشی برای تصاحب منابع طبیعی، بهویژه نفت، دانست. رویترز به نقل از منابع خود نوشت شرکت نفت دولتی این کشور از برخی شرکای خود خواست تولید نفت را کاهش دهند؛ اقدامی که در پی توقف صادرات نفت این کشور عضو اوپک پس از اعمال محاصره دریایی آمریکا انجام شد.
ونزوئلا که زمانی یکی از ثروتمندترین کشورهای آمریکای لاتین بود، در دهههای اخیر با فروپاشی اقتصادی روبهرو بوده؛ بحرانی که به مهاجرت حدود یکپنجم جمعیت این کشور انجامیده است.
خیابانهای آرام
انتشار تصاویر مادورو ۶۳ ساله با چشمبند و دستبند، افکار عمومی ونزوئلا را در بهت فرو برد. این اقدام بهعنوان جنجالیترین مداخله واشینگتن در آمریکای لاتین از زمان حمله به پاناما در سال ۱۹۸۹ توصیف شده است.
خیابانهای بسیاری از شهرها آرام بود و حضور نیروهای امنیتی کمتر از انتظار به نظر میرسید. مخالفان مادورو با احتیاط دستگیری او را در خیابانها جشن گرفتند.
در همین حال، اپوزیسیون ونزوئلا از بیمیلی ترامپ برای انتقال قدرت به ماریا کورینا ماچادو، رهبر مخالفان و برنده جایزه صلح نوبل، ابراز ناامیدی کرد.
ترامپ پیشتر اعلام کرده بود ماچادو از حمایت کافی برخوردار نیست.
شورای امنیت سازمان ملل دوشنبه جلسهای اضطراری برای بررسی اقدام آمریکا برگزار میکند.
مادورو در سال ۲۰۲۰ در آمریکا به اتهامهایی از جمله مشارکت در قاچاق مواد مخدر متهم شد؛ اتهامهایی که او همواره آنها را رد کرده است.
