دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، عملیات بازداشت نیکلاس مادورو، رییسجمهوری ونزوئلا، را «یکی از شگفتانگیزترین، موثرترین و قدرتمندترین نمایشهای توان و شایستگی نظامی آمریکا در تاریخ این کشور» توصیف کرد و افزود نمونه چنین حملهای از زمان جنگ جهانی دوم دیده نشده است.
ترامپ همچنین با اشاره به عملیاتهای پیشین نظامی آمریکا گفت: «اگر به آن فکر کنید، نمونههای موفق دیگری هم وجود دارد؛ مانند حمله به سلیمانی، حمله به البغدادی، و نابودی و انهدام کامل تاسیسات هستهای ایران در همین اواخر.»
ترامپ اظهار داشت این عملیات به دستور مستقیم او و با مشارکت نیروهای نظامی آمریکا در هوا، زمین و دریا اجرا شد. او گفت هدف این اقدام، حمله به یک دژ نظامی بهشدت مستحکم در قلب کاراکاس و به پای میز عدالت کشاندن نیکلاس مادورو بوده است.
تحولات میدانی و بازداشت مادورو
اسوشیتد پرس در بازتاب این تحولات نوشت ایالات متحده بامداد شنبه حملات گستردهای را علیه ونزوئلا انجام داد و بهگفته دونالد ترامپ، مادورو، رییسجمهوری این کشور و همسرش را طی این عملیات «بازداشت» و از ونزوئلا خارج کرده است.
ترامپ این خبر را در پستی در شبکه اجتماعی خود اعلام کرد و گفت که مادورو و همسرش بهزودی با اتهامات کیفری در آمریکا روبهرو خواهند شد.
اسکای نیوز بهنقل از مقامات محلی نوشت این عملیات ۳۰ دقیقه به طول انجامید.
به گزارش شبکه اسکاینیوز، انفجارهای متعددی در ساعات اولیه شنبه در کاراکاس، پایتخت ونزوئلا، شنیده شد؛ همزمان جنگندهها در ارتفاع پایین بر فراز شهر پرواز کردند و شاهدان از برخاستن دود از یک پایگاه نظامی خبر دادند.
بنا بر اعلام دولت ونزوئلا، ایالتهای میراندا، آراگوا و لا گوایرا نیز هدف قرار گرفتند.
در پی این وضعیت، اداره هوانوردی فدرال آمریکا با صدور دستور اضطراری، پرواز هواپیماهای آمریکایی بر فراز ونزوئلا را بهدلیل «شرایط بالقوه خطرناک و فعالیت نظامی جاری» ممنوع کرد.
درخواست رسمی دولت ونزوئلا برای ارائه «مدرک زنده بودن» مادورو
در همین حال سیبیاس نیوز گزارش داد دولت ونزوئلا ادعاهای مربوط به بازداشت مادورو را تایید نکرده و معاون رییسجمهوری ونزوئلا خواستار ارائه «مدرک زنده بودن» مادورو از سوی آمریکا شده است.
لموند فرانسه نیز از فراخوان وزیر امور خارجه ونزوئلا برای تشکیل جلسه اضطراری در شورای امنیت سازمان ملل برای رسیدگی این موضوع خبر داد.
جسورانهترین عملیات نظامی ایالات متحده
روزنامه تلگراف در تحلیل خود حمله آمریکا به ونزوئلا و دستگیری مادورو را جسورانهترین عملیات نظامی ایالات متحده از زمان کشتن اسامه بنلادن در سال ۲۰۱۱ توصیف کرد و نوشت همانطور که عملیات بنلادن نماد توان آمریکا در هدفگیری مستقیم دشمنانش بود، این اقدام نیز نشانه ورود دونالد ترامپ به مرحلهای تازه از سیاست خارجی «قدرتمحور» است.
بهنوشته تلگراف، سرعت بالای خروج مادورو و اعلام آن در ساعات اولیه حمله، یادآور عملیات برقآسای آمریکا در حذف بن لادن است و نشان میدهد واشینگتن، این بار در حیاط خلوت خود، آماده استفاده از نیروی نظامی برای اعمال اراده سیاسی و نمایش برتری است؛ اقدامی که پیامدهای آن میتواند بهمراتب فراتر از یک عملیات نظامی محدود باشد.
واکنشهای بینالمللی
بازتاب واکنشها در رسانههای بینالمللی نشان میدهد جامعه جهانی در قبال حمله آمریکا به ونزوئلا با دو رویکرد متفاوت مواجه است.
لیندزی گراهام، سناتور جمهوریخواه، در گفتگو با اکسیوس اعلام کرد رهبران کوبا و جمهوری اسلامی نیز باید بهشدت نگران باشند: « کلانتر جدیدی به شهر آمده است. اگر من رهبر ایران بودم، همین حالا برای دعا به مسجد میرفتم.»
به گزارش رویترز، روسیه و جمهوری اسلامی این حمله را «اقدام تجاوزکارانه» توصیف کردند و آن را نقض حاکمیت ونزوئلا و قوانین بینالمللی دانستند.
در همین حال، کشورهایی در آمریکای لاتین از جمله برزیل، مکزیک، کلمبیا و اوروگوئه با انتقاد از این اقدام، خواستار حلوفصل دیپلماتیک بحران و احترام به حاکمیت ملی کشورها شدند.
در مقابل رویترز نوشت برخی رهبران آمریکای لاتین مانند رییسجمهوری آرژانتین و اکوادور از حمله آمریکا حمایت و آن را اقدامی علیه «سرکوب سیاسی» مادورو توصیف کردند.
در اروپا نیز مقامها مواضعی محتاطانه اتخاذ کردند. کایا کالاس، نماینده عالی اتحادیه اروپا در امور خارجی و سیاست امنیتی، ضمن ابراز نگرانی گفت که اتحادیه اروپا وضعیت ونزوئلا را «نزدیک دنبال میکند» و تاکید کرد که «اصول حقوق بینالملل و منشور ملل متحد باید محترم شمرده شوند».
اورسولا فون در لاین، رییس کمیسیون اروپا، نیز با تاکید بر پایبندی به قانون بینالملل گفت که هرگونه راهحل باید «بهطور صلحآمیز و مطابق با حقوق بینالملل» باشد.
در بریتانیا، کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، ضمن رد مشارکت لندن در این عملیات، تاکید کرد که باید «قوانین بینالملل رعایت شود». او خواستار روشن شدن جزییات شد.
بیانیه دولت ونوزوئلا
اسکای نیوز نوشت دولت ونزوئلا با صدور بیانیهای وضعیت اضطراری ملی اعلام و آمریکا را به تلاش برای تصاحب منابع راهبردی این کشور، بهویژه نفت و معادن، متهم کرد.
در این بیانیه، اقدام واشینگتن «تجاوز نظامی» خوانده شد که به گفته مقامها صلح و ثبات آمریکای لاتین و کارائیب را تهدید میکند.
ترامپ در ماههای گذشته کارزار فشار علیه مادورو را تشدید و ونزوئلا را به همکاری نکردن در مبارزه با قاچاق مواد مخدر متهم کرد.
مادورو این فشارها را تلاشی برای برکناری خود میدانست. او از سال ۲۰۲۰ در آمریکا به اتهام «نارکوتروریسم» تحت پیگرد قرار گرفت.
پس از خروج او از قدرت، پم باندی، دادستان کل آمریکا، اعلام کرد که او و همسرش با پروندههای کیفری در نیویورک روبهرو خواهند شد.
همچنین گزارش شد سیا هفته گذشته در حملهای پهپادی به منطقهای مرتبط با کارتلهای مواد مخدر در ونزوئلا نقش داشته است؛ عملیاتی که پیش از حملات شنبه، نخستین اقدام مستقیم شناختهشده آمریکا در خاک این کشور به شمار میرفت.
به نقل از سیبیاس نیوز دولت آمریکا به شهروندان خود در ونزوئلا توصیه کرد که «در مکانهای امن پناه بگیرند».
در ماههای اخیر، واشینگتن فشارهای فزایندهای برای وادار کردن مادورو به کنارهگیری از قدرت وارد آورده بود.
این فشارها شامل تشدید تحریمها، افزایش حضور نظامی آمریکا در منطقه و هدف قرار دادن شناورهای مظنون به قاچاق مواد مخدر در دریای کارائیب و اقیانوس آرام بودند.
در ادامه، مهمترین نکات درباره زندگی و روند فعالیت سیاسی مادورو مورد بررسی قرار میگیرد.
مادورو ۲۳ نوامبر ۱۹۶۲ در خانوادهای کارگری متولد شد. پدر او یک فعال برجسته اتحادیههای کارگری بود.زمانی که هوگو چاوز، افسر وقت ارتش، در سال ۱۹۹۲ اقدام به کودتای ناموفق کرد، مادورو بهعنوان راننده اتوبوس مشغول به کار بود.
او برای آزادی چاوز از زندان تلاش کرد و به یکی از حامیان سرسخت دیدگاهها و برنامههای چپگرایانه او تبدیل شد. پس از پیروزی چاوز در انتخابات ۱۹۹۸، مادورو موفق شد به مجلس قانونگذاری راه یابد.
مادورو سپس به ریاست مجلس ملی رسید و بعد از آن مسئولیت وزارت امور خارجه ونزوئلا را بر عهده گرفت. او با سفرهای گسترده بینالمللی و از طریق برنامههای کمکرسانی مبتنی بر درآمدهای نفتی، در پی گسترش ائتلافها و روابط خارجی کاراکاس بود.
چاوز پیش از مرگ، مادورو را بهعنوان جانشین منتخب خود معرفی کرد و مادورو پس از درگذشت چاوز، در سال ۲۰۱۳ با اختلافی اندک نسبت به نامزد مورد حمایت اپوزیسیون به مقام ریاستجمهوری رسید.
حکومت او با فروپاشی عمیق اقتصادی روبهرو شد؛ وضعیتی که با ابرتورم و کمبودهای گسترده و دائمی همراه بود.
دوره زمامداری مادورو بیش از هر چیز به برگزاری انتخابات دستکاریشده، کمبود مواد غذایی و نقض حقوق بشر شناخته میشود؛ از جمله سرکوب شدید اعتراضات در سالهای ۲۰۱۴ و ۲۰۱۷. در نتیجه این شرایط، میلیونها شهروند ونزوئلایی به مهاجرت روی آوردند.
حکومت مادورو با تحریمهای سنگین ایالات متحده و دیگر کشورها مواجه شد. در سال ۲۰۲۰، واشینگتن او را به فساد و جرائم دیگر متهم کرد، اما مادورو این اتهامها را نپذیرفت.
اپوزیسیون ونزوئلا و ناظران بینالمللی از تقلب گسترده در انتخابات ریاستجمهوری سال ۲۰۲۴ خبر دادند. با این حال، مادورو بیاعتنا به انتقادات، در ژانویه ۲۰۲۵ برای سومین بار بهعنوان رئیسجمهور سوگند یاد کرد. پس از اعلام پیروزی او، هزاران نفر از معترضان بازداشت شدند.
هیات حقیقتیاب سازمان ملل ماه گذشته گزارش داد گارد ملی بولیواری ونزوئلا طی بیش از یک دهه در جریان سرکوب مخالفان سیاسی، مرتکب نقض جدی حقوق بشر و جنایت علیه بشریت شده و این اقدامات غالبا بدون پیگرد باقی ماندهاند.
رویکرد سرکوبگرانه حکومت مادورو به دنبال اعطای جایزه صلح نوبل ۲۰۲۵ به ماریا کورینا ماچادو، رهبر مخالفان ونزوئلا، بیش از پیش در کانون توجه قرار گرفت.
خبرگزاری رویترز شنبه ۱۳ دی از شنیده شدن صداهای بلند از جمله صدای چند هواپیما در کاراکاس، پایتخت ونزوئلا، خبر داد.
شاهدان عینی گفتند بامداد ۱۳ دی دستکم یک ستون دود در آسمان کاراکاس دیده شد و بخش جنوبی شهر در نزدیکی یک پایگاه مهم نظامی نیز با قطع برق مواجه بود.
جنیفر جیکوبز، خبرنگار شبکه سیبیاس، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت مقامهای کاخ سفید از گزارشها درباره شنیده شدن صدای انفجارها و مشاهده هواپیماها بر فراز کاراکاس آگاه هستند.
شبکه خبری فاکسنیوز نیز به نقل از مقامهای آمریکایی گزارش داد حملات نظامی ایالات متحده علیه ونزوئلا «در حال انجام» است.
اعلام وضعیت اضطراری در ونزوئلا
حکومت ونزوئلا در بیانیهای اعلام کرد هدف ایالات متحده از این حمله «تصاحب منابع نفت و مواد معدنی» این کشور است.
به گفته حکومت ونزوئلا، آمریکا در این عملیات علاوه بر کاراکاس، ایالتهای میراندا، آراگوآ و لا گوایرا را هدف قرارداد.
در پی این حملات، نیکلاس مادورو، رییسجمهوری ونزوئلا، در این کشور وضعیت اضطراری اعلام کرد.
روابط نزدیک تهران و کاراکاس
حکومت ایران یکی از متحدان اصلی ونزوئلا به شمار میرود. در سالهای اخیر، مواضع سیاسی تهران و کاراکاس و همچنین تحریمهای نفتی واشینگتن علیه این دو، موجبات نزدیکی بیش از پیش آنها را فراهم آورده است.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، ۲۸ آذر دولت مادورو را «نامشروع» خواند و گفت ونزوئلا با عناصر «تروریست» از جمله جمهوری اسلامی و حزبالله لبنان همکاری میکند.
حمله آمریکا به ونزوئلا یک روز پس از آن انجام گرفت که ترامپ هشدار داد اگر جمهوری اسلامی «به معترضان مسالمتجو شلیک کند و آنها را بهطور خشونتآمیز بکشد»، ایالات متحده برای نجات مردم اقدام خواهد کرد.
ساعاتی پیش از حملات آمریکا، حکومت ونزوئلا در بیانیهای از حکومت ایران در برابر شهروندان معترض حمایت کرد و خواستار «توقف مداخلات خارجی» در ایران شد.
در این بیانیه آمده است تلاشهایی برای «بیثباتسازی ایران از طریق پلتفرمهای دیجیتال و دامن زدن به تنشهای داخلی» در جریان است؛ رویکردی که به گفته حکومت ونزوئلا، در کنار «تحریمها و سایر اقدامات قهری یکجانبه» علیه جمهوری اسلامی قرار میگیرد.
ترامپ در هفتههای گذشته بارها از احتمال حمله به ونزوئلا، از جمله انجام عملیات زمینی، سخن گفته بود.
در ماههای اخیر، واشینگتن فشارهای گستردهای برای وادار کردن مادورو به کنارهگیری از قدرت وارد آورده است.
این فشارها شامل تشدید تحریمها، افزایش حضور نظامی آمریکا در منطقه و هدف قرار دادن شناورهای مظنون به قاچاق مواد مخدر در دریای کارائیب و اقیانوس آرام بودهاند.
پیشتر در ۹ دی، سیانان به نقل از منابع آگاه نوشت سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) اوایل دسامبر حملهای پهپادی علیه تاسیساتی در یک بندر ونزوئلا انجام داد.
این خبر تکمیل میشود...
