خانوادههای دادخواه در شب یلدا به مزار کشتهشدگان اعتراضات رفتند
شماری از خانوادههای دادخواه به مناسبت آیین شب یلدا بر سر مزار کشتهشدگان اعتراضات سال ۱۴۰۱ حاضر شدند.
شماری از خانوادههای دادخواه به مناسبت آیین شب یلدا بر سر مزار کشتهشدگان اعتراضات سال ۱۴۰۱ حاضر شدند.
ویدیوهای رسیده به ایراناینترنشنال حاکی از حضور جمعی از خانوادههای دادخواه بر مزار کشتهشدگان اعتراضات «زن، زندگی، آزادی» در آرامستان «بهشت محمدی» سنندج به مناسبت شب یلداست؛ جشنی که در فرهنگ ایرانی نماد عبور از تاریکی و رسیدن به روشنایی است.
در یکی از ویدیوها، خانواده زانیار اللهمرادی از کشتهشدگان جنبش مهسا بر مزارش دیده میشوند.
زانیار جوان ۲۶ ساله اهل سنندج بود که ٢٤ آبان ١٤٠١ در جریان اعتراضات سراسری در محله کانی کوزله کشته شد.
ویدیو دیگری به ایراناینترنشنال رسیده که مادر شاهو بهمنی، از کشتهشدگان اعتراضات سراسری آن سال، را بر مزار فرزندش به مناسبت شب یلدا نشان میدهد.
او با روشن کردن شمع، یاد پسرش را گرامی داشت.
شاهو جوان ۳۶ سالهای بود که در جریان تجمع اعتراضی مردم سنندج در ۲۶ آبان ۱۴۰۱ به مناسبت چهلمین روز کشته شدن دیگر معترضان، هدف شلیک ماموران قرار گرفت و جان باخت.
یلدا یا چله نام یکی از قدیمیترین جشنهای ایرانی است که در بلندترین شب سال، همزمان با آخرین روز پاییز و آغاز زمستان، برگزار میشود.
این جشن به اسطوره کهن مهر مربوط است؛ آیینی مرتبط با میتراییسم که روزگاری در سرتاسر فلات ایران رایج بود؛ اعتقاد به اینکه مهر با دیو سرما، خشکسالی و تاریکی نبرد میکند و پس از این شب، روزها کمکم بلندتر و شبها کوتاهتر میشوند.
شاهزاده رضا پهلوی در پیامی به مناسبت شب یلدا در شبکههای اجتماعی نوشت: «با پاسداشت جشنهای ملی در دل سختیها، هویت ایرانیمان را زنده نگه میداریم، چرا که باور داریم پایان این شب سیه سپید خواهد بود و نور ایران بر تاریکی جمهوری اسلامی پیروز خواهد شد.»
او افزود: «سختیها به پایان خواهد رسید و شکوه، آزادی و رفاه دوباره به سرزمین ما بازخواهد گشت.»
برای شماری از ایرانیان، این جشن اکنون به نماد پایداری در برابر جنایات جمهوری اسلامی و عبور از تاریکی آن به روشنایی آزادی بدل شده است.
به همین مناسبت، خانواده عرفان خزایی، از دیگر کشتهشدگان اعتراضات سال ١٤٠١، بر مزار او حاضر شدند.
عرفان جوان ۳۰ سالهای بود که ۳۰ شهریور آن سال در شهریار تهران با شلیک گلوله ماموران کشته شد.
مادر عرفان رضایی، از کشتهشدگان خیزش مهسا، نیز با حضور بر مزار فرزندش، مناسبت شب یلدا را گرامی داشت.
عرفان رضایی جوان ۲۱ سالهای بود که ۳۰ شهریور ۱۴۰۱ در جریان اعتراضات آمل، با شلیک نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی به کتف و سینه به قتل رسید.
مادر صالح میرهاشمی، معترض اعدامشده در جریان خیزش مهسا، با انتشار ویدیویی در اینستاگرام از حضور بر مزار فرزندش در یکشنبه ۳۰ آذر نوشت: «یلدای ما شبی بود که تو را از ما گرفتند و ما در همان شب ماندیم. هرشب ما شد شب یلدای بدون تو...»
صالح میرهاشمی همراه با مجید کاظمی و سعید یعقوبی، دو معترض و متهم دیگر در پرونده موسوم به «خانه اصفهان»، بامداد ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۲ در زندان دستگرد اصفهان اعدام شدند.
سال گذشته نیز شماری از خانوادههای دادخواه در ایران، همزمان با فرا رسیدن شب یلدا، با انتشار پیامهایی در رسانههای اجتماعی، یاد عزیزان جانباخته خود را گرامی داشتند.
علاوه بر این کنشهای خانوادههای دادخواه، ویدیوهایی نیز از شعارنویسی اعتراضی علیه جمهوری اسلامی در تهران به مناسبت شب یلدا به دست ایراناینترنشنال رسیده است.
در ویدیوهایی نیز شماری از شهروندان عکس علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، را آتش زدند.
یک شهروند با ارسال ویدیویی به ایراناینترنشنال، گفت: «به مناسبت یلدا، با آتش زدن ضحاک تاریکی را روشن میکنیم.»
پیشتر شماری از مخاطبان ایراناینترنشنال با ارسال پیامهایی، پایان جمهوری اسلامی و فرا رسیدن روزهای روشنتر را آرزو کرده بودند.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
