دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در یک سخنرانی تلویزیونی در آستانه کریسمس و سال جدید میلادی، دستاوردهای خود را در ۱۱ ماه حضورش در کاخ سفید برشمرد و از جمله به حمله به تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی و توافق صلح غزه اشاره کرد.
ترامپ شامگاه چهارشنبه ۲۶ آذر در سخنرانی خود گفت: «پس از آن که در دوره نخست ریاستجمهوریام ارتش ایالات متحده را بازسازی کردم و با تقویتهایی که اکنون نیز در حال انجام است، امروز قدرتمندترین ارتش جهان را در اختیار داریم.»
او افزود: «من قدرت آمریکا را احیا کردم، طی ۱۰ ماه، هشت جنگ را حل و فصل کردم، تهدید هستهای ایران را از بین بردم، به جنگ غزه پایان دادم و برای نخستین بار در سه هزار سال، صلح را به خاورمیانه آوردم و آزادی گروگانها، چه زنده و چه جانباخته، را تضمین کردم.»
ترامپ تاکنون بارها اعلام کرده در پی حملات ایالات متحده به سایتهای نطنز، فردو و اصفهان در جریان جنگ ۱۲ روزه، برنامه هستهای جمهوری اسلامی نابود شده است.
با این حال، برخی ناظران معتقدند هرچند این حملات خسارتهای جدی بر جای گذاشت، اما نتوانست برنامه هستهای حکومت ایران را منهدم کند و از همین رو، گمانهزنیها درباره سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده تهران همچنان ادامه دارد.
انتقاد از بایدن و سیاستهای مهاجرتی پیشین
ترامپ در ادامه سخنرانی خود، به دفاع از سیاستهای داخلی پرداخت و مسئولیت مشکلات موجود را متوجه جو بایدن، توافقهای تجاری پیشین، سیاستهای مهاجرتی و «یک سیستم فاسد» کرد.
رییسجمهوری آمریکا گفت: «۱۱ ماه پیش، من یک وضعیت آشفته را به ارث بردم و در حال اصلاح آن هستم. زمانی که به قدرت رسیدم، تورم در بدترین سطح خود طی ۴۸ سال گذشته قرار داشت و بهگفته برخی، حتی در کل تاریخ کشور ما بیسابقه بود .... این وضعیت در دوران یک دولت دموکرات رخ داد.»
او ادامه داد: «بیش از ۶۰ درصد رشد [نرخ] بازار اجاره ناشی از مهاجران خارجی بود. همزمان، مهاجران غیرقانونی شغلهای آمریکاییها را گرفتند و بخشهای اورژانس بیمارستانها را پر کردند و از خدمات درمانی و آموزشی رایگان استفاده کردند که هزینه آن را شما، مالیاتدهندگان آمریکایی، پرداخت کردید.»
به گفته ترامپ، آمریکا برای نخستین بار در ۵۰ سال گذشته شاهد «مهاجرت معکوس» است و مهاجران در حال بازگشت به کشورهای خود هستند.
در پی حمله مرگبار اخیر به نیروهای گارد ملی در واشینگتن، کاخ سفید سیاستهای سختگیرانه مهاجرتی خود را تشدید کرده است. رحمانالله لکنوال، شهروند افغانستان، به دست داشتن در این تیراندازی متهم شده است.
ترامپ هفتم آذر مهاجرت را «بزرگترین عامل تخریب آمریکا» خواند و گفت در دولت او «مهاجرت از تمامی کشورهای جهان سوم» بهطور دائم متوقف خواهد شد.
موضع ترامپ در قبال بیمه خدمات درمانی
ترامپ در سخنرانی خود خبر داد به مناسبت بنیانگذاری ایالات متحده در سال ۱۷۷۶، پیش از کریسمس، مبلغ ۱۷۷۶ دلار به هر سرباز آمریکایی پرداخت میکند.
او همچنین از طرح جمهوریخواهان برای پرداخت مستقیم پول نقد به مردم بهمنظور جبران هزینه بیمه درمانی حمایت کرد.
این طرح که بهجای یارانههای قانون خدمات درمانی مقرونبهصرفه (اوباماکر) پیشنهاد شده، تاکنون نتوانسته حمایت لازم را در کنگره به دست آورد.
رییسجمهوری آمریکا تاکید کرد: «میخواهم پول مستقیما به دست مردم برسد تا خودشان خدمات درمانیشان را بخرند. تنها بازندگان این طرح شرکتهای بیمه خواهند بود.»
ترامپ همچنین از قصد خود برای اجرای «قاطعانهترین برنامههای اصلاحات مسکن در تاریخ آمریکا» در سال ۲۰۲۶ خبر داد.
سکوت ترامپ درباره ونزوئلا
خبرگزاری رویترز ۲۷ آذر نوشت برخلاف انتظارها، تمرکز ترامپ بر سیاست خارجی در سخنرانی اخیرش بسیار محدود بود؛ موضوعی که در سال نخست بازگشت او به قدرت در کانون توجه قرار داشت.
بر اساس این گزارش، ترامپ تنها اشارهای کوتاه به جنگ غزه داشت و هیچ سخنی از جنگ اوکراین یا تنشهای فزاینده با ونزوئلا به میان نیاورد.
طی ماههای اخیر، حملات ارتش آمریکا به قایقهای مظنون به قاچاق مواد مخدر در آبهای آمریکای لاتین به کشته شدن نزدیک به ۱۰۰ نفر انجامیده است.
ایالات متحده، حکومت نیکولاس مادورو، رییسجمهوری ونزوئلا، را مسئول هدایت شبکههای قاچاق مواد مخدر در منطقه میداند.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
