کایلی مور-گیلبرت، پژوهشگر استرالیایی و زندانی پیشین در ایران، از تصمیم دولت استرالیا برای قرار دادن نام سپاه پاسداران در فهرست گروههای تروریستی استقبال کرد و گفت نقش این نهاد در سرکوب داخلی و گروگانگیری شهروندان خارجی «انکارناپذیر» است.
مور-گیلبرت که پیشتر با اتهامهای امنیتی در زندانهای قرچک و اوین زندانی بود، در گفتوگویی اختصاصی با ایراناینترنشنال که شنبه ۲۲ آذر منتشر شد، با اشاره به سالها مبارزه فعالان سیاسی و مدنی، بهویژه در جامعه ایرانی-استرالیایی، تاکید کرد: «بدیهی است که سپاه پاسداران یک سازمان تروریستی است. آنها دههها در سراسر جهان از تروریسم حمایت کردهاند و در داخل ایران هم جنبشهای مردمی و مخالفان سیاسی را با خشونت سرکوب کردهاند.»
او با اشاره به حضور فرزندان برخی مقامهای ارشد سپاه پاسداران و دیگر مقامهای جمهوری اسلامی در استرالیا گفت که این موضوع «پرسشها و نگرانیهای جدی» درباره روند صدور ویزا برای ایرانیان ایجاد کرده است.
دولت استرالیا ششم آذر پس از مدتها بحث در نهادهای مختلف این کشور، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را در فهرست «تروریسم دولتی» قرار داد و اعلام کرد این نهاد نظامی-امنیتی جمهوری اسلامی، مسئول طراحی حملات علیه جامعه یهودیان این کشور در سال ۲۰۲۴ بوده است.
شهریور ماه سال جاری، نخستوزیر استرالیا اعلام کرد در پی اثبات نقش جمهوری اسلامی در دستکم دو حمله یهودستیزانه، سفیر جمهوری اسلامی را از این کشور اخراج کرده، فعالیت سفارت استرالیا در تهران را به حالت تعلیق درآورده و قصد دارد سپاه پاسداران را در فهرست گروههای تروریستی قرار دهد.
مور-گیلبرت افزود: «واضحترین سوال این است که این افراد [فرزندان و وابستگان مقامات جمهوری اسلامی] چطور ویزا گرفتهاند؟ آیا بررسیهای شخصیتی بهدرستی انجام شده؟ وقتی فرد عضو نزدیک خانواده یک مقام ارشد یک سازمان تروریستی است، این موضوع به احتمال زیاد با معیارهای شخصیتسنجی همخوانی ندارد.»
او خواستار بازبینی ویزاهای صادرشده و بررسی ورود افراد دیگری شد که ممکن است «بدون توجه کافی» وارد استرالیا شده باشند.
به گفته مور-گیلبرت، این اقدام باید نخستین گام باشد اما «کافی نیست».
نشریه گاردین ششم شهریور به نقل از مور-گیلبرت نوشت که ایرانیهای مقیم استرالیا سالهاست در سایه تعقیب، تهدید و ارعاب زندگی میکنند و خود او نیز قربانی این فشارها بوده است.
این زندانی پیشین جمهوری اسلامی همچنین گفت پس از جنبش «زن، زندگی، آزادی»، فعالیتهای سپاه پاسداران در استرالیا افزایش یافته و افرادی در این کشور «برای سپاه خبرچینی میکنند».
مور-گیلبرت گفت: «افرادی هستند که اطلاعات مربوط به فعالان، معترضان و مخالفان سیاسی را از استرالیا به ایران منتقل میکنند.»
به گفته او، شناسایی، پیگیری و اخراج این افراد، «یک قدم واضح و ضرورت بعدی» است.
تلاش برای آزادی دیگر گروگانها
مور-گیلبرت با اشاره به پنجمین سالگرد آزادی خود از زندانهای جمهوری اسلامی، از ادامه سیاست گروگانگیری حکومت ایران انتقاد کرد و گفت با وجود فشارهای بینالمللی، این روند متوقف نشده است.
او با اشاره به بازداشت دو شهروند بریتانیایی در ایران گفت: «همان چرخهای تکرار میشود که قبلا برای نازنین زاغری و انوشه آشوری دیدیم.»
زاغری و آشوری، شهروندان ایرانی-بریتانیایی بودند که سالها در ایران زندانی شدند.
جو بنت، پسر لیندزی و کریگ فورمن، زوج بریتانیایی که از حدود ۱۱ ماه پیش در ایران بازداشت شدهاند، ۲۷ آبان دولت بریتانیا را متهم کرد برای آزادی والدینش «اقدام کافی» انجام نداده است.
به گفته مور-گیلبرت، اگر دولتها سیاستهای خود را تغییر ندهند، جمهوری اسلامی همچنان شهروندان خارجی را هدف قرار خواهد داد.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
