خبرگزاریهای حکومتی ایران گزارش دادند در حاشیه راهپیمایی ۱۳ آبان به مناسبت سالگرد تسخیر سفارت آمریکا در تهران در سال ۱۳۵۸، همچون سالهای گذشته بخشی از موشکها، تجهیزات نظامی و سانتریفیوژهای جمهوری اسلامی در مسیر راهپیمایی به نمایش گذاشته شد.
در جریان راهپیمایی سهشنبه ۱۳ آبان، دوربینهای صداوسیمای جمهوری اسلامی برخلاف سالهای قبل که با بالگرد به پرواز درمیآمدند، به پشتبامها رفتند تا از جمعیت فیلم بگیرند.
در ویدیویی که در اینستاگرام روزنامه جامجم، ارگان مطبوعاتی صداوسیما منتشر شده است، خبرنگار صداوسیما میگوید که امسال «بهدلیل ممنوعیت پرواز»، به جای نماهای هوایی به ناچار از پشتبام تصویربرداری کردهاند. اقدامی که بهنظر میرسد در سایه هراس نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی از تهدیدهای اسرائیل علیه حکومت ایران صورت گرفته باشد.
جو امنیتی در الیگودرز
تصاویر رسیده به ایراناینترنشنال از شهر الیگودرز حضور تکتیراندازها بر بام ساختمانها و فضای شدیدا امنیتی در جریان تجمع حکومتی ۱۳ آبان را نشان میدهد.
این تصاویر یک روز پس از خاکسپاری امید سرلک، جوان پادشاهیخواه ثبت شده است.
پدر سرلک در این مراسم تاکید کرد پسرش کشته شده است.
گروهی از شهروندان، ۱۲ آبان در مراسم خاکسپاری پیکر او که پس از انتشار ویدیوی آتش زدن تصویر رهبر جمهوری اسلامی پیدا شد، شعار «مرگ بر خامنهای» سردادند.
احمد خاتمی، عضو مجلس خبرگان رهبری، در مراسم حکومتی ۱۳ آبان گفت که «تهدید کردن» علی خامنهای «محاربه» است و «حکم اعدام» دارد.
قانون مجازات اسلامی برای توهین به رهبر جمهوری اسلامی، شش ماه تا دو سال حبس در نظر گرفته است.
نمایندگان مجلس شورای اسلامی شعار «مرگ بر آمریکا» سردادند
نمایندگان مجلس، در سالگرد اشغال سفارت آمریکا در تهران در سال ۱۳۵۸، شعارهای «مرگ بر آمریکا» و «مرگ بر اسرائیل» سردادند.
علی نیکزاد، نایبرییس مجلس که ریاست جلسه سهشنبه ۱۳ آبان را برعهده داشت، گفت که ایران «تسلیم فشار خارجی» نخواهد شد.
او از ایالات متحده بهعنوان کشوری جنایتکار نام برد و افزود: «دشمنی و توطئه آمریکای جنایتکار در مقابل ملت ایران از ۱۳ آبان آغاز نشده است و از طریق مذاکره با آمریکا نیز حل نخواهد شد. این اختلاف ریشه در مبانی دارد و مسئله اصلی تلاش آمریکا برای تسلیم کردن ملت ایران است.»
نیکزاد تاکید کرد که تسخیر سفارت آمریکا در سال ۱۳۵۸، اقدام «هیجانی و بیمنطق» نبود و ناشی از «اقدامات خصمانهای» بود که پیش از این واقعه، از سوی آمریکاییها انجام شد.
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس نیز در سخنرانی برای مراسم حکومتی ۱۳ آبان در تهران گفت: «شعار مرگ بر آمریکا یعنی مرگ بر سلطه، نه مرگ بر ملتها. یعنی ایستادگی در برابر زورگویی.»
همزمان، ویدیوی منتشرشده در رسانهها نشان میدهد در مراسم حکومتی ۱۳ آبان در تهران، نمایشی از دادگاه محاکمه دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو، رییسجمهوری آمریکا و نخستوزیر اسرائیل، اجرا شده است.
دفاع خامنهای از شعار ضدآمریکایی
این شعارها یک روز پس از آن سر داده شد که علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، در سخنرانی خود برای دانشجویان در تهران از شعار «مرگ بر آمریکا» دفاع و بار دیگر بر موضع ضدآمریکایی حکومت تاکید کرد.
خامنهای گفت اختلاف ایران با آمریکا «ماهیتی است نه تاکتیکی» و این تصور که شعار «مرگ بر آمریکا» باعث دشمنی میان دو کشور شده، نادرست است.
رهبر جمهوری اسلامی افزود: «شعار مرگ بر آمریکا علت دشمنی نیست، بلکه این دشمنی ریشه در ماهیت نظام استکباری آمریکا دارد.»
او ۱۲ آبان و در آستانه سالگرد اشغال سفارت آمریکا در تهران و گروگانگیری کارمندان آن گفت دانشجویان حامی روحالله خمینی برای این کارشان «استدلال و دلیل» داشتند.
در سوی دیگر، علی مطهری، نایبرییس پیشین مجلس، ۱۲ آبان در شبکه ایکس نوشت اشغال سفارت آمریکا در تهران «اقدامی شتابزده و تحت تاثیر جریانهای چپگرا بود» و افزود که این اقدام به نفع آمریکا تمام شد.
علیاکبر ناطق نوری، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام نیز ۲۰ مهر در مصاحبه با وبسایت اکو ایران، تصرف سفارت آمریکا در تهران را «اشتباه بزرگ» خواند و گفت «بسیاری از گرفتاریها در کشور» از همان نقطه آغاز شد.
اشغال سفارت آمریکا در تهران ۱۳ آبان ۱۳۵۸ رخ داد؛ زمانی که گروهی از دانشجویان موسوم به «پیرو خط امام» برای مقابله با آنچه «جاسوسی» ایالات متحده خواندند، سفارت این کشور را اشغال کردند و ۵۲ دیپلمات آمریکایی را به مدت ۴۴۴ روز گروگان گرفتند.
این رخداد به قطع روابط تهران و واشینگتن انجامید و به نقطهای تعیینکننده در تاریخ سیاست خارجی جمهوری اسلامی تبدیل شد.
مقامهای حکومت ایران در چهار دهه گذشته همواره تسخیر سفارت آمریکا را نشانهای از «ایستادگی» در برابر نفوذ آمریکا دانستهاند.
با این حال برخی مقامهای پیشین جمهوری اسلامی در سالهای اخیر اذعان کردهاند حمله به سفارت آمریکا اقدامی پرهزینه بوده که پیامدهای آن هنوز بر سیاست خارجی ایران سایه انداخته است.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
