احمد خاتمی، عضو مجلس خبرگان رهبری، گفت که «تهدید کردن» علی خامنهای «محاربه» است و «حکم اعدام» دارد. قانون مجازات اسلامی برای توهین به رهبر جمهوری اسلامی، شش ماه تا دو سال حبس در نظر گرفته است. این اظهارات با توجه به کشته شدن امید سرلک پس از آتش زدن عکس خامنهای قابل توجه است.
سخنان تهدیدآمیز خاتمی در مراسم حکومتی ۱۳ آبان علیه مخالفان خامنهای دو روز پس از آن مطرح شد که پیکر بیجان امید سرلک، جوان پادشاهیخواه معترض به رهبر جمهوری اسلامی، پس از آنکه تصویری از او را در ویدیویی با صدای محمدرضاشاه پهلوی به آتش کشید، پیدا شد.
خانواده سرلک از کشته شدن او گفتهاند اما مقامها و رسانههای حکومت این مورد را «خودکشی» پس از «شکست عشقی» اعلام کردهاند.
موضعگیری خاتمی در امتداد روندی است که مقامهای جمهوری اسلامی در هفتههای اخیر در پیش گرفتهاند.
آنها با تهدید مخالفان به مرگ و «محارب» خواندن مخالفان و تکرار سخن از «حکم اعدام»، کوشیدهاند مجازات مرگ را در افکار عمومی عادیسازی کنند و هزینه اعتراض را مرگبار جلوه دهند.
کامران غضنفری، نماینده تهران در مجلس شورای اسلامی، ۱۱ آبان به سایت دیدهبان ایران گفت: «مردم منتظرند که ببینند قوه قضاییه برای حسن روحانی حکم اعدام صادر میکند و طناب دار به دور گردن او انداختهاند و اعدام میشود.»
او ادامه داد: «برخی اتهامات روحانی در حد افسادفیالارض است. یعنی او باید با این اتهام محاکمه شود و اگر این اتهام در دادگاه به اثبات برسد، قاعدتا باید به چند بار اعدام محکوم شود.»
۹ آبان نیز حسن حسننیا، از فرماندهان پیشین سپاه پاسداران، گفت: «حکم کسی که حجاب را قبول ندارد اعدام است. امروز اگر شهدا بودند پوست از سر اینها که با شعار "زن، زندگی، آزادی" خودشان را لخت کردهاند، میکندند.»
او اضافه کرد: «بیحجاب با گفتوگو درست نمیشود. باید با اینها با اشد مجازات برخورد شود.»
مجازات توهین به خامنهای
در ایران، انتقاد از حکومت، رهبر یا مبانی دینی میتواند به حبس و دیگر اشکال سرکوب منجر شود.
بر پایه ماده ۵۱۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)، هرکس به روحالله خمینی، بنیانگذار و رهبر پیشین جمهوری اسلامی یا علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، «به هر نحو» توهین کند، به شش ماه تا دو سال حبس محکوم میشود.
در آخرین نمونه از احکام حبس با این اتهامها، فروغ خسروی، معلم مقطع ابتدایی ساکن بهبهان، از سوی دادگاه انقلاب این شهرستان به ۱۵ سال حبس محکوم شد. دو سال از حبس او بایت اتهام «توهین به رهبری» و دو سال حبس نیز به اتهام «توهین به بنیانگذار نظام» صادر شده است.
در حال حاضر دهها شهروند ایرانی، از فعالان سیاسی و روزنامهنگاران گرفته تا کاربران شبکههای اجتماعی و معترضان، به اتهام «توهین به رهبری» در زندانهای سراسر کشور محبوس هستند.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
