سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، ضمن دفاع از سیاست خارجی تهران اعلام کرد بهمنظور «احقاق حقوق کشور»، بهکارگیری همزمان «موشک و دیپلماسی» امری ضروری به شمار میرود.
اسماعیل بقایی چهارشنبه ۳۰ مهر در سخنانی در دانشگاه فردوسی مشهد گفت: «کار ویژه مهم یک حاکمیت این است که امنیت خود و مردمش را تامین کند. در این راستا، یا باید از طرف خارجی سلاح بگیریم یا خودمان بسازیم.»
او افزود: «باید از همه ابزارها برای صیانت از حقوق کشور استفاده کنیم؛ چه با موشک و چه با دیپلماسی و مذاکره.»
اظهارات این مقام ارشد وزارت امور خارجه در حالی است که در روزهای اخیر، گمانهزنیها درباره سرنوشت برنامه هستهای جمهوری اسلامی و واکنش جامعه جهانی، بهویژه آمریکا و اسرائیل به آن بالا گرفته است.
جیدی ونس، معاون دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ۲۹ مهر در یک نشست خبری در اسرائیل گفت دولت کنونی ایالات متحده خواهان «شکوفایی ایران و روابط خوب با ایرانیان» است اما از «هر ابزار دیپلماتیکی» برای جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای بهره خواهد برد.
۲۸ مهر، علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، اظهارات مداوم ترامپ درباره نابود شدن برنامه هستهای حکومت ایران را «خیال» خواند.
او تهدید کرد که «اگر لازم باشد»، حکومت ایران بار دیگر از موشکهای خود استفاده میکند.
بقایی: برای حمایت از گروههای نیابتی «برنامهریزی مشخص» داریم
سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی در ادامه سخنان خود، حمایت تهران از «محور مقاومت» را «ذکاوت» خواند و گفت: «قطعا حمایت ما از گروههای منطقهای بر اساس یک برنامهریزی مشخص انجام میشود.»
بقایی افزود: «چطور آمریکا میتواند بهخاطر منافعش در کشورها پایگاه نظامی ایجاد کند اما شما نفوذی در کشورهای همسایه خود نداشته باشید؟ شما حق دارید برای تامین امنیت ملی خود که با امنیت منطقهای تامین میشود، اقداماتی مسئولانه انجام دهید.»
او همچنین از رویکرد جمهوری اسلامی در قبال حکومت بشار اسد، رییسجمهوری مخلوع سوریه، دفاع کرد و گفت حمایت تهران از دمشق نه بهدلیل شخص اسد، بلکه با هدف حفظ «امنیت ملی» صورت گرفت.
در پی تحولات دو سال گذشته، بهویژه سرنگونی اسد و تضعیف گسترده گروههای نیابتی، جمهوری اسلامی جایگاه راهبردی خود در منطقه را بهشدت در معرض خطر میبیند.
احمد الشرع، رییسجمهوری دوره انتقالی سوریه، آذر ۱۴۰۳ گفت مخالفان با ساقط کردن اسد، پروژه جمهوری اسلامی در منطقه را ۴۰ سال به عقب بازگرداندند.
بقایی: راهحل دوکشوری «فریبی بزرگ» است
بقایی در سخنرانی خود در مشهد بار دیگر از مخالفت تهران با راهحل دوکشوری برای حل منازعه تاریخی اسرائیل و فلسطین سخن گفت و این طرح را «فریبی بزرگ» خواند.
او گفت: «برای تشکیل دولت باید عناصر سهگانهای چون سرزمین، مردم و حاکمیت وجود داشته باشد. در فلسطین کدام یک از اینها وجود دارد؟ ۹۰ درصد غزه غیرقابل سکونت است. چه دولتی میخواهد تشکیل شود؟»
سخنگوی وزارت امور خارجه اضافه کرد جمهوری اسلامی «حق دارد» نظر خود را در خصوص مناقشه اسرائیل و فلسطین بیان کند.
هرچند طرح صلح ۲۰ مادهای ترامپ به برقراری آتشبس در نوار غزه انجامیده و امیدها را برای پایان دادن به دههها درگیری میان اسرائیل و فلسطینیان افزایش داده است اما جمهوری اسلامی از حضور در نشست شرمالشیخ برای امضای این توافق خودداری کرد.
تهران همواره از مخالفان سرسخت عادیسازی روابط اسرائیل با کشورهای منطقه بوده است.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
