در پی بروز علائم مسمومیت غذایی میان دهها نفر از اهالی یکی از روستاهای شهرستان تفت یزد در جریان مراسم عزاداری، مقامهای بهداشتی از نمونهبرداری میکروبی از آب و غذای مصرفشده خبر دادهاند و میگویند علت دقیق حادثه هنوز مشخص نشده است.
به گزارش خبرگزاری دولتی ایرنا، مسعود دانشی، رییس شبکه بهداشت و درمان شهرستان تفت، با تایید این مسمومیت دستهجمعی اعلام کرد: «این اتفاق در یک مراسم عزاداری رخ داده و ۵۰ نفر از شرکتکنندگان ساعاتی پس از مصرف غذای توزیعشده، با علائمی مانند تهوع، اسهال، سرگیجه و درد شکم به مرکز خدمات جامع سلامت منطقه مراجعه کردند.»
او با اشاره به انجام آزمایشهای میکروبی بر روی نمونههای آب و مواد غذایی افزود: «منتظر نتایج آزمایشها هستیم تا منبع دقیق آلودگی مشخص شود.»
بر اساس گزارشهای رسمی، ۸۰ درصد افراد مسموم بهصورت سرپایی درمان و ترخیص شدهاند. شماری نیز در بیمارستان بهشتی تفت بستری شده بودند که به گفته دکتر دانشی، آنها نیز پس از دریافت خدمات درمانی، مرخص شدهاند و حال عمومی همه بیماران مساعد گزارش شده است.
رییس شبکه بهداشت تفت همچنین تاکید کرد که «طغیان بیماری» در منطقه کنترل شده و نگرانی برای گسترش آن وجود ندارد.
شهرستان تفت در ۲۰ کیلومتری جنوب غربی یزد واقع شده و با توجه به برگزاری گسترده مراسم مذهبی در این فصل، مسئولان بهداشتی نسبت به رعایت اصول بهداشت فردی و تغذیهای در این تجمعها هشدار دادهاند.
سالانه هزاران قربانی و دهها مرگ بر اثر غذای آلوده در ایران
در حالی که مقامهای وزارت بهداشت از ثبت بیش از ۴ هزار مورد مسمومیت غذایی در سال ۱۴۰۱ خبر دادهاند، یافتههای یک مطالعه علمی نیز نشان میدهد که بیماریهای ناشی از مصرف غذای آلوده سالانه جان دهها نفر را در ایران میگیرد؛ مرگهایی که عمدتا در میان سالمندان، ساکنان مناطق شهری و در فصول گرم سال رخ میدهد.
اعتمادآنلاین و ایسنا، در گزارشهایی در سالهای ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱، به آمار و یافتههای منتشرشده از سوی مسئولان بهداشت و پژوهشگران دانشگاهی در ایران پرداختند که ابعاد نگرانکنندهای از بحران ایمنی غذایی در کشور را نمایان کرد.
بر اساس اظهارات حسین فرشیدی، معاون بهداشت وزیر بهداشت، تنها در سال ۱۴۰۱ حدود ۴ هزار مورد مسمومیت غذایی در کشور ثبت شده که بیش از دو هزار مورد آن مستقیما ناشی از مصرف غذای ناسالم بوده است. به گفته این مقام دولتی، از مجموع این آمار، ۳۷۰۰ مورد به دلیل آلودگی در آب و مواد غذایی گزارش شدهاند. فرشیدی همچنین با اشاره به اینکه سالانه ۴۲۰ هزار نفر در جهان بر اثر مصرف غذای ناسالم جان خود را از دست میدهند، هشدار داد که ۴۰ درصد این قربانیان را کودکان زیر ۵ سال تشکیل میدهند.
در همین حال، بر اساس نتایج پژوهشی که توسط محققان دانشگاه تهران و دانشگاه علوم پزشکی مشهد انجام شده و در سال ۱۴۰۰ در مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران منتشر شده است، میزان مرگومیر ناشی از بیماریهای منتقل شده از طریق غذا در ایران طی بازه سالهای ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۷، بهطور متوسط ۱۰ نفر به ازای هر یک میلیون نفر جمعیت برآورد شده است.
بر پایه یافتههای این تحقیق، بیشترین مرگومیرها در میان مردان، سالمندان بالای ۶۰ سال، ساکنان شهرها و عمدتا در فصول گرم رخ داده است. بر اساس این دادهها، مهمترین عوامل مرگآفرین در این حوزه شامل باکتریهای استافیلوکوکوس اورئوس (با نرخ ۷.۷ مرگ در هر یک میلیون نفر)، سالمونلا، کلستریدیوم بوتولینوم و اشریشیا کلی بودهاند. به گفته پژوهشگران، تغییر سبک زندگی، گسترش مصرف فستفودها، و کاهش ایمنی در زنجیره تامین غذا، از جمله دلایل افزایش موارد مسمومیت غذایی در ایران طی سالهای گذشته بوده است.
حسین فرشیدی در سخنرانی خود در همایش روز جهانی ایمنی غذایی همچنین اعلام کرد که در نوروز ۱۴۰۲ بیش از یک میلیون مورد بازرسی بهداشتی از مراکز تهیه، تولید و توزیع مواد غذایی در کشور انجام شده که در نتیجه آن، ۷۶۷ هزار کیلوگرم مواد غذایی فاسد از چرخه مصرف خارج و ۳۷۰۰ مرکز متخلف نیز پلمب شدهاند.
او همچنین با اشاره به روند توسعه دفاتر خدمات سلامت در کشور گفت: «در حال حاضر ۲۷۵ دفتر سلامت در سراسر ایران فعال هستند که نقش موثری در افزایش خوداظهاری و نظارت بر مراکز غذایی دارند.» به گفته او، در سال گذشته ۹۰ هزار تن روغن خوراکی وارداتی نیز بهدلیل نگرانی از سلامت مصرفکنندگان، برگشت خورد و وارد بازار نشد.
معاون بهداشت وزارت بهداشت با تاکید بر اینکه غذای ناسالم میتواند عامل بروز بیش از ۲۰۰ نوع بیماری، از اسهال گرفته تا سرطانها باشد، خواستار اصلاح الگوی غذایی در کشور شد. به گفته او، رژیم غذایی رایج امروز، که با افزایش مصرف غذاهای خیابانی، فستفودها و خوراکیهای فرآوریشده همراه است، با فرهنگ سنتی تغذیه در ایران در تضاد است و سلامت عمومی را تهدید میکند.
او همچنین نسبت به دسترسی روزافزون کودکان به خوراکیهایی نظیر پفک و تنقلات پرنمک هشدار داد و خواستار مداخله نظاممند در مدارس و خانوادهها برای اصلاح این روند شد.
فرشیدی در بخش دیگری از سخنانش تاکید کرد که «سواد تغذیهای» جامعه باید افزایش یابد و این مهم از سنین پایین آغاز شود. به باور او، اصلاح الگوی غذایی میتواند در کنترل بیماریهایی مانند فشار خون، دیابت، چاقی و حتی سرطانها نقش کلیدی ایفا کند. او خاطرنشان کرد که «کاهش ۲۵ درصدی مصرف نمک در کشور میتواند تاثیر چشمگیری در کاهش بیماریهای مزمن و پرمرگومیر داشته باشد.»
در جمعبندی این گزارش، کارشناسان بهداشت و درمان، مسمومیتهای غذایی را نه صرفا رویدادی تصادفی، بلکه پیامی هشدارآمیز از یک بحران ساختاری در نظام ایمنی غذایی ایران میدانند؛ بحرانی که با گسترش شهرنشینی، ضعف نظارت مستمر، تغییر الگوهای غذایی و کمتوجهی به آموزش و اطلاعرسانی، به تهدیدی فزاینده برای سلامت عمومی بدل شده است.
شنبه ۱۱ مرداد، روزنامه جروزالمپست با انتشار گزارشی تحلیلی از تصمیمهای موساد در روزهای منتهی به انقلاب ۱۳۵۷ نوشت که خودداری این سازمان از حذف رهبر وقت اپوزیسیون ایران، تبعاتی داشت که همچنان سیاست خاورمیانه را تحتتاثیر قرار داده است.
بر اساس این گزارش، در ژانویه ۱۹۷۹ و همزمان با خروج محمدرضا شاه پهلوی از کشور، الیعزر تساپفیر، رییس وقت دفتر موساد در تهران، در میان آشوبهای امنیتی به ستاد مرکزی ساواک، سازمان اطلاعاتی شاه، رفت. تساپفیر در حالی در فضای متلاشیشده این نهاد امنیتی قدم میزد که در خیابانها انقلابیون مسلح با کلاشینکف گشت میزدند و یک ژنرال وحشتزده به او التماس میکرد تا او را از کشور خارج کند.
در چنین فضایی، شاپور بختیار، نخستوزیر تازه منصوب شده، پیامی فوری برای موساد فرستاد: روحالله خمینی را در تبعیدگاهش در نزدیکی پاریس ترور کنید. این درخواست، به نوشته جروزالمپست، جلسهای اضطراری را در تلآویو به ریاست اسحاق حوفی، رییس وقت موساد، رقم زد؛ جلسهای که در آن سرنوشت یکی از سرنوشتسازترین تصمیمات تاریخ معاصر خاورمیانه رقم خورد.
یوسی آلفر، تحلیلگر ارشد ایران در موساد که در آن جلسه حضور داشت، بعدها در خاطرات خود نوشت که حوفی به دلایل اخلاقی مخالف ترور رهبران سیاسی خارجی بود. یکی دیگر از فرماندهان باسابقه موساد که سالها در ایران فعالیت کرده بود نیز معتقد بود خمینی تهدیدی نیست و نظام شاهنشاهی توان مقابله با او را دارد.
اما بخش عمدهای از مخالفتها نه بر مبنای اخلاق، بلکه بر پایه عدم قطعیت اطلاعاتی و ملاحظات دیپلماتیک بود. آلفر اذعان کرده که موساد شناخت کافی از خمینی و شبکههایش نداشت و با وجود حضور هزاران اسرائیلی در ایران، اطلاعات از نیروهای اپوزیسیون ناقص بود. در همین حال، یکی از افسران ارشد واحد سزاریا، بازوی عملیاتهای ویژه موساد، به روشنی گفته بود که از منظر فنی، حذف خمینی در نزدیکی پاریس کار دشواری نبود.
با این حال، نگرانیهای سیاسی و دیپلماتیک بر همه ملاحظات فائق آمد. تحلیلگران هشدار دادند که چنین اقدامی میتواند روابط با فرانسه را تخریب کند، باعث اعتراض جهان اسلام شود، به خمینی وجهه یک شهید ببخشد، و حتی به روابط اسرائیل با مسکو و واشینگتن آسیب بزند. نهایتا، حوفی تصمیم گرفت وارد عملیات نشوند. به گفته تساپفیر، او به بختیار پاسخ داد که اسرائیل «پلیس جهان» نیست.
دو هفته بعد، اول فوریه ۱۹۷۹، خمینی با پرواز ایر فرانس به تهران بازگشت و با استقبال میلیونی مردم روبهرو شد. بختیار، برای کاهش فشار، دستور انحلال ساواک را صادر کرد اما این تصمیم نیز نتوانست نظام را نجات دهد. تنها ۱۰ روز بعد، دولت بختیار سقوط کرد. ناصر مقدم، رییس وقت ساواک، اعدام شد و خود بختیار نیز سالها بعد در پاریس توسط ماموران جمهوری اسلامی ترور شد.
پس از بازگشت، خمینی بیدرنگ ایران را به جمهوری اسلامی تبدیل کرد. دشمنی علنی با آمریکا و اسرائیل را آغاز کرد، بحران گروگانگیری ۴۴۴ روزه را رقم زد و مسیر تقابل با غرب را تثبیت کرد. صدام حسین، رهبر وقت عراق، با تصور ضعف حاکمیت جدید، جنگ هشتسالهای را آغاز کرد که صدها هزار کشته بر جای گذاشت.
در سالهای بعد، صدور ایدئولوژی انقلابی ایران به منطقه آغاز شد. سفارت اسرائیل در تهران به سازمان آزادیبخش فلسطین به رهبری یاسر عرفات واگذار شد. اردوگاههای فلسطینی تحت نظارت سپاه پاسداران، محل آموزش بنیانگذاران حزبالله لبنان شدند. سپاه پاسداران، که ابتدا با هدف حفاظت از انقلاب شکل گرفته بود، به یک امپراتوری شبهنظامی فراملی با دهها نیروی نیابتی در سراسر منطقه بدل شد.
محسن سازگارا، یکی از بنیانگذاران سپاه، سالها بعد در گفتوگو با جروزالمپست اعتراف کرد که این نهاد به «هیولایی» تبدیل شده که در ابتدا چنین تصوری از آن نداشتند.
ایران با بهرهگیری از گروههای نیابتی، راهبرد محاصره اسرائیل را دنبال کرد، درگیریهای فرقهای را در عراق، لبنان و سوریه دامن زد و نفوذ خود را در خلیج فارس و یمن گسترش داد. از بمبگذاری مرکز یهودیان بوئنوسآیرس در سال ۱۹۹۴ تا مشارکت در جنگ حماس و اسرائیل در اکتبر ۲۰۲۳، ردپای آن تصمیم سال ۱۹۷۹ همچنان در سیاست جهانی دیده میشود.
به گفته تحلیلگران، این اشتباه راهبردی اسرائیل ریشه در فرضیات اشتباهی داشت که تحت عنوان «دکترین حاشیه» از دهه ۵۰ میلادی بنیانگذاری شده بود. بر اساس این دکترین، اسرائیل تلاش میکرد با قدرتهای غیرعرب منطقه مانند ایران، ترکیه و اتیوپی متحد شود و در برابر ناسیونالیسم عربی جبهه تشکیل دهد.
این اتحاد منجر به همکاری گسترده اطلاعاتی و نظامی میان تلآویو و تهران شد؛ از تجهیز ساواک به سیستمهای شنود الکترونیکی گرفته تا ساخت زیرساختهای انرژی توسط مهندسان اسرائیلی و حتی تامین مالی نیمی از خط لوله ایلات–اشکلون توسط ایران. این نزدیکی باعث شد بسیاری از مقامهای ارشد اسرائیلی گمان کنند ایران را به خوبی میشناسند.
در همین حال، موساد تهدید خمینی و نفوذ او در میان اقشار سنتی را نادیده گرفت؛ در حالی که صدها هزار نوار سخنرانی او از فرانسه به ایران قاچاق میشد. بختیار بعدها افشا کرد که از دولتهای آمریکا، بریتانیا و فرانسه نیز خواسته بود در حذف خمینی اقدام کنند اما همه این درخواستها رد شده بود.
در واپسین تحلیل، هنوز میان مقامهای وقت موساد اختلافنظر وجود دارد که اگر عملیات حذف خمینی انجام میشد، مسیر تاریخ چگونه تغییر میکرد. برخی معتقدند که مرگ او میتوانست انقلاب را متوقف یا دستکم به مسیر میانهروانهتری سوق دهد. برخی دیگر هشدار میدهند که چنین اقدامی شاید خمینی را به شهید بدل میکرد و حتی سرعت فروپاشی نظام شاهنشاهی را افزایش میداد.
با این حال، به نوشته جروزالمپست، یک واقعیت روشن است: استقرار جمهوری اسلامی ایران نه اجتنابناپذیر بود و نه حتی از سوی ناظران نزدیک پیشبینی شده بود.
الیعزر تساپفیر، مامور موساد در تهران، سالها بعد با حسرت گفت: «اگر خمینی را حذف کرده بودیم و لو میرفتیم، آیا دنیا میفهمید ما آنها را از چه چیزی نجات دادیم؟»
یوسی آلفر، تحلیلگر ارشد موساد، نیز اعتراف کرد: «با توجه به همه آسیبی که خمینی به اسرائیل، منطقه و حتی ایران زد، اگر به عقب برمیگشتم، مشاورهام در قبال درخواست بختیار فرق میکرد.»
وبسایت خبری جماران شنبه ۱۱ مرداد از افزایش ۱۱۲ تا ۱۶۵ درصدی قیمت مرغ بهدلیل بستهبندی گزارش داد و نوشت این اختلاف قیمت که در مواردی به بیش از ۵۰ هزار تومان در هر بسته میرسد، نارضایتی گستردهای را در میان خریداران به همراه داشته است.
کارشناسان میگویند هزینه واقعی بستهبندی مرغ حدود ۱۰ هزار تومان است و افزایش چند برابری قیمتها تحت عنوان بستهبندی، قابل توجیه نیست.
این وضعیت نشان میدهد حتی با اختصاص یارانه، مرغ با قیمتی بالاتر به دست بسیاری از مصرفکنندگان در فروشگاههای طرف قرارداد طرح کالابرگ میرسد.
یک شهروند گفت: «مرغ بستهبندی را کیلویی بیش از ۲۰۰ هزار تومان خریدهام، در حالی که قیمت ترهبار کیلویی ۱۰۸ هزار تومان است. برای دو کیلو مرغ، ۴۱۲ هزار تومان پرداختهام، یعنی نزدیک به ۲۰۰ هزار تومان بیشتر از قیمت واقعی. این در حالی است که از یارانهام نیز مبلغی کم شده است.»
خریدار دیگری با اشاره به نبود مرغ تازه با قیمت مصوب در فروشگاههای کالابرگی گفت گزینهای جز خرید مرغ بستهبندی ندارد، اما بلافاصله بعد از رسیدن به خانه، بسته را دور میاندازد و نمیداند چرا باید برای چیزی که هیچ ارزشی برایش ندارد، هزینه اضافه پرداخت کند.
در مقابل، یکی از فروشندگان گفت تنها دلیل این گرانیها نوع عرضه آن نیست و گاهی کمیاب شدن برخی قطعات گوشت مرغ در بازار، باعث افزایش قیمت میشود.
رسانههای ایران ۹ مرداد با اشاره به قیمت کالاهای اساسی مانند مرغ، گوشت، برنج، روغن و شکر نوشتند هر کیلوگرم مرغ ۱۲۵ هزار تومان و هر بسته ۱.۸ کیلوگرمی سینه مرغ ۴۱۲ هزار تومان قیمت دارد.
حسین صمصامی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی، در یک برنامه تلویزیونی گفت اگر مرغ گران میشود، به این دلیل است که «بخشی از آن ارز دولتی نمیگیرد».
او با ذکر یک نمونه افزود افزایش ۹.۷ درصدی قیمت روغن بهخاطر روغن خام نیست، بلکه به بستهبندی آن مربوط میشود، زیرا در و بدنه پلاستیکی ظرف روغن، ارز دولتی نمیگیرند.
همزمان با ادامه موج گرانی کالاهای اساسی و افزایش قیمت مواد غذایی، مرکز آمار ایران ششم مرداد اعلام کرد نرخ تورم نقطه به نقطه در تیرماه از ۴۱ درصد فراتر رفته است؛ رقمی که بیشترین میزان این شاخص در دو سال اخیر محسوب میشود.
عراقچی در مصاحبه با روزنامه فایننشالتایمز که متن کامل آن شنبه ۱۱ مرداد از سوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی منتشر شد، در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت ۴۰۸ کیلوگرم ذخیره اورانیوم ۶۰ درصدی گفت: «صادقانه نمیدانم. اطلاعات دقیقی ندارم، رقم دقیقی ندارم، اما بهطورکلی میدانم در تاسیساتی بودهاند که بمباران شدهاند.»
او افزود تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی در حملات آمریکا و اسرائیل «بهشدت آسیب دیدهاند» و به همین دلیل، تهران نمیتواند «بهسادگی» به مذاکرات بازگردد و «وانمود کند همه چیز عادی است».
به گفته وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، با توجه به شرایط موجود روند مذاکرات این بار «بسیار دشوارتر» خواهد بود.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا و شماری از مقامهای ارشد دولت او بارها تاکید کردهاند عملیات موسوم به «چکش نیمهشب» توان هستهای حکومت ایران را بهطور کامل از بین برده است.
روزنامه نیویورکتایمز تیرماه گزارش داد حملات نیروی هوایی آمریکا به سایت فردو، هزاران سانتریفیوژ حساس پنهان در زیر کوه را نابود کرده است.
جان رتکلیف، رییس سازمان سیآیای، نیز در تیرماه با تاکید بر از بین رفتن تاسیسات تبدیل فلز در نطنز و اصفهان گفت بازسازی آنها سالها زمان خواهد برد.
عراقچی به فایننشال تایمز گفت که علاوه بر تاسیسات نطنز و فردو، سایت هستهای دیگری هم در نزدیکی اصفهان مورد حمله قرار گرفته است. این نخستین بار است که ایران اذعان میکند سایت هستهای سومی نیز هدف حمله قرار گرفته است.
مقامهای جمهوری اسلامی پیش از جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل گفته بودند که در واکنش به قطعنامه شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی، تاسیسات غنیسازی جدیدی را فعال خواهند کرد.
عراقچی گفت: «تا جایی که می دانم همه مقدمات [برای غنیسازی] آماده بود، اما سایت، هنگام حمله هنوز فعال نبوده است.»
آغاز مجدد مذاکرات با آمریکا
عراقچی در مصاحبه با فایننشالتایمز اعلام کرد در طول جنگ ۱۲ روزه و پس از آن با استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ترامپ در امور خاورمیانه، گفتوگوی مستقیمی نداشته، اما میان دو طرف پیامهایی رد و بدل شده است.
به گفته عراقچی، ویتکاف در این مدت بهصورت مستقیم و غیرمستقیم، پیشنهاد از سرگیری مذاکرات را مطرح کرده است.
او افزود تهران برای قانع کردن واشینگتن درباره اینکه غنیسازی را کنار نمیگذارد، مذاکره خواهد کرد، اما تا زمانی که «بر غنیسازی صفر اصرار داشته باشند، توافقی در کار نخواهد بود».
عراقچی همچنین درباره مذاکره با تروئیکای اروپایی گفت اگر بریتانیا، فرانسه و آلمان مکانیسم ماشه را فعال کنند، «خود را از هرگونه تعامل بیشتر در مذاکرات هستهای با ایران محروم کردهاند».
شماری از نمایندگان مجلس شورای اسلامی تهدید کردهاند در صورت فعالسازی مکانیسم ماشه، طرح خروج تهران از پیمان منع گسترش تسلیحات اتمی (انپیتی) در دستور کار قرار خواهد گرفت.
علاءالدین بروجردی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، هفتم مرداد اعلام کرد کشورهای اروپایی در مذاکرات استانبول بهدنبال تمدید ششماهه مهلت استفاده از مکانیسم ماشه بودند اما جمهوری اسلامی این پیشنهاد را نپذیرفت.
آژانس قرار است بهزودی تیمی را برای مذاکره راهی ایران کند
عراقچی در بخش دیگری از مصاحبه با فایننشالتایمز، در خصوص از سرگیری مذاکرات با آژانس بینالمللی انرژی اتمی اظهار داشت: «وضعیت میدانی تغییر کرده است، بنابراین ما به یک شیوه جدید همکاری با آژانس بینالمللی نیاز داریم.»
او گفت آژانس این شیوه جدید را «پذیرفته» و قرار است تیمی را برای مذاکره در مورد آن به ایران بفرستد.
به گفته وزیر خارجه جمهوری اسلامی، این سفر احتمالا اواسط ماه اوت (اواخر مرداد) انجام میگیرد.
او همچنین با تاکید بر عزم جمهوری اسلامی برای ادامه غنیسازی اعلام کرد زمان و چگونگی آغاز دوباره این فرآیند مشخص نیست و به شرایط بستگی دارد.
احتمال از سرگیری جنگ با اسرائیل وجود دارد
وزیر خارجه جمهوری اسلامی از سرگیری جنگ با اسرائیل را محتمل دانست و گفت: «تجاوز متوقف و متقابلا حق دفاع ما نیز متوقف شده است. همین.»
عراقچی اضافه کرد هیچ توافق آتشبس یا چیز دیگری وجود ندارد، زیرا اسرائیل «بدون هیچ شرطی» حملاتش را متوقف کرد و در مقابل جمهوری اسلامی نیز از حمله دست کشید.
با اینحال، به گفته او، جنگ میتواند از سر گرفته شود: «آنها میتوانند از سر بگیرند، ما میتوانیم از سر بگیریم. هیچ آتشبس رسمی وجود ندارد و همه چیز ممکن است... فقط ایران نیست که باید نگران و دلواپس باشد.»
رئیسی شنبه ۱۱ مرداد به خبرگزاری ایسنا گفت: «در اغلب استانهای کشور، روند ازدواج از سال ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۳ کاهشی بوده است. کاهش ازدواج، عامل اصلی کاهش تولد و در نهایت کاهش جمعیت است.»
او افزود: «هرچند در دو سال اخیر روند طلاق کاهشی بوده، اما این کاهش بیشتر ناشی از کاهش ازدواج است و نه بهبود در روابط زوجین.»
در سالهای اخیر، گزارشها و اظهارنظرهای متعددی مبنی بر افزایش طلاق در ایران منتشر شده است.
به عنوان نمونه در تیر ۱۴۰۳، ابوالقاسم حسینی ابهری، رییس کانون سردفتران ازدواج و طلاق، گفت که «اکنون طلاق فراوان و ازدواج کم است و متاسفانه از هر ۵ ازدواج ۲ مورد منجر به طلاق میشود.»
او افزود: «تهران و خراسان دارای بیشترین طلاق و یزد کمترین طلاق را دارد.»
همچنین اردیبهشت سال جاری، خبرگزاری دولتی ایرنا در گزارشی از «همایش ملی توسعه منطقه تربتحیدریه»، نوشت: «بر اساس آمار ارائه شده از سوی دفاتر ازدواج و طلاق، در سال گذشته بیش از هزار و ۸۰۰ ازدواج در تربت حیدریه به ثبت رسیده که تقریبا نیمی از این ازدواجها منجر به طلاق شده است.»
مرکز آمار ایران در خردادماه گذشته خبر داد که طلاق سالمندان در تهران دو برابر شده است.
کاهش آمار تولد در ایران
معاون بهداشت وزارت بهداشت همچنین گفت: «در سال ۱۳۶۵، از میان ۱۰ میلیون زن متاهل در سن باروری، حدود دو میلیون تولد ثبت شده بود، اما اکنون با ۱۶ میلیون زن متاهل، کمتر از یک میلیون تولد سالانه داریم.»
با وجود تشویقهای کلامی حکومت در زمینه افزایش فرزندآوری در ایران، زوجها به دلایل مختلف به ویژه وضعیت ناگوار اقتصادی میل چندانی به فرزندآوری ندارند.
شهریورماه ۱۴۰۳ علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی به وزیر بهداشت دولت پزشکیان دستور داد با انجام اقداماتی مانند «نظارت بر شبکه بهداشت»، موانع افزایش جمعیت را برطرف کند.
از پاییز ۱۴۰۰ و اجرای قانون «جوانی جمعیت» با دستور خامنهای، ارائه وسایل پیشگیری از بارداری و آموزش درباره آن، در مراکز بهداشت ممنوع شد.
اما معاون وزیر بهداشت با بیان این که بررسیها نشان میدهد فرزند اول و دوم در حال کاهش هستند، گفت: «حدود ۲۰ درصد از زوجها بدون فرزند و ۳۲ درصد زوجها تکفرزند هستند.»
او همچنین افزود که میانگین سن مادران در اولین زایمان به ۲۷.۵ سال و برای پدران به ۳۲.۳ سال افزایش یافته است.
به گفته رئیسی، اکنون میانگین سن جمعیت کشور به حدود ۳۵ سال رسیده و اگر این روند ادامه یابد، ایران نیز در آیندهای نهچندان دور با چالشهای ساختاری جمعیتی مشابه کشورهای شرق آسیا مواجه خواهد شد.
