اسپکتیتور: هدف تهران یا احیای برجام است یا کشاندن مذاکرات به روندی فرسایشی
مجله اسپکتیتور در مطلبی درباره مذاکرات آمریکا و ایران نوشت که با پایان دور اول گفتوگو، موضع جمهوری اسلامی روشنتر شده است.
این مجله توضیح داد که تهران میخواهد زمان بخرد و از دادن هرگونه امتیاز غیرقابل بازگشتی خودداری کند.
به گفته اسپکتیتور، هدف تهران یا احیای توافقی شبیه به برجام، یا کشاندن مذاکرات به روندی فرسایشی است که در نهایت مانع تحریمهای بیشتر و حمله نظامی شود.
این مطلب افزود: «برای حکومت ایران، زمان کلیدیترین سرمایه است.»
بر اساس این گزارش، پس از ضربات سخت به گروههای نیابتی ایران از هفتم اکتبر ۲۰۲۳ به اینسو مانند تلفات سنگین حماس، تضعیف جهاد اسلامی و کشته شدن حسن نصرالله، تهران به یک دوره سکون برای بازسازی توان، تسلیح و سازماندهی مجدد نیرو نیاز دارد.
استیون ویتکاف، نماینده ویژه دولت ترامپ در امور خاورمیانه، به فاکس نیوز گفت مذاکرات با جمهوری اسلامی بر محور راستیآزمایی برنامه هستهای و ابعاد نظامی آن خواهد بود.
او گفت: «این [توافق] بر اساس راستیآزمایی برنامه غنیسازی [اورانیوم] و در نهایت راستیآزمایی تسلیحاتیسازی [برنامه هستهای ایران] خواهد بود. این شامل برنامه موشکی، نوع موشکهایی که آنها انبار کردهاند و ماشه بمب اتمی هم میشود.»
ویتکاف اشاره کرد که دونالد ترامپ مشخص کرده که جمهوری اسلامی نمیتواند به بمب هستهای برسد.
او با اشاره به اینکه جمهوری اسلامی در مورادی ۶۰ درصد غنیسازی انجام داده است، گفت ترامپ این مساله را تحمل نخواهد کرد، چرا که غنیسازی در این مقیاس توجیه غیرنظامی ندارد.
به گفته نماینده ویژه دولت ترامپ در امور خاورمیانه، هرگونه توافق همچنین باید شامل راستیآزمایی برای تسلیحاتیسازی هستهای جمهوری اسلامی باشد، که شامل برنامه موشکی میشود.
ویتکاف گفت: «باید به توافقی دست پیدا کنیم که خیال ما را از راستیآزمایی در مورد فعالیتهای هستهای راحت کند. امیدوارم به این توافق برسیم.»
او افزود: «در دولت قبلی آمریکا، مکانیزمی برای راستیآزمایی برنامه هستهای ایران وجود نداشت. امیدوارم از طریق دیپلماسی به این هدف برسیم، اگرنه دولت آمریکا ناگزیر خواهد شد به راههای دیگری متوسل شود.»
دو منبع آگاه به ایراناینترنشنال گفتند ظاهرا اعلام مسقط بهعنوان محل دور دوم گفتوگوهای ایران و آمریکا پس از آن انجام شد که ایتالیا درخواست تهران برای برگزاری این گفتوگوها در سفارت عمان در رم را رد کرد.
ایتالیاییها خواهان آن بودند که این گفتوگوها در محلی تحت نظارت دولت ایتالیا در رم برگزار شود. بهگفته این منابع، رایزنیها میان چهار طرف در اینباره همچنان ادامه دارد.
پیشتر، وزیر خارجه ایتالیا تایید کرده بود که دور دوم مذاکرات میان تهران و واشینگتن در رم برگزار خواهد شد.
عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، هم در گفتوگوی تلفنی با وزیر خارجه عربستان سعودی گفته بود: «دور بعدی مذاکرات همچون دور نخست به میزبانی وزیر خارجه عمان در یکی از کشورهای اروپایی برگزار خواهد شد.»
اما اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، شامگاه دوشنبه در مصاحبه با ایرنا گفت: «پس از رایزنیهای انجام شده، مقرر شد کماکان مسقط میزبان دور دوم مذاکرات باشد.»
نیویورک تایمز به نقل از دو مقام آمریکایی گزارش داد دولت دونالد ترامپ ممکن است بودجه وزارت خارجه ایالات متحده را در سال مالی آینده نزدیک به ۵۰ درصد کاهش دهد.
در این گزارش با استناد به سندی آمده که در طرح پیشنهادی، تقریبا تمام بودجه اختصاصیافته به سازمانهای بینالمللی مانند سازمان ملل و ناتو حذف میشود، بودجه حمایت از عملیات صلحبانی بینالمللی پایان مییابد و تمام برنامههای تبادل آموزشی و فرهنگی وزارت خارجه، محدود یا متوقف خواهد شد.
حذف بودجه نهادهای بینالمللی و برنامههای فرهنگی
بر اساس گزارش نیویورک تایمز، سندی داخلی در وزارت خارجه آمریکا نشان میدهد دولت ترامپ در حال بررسی کاهش تقریبی ۵۰ درصدی بودجه این وزارتخانه برای سال مالی آینده است؛ طرحی که شامل قطع تقریبا تمامی کمکهای مالی به سازمانهای بینالمللی، از جمله سازمان ملل و ناتو میشود.
دو مقام رسمی آمریکایی گفتهاند که این طرح بخشی از فرآیند هماهنگی میان وزارت خارجه و کاخ سفید برای کاهش بودجه دولت است و سران وزارتخانه در حال بررسی جدی آن هستند.
این در حالی است که کاخ سفید فشار شدیدی بر نهادها وارد کرده تا کاهشهای چشمگیری در بودجههای خود اعمال کنند.
نسخهای از این طرح که تاریخ آن ۱۰ آوریل ثبت شده، در اختیار نیویورک تایمز قرار گرفته و در آن آمده است تقریبا تمامی منابع مالی برای سازمانهای بینالمللی مانند سازمان ملل و ناتو، بودجه عملیات صلحبانان و همچنین تبادلات فرهنگی و آموزشی از جمله برنامه فولبرایت (برنامه رقابتی سطح عالی برای دادن کمکهزینه به دانشگاهیان) حذف خواهد شد.
کاهش کمکهای بشردوستانه و برنامههای سلامت جهانی
طرح مورد نظر همچنین خواهان کاهش بیش از ۵۰ درصدی بودجه کمکهای بشردوستانه و برنامههای سلامت جهانی است؛ اقدامی که با وعدههای مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا مبنی بر حفظ کمکهای حیاتی، در تضاد است.
مشخص نیست که روبیو شخصا با این کاهشها موافق بوده یا نه.
این طرح به وسیله پیت ماروکو، مقام پیشین ناظر بر کاهش برنامههای کمک خارجی که اخیرا و ناگهانی وزارتخانه را ترک کرده و داگلاس پیتکین، مسئول برنامهریزی بودجه وزارت خارجه، تهیه شده است.
مشخص نیست که این طرح از چه میزان حمایت در کنگره که وظیفه تصویب بودجه را دارد، برخوردار خواهد بود اما به گفته یک مقام مطلع از فرآیند بازنگری بودجه وزارت خارجه، انتظار میرود کاخ سفید در بهار امسال نسخهای مشابه همین پیشنهاد را به کنگره ارسال کند تا کاهشهای در حال اجرا رسمیت یابد.
واکنش تند دموکراتها در کنگره
اخبار مربوط به کاهش شدید بودجه، واکنش منفی دموکراتها در کنگره را در پی داشته است.
سناتور جین شاهین، نماینده دموکرات نیوهمپشایر و عضو ارشد کمیته روابط خارجی، دوشنبه ۲۵ فروردین در بیانیهای اعلام کرد این کاهشها «آمریکا را تنها و آسیبپذیر میکند و به چین و روسیه اجازه میدهد خلأ ایجادشده را پر کنند».
او افزود: «در شرایطی که جنگ در اروپا جریان دارد و تهدیدهای امنیتی در این قاره رو به افزایش است، چرا باید بودجه ناتو را قطع کنیم؟»
سناتور برایان شاتز از هاوایی، عضو ارشد کمیته تخصیص بودجه نیز گفت: «با اینکه در نهایت کنگره درباره بودجه تصمیم میگیرد اما گزارشها درباره برنامه دولت به منظور کاهش نیروی انسانی وزارت خارجه، حضور بینالمللی آمریکا و کمکهای خارجی بسیار نگرانکننده است. این کاهشها نه تنها امنیت آمریکا را تامین نمیکند بلکه آن را به خطر میاندازد.»
شاتز در ادامه گفت: «من میخواهم درباره این موضوع مستقیما از خود وزیر خارجه بشنوم.»
بازگشت منابع استفاده نشده و انحلال یواساید
نیویورک تایمز نوشت که در سند رویت شده از طرح مورد نظر آمده است که وزارت خارجه آمریکا قصد دارد برای سال مالی ۲۰۲۶ که از اول اکتبر آغاز میشود، بودجهای به میزان ۲۸/۴ میلیارد دلار درخواست کند؛ رقمی که ۲۶ میلیارد دلار کمتر از بودجه ثبتشده برای سال مالی ۲۰۲۵ است.
طبق این سند، دولت ترامپ همچنین در نظر دارد بخشی از بودجه سال مالی جاری را نیز پس بگیرد: «ماروکو و پیتکین نوشتهاند که دولت قصد دارد حدود ۲۰ میلیارد دلار از بودجه استفاده نشده سال ۲۰۲۵ را به خزانه بازگرداند.»
در بخش دیگری از این طرح، تمدید توقف استخدام و افزایش حقوق تا پایان سال مالی ۲۰۲۶ پیشنهاد شده؛ مگر برای موقعیتهایی که لازم است تا انتقال برنامههای کمک خارجی از آژانس توسعه بینالمللی آمریکا (USAID) که در حال انحلال است، انجام شود.
اگرچه روبیو ماه گذشته وعده داده بود که برنامههای کمکرسانی حیاتی حفظ خواهند شد اما گزارش شده که دولت ترامپ در هفتههای اخیر برخی از این برنامهها را بیسروصدا لغو کرده است.
در حوزه بهداشت جهانی، تنها برنامههایی که حفظ خواهند شد شامل این موارد است: ۲/۹ میلیارد دلار برای درمان اچآیوی (HIV) از طریق طرح اضطراری ریاستجمهوری برای مقابله با ایدز (PEPFAR)، مبلغ ۶۸۷ میلیون دلار برای مقابله با بیماریهایی مانند سل و مالاریا، ۲۰۰ میلیون دلار برای امنیت سلامت جهانی و ۸۰۰ میلیون دلار برای «صندوق جهانی» که به ازای هر چهار دلار تامینشده بهوسیله سایر اهداکنندگان، یک دلار از سوی آمریکا تامین میشود.
سایر برنامهها، از جمله مبارزه با بیماریهای گرمسیری نادیده گرفته شده، تامین واکسن برای کودکان در کشورهای فقیر و حمایت از سلامت مادران و کودکان، همگی حذف خواهند شد.
در خصوص کمکهای بشردوستانه، این طرح جزییات کمتری ارائه میدهد و در آن اشاره شده است که ۲/۵ میلیارد دلار برای ایجاد یک اداره جدید کمکهای بشردوستانه در وزارت خارجه و ۱/۵ میلیارد دلار نیز برای کمکهای اضطراری مهاجرتی و پناهجویان در نظر گرفته شده که رییسجمهور ترامپ میتواند از آن برای رسیدگی به بحرانهای انسانی استفاده کند.
این سند همچنین پیشنهاد توقف یکساله برنامه کلیدی کنترل مواد مخدر را مطرح میکند، با این استدلال که این برنامه در حال حاضر ۱/۴ میلیارد دلار بودجه استفادهنشده دارد که میتواند برای یک سال کفایت کند.
در نهایت، طرح مورد نظر پیشنهاد تاسیس صندوقی با عنوان «صندوق فرصتهای نخست آمریکا» با بودجهای حدود دو میلیارد دلار در خزانهداری را مطرح میکند؛ صندوقی که به دولت ترامپ اختیار میدهد تا «بر اساس اولویتهای جدید و پایدار دولت، حمایتهای هدفمند در حوزه کمکهای اقتصادی و توسعهای ارائه کند».
باوجود آنکه مقامهای جمهوری اسلامی و آمریکا دور نخست مذاکرات را در پایتخت عمان مثبت ارزیابی کردند اما همچنان لحن تهدیدآمیز دو طرف نسبت به هم باقی است.
ترامپ شامگاه دوشنبه گفت آمریکا اگر مجبور شود برای عدم دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای «کاری بسیار سخت» مانند حمله به تاسیسات هستهای ایران انجام دهد، این کار را خواهد کرد.
او گفت: «ایران میخواهد با ما مذاکره کند، اما نمیداند چگونه باید این کار را انجام دهد... من فکر میکنم آنها ما را معطل کردهاند چون عادت داشتند با افراد احمق در این کشور معامله کنند.»
در روزهای گذشته همچنین گزارشهایی هم درباره محل احتمالی برگزاری دور دوم مذاکرات در سیام فروردین منتشر شد.
وزیر خارجه ایتالیا دوشنبه گمانهزنی رسانهها را تایید کرد و گفت به خواست طرفین ذینفع و همچنین عمان، ایتالیا با برگزاری این مذاکرات در شهر رم موافقت کرده است.
با اینحال اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی گفت دور بعدی مذاکرات دوباره در مسقط برگزار خواهد شد.
این سخن او در تضاد با صحبتهای عباس عراقچی بود که ساعتی پیش از آن گفته بود مذاکرات بعدی در اروپا برگزار میشود.
مشروح رویدادها و تحولات تنش میان جمهوری اسلامی و آمریکا در دوشنبه ۲۵ فروردین را اینجا بخوانید.
استیو ویتکاف، نماینده ویژه دولت ترامپ در امور خاورمیانه در گفتوگو با فاکس نیوز گفت گفتوگوها با جمهوری اسلامی بر محور راستیآزمایی برنامه هسته ای و ابعاد نظامی آن خواهد بود.
او گفت: «این [توافق] بر اساس راستیآزمایی برنامه غنیسازی [اورانیوم] و در نهایت راستیآزمایی تسلیحاتیسازی [برنامه هستهای ایران] خواهد بود. این شامل برنامه موشکی، نوع موشکهایی که آنها انبار کردهاند و ماشه بمب اتمی هم میشود.»
ویتکاف اشاره کرد که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، مشخص کرده که جمهوری اسلامی نمیتواند به بمب هستهای برسد.
او با اشاره به اینکه جمهوری اسلامی در مورادی ۶۰ درصد غنیسازی انجام داده است، گفت ترامپ این مسئله را تحمل نخواهد کرد، چرا که غنیسازی در این مقیاس توجیه غیرنظامی ندارد.
به گفته نماینده ویژه دولت ترامپ در امور خاورمیانه، هرگونه توافق همچنین باید شامل راستیآزمایی برای تسلیحاتیسازی هستهای جمهوری اسلامی باشد، که شامل برنامه موشکی میشود.
ویتکاف گفت: «باید به توافقی دست پیدا کنیم که خیال ما را از راستیآزمایی در مورد فعالیتهای هستهای راحت کند. امیدوارم به این توافق برسیم.»
او افزود: «در زمان دولت قبلی آمریکا، مکانیزمی برای راستیآزمایی برنامه هستهای ایران وجود نداشت. امیدوارم از طریق دیپلماسی به این هدف برسیم، وگرنه دولت آمریکا ناگزیر خواهد شد به راههای دیگری متوسل شود.»
