فرانسه پروژهای بلندپروازانه به نام «رنسانس لوور» را برای نوسازی موزه لوور، اصلیترین و معروفترین موزه این کشور اعلام کرده است. هدف این پروژه، علاوه بر مدرنسازی، گسترش موزه به منظور بهبود بازدید از آن و پاسخگویی به چالشهای معاصر است.
موزه لوور یکی از نمادینترین و تاثیرگذارترین موزههای جهان است و اهمیت آن چند بُعدی است: فرهنگی، تاریخی، هنری، گردشگری و حتی دیپلماتیک.
ساختمان لوور در ابتدا و در اوایل قرن دوازدهم یک دژ بود که برای محافظت از پاریس ساخته شده بود. در قرن ۱۶ میلادی، فرانسوای اول، شاه وقت فرانسه، این دژ را به یک اقامتگاه سلطنتی به سبک رنسانس تبدیل کرد.
پیش از انقلاب فرانسه، قصری سلطنتی در قلب شهر افسانهای پاریس بود و پس از انقلاب، در سال ۱۷۹۳ به موزه تبدیل شد؛ هدف از چنین کاری، در دسترس قرار دادن گنجینههای هنری برای عموم بود و پس از مصادره اموال سلطنتی و کلیسایی، بسیاری از آثار سلطنتی در همین دوران به لوور منتقل شد که در آن زمان «موزه مرکزی هنرهای جمهوری» نام داشت.
اکنون علاقهمندان به هنر و زیبایی می توانند با قدم زدن در سالنهای تودرتوی لوور، سفری میان دورانها و تمدنها داشته باشند؛ از سکوت معابد مصر و تمدن ایران باستان تا شکوه رنگین رنسانس ایتالیا و نقاشیهای مهم فرانسوی.
لوور پربازدیدترین موزه فرانسه است که سالانه بین ۷ تا ۱۰ میلیون گردشگر را جذب میکند؛ چنین جاذبه گردشگری، تاثیر اقتصادی قابل توجهی برای هتلها، رستورانها، فروشگاهها و دیگر بخشهای صنعت گردشگری فرانسه دارد.
لوور فقط تماشاخانه آثار هنری نیست؛ بلکه مامنی برای نگهداری و همچنین مکانی برای آموزش است. هر ساله میلیونها دانشآموز، دانشجو، پژوهشگر و علاقهمند به هنر از طریق نمایشگاهها، سخنرانیها و برنامههای مختلف، به آموزش هنر در لوور میپردازند.
آیا اولین بار است که موزه لوور تغییر میکند؟
این برای اولین بار نیست که فرانسویها قصد دارند موزه لوور را تغییر دهند؛ در کل، ساختمان لوور در طول قرنها دستخوش تحولات عمدهای شده و از یک قلعه قرون وسطایی به موزهای جهانی و مدرن تبدیل شده است.
در قرن هفدهم، ساخت رواق شرقی لوور ابهت خاصی به این ساختمان داد. این بخش از لوور، شاهکار معماری کلاسیک فرانسوی شناخته شده است.
در قرن نوزدهم، ناپلئون بناپارت در جریان لشکرکشیهایش در اروپا و مصر، مجموعه موزه را گسترش داد، بهطوری که در آن زمان، موزه با نام «موزه ناپلئون» شناخته میشد.
بسیاری از آثار هنری که در آن دوران غارت شدند، پس از سقوط ناپلئون بازگردانده شدند، اما برخی همچنان در لوور باقی ماندند.
اما در قرن بیستم، موزه لوور دستخوش نوآوریهای مهمی شد، از جمله افزودن هرم شیشهای طراحیشده از سوی یو مینگ پِی، معمار مشهور آمریکایی چینیتبار در سال ۱۹۸۹. ساخت این هرم در ابتدا با انتقادهای فراوان همراه بود اما امروز تبدیل به نماد نوگرایی در دل سنت در این موزه شده است.
پروژه «رنسانس جدید» چیست؟
تغییرات و بازسازی مجدد موزه لوور که از سوی امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه اعلام شده، «رنسانس جدید» نام دارد.
هدف این پروژه ، مدرنسازی موزه و افزایش ظرفیت آن به ۱۲ میلیون بازدیدکننده در سال است.
برای چنین تعداد بازدیدکنندهای، ساخت یک ورودی جدید، از مهمترین محورهای این پروژه است. این ورودی در نزدیکی رود سن ساخته خواهد شد تا از شلوغی ورودی فعلی زیر هرم شیشهای بکاهد و جریان بازدیدکنندگان را روانتر کند.
همچنین بازسازی باغهای کاروسل و تویلری متعلق به موزه و نوسازی تاسیسات فرسوده موزه از بخشهای اصلی پروژه است. اکنون مشکلاتی مانند نشتی آب و نوسانات دما، حفظ و نگهداری آثار هنری را به خطر انداخته است.
اما شاید خبر نه چندان خوش برای بازدیدکنندگان غیراروپایی، تصمیم به افزایش قیمت بلیت موزه برای آنان باشد. در چارچوب پروژه جدید و برای تامین هزینههای این نوسازی، بهای بلیت برای بازدیدکنندگان کشورهای خارج از اتحادیه اروپا از ۲۲ یورو فعلی به حدود ۳۰ یورو افزایش خواهد یافت.
این پروژه گسترده، که برای آن هزینهای بین ۷۰۰ تا ۸۰۰ میلیون یورو برآورد شده، از راههای دیگر نیز تامین مالی خواهد شد؛ از جمله حمایت مالی خیرین و درآمد حاصل از همکاریهایی نظیر مشارکت با موزه لوور ابوظبی. به این ترتیب، هیچ هزینه اضافی برای مالیاتدهندگان فرانسوی در نظر گرفته نشده است.
عملیات اجرایی این پروژه به مدت شش سال ادامه خواهد داشت و پایان آن برای سال ۲۰۳۱ برنامهریزی شده است.
سرنوشت مونالیزا چه خواهد شد؟
لوور مجموعهای چشمگیر شامل بیش از ۳۸۰ هزار اثر هنری از آثار باستانی تا دوران مدرن را در خود جای داده، اما تابلوی مونالیزا یا ژوکوند به نماد اصلی این موزه تبدیل شده و هر بازدیدکننده در همان تجربه اول از حضور در لوور، به بازدید این اثر میرود.
تاریخ این تابلو با تاریخ و اهمیت موزه گره خورده است، زیرا اساسا خرید مونالیزا از لئوناردو داوینچی، نقاش ایتالیایی و خالق این اثر، در قرن شانزدهم آغازگر گردآوری آثار هنری در موزه لوور بود.
در پروژه بازسازی لوور قرار است یک اتاق ویژه برای نمایش این اثر بینظیر اختصاص داده شود که به بازدیدکنندگان اجازه میدهد تا به صورت اختصاصی و جدا از سایر آثار، این نقاشی را مشاهده کنند.
اکنون این اثر در اتاقی همراه با تابلوهای دیگر به نمایش درآمده و معمولا جمعیتی که مقابل آن تجمع میکنند، فرصت را برای بازدید از دیگر آثار گرفته است.
آثار ایران باستان و پس از اسلام چه خواهد شد؟
مجموعههای آثار ایرانی در حال حاضر در دو بخش اصلی موزه لوور قرار دارند:
بخش اول در قسمت آثار باستانی شرق باستان است که شامل اشیاء مربوط به ایران باستان از پنجهزار سال پیش از میلاد تا قرن هفتم میلادی است و از مهمترین سایتهای باستانشناسی ایران برگرفته شده است.
بخش دوم، قسمت هنرهای اسلامی است که آثار مربوط به ایران پس از اسلام، از قرن هفتم تا نوزدهم میلادی را نمایش میدهد و غنای هنری ایران را به نمایش میگذارد.
این دو بخش بهطور استراتژیک چیده شدهاند تا بازدیدکنندگان بتوانند پیوستگیها و تفاوتها میان هنر دیرینه ایران و هنر اسلام ابتدایی را درک کنند.
در پروژه «رنسانس جدید» لوور بهطور خاص اشارهای به نوسازی بخش آثار ایران باستان نشده، اما قطعا بهصورت غیرمستقیم از بهبودهای کلی مانند نوسازی فضاهای نمایشگاهی و شرایط نگهداری بهرهمند خواهند شد.
