همزمان با تشدید اختلافات در حاکمیت جمهوری اسلامی درباره روند گفتوگوها میان تهران و واشینگتن، دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری با صدور اطلاعیهای، به بیانیه اخیر دهها عضو این نهاد واکنش نشان داد و آن را خارج از روال معمول مجلس خبرگان دانست.
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، در یادداشتی نوشت جمهوری اسلامی در دوران «گذار به نظم جدید» جهانی، راهی جز دستیابی به بمب اتمی ندارد تا گزینه نظامی علیه حکومت از روی میز برداشته شود.
پس از حملات موشکی و پهپادی سپاه پاسداران به کویت و بحرین، موجی از محکومیتهای منطقهای شکل گرفت. کشورهای عرب، اتحادیه عرب و شورای همکاری خلیج فارس این حملات را نقض حاکمیت دو کشور، تهدیدی برای امنیت منطقه و مغایر با حقوق بینالملل توصیف کردند.
رویترز گزارش داد که کمتر از دو هفته پس از امضای تفاهمنامه میان تهران و واشینگتن، حملات متقابل دو طرف در خلیج فارس، حمله ایران به پایگاههای آمریکا در بحرین و کویت، حملات تازه آمریکا به ایران و ادامه درگیریها در لبنان، آتشبس شکننده را با بحرانی جدی روبهرو کرده است.
بحرین با محکوم کردن حمله دوباره موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی به خاک این کشور، تهران را به نقض تعهدات خود در تفاهمنامه اسلامآباد و قطعنامه شورای امنیت متهم کرد و خواستار برگزاری نشست فوری شورای امنیت برای رسیدگی به این حملات شد.
۶۶ عضو مجلس خبرگان رهبری در بیانیهای با «مهدورالدم» خواندن دونالد ترامپ، رییسجمهور آمریکا و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، قتل آنان را بر «هر مکلفی که به آنان دسترسی یابد» واجب شمردند و همزمان خواستار خروج پرونده هستهای از مذاکرات و توقف بازگشایی تنگه هرمز شدند.
همزمان با ادامه تنشها در منطقه، نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله، با انتشار بیانیهای توافق اخیر میان دولت لبنان و اسرائیل را رد کرد و آن را «تسلیم در برابر اسرائیل» خواند. دولت لبنان نیز اعلام کرد که پوسترهای خامنهای و تشکر از جمهوری اسلامی از بیروت جمعآوری شدهاند.
سازمان امنیت دریایی بریتانیا اعلام کرد که یک نفتکش، شنبه شش تیر، در تنگه هرمز در اثر اصابت یک پرتابه آسیب دید. حمله به این نفتکش دو روز پس از حمله سپاه پاسداران به یک کشتی باری در نزدیکی عمان و حملات متقابل آمریکا و جمهوری اسلامی رخ داده است.
روزنامه واشینگتنپست شنبه شش تیر، بهنقل از یک مقام آمریکایی نوشت که اگر جمهوری اسلامی به تعهدات خود عمل نکند، دولت آمریکا بهسادگی میتواند معافیتهای تحریمی را لغو کند و فشارها بر حکومت ایران را از سر بگیرد.
بحرین اعلام کرد هدف حمله چند پهپاد ایرانی قرار گرفته و این اقدام را نقض آشکار حاکمیت خود خواند. همزمان، جمهوری اسلامی از حمله به اهداف مرتبط با نیروهای آمریکا در منطقه خبر داد و تنشها میان تهران و واشینگتن بر سر اجرای تفاهمنامه امضا شده، وارد مرحله دیگری شد.
ائتلاف «ایمپکت ایران» که شامل سازمانهایی از جمله پن آمریکا، مرکز حقوق بشر عبدالرحمن برومند، کانون مدافعان حقوق بشر و سازمان حقوق بشر ایران است، در بیانیهای مشترک از دولتها خواست حقوق بشر را همزمان با مذاکرات امنیتی و هستهای با جمهوری اسلامی، در دستور کار قرار دهند.
جمهوری اسلامی در واکنشی تند به بیانیه مشترک شش کشور عربی حاشیه جنوبی خلیج فارس و آمریکا، این بیانیه را «مداخلهجویانه، غیرمسئولانه و تحریکآمیز» خواند و بار دیگر بر حق خود برای کنترل تنگه هرمز تاکید کرد.
مقامهای ارشد اسرائیل از ادامه حضور نظامی این کشور در جنوب لبنان و احتمال حمله به ایران گفتند. همزمان، قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا نیز تحرکات هواپیماهای نظامی اسرائیل در آسمان برخی کشورهای همسایه را «تهدید علیه جمهوری اسلامی ایران» خواند.
رییسجمهوری کره جنوبی اعلام کرد سه کشتی دیگر این کشور آخر هفته از تنگه هرمز خارج میشوند. همزمان حمله به یک کشتی باری در نزدیکی عمان، عملیات اسکورت سازمان بینالمللی دریانوردی را متوقف کرده و نگرانیها را درباره امنیت این آبراه افزایش داده است.
مجله فارین اَفِرز نوشت هرچند اسرائیل و آمریکا در جنگ ایران به اهداف اولیه، از جمله سرنگونی حکومت، نرسیدند اما از منظری گستردهتر، درگیریهای منطقهای در سه سال گذشته، در نهایت موقعیت آمریکا و شرکایش را در خاورمیانه تقویت و ایران را بهمراتب ضعیفتر کرده است.
جنگ ایران مفروضات نظم سیاسی-اقتصادی خاورمیانه و مدل امنیتی کشورهای عرب را که عمدتا بر قدرت آمریکا متکی بود، به چالش کشیده است. سفر وزیر خارجه آمریکا به منطقه نیز در چنین بستری معنا مییابد: آیا واشینگتن میتواند اقتدار هژمونیک خود را در این نظم امنیتی تازه، بازتعریف و حفظ کند؟
وزیران خارجه کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس و مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در بیانیهای مشترک تاکید کردند دستیابی به صلح و امنیت پایدار در منطقه مستلزم مقابله با «تمامی شکلهای تهدیدهای ایران»، از جمله موشکهای بالستیک، پهپادها و حمایت تهران از نیروهای نیابتی است.
یک مقام پیشین آمریکایی هشدار داد تعهد واشینگتن به «عدم مداخله در امور داخلی» ایران، مطابق تفاهمنامه اخیر، نباید به معنای قطع حمایت از مخالفان جمهوری اسلامی باشد، زیرا حلوفصل مناقشه ایران تنها با سرنگونی حکومت امکانپذیر است.
آرسنیو دومینگز، دبیرکل سازمان بینالمللی دریانوردی، اعلام کرد در پی حمله به یک کشتی در خلیج عمان، اجرای طرح تخلیه کشتیها و دریانوردان از تنگه هرمز به حالت تعلیق درآمده است.
روزنامه والاستریت ژورنال به نقل از منابع آگاه گزارش داد جمهوری اسلامی میکوشد مدیریت تنگه هرمز را بر عهده بگیرد و از این طریق، میلیاردها دلار در سال درآمد کسب کند.
وزیر خارجه آمریکا در نشست وزیران خارجه شورای همکاری خلیج فارس در بحرین گفت واشینگتن آماده دستیابی به توافق با جمهوری اسلامی است، اما تنها توافقی را خواهد پذیرفت که «واقعی، قابل راستیآزمایی و قابل اجرا» باشد.
سیانبیسی نوشت پاکستان با میانجیگری در پایان جنگ ایران جایگاه دیپلماتیک خود را تقویت کرده و اکنون به دنبال بهرهبرداری اقتصادی از این نقش است، هرچند کارشناسان میگویند بحران ساختاری اقتصاد این کشور مانع تحقق سریع این هدف خواهد شد.