دونالد ترامپ بار دیگر از احتمال حمله یا توافق با ایران سخن گفت و هدفش را جلوگیری دائمی از دستیابی تهران به بمب هسته‌ای دانست. او رهبران جمهوری اسلامی را «بسیار بد» خواند و تاکید کرد آنها «۷۵ هزار معترض را کشته‌اند»، سپس به خبرنگاران گفت: «شما هیچ‌وقت درباره‌اش نمی‌نویسید.»
ترامپ در جمع خبرنگاران در فلوریدا، در پاسخ به این پرسش که تصمیم‌گیری درباره حمله احتمالی به ایران تا چه مرحله‌ای پیش رفته است، گفت: «داریم به انجامش فکر می‌کنیم، شاید فردا.» او بلافاصله افزود: «واقعا فکر می‌کنید به شما می‌گویم که قرار است این کار را بکنم یا نه؟»
او زمان مشخصی برای اقدام نظامی اعلام نکرد و گفت: «این احتمال وجود دارد که انجامش بدهم. این احتمال هم هست که به یک توافق خوب، بزرگ و زیبا برسیم.»
ترامپ درباره پایبندی حکومت ایران به توافق ابراز تردید کرد
ترامپ گفت مقام‌های حکومت ایران خواهان توافق‌اند، اما افزود: «مشکل این است: آیا به توافق پایبند می‌مانند؟»
او با اشاره به عملیات بمب‌افکن‌های بی۲ گفت می‌توانست یک سال پیش آن عملیات را انجام دهد و به اقدام نظامی پایان دهد، اما تاکید کرد حکومت ایران در فاصله یک تا دو سال راهی برای ساخت بمب هسته‌ای پیدا می‌کرد.
ترامپ گفت: «باید کاری کنم که این مساله برای همیشه حل شود. تنها دلیل اینکه این کار را این‌قدر ادامه داده‌ام، همین است.»
او درباره گزینه‌های پیش رو افزود: «سوال این است: کار را تمام کنیم، که دشوار هم نخواهد بود، یا با آنها توافق کنیم؟ و این به خودشان بستگی دارد.»
تاکید دوباره ترامپ در مورد نابودی جنگنده‌ها و کشتی‌های ایران
ترامپ در توصیف نتایج عملیات نظامی آمریکا بار دیگر تاکید کرد تمامی جنگنده‌ها و کشتی‌های ایران از بین رفته‌اند. او شمار کشتی‌های منهدم‌شده را ۲۵۹ فروند اعلام کرد و گفت همه آنها «در قعر دریا» هستند.
او همچنین گفت سامانه‌های راداری ایران نابود شده‌اند و نیروی دریایی آمریکا عملکردی «فوق‌العاده» داشته است.
ترامپ با اشاره به مطلبی که به گفته او در روزنامه خبرنگار پرسش‌کننده منتشر شده بود، گفت اکنون نفت بیشتری نسبت به پیش از آغاز جنگ از تنگه هرمز عبور داده می‌شود. او همچنین گفت صبح همان روز خوانده است که تورم ایران به ۳۰۱ درصد رسیده است.
ترامپ در واکنش به پرسشی درباره گزارش اطلاعاتی تازه‌ای که از افزایش تلاش‌های حکومت ایران برای هدف قرار دادن نیروها و کارکنان آمریکایی در خاورمیانه حکایت دارد، گفت: «آنها آدم‌های بدی هستند. رهبری بسیار بدی دارند.»
او سپس تاکید کرد مقام‌های حکومت ایران ۷۵ هزار معترض را کشته‌اند و خطاب به خبرنگاران گفت: «شما هیچ‌وقت درباره‌اش نمی‌نویسید.»
او همچنین حکومت ایران را به کشتن شمار زیادی از آمریکایی‌ها متهم کرد.
ترامپ گفت در هر صورت آمریکا برنده خواهد بود
ترامپ حکومت ایران را «بزرگ‌ترین حامی دولتی تروریسم» خواند و گفت این وضعیت مدت‌ها ادامه داشته است. او با انتقاد از رییس‌جمهورهای پیشین آمریکا افزود: «رییس‌جمهورهای دیگر باید کاری را که من کردم، انجام می‌دادند. آن موقع آسان‌تر بود. اما من این کار را بسیار موثر انجام داده‌ام.»
او بار دیگر دو احتمال ادامه اقدام نظامی و دستیابی به توافق را مطرح کرد و گفت: «شاید مجبور شوم کار را تمام کنم، یا شاید آنها توافق کنند. اما مطمئن نیستم. در هر صورت، ما برنده‌ایم.»
نیروهای آمریکایی در دریای عرب خود را برای احتمال تشدید درگیری با جمهوری اسلامی آماده می‌کنند. خبرنگاران روزنامه وال‌استریت ژورنال در بازدید از ناو هواپیمابر جورج واشینگتن، شاهد عملیات پروازی و تحویل محموله‌ای از موشک‌های دوربرد برای حمله به اهداف زمینی و بمب‌های سنگرشکن بوده‌اند.
وال‌استریت ژورنال شنبه دوم آبان به نقل از مقام‌های آمریکایی آگاه از برنامه‌ریزی‌ها نوشت آماده‌سازی‌ها برای احتمال تشدید درگیری در هفته‌های آینده انجام می‌شود؛ اگر دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، تصمیم بگیرد حملات تازه‌ای به ایران انجام شود.
خبرنگاران این روزنامه در بازدیدی کم‌سابقه از ناو جورج واشینگتن و یک ناوشکن مجهز به موشک‌های هدایت‌شونده، عملیات پروازی و تامین دوباره مهمات و تدارکات را مشاهده کردند.
بر اساس این گزارش، محموله‌ای بزرگ از موشک‌های دوربرد برای حمله به اهداف زمینی و بمب‌های سنگرشکن، برای نفوذ به اهداف مستحکم، به ناوگروه تحویل داده شده است.
نیکلاس دلیو، فرمانده ناو جورج واشینگتن، گفت: «ما همیشه آماده‌ایم. اوضاع اطرافمان را زیر نظر داریم، متمرکز می‌مانیم و برای واکنش فوری یا اقدام پیش‌دستانه آماده‌ایم.»
در سوی دیگر، دو مقام ارشد امنیتی جمهوری اسلامی به خبرگزاری رویترز گفتند تهران برنامه‌های دقیقی برای هدف قرار دادن کابل‌های ارتباطی زیردریایی در خلیج فارس تهیه کرده تا در صورت حمله دوباره آمریکا و اسرائیل، این برنامه‌ها را به اجرا بگذارد.
پیش‌تر نیز مقام‌های ارشد جمهوری اسلامی تهدید کرده بودند در صورت شکست دیپلماسی با واشینگتن، کابل‌های زیردریایی منطقه ممکن است در هرگونه درگیری مجدد به اهداف حملات تبدیل شوند.
یکی از این مقام‌ها که نامشان فاش نشده، گفت: «اگر به ما حمله شود، دیگر هیچ خط قرمزی وجود نخواهد داشت؛ از کابل‌های زیردریایی گرفته تا پایگاه‌های نظامی، از جمله پایگاه‌های مخفی [هدف قرار خواهند گرفت].»
آماده‌سازی نظامی به معنای تصمیم قطعی نیست
ترامپ پیش‌تر گفته است آمریکا پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره در ۱۲ آبان به ایران حمله نخواهد کرد.
پنتاگون نیز به وال‌استریت ژورنال گفت وظیفه ارتش تهیه گزینه‌های نظامی و ارائه آنها به رییس‌جمهوری است.
مقام‌های آگاه از برنامه‌ریزی‌ها تاکید کردند هنوز تصمیمی برای حمله گرفته نشده است.
این گزارش تازه در پی انتشار خبرهایی درباره بررسی طرح‌های حمله پس از انتخابات از سوی ارتش‌های آمریکا و اسرائیل منتشر شده است.
ناو جورج واشینگتن در خاورمیانه حضور دارد و واشینگتن از اعزام ناوگروه و نیروهای بیشتر به منطقه خبر داده است.
پیش از این، فاکس‌نیوز از اعزام ناو هواپیمابر «تئودور روزولت» و یگان سیزدهم تفنگداران دریایی به خاورمیانه خبر داده بود. اقدامی که به گفته این شبکه، حدود ۱۰ هزار نیروی دیگر را به منطقه می‌آورد.
با ورود این ناو، شمار ناوهای هواپیمابر آمریکا در منطقه نیز به سه فروند می‌رسد.
محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، در ماه جاری هشدار داد در صورت ازسرگیری درگیری‌ها، ممکن است زیرساخت‌های دیجیتال مرتبط با آمریکا در سراسر خلیج فارس، از جمله مراکز داده و تاسیسات هوش مصنوعی، هدف حمله قرار گیرند.
الکس وطنخواه، مدیر برنامه ایران در موسسه خاورمیانه در واشینگتن، به رویترز گفت هدف از چنین تهدیدهایی، بازداشتن طرف مقابل از ورود به درگیری جدید و اعمال فشار بر واشینگتن از طریق ایجاد نگرانی در میان دولت‌های حوزه خلیج فارس و شرکت‌های آمریکایی درباره امنیت سرمایه‌گذاری‌هایشان در منطقه است.
اکسیوس به نقل از یک یادداشت اطلاعاتی آمریکا گزارش داد تلاش‌های حکومت ایران برای هدف قرار دادن مقام‌ها و کارکنان آمریکایی افزایش یافته و طرح‌های مرگبار به «مراحل پیشرفته» رسیده است. مقام‌های آمریکایی این تهدیدها را از دلایل کاهش کارکنان سفارتخانه‌های خود در منطقه می‌دانند.
بر اساس گزارش اکسیوس، جی کلیتون، مدیر اطلاعات ملی آمریکا، در یادداشتی به تاریخ ۲۳ اکتبر خطاب به مارکو روبیو، وزیر خارجه و مشاور امنیت ملی، نوشته است که اطلاعات دریافتی از مجاری مختلف از افزایش «چشمگیر» تلاش‌های حکومت ایران برای هدف قرار دادن کارکنان آمریکایی حکایت دارد.
در این یادداشت یک‌صفحه‌ای و غیرطبقه‌بندی‌شده آمده است که طرح‌های مرگبار علیه شهروندان آمریکایی، هم در خاورمیانه و هم در برخی کشورهای دیگر، به مراحل پیشرفته رسیده‌اند. با این حال، یادداشت نام اهداف احتمالی و کشورهای خارج از خاورمیانه را مشخص نمی‌کند و جزئیاتی درباره ماهیت این طرح‌ها ارائه نمی‌دهد.
کلیتون در نامه خود تاکید کرده است که این اطلاعات به شمار بیشتری از کارکنان آمریکایی مربوط می‌شود؛ فراتر از کسانی که اکنون مجوز امنیتی دریافت آن را دارند. او پیشنهاد کرده تا حد امکان سطح طبقه‌بندی اطلاعات حساس کاهش یابد تا روبیو بتواند آنها را در اختیار کارکنانی قرار دهد که ممکن است در معرض خطر باشند.
به نوشته کلیتون، اطلاعات مبنای این ارزیابی پیش‌تر به کارکنان ارشد وزارت خارجه دارای مجوز امنیتی لازم ارائه شده و جامعه اطلاعاتی نیز آماده است روبیو را در جریان جزئیات بگذارد. رونوشت این یادداشت برای جان رتکلیف، مدیر سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، ارسال شده است.
مقام‌های آمریکایی به اکسیوس گفته‌اند این ارزیابی اطلاعاتی یکی از دلایل کاهش شمار کارکنان نمایندگی‌های دیپلماتیک آمریکا در خاورمیانه است. آنان همچنین نگران‌اند که حوثی‌های مورد حمایت حکومت ایران در یمن، حملات خود را از عربستان سعودی به دیگر کشورهای منطقه گسترش دهند.
وزارت خارجه آمریکا اوایل هفته به اعضای خانواده‌ها و کارکنان غیرضروری سفارت این کشور در ریاض و کنسولگری‌های جده و ظهران دستور خروج داده بود. به گفته یک مقام آمریکایی، این وزارتخانه جمعه اول آبان نیز دستور کاهش شمار کارکنان دیپلماتیک و دولتی آمریکا در سفارتخانه‌های امارات متحده عربی، لبنان، قطر و اردن را صادر کرد.
این مقام گفت: «تصمیم گرفتیم به دلیل تهدید حملات حوثی‌ها و طرح‌های تروریستی [حکومت] ایران، حضور خود را کاهش دهیم و فقط کارکنان ضروری را نگه داریم.» سی‌ان‌ان نخستین رسانه‌ای بود که کاهش کارکنان این چهار سفارتخانه را گزارش کرد.
این اقدامات در شرایطی انجام می‌شود که نگرانی از گسترش درگیری در منطقه افزایش یافته است. اکسیوس احتمال ازسرگیری عملیات نظامی آمریکا و اسرائیل علیه حکومت ایران، احتمالا پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، را عامل دیگری در تشدید بی‌ثباتی امنیتی توصیف کرده است.
دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، جمعه اول آبان در یک گردهمایی در فلوریدا گفت: «شاید یک عملیات کوچک دیگر از نوع “خشم حماسی” انجام دهیم، یا ایرانی‌ها با یک توافق موافقت خواهند کرد.» او افزود اگر مقام‌های حکومت ایران «عاقل باشند»، وارد گفت‌وگو خواهند شد، اما ابراز تردید کرد که چنین تصمیمی بگیرند.
دیوید ایگنیشس، ستون‌نویس واشینگتن‌پست، با هشدار درباره احتمال ازسرگیری جنگ با ایران می‌نویسد واشینگتن هنوز هدف روشنی برای دور تازه نبرد ندارد. به باور او، آسیب‌پذیری پایگاه‌های آمریکا و ناکامی در تغییر حکومت ایران، بازنگری در راهبرد نظامی را ضروری کرده است.
ایگنیشس در یادداشتی به تاریخ ۲۳ اکتبر، برابر با اول آبان، افزایش تب جنگ در واشینگتن، اورشلیم و تهران را نشانه وضعیتی نگران‌کننده توصیف می‌کند. او می‌نویسد پیش از ورود به دور دیگری از درگیری، سیاست‌گذاران آمریکایی باید به دو پرسش پاسخ دهند: این بار چه دستاوردی از جنگ می‌خواهند و چگونه باید قدرت نظامی آمریکا را در منطقه به کار گیرند؟
به نوشته او، همزمان با انتظار برای انتخابات اسرائیل و انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، واشینگتن حضور نظامی خود را در منطقه تقویت می‌کند و فرماندهان برای ارائه گزینه‌های نظامی به دونالد ترامپ آماده می‌شوند. ایگنیشس دستور خروج برخی کارکنان سفارت آمریکا در ریاض و گزارش‌ها درباره اقدامات مشابه در دیگر سفارتخانه‌ها را از نشانه‌های نگران‌کننده این وضعیت می‌داند.
محور اصلی نقد او، نبود هدف راهبردی روشن برای جنگ است. به روایت ایگنیشس، بنیامین نتانیاهو و مشاوران اطلاعاتی‌اش در آغاز درگیری، ترامپ را متقاعد کرده بودند که کشتن رهبران حکومت ایران می‌تواند زنجیره‌ای از رویدادها را به راه بیندازد که به سقوط حکومت منجر شود. اما به ارزیابی نویسنده، این محاسبه محقق نشد و تندروهایی که جای رهبران کشته‌شده را گرفتند، از بقای خود در برابر حملات جسورتر شدند.
ایگنیشس از کریم سجادپور، پژوهشگر ارشد بنیاد کارنگی برای صلح بین‌المللی، نقل می‌کند که ترامپ از آغاز جنگ در جست‌وجوی «ضربه‌ای نهایی» برای وادار کردن تهران به تسلیم بوده است. سجادپور معتقد است حکومت ایران معمولا زمانی تن به سازش می‌دهد که فشار اقتصادی، بقای آن را تهدید کند و همزمان راه خروج دیپلماتیک محدودی پیش رویش باشد؛ تهدید نظامی به‌تنهایی کافی نیست.
نویسنده پس از اشاره به فروپاشی تفاهم‌نامه ژوئن در پی تبادل آتش در تنگه هرمز، ترکیب اسکورت مسلحانه نفتکش‌های غربی و فشار شدید اقتصادی بر ایران را موفق‌ترین رویکرد ترامپ تا آن مقطع ارزیابی می‌کند. با این حال، می‌نویسد این سیاست نیز خط قرمز رییس‌جمهوری آمریکا، یعنی جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای، را تضمین نکرده است.
بخش دیگری از یادداشت به تغییر شرایط نظامی منطقه اختصاص دارد. به نوشته ایگنیشس، حملات پهپادی و موشکی حکومت ایران به مقر ناوگان پنجم آمریکا در بحرین و پایگاه العدید در قطر، آسیب‌پذیری پایگاه‌هایی را آشکار کرد که قرار بود ابزار بازدارندگی باشند. او استدلال می‌کند این تاسیسات، به‌جای جلوگیری از حملات، خود به کانون آنها تبدیل شدند.
ریچارد فونتین، رییس مرکز امنیت نوین آمریکا، در این یادداشت خواستار بازاندیشی در شکل حضور نظامی آمریکا در خاورمیانه شده است. ایگنیشس نیز پیشنهاد می‌کند واشینگتن بیشتر به نیروهای مستقر در دریا و پایگاه‌های هوایی دوردست تکیه کند؛ نیروهایی که بتوان هنگام بحران آنها را به‌سرعت به منطقه اعزام کرد.
با این حال، یادداشت دیدگاه متفاوت اچ. آر. مک‌مستر، مشاور پیشین امنیت ملی آمریکا، را نیز مطرح می‌کند. مک‌مستر هشدار می‌دهد که عملیات از فاصله دور برای دستیابی به اهداف سیاسی کافی نیست و اطمینان‌بخشی به شرکای منطقه‌ای، به پدافند هوایی چندلایه و پایگاه‌های زیرزمینی مقاوم نیاز دارد.
ایگنیشس در پایان، فقدان چشم‌اندازی منسجم برای پایان جنگ را دلیل نارضایتی عمومی از آن می‌داند. او ضمن مخالفت با پیشنهاد نتانیاهو برای قمار دوباره بر سر تغییر حکومت ایران، تاکید می‌کند که موج تازه‌ای از خشونت به هیچ‌کس کمکی نخواهد کرد.
خبرگزاری رویترز به‌‍نقل از دو مقام ارشد امنیتی جمهوری اسلامی گزارش داد که تهران برنامه‌های دقیقی برای هدف قرار دادن کابل‌های ارتباطی زیردریایی در خلیج فارس تهیه کرده است که در صورت حمله دوباره آمریکا و اسرائیل به اجرا گذاشته خواهند شد.
پیش‌تر نیز مقام‌های ارشد جمهوری اسلامی تهدید کرده بودند در صورت شکست دیپلماسی با واشینگتن، کابل‌های زیردریایی منطقه ممکن است در هرگونه درگیری مجدد به اهداف حملات تبدیل شوند.
این دو مقام امنیتی جمهوری اسلامی که به شرط ناشناس ماندن سخن می‌گفتند، در گفت‌وگو با رویترز جزئیات اندکی ارائه کردند و توضیح ندادند تهران دقیقا چگونه و در چه مکان‌هایی چنین حملاتی را انجام خواهد داد. با این حال، یکی از آنها گفت تهران تلاش خواهد کرد پس از هر حمله، از تعمیر کابل‌ها جلوگیری کند تا اختلال در ارتباطات، از جمله اتصال به اینترنت، طولانی‌تر شود.
یکی از این مقام‌ها گفت: «اگر به ما حمله شود، دیگر هیچ خط قرمزی وجود نخواهد داشت؛ از کابل‌های زیردریایی گرفته تا پایگاه‌های نظامی، از جمله پایگاه‌های مخفی.»
این مقام به واشینگتن هشدار داد که «با آتش بازی نکند» و گفت جمهوری اسلامی به کابل‌های زیردریایی دسترسی کامل دارد و می‌تواند به‌راحتی آنها را نابود کند.
یدالله جوانی، معاون سیاسی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، چهارشنبه ۲۹ مهر گفت در صورتی که زیرساخت‌های ایران هدف حمله قرار گیرند، این کشور می‌تواند هفت کابل اصلی اینترنت در بستر تنگه هرمز را هدف قرار دهد.
بر اساس اعلام اتحادیه بین‌المللی مخابرات، یکی از نهادهای وابسته به سازمان ملل متحد، حدود ۹۹ درصد ترافیک اینترنت جهان از طریق کابل‌های زیردریایی منتقل می‌شود. با این حال، آلن مولدین، مدیر پژوهش‌های شرکت تحقیقات مخابراتی تله‌جئوگرافی، گفت تاثیر جهانی چنین حملاتی از سوی حکومت ایران ممکن است محدود باشد، زیرا کمتر از یک درصد پهنای باند بین‌المللی از تنگه هرمز عبور می‌کند.
وزارت امور خارجه آمریکا و وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی به درخواست‌های رویترز برای اظهارنظر درباره سخنان این مقام‌های امنیتی ایرانی پاسخ ندادند. کشورهای حوزه خلیج فارس نیز بلافاصله واکنشی به این گزارش نشان ندادند.
«پاسخی شدیدتر»
به‌نوشته رویترز برنامه‌های احتمالی برای حمله به کابل‌های زیردریایی، بازتاب‌دهنده این باور در میان رهبران جمهوری اسلامی است که هرگونه کارزار نظامی جدید آمریکا باید با پاسخی شدیدتر از گذشته روبه‌رو شود.
محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، در ماه جاری هشدار داد که در صورت ازسرگیری درگیری‌ها، زیرساخت‌های دیجیتال مرتبط با آمریکا در سراسر خلیج فارس، از جمله مراکز داده و تاسیسات هوش مصنوعی، ممکن است هدف حمله قرار گیرند.
دومین مقام امنیتی جمهوری اسلامی به رویترز گفت متحدان واشینگتن در خلیج فارس سرمایه‌گذاری‌های گسترده‌ای در چنین زیرساخت‌هایی انجام داده‌اند و «باید واشینگتن، و نه تهران، را مسئول هرگونه آسیب به کابل‌های زیردریایی بدانند».
الکس وطنخواه، مدیر برنامه ایران در موسسه خاورمیانه در واشینگتن، گفت هدف از چنین تهدیدهایی، بازداشتن طرف مقابل از ورود به درگیری جدید و اعمال فشار بر واشینگتن از طریق ایجاد نگرانی در میان دولت‌های حوزه خلیج فارس و شرکت‌های آمریکایی درباره امنیت سرمایه‌گذاری‌هایشان در منطقه است.
وطنخواه گفت: «تهران می‌خواهد کشورهای خلیج فارس و مدیران شرکت‌ها، به‌دلیل خطراتی که سیاست‌های ترامپ برای برنامه‌های سرمایه‌گذاری آنها ایجاد می‌کند، بر او فشار بیاورند.»
به‌گفته تحلیلگران، قطع همزمان چند کابل می‌تواند سرعت خدمات اینترنتی را کاهش دهد و در تراکنش‌های مالی، تجارت الکترونیک و رایانش ابری اختلال ایجاد کند.
مولدین گفت میزان تاثیر چنین حملاتی به چگونگی تغییر مسیر ترافیک از سوی اپراتورها و ظرفیت موجود در مسیرهای ارتباطی جایگزین بستگی خواهد داشت.
کارشناسان می‌گویند برقراری مجدد ارتباطات در دوران جنگ ممکن است دشوار باشد. افزایش هزینه‌های بیمه و تاخیر در دریافت مجوز ورود به آب‌های سرزمینی نیز می‌تواند عملیات تعمیر کابل‌ها را پیچیده‌تر کند.
دریای سرخ ممکن است هدف مهم‌تری نسبت به تنگه هرمز باشد، به‌ویژه اگر جمهوری اسلامی از حمایت متحدان حوثی خود در یمن برخوردار باشد. با این حال، تهران تاکنون هیچ موضع‌گیری علنی مبنی بر برنامه‌ریزی برای هدف قرار دادن کابل‌های این منطقه نداشته است.
داده‌های ارتباطی میان اروپا، شرق آفریقا و آسیا از دریای سرخ عبور می‌کنند. به‌گفته مولدین، ظرفیت ارتباطی عبوری از این منطقه حدود سه درصد از تقاضای بین‌المللی جهانی و نزدیک به ۱۰ درصد ترافیک ارتباطی میان مناطق مختلف جهان را تشکیل می‌دهد.
دولت‌های حوزه خلیج فارس برای کاهش وابستگی اقتصادهای خود به نفت و تبدیل شدن به قطب‌های جهانی هوش مصنوعی، سرمایه‌گذاری‌های گسترده‌ای در بخش فناوری انجام داده‌اند و روابط خود را با شرکت‌های فناوری آمریکایی گسترش داده‌اند.
حملات موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی در ماه مارس مستقیما به دو مرکز خدمات وب آمازون (AWS) در امارات متحده عربی اصابت کرد و به زیرساخت‌های نزدیک یکی از تاسیسات این شرکت در بحرین نیز آسیب رساند.
سپاه پاسداران در اوج جنگ در ماه مارس، شرکت‌های فناوری آمریکایی، از جمله مایکروسافت، گوگل، اپل و انویدیا را اهداف مشروع حمله معرفی کرد.
اتصالات زمینی می‌توانند مسیرهای جایگزینی برای انتقال ترافیک اینترنت فراهم کنند و کشورهای حوزه خلیج فارس و شرکت‌های فناوری آمریکایی نیز برای افزایش تاب‌آوری شبکه‌های ارتباطی، در حال سرمایه‌گذاری روی زیرساخت‌های جدید هستند.
مایکروسافت قصد دارد تا سال ۲۰۳۰ بیش از ۴۰۰ میلیون دلار در توسعه اتصالات ارتباطی زیردریایی و زمینی در سراسر خاورمیانه سرمایه‌گذاری کند.
دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، جمعه اول آبان گفت که واشینگتن می‌تواند به درگیری با جمهوری اسلامی «خیلی سریع» پایان دهد، اما در حال بررسی آن است که آیا باید کار را یکسره کند یا اجازه دهد حکومت ایران به‌تدریج تحلیل برود و از پا درآید.
ترامپ پیش از ترک کاخ سفید برای سفر به فلوریدا، در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره احتمال ادامه جنگ با جمهوری اسلامی تا یک سال دیگر گفت: «ما می‌توانیم خیلی سریع به آن پایان دهیم. اما ایران کشوری در حال فروپاشی است و ما هر مقدار نفتی را که بخواهیم، خارج می‌کنیم.»
او افزود: «پرسش این است که آیا می‌خواهیم کار را یکسره کنیم یا فقط بگذاریم به‌تدریج تحلیل بروند و از پا درآیند؟ چون داریم به هر آنچه می‌خواستیم می‌رسیم.»
رییس‌جمهوری آمریکا گفت که حکومت ایران دیگر توان چندانی برای مقابله ندارد و آمریکا در صورت تمایل می‌تواند تمام نفت این کشور را تصاحب کند.
او گفت: «حتی می‌توانیم کل کشور را تصرف کنیم.»
این اظهارات همزمان با نشست وزیران امور خارجه ترکیه، پاکستان، مصر، عربستان سعودی، آلمان، بریتانیا، فرانسه و ایتالیا در استانبول، تشدید فشارهای اقتصادی آمریکا بر جمهوری اسلامی و انتشار گزارش‌هایی درباره ثبت بی‌سابقه حملات به کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز مطرح شده است.
ترامپ بار دیگر به خبرنگاران گفت که کنترل تنگه هرمز در اختیار آمریکا قرار دارد و واشینگتن قصد دارد این وضعیت را حفظ کند.
او پیش‌تر نیز گفته بود که محاصره دریایی آمریکا مانع صادرات نفت جمهوری اسلامی شده، در حالی که نفت کشورهای دیگر همچنان از تنگه هرمز عبور می‌کند و حجم نفت عبوری در هفته گذشته حتی از دوران پیش از آغاز جنگ بیشتر بوده است.
«شبکه صادرات نفت ایران از کار افتاده»
همزمان، اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، اعلام کرد که کارزار اقتصادی دولت ترامپ علیه جمهوری اسلامی در کمتر از دو ماه بخش‌های اصلی شبکه صادرات نفت ایران را از کار انداخته و منابع درآمدی سپاه پاسداران را به‌شدت محدود کرده است.
بسنت جمعه اول آبان در شبکه اجتماعی ایکس با اشاره به عملیات موسوم به «طرد اقتصادی» نوشت این عملیات برای قطع منابع درآمدی جمهوری اسلامی و شبکه‌های مالی و تجاری وابسته به سپاه پاسداران طراحی شده است.
او با انتشار تصاویر ماهواره‌ای از پایانه نفتی جزیره خارک افزود این پایانه که پیش‌تر محل بارگیری نفتکش‌های متعدد بود، اکنون از نفتکش‌های حامل نفت خام خالی شده است.
به‌گفته بسنت، ناوگان نفتکش‌های سایه جمهوری اسلامی نیز به‌شدت تضعیف شده و ذخایر نفت ایران در نفتکش‌های مستقر در آب‌های خارجی رو به پایان رفته است.
موسسه اطلاعات انرژی کپلر نیز به گزارش وال‌استریت ژورنال اعلام کرده که ذخایر نفتی موجود در نفتکش‌های سایه ایران، که از آغاز جنگ عمدتاً به مقصد چین تخلیه می‌شد، در اواسط اکتبر به پایان رسیده است.
وزارت خزانه‌داری آمریکا روز ۱۶ مهر اعلام کرده بود که ۱۷ نفتکش مرتبط با صادرات نفت ایران را هدف تحریم‌های جدید قرار داده است. این وزارتخانه همچنین روز ۲۹ مهر تحریم‌های تازه‌ای را علیه شرکت‌ها و واسطه‌های حقوقی و کشتیرانی مرتبط با انتقال نفت و فرآورده‌های پتروشیمی ایران اعمال کرد.
تشدید حملات در تنگه هرمز و افزایش قیمت نفت
با این حال، همزمان با تشدید فشار اقتصادی واشینگتن، تازه‌ترین داده‌های امنیت دریایی نشان می‌دهد که حملات به کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز و آبراه‌های اطراف آن به بالاترین سطح ثبت‌شده رسیده است.
خبرگزاری رویترز جمعه، به نقل از داده‌های گردآوری‌شده موسسه واشینگتن برای سیاست خاور نزدیک، گزارش داد که اکتبر ۲۰۲۶ از نظر شمار حملات به کشتی‌های تجاری، بدترین ماه از زمان آغاز ثبت این حوادث در سال ۲۰۱۷ بوده است.
نوآم ریدان، پژوهشگر ارشد این مؤسسه، اعلام کرد که در ماه اکتبر تاکنون ۲۸ حمله تاییدشده یا گزارش‌شده به کشتی‌ها در تنگه هرمز و آبراه‌های اطراف ثبت شده است. به گفته او، شمار این حملات از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران در ۹ اسفند سال گذشته تاکنون به ۱۱۳ مورد رسیده است.
این آمار به‌طور کلی با داده‌های سازمان بین‌المللی دریانوردی همخوانی دارد که از آغاز جنگ تاکنون ۱۲۰ حادثه امنیتی در تنگه هرمز و منطقه گسترده‌تر خاورمیانه ثبت کرده است.
بررسی رویترز نشان می‌دهد بیش از ۳۰ نفتکش غول‌پیکر، از جمله ۱۱ نفتکش در ماه اکتبر، در جریان حملات آسیب دیده‌اند. این شمار معادل حدود ۳.۵ درصد از ناوگان جهانی نفتکش‌های بسیار بزرگ است که بیش از ۹۰۰ فروند برآورد می‌شود.
به گزارش شرکت مشاوره امنیت دریایی ماریسکس، تنها در فاصله پنجم تا یازدهم اکتبر، ۱۲ کشتی هدف حمله قرار گرفته‌اند که بالاترین تعداد حملات ثبت‌شده در یک هفته از آغاز جنگ بوده است.
افزایش حملات در حالی رخ داده که مقام‌های جمهوری اسلامی آشکارا از هدف قرار دادن شناورهایی خبر می‌دهند که از مسیرهای مورد حمایت آمریکا برای انتقال نفت استفاده می‌کنند.
محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، گفته است نیروهای مسلح ایران طی دو تا سه ماه گذشته، هر شب به‌طور متوسط پنج تا شش شناور را در محدوده تنگه هرمز هدف قرار داده‌اند.
به‌گفته او فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، سنتکام، با همکاری نیروهای امارات متحده عربی، از شناورهای کوچک برای انتقال نفت به نفتکش‌های بزرگ‌تر استفاده می‌کند. محسن رضایی این عملیات را «قاچاق نفت» خوانده است.
آمار حملات شبانه‌ای که رضایی مطرح کرده، به‌طور مستقل تایید نشده و با شمار حوادث ثبت‌شده از سوی نهادهای بین‌المللی فاصله قابل‌توجهی دارد.
نیروی دریایی سپاه پاسداران نیز پنج‌شنبه اعلام کرد چهار شناور را که به‌گفته این نیرو در انتقال غیرقانونی نفت مشارکت داشته‌اند، هدف قرار داده و سه شناور دیگر در اثر برخورد با مین‌های دریایی آسیب دیده‌اند. سپاه هشدار داد که در صورت ادامه اقدامات آمریکا، دامنه حملات می‌تواند به پایگاه‌های نظامی این کشور در منطقه گسترش یابد.
ترامپ در واکنش، جمهوری اسلامی را متهم کرده است که برای افزایش قیمت نفت در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، درباره برخی حملات و برخورد کشتی‌ها با مین‌های دریایی ادعاهای ساختگی مطرح می‌کند. جزئیات هفت حادثه‌ای که سپاه اعلام کرده، به‌طور مستقل تایید نشده است.
با وجود افزایش حملات، داده‌های شرکت کپلر نشان می‌دهد صادرات نفت خاورمیانه در ماه اکتبر به‌طور متوسط به روزانه ۱۷ میلیون و ۳۰۰ هزار بشکه رسیده که از میانگین ۱۶ میلیون و ۹۰۰ هزار بشکه در دو ماه پیش از جنگ بیشتر است.
اما این افزایش به معنای بازگشت کامل تردد نفتکش‌ها در تنگه هرمز به شرایط پیش از جنگ نیست. براساس همین داده‌ها، حجم نفت عبوری از تنگه هرمز در اکتبر به‌طور متوسط روزانه ۱۱ میلیون و ۷۰۰ هزار بشکه بوده که همچنان حدود ۸۲ درصد سطح پیش از جنگ است.
بخشی از افزایش صادرات نفت منطقه به استفاده از خطوط لوله جایگزین، انتقال محموله‌ها میان شناورها و عبور کاروان‌های نفتکش تحت حفاظت نیروی دریایی آمریکا در نزدیکی سواحل عمان مربوط می‌شود.
هزینه این جابه‌جایی‌ها نیز به‌شدت افزایش یافته است. براساس گزارش رویترز، هزینه روزانه اجاره یک نفتکش غول‌پیکر برای انتقال نفت از خاورمیانه به چین به حدود یک میلیون و ۴۰۰ هزار دلار، یعنی بیش از ۱۲ برابر پیش از جنگ، رسیده است. هزینه بیمه نفتکش‌ها نیز از حدود سه درصد به نزدیک ۱۰ درصد ارزش محموله افزایش یافته است.
قیمت نفت نیز همچنان تحت تاثیر ناامنی در آبراه‌های منطقه و نگرانی از گسترش دوباره جنگ قرار دارد. روز جمعه بهای نفت خام برنت از ۱۱۵ دلار در هر بشکه عبور کرد و به بالاترین سطح خود از اوایل ماه مه رسید.
رویترز گزارش داده است که تشدید حملات حوثی‌ها به تاسیسات و زیرساخت‌های عربستان سعودی و انتشار خبر نشت نفت از یک نفتکش در نزدیکی سواحل امارات متحده عربی، به نگرانی‌ها درباره احتمال اختلال بیشتر در عرضه انرژی افزوده است.
نشست استانبول و ادامه تلاش‌های دیپلماتیک
در همین حال، تلاش‌های دیپلماتیک برای یافتن راهی جهت پایان درگیری ادامه دارد.
استانبول روز جمعه میزبان نشستی دیپلماتیک با حضور وزیران امور خارجه ترکیه، پاکستان، مصر، عربستان سعودی، آلمان، بریتانیا، فرانسه و ایتالیا بود؛ نشستی که یکی از محورهای اصلی آن جلوگیری از آغاز دور تازه‌ای از حملات نظامی علیه ایران و یافتن راهی برای کاهش تنش‌های منطقه‌ای اعلام شده است.
در این نشست علاوه بر بحران ایران و تنگه هرمز، درباره حملات حوثی‌ها، امنیت تنگه باب‌المندب، تحولات فلسطین و جنگ روسیه و اوکراین گفت‌وگو شد.
هاکان فیدان پس از دیدار با همتایان منطقه‌ای و اروپایی خود گفت هیچ‌کس از حمله دوباره به ایران حمایت نمی‌کند.
او تأکید کرد: «مداخله نظامی در ایران به هیچ وجه راه‌حل نیست. در حال حاضر هیچ‌کس از آن حمایت نمی‌کند.»
وزیر امور خارجه ترکیه هشدار داد که حمله نظامی تازه به ایران می‌تواند موجب گسترش جنگ و درگیری در سراسر منطقه شود.
یوهان وادفول، وزیر امور خارجه آلمان، نیز اعلام کرد آلمان، فرانسه و بریتانیا آماده‌اند با جمهوری اسلامی وارد مذاکره شوند.
وادفول در مواضع اعلام‌شده خود در ارتباط با نشست استانبول همچنین بر ضرورت پایان یافتن حملات علیه کشتی‌های تجاری و تضمین آزادی کشتیرانی در آبراه‌های بین‌المللی تأکید کرد.
او گفت سه قدرت اروپایی و چهار کشور منطقه‌ای حاضر در نشست می‌خواهند راه‌هایی برای حل بحران‌های تنگه هرمز، باب‌المندب و دریای سیاه پیدا کنند و این چالش‌ها بدون همکاری فراتر از چارچوب‌های دیپلماتیک موجود برطرف نخواهند شد.
وزیر امور خارجه آلمان در عین حال جمهوری اسلامی و حوثی‌ها را به اخلال در تجارت جهانی و تهدید جریان انتقال انرژی و کالاهای اساسی متهم کرد و خواستار پایان یافتن حملات به مسیرهای آزاد کشتیرانی شد.
وزارت امور خارجه پاکستان نیز پس از این نشست اعلام کرد اسحاق دار، وزیر امور خارجه این کشور، همتایان خود را در جریان تلاش‌های میانجی‌گرانه اسلام‌آباد برای کاهش تنش میان تهران و واشینگتن قرار داده است.
به گفته این وزارتخانه، وزیران بر ضرورت ادامه رایزنی‌های دیپلماتیک برای جلوگیری از ازسرگیری خصومت‌ها و حفظ امنیت و ثبات منطقه تأکید کردند و توافق شد گفت‌وگوها در این چارچوب ادامه پیدا کند.
